Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 24:30

«Εκείνος όμως που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί. Και θα κηρυχθεί το Ευαγγέλιο της βασιλείας σε ολόκληρο τον κόσμο, ως μαρτυρία σε όλα τα έθνη, και τότε θα έλθει το τέλος.» Και μετά από λίγο λέει: «Διότι θα υπάρξει μεγάλη θλίψη, τέτοια που δεν έχει συμβεί από την αρχή του κόσμου μέχρι σήμερα, ούτε και πρόκειται να συμβεί. Και αν δεν συντομεύονταν εκείνες οι ημέρες, δεν θα σωζόταν καμία σάρκα. Τότε εάν κάποιος σας πει: Ιδού, εδώ είναι ο Χριστός, ιδού εκεί, μην πιστέψετε»· και έπειτα από άλλα προσθέτει: «Διότι όπως η αστραπή εξέρχεται από την ανατολή και φαίνεται μέχρι τη δύση, έτσι θα είναι και η παρουσία του Υιού του ανθρώπου. Όπου βρίσκεται το πτώμα, εκεί θα συγκεντρωθούν οι αετοί. Αμέσως δε μετά τη θλίψη εκείνων των ημερών, ο ήλιος θα σκοτεινιάσει και η σελήνη δεν θα δώσει το φως της, και οι αστέρες του ουρανού θα πέσουν, και οι δυνάμεις των ουρανών θα σαλευθούν· και τότε θα φανεί το σημείο του Υιού του ανθρώπου στον ουρανό.» Και μετά από λίγο λέει: «Αλήθεια σας λέω, ότι δεν πρόκειται να παρέλθει αυτή η γενεά, μέχρις ότου συμβούν όλα αυτά.»

Ο αληθινός Χριστός, ο μονογενής Υιός του Θεού, δεν έρχεται πλέον από τη γη. Εάν κάποιος εμφανιστεί στην έρημο δημιουργώντας φαντασιώσεις, μην εξέλθεις. Εάν πουν, ιδού εδώ είναι ο Χριστός, ιδού εκεί, μην πιστέψεις. Μην κοιτάζεις λοιπόν κάτω και στη γη. Διότι από τους ουρανούς κατέρχεται ο Δεσπότης, όχι μόνος όπως την προηγούμενη φορά, αλλά συνοδευόμενος από πλήθη, φρουρούμενος από μυριάδες αγγέλους, ούτε κρυφά όπως η βροχή πάνω στο δέρας, αλλά λάμποντας φανερά σαν την αστραπή. Διότι ο ίδιος έχει πει: όπως η αστραπή βγαίνει από την ανατολή και φαίνεται έως τη δύση, έτσι θα είναι και η παρουσία του Υιού του Ανθρώπου. Και πάλι: και θα δουν τον Υιό του Ανθρώπου να έρχεται πάνω στις νεφέλες του ουρανού με δύναμη και πολλή δόξα. Και θα αποστείλει τους αγγέλους του με μεγάλη σάλπιγγα, και τα εξής.

Γνώριζε αυτήν την παρουσία του Κυρίου και τη συντέλεια του κόσμου ο Εκκλησιαστής λέγοντας: «ευφραίνου νέε στη νεότητά σου», και τα εξής: «και απομάκρυνε τον θυμό από την καρδιά σου και διώξε την πονηρία από τη σάρκα σου και θυμήσου τον Πλάστη σου, προτού έλθουν οι ημέρες της κακίας, προτού σκοτεινιάσει ο ήλιος και το φως και η σελήνη και τα άστρα, και θα σκοτεινιάσουν αυτές που βλέπουν μέσα από τις οπές» (υπονοώντας την ορατική δύναμη), «προτού ανατραπεί το αργυρό σχοινί» (διδάσκοντας τη συμπλοκή των άστρων, διότι η όψη τους είναι αργυροειδής) «και συντριβεί το χρυσό ανθέμιο» (υπονοώντας έτσι τον χρυσαφένιο ήλιο, διότι η ανθεμίδα είναι ένα γνωστό βότανο που έχει γύρω της πολλές ακτινοειδείς εκφύσεις φύλλων). «Και θα αναστηθούν με τη φωνή του στρουθίου και μάλιστα από το ύψος θα δουν, και θα υπάρξουν θάμβη στην οδό». Τι θα δουν; «Τότε θα δουν τον Υιό του Ανθρώπου να έρχεται πάνω στις νεφέλες του» ουρανού, «και θα θρηνήσουν οι φυλές η μία μετά την άλλη». Και τι γίνεται όταν έλθει ο Κύριος; «Και θα ανθίσει η αμυγδαλιά και θα παχύνει η ακρίδα και θα διασκορπιστεί η κάππαρη». Όπως δε λένε οι ερμηνευτές, η ανθισμένη αμυγδαλιά δηλώνει ότι πέρασε ο χειμώνας. Έτσι και τα σώματά μας μετά τον χειμώνα πρόκειται τότε να ανθίσουν ένα επουράνιο άνθος. Και παχαίνει η ακρίδα, δηλαδή η φτερωτή ψυχή που περιβάλλεται το σώμα.

Έρχεται προς τον Πατέρα, σύμφωνα με τη γραφή που μόλις αναγνώστηκε, ο Υιός του Ανθρώπου πάνω στις νεφέλες του ουρανού, ενώ ρέει ποταμός πυρός που δοκιμάζει τους ανθρώπους. Αν τα έργα κάποιου είναι σαν τον χρυσό, γίνεται λαμπρότερος. Αν κάποιου η πράξη είναι σαν καλάμι και ανυπόστατη, κατακαίεται από το πυρ. Και ο μεν Πατέρας κάθεται «έχοντας το ένδυμά του λευκό σαν το χιόνι, και την τρίχα της κεφαλής του σαν καθαρό μαλλί». Αυτό όμως έχει ειπωθεί ανθρωποπρεπώς. Γιατί; Επειδή είναι βασιλιάς εκείνων που δεν έχουν μολυνθεί μέσα στις αμαρτίες. Διότι λέει: «θα λευκάνω τις αμαρτίες σας σαν το χιόνι και σαν το μαλλί», το οποίο είναι σημείο συγχωρήσεως των αμαρτιών ή και αναμαρτησίας. Έρχεται δε από τους ουρανούς ο Κύριος πάνω σε νεφέλες, αυτός που ανέβηκε πάνω σε νεφέλες. Διότι ο ίδιος έχει πει: «και θα δουν τον Υιό του Ανθρώπου να έρχεται πάνω στις νεφέλες του ουρανού με δύναμη και πολλή δόξα». Αλλά ποιο είναι το σημείο της παρουσίας του; Για να μην τολμήσει ποτέ καμία αντίθετη δύναμη να την μιμηθεί. «Και τότε θα φανεί», λέει, «το σημείο του Υιού του Ανθρώπου στον ουρανό». Και αληθινό, ιδιαίτερο σημείο του Χριστού είναι ο σταυρός.

Αυτό βέβαια το θαύμα, θεοφιλέστατε βασιλιά, σύμφωνα με τις μαρτυρίες των προφητών και τα λόγια του Χριστού που περιέχονται στα άγια Ευαγγέλια, εκπληρώθηκε τώρα και πάλι πρόκειται να εκπληρωθεί σε μεγαλύτερο βαθμό. Διότι στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, ο Σωτήρας, δωρίζοντας στους μακάριους αποστόλους Του τη γνώση των μελλόντων και μέσω εκείνων μιλώντας στους μεταγενέστερους, προαναγγέλλοντας με απόλυτη σαφήνεια έλεγε: «Και τότε θα φανεί το σημείο του Υιού του ανθρώπου στον ουρανό». Όταν, όπως συνηθίζεις, πάρεις στα χέρια σου το θείο βιβλίο του Ευαγγελίου, θα βρεις γραμμένες τις προαγγελτικές μαρτυρίες γι' αυτό. Στις οποίες κυρίως σε παρακαλώ, Δέσποτα, να δώσεις προσοχή με συχνότερη μελέτη, εξαιτίας των υπολοίπων που είναι εκεί γραμμένα στη σειρά και προαναγγέλθηκαν από τον Σωτήρα μας, τα οποία απαιτούν προσεκτική παρατήρηση με πολλή ευλάβεια, ώστε να μην υποστείς καμία βλάβη από την εχθρική ενέργεια.

Πώς θα αντέξουμε τότε, φιλόχριστοι, όταν θα δούμε τον φοβερό θρόνο να ετοιμάζεται, και το σημείο του σταυρού να εμφανίζεται, πάνω στον οποίο προσηλώθηκε εκουσίως ο Χριστός για χάρη μας; Τότε όλοι, αντικρίζοντας να φανερώνεται στα ύψη το φοβερό και άγιο σκήπτρο του μεγάλου Βασιλιά, θα αναγνωρίσει λοιπόν ο καθένας και θα θυμηθεί τον λόγο που είχε προείπει ο Κύριος: ότι θα φανεί το σημείο του Υιού του ανθρώπου στον ουρανό. Και όλοι θα βεβαιωθούν πλήρως ότι πίσω από αυτό πρόκειται να εμφανιστεί ο Βασιλιάς.

Ακούσατε, αγαπητοί και φιλόχριστοι, πόση είναι η δύναμη του σταυρού. Με πόσα κατορθώματα, με πόσα αγαθά γέμισε ολόκληρη τη ζωή μας αυτός ο καλός κυβερνήτης, και την ειρήνευσε, και έγινε για εμάς πρόξενος της μελλοντικής αιώνιας ζωής. Διότι αυτός ο τίμιος σταυρός πάλι, κατά τη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού, πρόκειται να εμφανιστεί πρώτος, ως τίμιο και ζωοποιό και σεβάσμιο και άγιο σκήπτρο του μεγάλου βασιλιά Χριστού, σύμφωνα με τον λόγο του Δεσπότη που είπε ότι θα φανεί το σημείο του Υιού του ανθρώπου στον ουρανό. Αυτός, λοιπόν, πρόκειται να φανεί πρώτος στον ουρανό μαζί με όλη τη στρατιά των Αγγέλων, φωτίζοντας ολόκληρη τη γη, από τη μία άκρη έως την άλλη, περισσότερο από τη λαμπρότητα του ήλιου, και προαναγγέλλοντας την παρουσία του Δεσπότη Χριστού.

Ιδού, λοιπόν, και οι δέκα παρθένες κοιμούνται, και οι δούλοι εργάζονται περιμένοντας τον Δεσπότη τους, έχοντας αναγνωρίσει ότι έλαβε τη βασιλεία, και έρχεται με δύναμη και πολλή δόξα, για να στεφανώσει μεν τους δούλους του που διαχειρίστηκαν σωστά το αργύριο, το οποίο έλαβαν από αυτόν, και να εξολοθρεύσει τους εχθρούς του που δεν ήθελαν να βασιλεύσει επάνω τους. Και όπως ακριβώς στη μέση της νύχτας, ενώ η φύση των ανθρώπων κατέχεται από ύπνο, ξαφνικά γίνεται από τον ουρανό μεγάλος ήχος και φρικτές βροντές και τρομακτικές αστραπές με σεισμό, και ταράζονται ξαφνικά όσοι κοιμούνται, και θυμάται ο καθένας τα δικά του έργα, είτε αγαθά είτε κακά· ενώ αυτοί που πράττουν τα κακά χτυπούν τα στήθη τους, καθώς κείτονται στο κρεβάτι, επειδή δεν υπάρχει πού να φύγουν ή να κρυφτούν ή να μεταμεληθούν για όσα έπραξαν· διότι και η γη σείεται, και οι βροντές τους φοβίζουν, οι αστραπές τους τρομοκρατούν, και βαθύ σκοτάδι τους κυριεύει· έτσι και εκείνη την ώρα, σαν οξύτατη αστραπή, ξαφνικά θα συνταράξει όλη τη γη· διότι θα ηχήσει σάλπιγγα προκαλώντας φόβο από τον ουρανό και θα εγείρει όσους κοιμούνται, και θα αφυπνίσει όσους αναπαύονται από αιώνες.

Έρχεται για να παρηγορήσει αυτούς που πένθησαν και έκλαψαν, όχι για κάποιον νεκρό, ούτε για την πρόσκαιρη απώλεια των χρημάτων, αλλά εξαιτίας της αμαρτίας που εύκολα μας παγιδεύει και για τη βασιλεία της οποίας δεν θα υπάρξει τέλος, και για τη μακάρια τρυφή του παραδείσου, από όπου εκδιωχθήκαμε παραβαίνοντας την εντολή του Θεού, εκεί όπου πάλι επιστρέφουν αυτοί που πενθούν και κλαίνε. Έρχεται για να στεφανώσει εκείνους που αγωνίστηκαν νόμιμα, και αγάπησαν τη στενή και τεθλιμμένη οδό. Έρχεται για να ελεήσει τους ελεήμονες. Έρχεται για να μακαρίσει εκείνους που έγιναν φτωχοί για χάρη του. Έρχεται για να γεμίσει με αγαθά εκείνους που πείνασαν και δίψασαν για χάρη του. Έρχεται να φωτίσει τα κρυπτά του σκότους και να φανερώσει τις βουλές των καρδιών. Και γιατί δεν το λέω με συντομία; Έρχεται να αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του. Έρχεται όχι πλέον από τη γη, όπως πρώτα, αλλά από τους ουρανούς με δύναμη και πολλή δόξα. Τότε οι σάλπιγγες θα ηχήσουν από τους ουρανούς, και οι δυνάμεις τους θα σαλευτούν, όλη η γη, σαν το νερό της θάλασσας, τρέμει από τη δόξα του· ποταμός πυρός προπορεύεται μπροστά του, καθαρίζοντας τη γη από τις ανομίες.

Ρώτησε, αγαπητέ, και τον άγιο Ματθαίο τον Ευαγγελιστή, και αυτός θα σου μιλήσει πιο ξεκάθαρα για την παρουσία του Νυμφίου, με όσα άκουσε από τον ίδιο. Λέει, λοιπόν: είπε ο Κύριος: γρηγορείτε, διότι δεν γνωρίζετε την ώρα, ούτε την ημέρα κατά την οποία έρχεται ο Χριστός. Και πάλι: να είστε έτοιμοι, διότι την ώρα που δεν το περιμένετε, ο Κύριος έρχεται. Και πάλι: μακάριος είναι ο δούλος εκείνος, τον οποίο, όταν έλθει ο κύριός του, θα τον βρει να γρηγορεί. Και πάλι λέει: θα δουν τον Υιό του ανθρώπου να έρχεται πάνω στις νεφέλες του ουρανού με δύναμη και πολλή δόξα. Τότε θα καθίσει επί του θρόνου της δόξας του, και θα συναχθούν μπροστά του όλα τα έθνη, και θα τους χωρίσει τον έναν από τον άλλον, όπως ο ποιμένας χωρίζει τα πρόβατα από τα ερίφια, και τα εξής. Και τους υπόλοιπους Ευαγγελιστές και όλους τους Αγίους εάν ρωτήσεις, τα ίδια θα ακούσεις από αυτούς για την παρουσία του Κυρίου, ότι είναι εγγύς, επί των θυρών.

Όταν δούμε τον πύρινο ποταμό να εξέρχεται από τα ανατολικά με οργή, σαν άγρια θάλασσα, και να καταβροχθίζει τα όρη και τις κοιλάδες, και να κατακαίει όλη τη γη και τα έργα που υπάρχουν σε αυτήν, τότε, αγαπητοί, από εκείνο το πυρ οι πηγές εκλείπουν, οι ποταμοί εξαφανίζονται, η θάλασσα ξηραίνεται, ο αέρας κλονίζεται, τα άστρα πέφτουν από τον ουρανό, ο ήλιος χάνει το φως του, η σελήνη μεταβάλλεται σε αίμα, ο ουρανός τυλίγεται σαν ειλητάριο. Όταν πάλι αντικρίσουμε τους Αγγέλους να αποστέλλονται και να περιτρέχουν με σπουδή, συγκεντρώνοντας τους εκλεκτούς δούλους του Θεού από τα πέρατα του ουρανού έως τα άλλα πέρατά του· όταν δούμε νέο ουρανό και νέα γη· όταν δούμε τον φοβερό θρόνο να ετοιμάζεται· όταν αντικρίσουμε το σημείο του Υιού του ανθρώπου να φανερώνεται στον ουρανό, τον τίμιο και ζωοποιό σταυρό να φωτίζει όλα τα πέρατα της γης, τότε όλοι, βλέποντας να φανερώνεται στα ύψη αυτό το βασιλικό και φοβερό σκήπτρο, αναγνωρίζει ο καθένας ότι αμέσως πίσω από αυτό πρόκειται να εμφανιστεί ο Βασιλεύς εκείνη την ώρα.

Γι' αυτό στο τέλος του λόγου λέγει: «και θα πέσει και δεν θα μπορέσει να σηκωθεί»· διότι, αφού πέσει μία φορά κατά το τέλος του θνητού βίου η γη, δηλαδή η γεώδης σάρκα ή η φιλοσώματη ψυχή ή εκείνοι που κατοίκησαν παλαιά τη γη, θα τύχουν της καθολικής αναστάσεως για να παραστούν «στο βήμα του Χριστού» και «να λάβει ο καθένας την ανταπόδοση για όσα έπραξε μέσω του σώματος, είτε αγαθό είτε κακό». Όταν όμως κριθούν και εκπέσουν από κάθε αγαθή ελπίδα και παραδοθούν στις επαπειλούμενες κολάσεις, τότε, έχοντας εκπέσει από τον Θεό, «δεν θα μπορέσουν πλέον να αναστηθούν». Αφού όμως η προφητεία ολοκλήρωσε τον λόγο της για τους κατοίκους της γης, στη συνέχεια μεταβαίνει στον ουρανό και στα επουράνια λέγοντας: «κατά την ημέρα εκείνη», εννοώ δε κατά τον δηλούμενο καιρό της κρίσεως του Θεού, «θα απλώσει ο Θεός το χέρι του πάνω στον κόσμο του ουρανού», λόγια με τα οποία υπαινίσσεται τη συντέλεια των πάντων, κατά την οποία «ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν». Διότι τότε, σύμφωνα με τη σωτήρια διδασκαλία, «ο ήλιος θα σκοτεινιάσει, και η σελήνη δεν θα δώσει το φως της, και τα άστρα του ουρανού θα πέσουν, και οι δυνάμεις των ουρανών θα σαλευθούν. Τότε θα φανεί το σημείο του Υιού του ανθρώπου στον ουρανό, και θα θρηνήσουν όλες οι φυλές της γης και θα δουν τον Υιό του ανθρώπου να έρχεται πάνω στις νεφέλες του ουρανού με δύναμη και πολλή δόξα».

Επειδή το χωρίο: 〈και θα λιώσουν όλες οι δυνάμεις των ουρανών〉 δεν υπήρχε στη μετάφραση των Εβδομήκοντα, προστέθηκε με αστερίσκους από τη μετάφραση των υπολοίπων. Και επειδή έπρεπε να γνωρίζουμε πότε θα γίνουν αυτά, ο προφητικός λόγος μας διδάσκει και αυτό, φανερώνοντας ότι τα προλεχθέντα θα συμβούν μετά ‹τη συντέλεια τούτου του αιώνα›. Γι' αυτό και προσθέτει: 〈και ο ουρανός θα τυλιχτεί σαν βιβλίο, και όλα τα άστρα θα πέσουν όπως τα φύλλα από το αμπέλι και όπως πέφτουν τα φύλλα από τη συκιά〉. Και ο Σωτήρας στα Ευαγγέλια, όταν παρέδιδε τη διδασκαλία περί της συντελείας, έλεγε: «και οι 〈αστέρες θα πέσουν〉 από τον ουρανό, και 〈οι δυνάμεις των ουρανών〉 θα σαλευθούν. Και τότε θα φανεί το σημείο του Υιού του ανθρώπου στον ουρανό».⌝ Αντί δε του: 〈και όλα τα άστρα θα πέσουν σαν φύλλα〉, ⌜ο μεν Ακύλας μεταφράζει: 〈και όλη η στρατιά τους θα απορρεύσει όπως απορρέει το φύλλο από το αμπέλι και ως απόπτωμα από τη συκιά〉, κατά δε τον Σύμμαχο: 〈και όλη η δύναμή τους θα πέσει όπως πέφτει το φύλλο από το αμπέλι και ως απόπτωμα από τη συκιά〉, και ομοίως ο Θεοδοτίων: 〈και όλη η δύναμή τους θα πέσει όπως πέφτουν τα φύλλα από το αμπέλι και ως πτώμα από τη συκιά〉. Αυτά δε τα σημειώσαμε για να δείξουμε ότι αυτά που στη μετάφραση των Εβδομήκοντα ονομάστηκαν 〈άστρα〉, στους υπόλοιπους μεταφραστές ονομάστηκαν 〈δυνάμεις του ουρανού〉.

Αυτά μυσταγωγούσε και ο Σωτήρας στους μαθητές του, λέγοντας: Και θα δουν τον Υιό του ανθρώπου να έρχεται πάνω στις νεφέλες του ουρανού με δύναμη και δόξα πολλή. Και θα αποστείλει τους αγγέλους του με σάλπιγγα μεγάλη, και θα συγκεντρώσουν τους εκλεκτούς του από τους τέσσερις ανέμους, από τα άκρα των ουρανών έως τα άλλα άκρα τους. Αλλά η μεν ανάσταση των νεκρών θα γίνει κάποτε μέσω ευαγγελικών σαλπίγγων που θα ευαγγελίζονται την άφιξη της βασιλείας του Υιού του Θεού· ενώ και οι απόστολοι από τότε κιόλας, κατά την πρώτη του παρουσία, χρησιμοποιώντας σάλπιγγες, δηλαδή τις μεγαλοφωνίες του Αγίου Πνεύματος, ανακαλούσαν όλους όσους είχαν νεκρωμένες τις ψυχές τους προς την εν Θεώ ζωή· των οποίων τα σύμβολα παραδίδοντας ο Μωυσής, νομοθέτησε την εορτή των σαλπίγγων. Γι' αυτό έχει λεχθεί: Ως μαρτύριο το έθεσε στον Ιωσήφ. Και ποιο ήταν αυτό το πρόσταγμα; Αυτό περί των σαλπίγγων· και μέσω μιας φυλής, αυτής του Ιωσήφ, υποδήλωνε ολόκληρο το έθνος. Και γιατί στο σημείο αυτό ονόμασε Ιωσήφ ολόκληρο το έθνος; Επειδή ακριβώς με αφορμή τον Ιωσήφ είχαν κατέβει όλοι στην Αίγυπτο.

Κάποιος άνθρωπος ήταν οικοδεσπότης, ο οποίος παρέδωσε τον αμπελώνα στους γεωργούς, και, μετά τη δολοφονία των δούλων, έστειλε τον μονογενή του υιό, τον οποίο οι γεωργοί, αφού τον έβγαλαν έξω από τον αμπελώνα, τον φόνευσαν. Ποιος ήταν άραγε εκείνος ο άνθρωπος που έστειλε τον μονογενή; Και ποιος είναι ο υιός που φονεύθηκε έξω από τον αμπελώνα; Και εκείνος που τέλεσε τους γάμους του υιού, δεν παρουσιάστηκε ανθρωποπρεπώς από τον λόγο; Εάν δε πρέπει να λεχθεί και τούτο, ότι δηλαδή, βοηθώντας την ασθένεια εκείνων που καταφρονούσαν την ομοιοειδή με αυτούς φύση και γι' αυτό δεν μπορούσαν να πιστέψουν στη θεότητά του, προκειμένου να περιστείλει με τον φόβο τη χαυνότητα της διανοίας τους και να τους τονώσει στην πίστη, λέει ότι οι άγγελοι θα αποσταλούν από τον Υιό του ανθρώπου κατά την κρίση, ώστε η προσδοκία των φοβερών γεγονότων να θεραπεύσει την απιστία τους προς αυτό που έβλεπαν. Αλλά και λέει: «Θα δείτε τον Υιό του ανθρώπου να έρχεται πάνω στις νεφέλες του ουρανού με δόξα και δύναμη πολλή». Και τούτο συμφωνεί με όσα έχουν ήδη αποδοθεί, είτε πρόκειται για εκείνον τον άνθρωπο που φύτεψε τον αμπελώνα και τέλεσε τον γάμο για τον υιό του, είτε σύμφωνα με το νόημα που έχει ήδη ερμηνευθεί.

Και όπως επί Νώε κατέκλυσε τους αμαρτωλούς διά του ύδατος, έτσι, κατακλύζοντας αργότερα την αμαρτία διά της δικής του δικαιοσύνης και χάριτος, ανέστησε τον εαυτό του αθάνατο, σαν ένα είδος σπέρματος και απαρχής του αιώνιου κόσμου, και ως δείγμα και απόδειξη της αναστάσεως που ελπίζουμε χωρίς διάψευση. Αφού δε αναστήθηκε και αναλήφθηκε στους ουρανούς, εξαπέστειλε Αποστόλους σε όλη την οικουμένη, πρόβαλε αναρίθμητο πλήθος μαρτύρων, κατέστησε πλήθος διδασκάλων και ανέδειξε εκκλησίες οσίων. Επειδή δε, αφού και πάλι τα έπραξε όλα και δεν παρέλειψε τίποτε από όσα έπρεπε να γίνουν, είδε την κακία να κορυφώνεται πάλι σε τέτοιο βαθμό εξαιτίας της αυτεξούσιας προαιρέσεώς μας, ή μάλλον θα την δει τότε να αυξάνεται τόσο πολύ, ώστε οι άνθρωποι να προσκυνήσουν τότε τον Αντίχριστο και να του υπακούσουν, εγκαταλείποντας τον ίδιο τον αληθινό Θεό και τον αληθινό του Χριστό, ο ίδιος πάλι θα έλθει από τους ουρανούς με πολλή δύναμη και δόξα, όχι πλέον για να δείξει μακροθυμία, αλλά για να τιμωρήσει εκείνους που διά των πονηρών τους έργων συσσώρευσαν για τον εαυτό τους οργή κατά τον καιρό της μακροθυμίας του. Και εκείνους μεν που πάσχουν ανίατα, ως σάπια μέλη θα τους αποκόψει από τους υγιείς και θα τους παραδώσει στο πυρ, ενώ τους δικούς του θα τους λυτρώσει από την επήρεια και τη συναναστροφή των πονηρών ανθρώπων, καθιστώντας τους κληρονόμους της βασιλείας των ουρανών.

Προβάλλοντας δε κάποια πρόφαση, για την οποία θα έπρεπε και αυτοί μαζί με εμάς, εάν βέβαια είχαν νου, να τον προσκυνούν, αποτροπιάζονται το σύμβολο του βασιλέως της δόξης, το οποίο και ο ίδιος ο Κύριος φανερά αποκαλεί ύψωση και δόξα του, όταν επρόκειτο να ανεβεί σε αυτό. Και προαναγγέλλει ότι, κατά τη μελλοντική παρουσία και επιφάνειά του, το σημείο τούτο του Υιού του ανθρώπου θα έλθει με δύναμη και πολλή δόξα.

Καθώς δε οι Απόστολοι δεν έπαυαν να ατενίζουν στον ουρανό, πληροφορούνται από την εμφάνιση αγγέλων ότι με τον ίδιο τρόπο θα έλθει πάλι από τον ουρανό, ενώ όλοι θα τον βλέπουν. Διότι έτσι και ο ίδιος ο Κύριος το προείπε και ο Δανιήλ προηγουμένως το είχε δει: «είδα», λέει, «κάποιον σαν Υιό ανθρώπου να έρχεται πάνω στις νεφέλες του ουρανού»· ενώ ο Κύριος λέει: «θα δουν όλες οι φυλές της γης τον Υιό του ανθρώπου να έρχεται πάνω στις νεφέλες του ουρανού».

Γι' αυτό, γνωρίζοντάς τα εκ των προτέρων, ο Κύριος λέγει αυτά: «προσεύχεσθε για να μη γίνει η φυγή σας χειμώνα ή Σάββατο», δηλαδή ούτε να είστε αργοί ως προς τη δικαιοσύνη, ούτε να είστε απασχολημένοι με βιοτικές μέριμνες, όπως τον χειμώνα, μήπως «επέλθει πάνω σας αιφνιδίως η ημέρα εκείνη σαν παγίδα». «Διότι αν δεν συντομεύονταν», λέγει, «οι ημέρες εκείνες, δεν θα σωζόταν καμία σάρκα· αλλά χάρη στους εκλεκτούς θα συντομευθούν οι ημέρες εκείνες». Αλλά «μετά τη θλίψη των ημερών εκείνων, ο ήλιος θα σκοτεινιάσει και η σελήνη δεν θα δώσει το φως της, και τα άστρα θα καίγονται πέφτοντας από τον ουρανό, και οι δυνάμεις των ουρανών θα σαλευθούν, και τότε» «θα δουν τον Υιό του ανθρώπου να έρχεται με πολλή δύναμη και δόξα». Διότι, αν ο διάβολος έλαβε για λίγο εξουσία να ταράξει τη γη, όπως είναι γραμμένο, ότι «του έδωσε» ο Θεός την εξουσία «να πειράξει αυτούς που κατοικούν πάνω στη γη», πόσο μάλλον ο Υιός του Θεού, ο οποίος έλαβε όλη την εξουσία «των επουρανίων, των επιγείων και των καταχθονίων», θα συνταράξει ολόκληρο τον κόσμο και τα στοιχεία του για την «εκδίκηση των» αγίων, όταν θα έλθει με αγγελική δύναμη και πατρική δόξα, «όταν έλθει για να ενδοξαστεί ανάμεσα σε όλους τους αγίους του και να θαυμαστεί από όλους όσοι» τον επικαλούνται, «ώστε να ανταποδώσει θλίψη σε αυτούς που μας θλίβουν, και σε εμάς που θλιβόμαστε, ανακούφιση».

Δεν βλέπουμε όλα αυτά με τα μάτια μας, διότι δεν τα κατανοούμε όλα αυτά. Διότι έρχεται και δεν καθυστερεί, αλλά μακροθυμεί αναμένοντας την επιστροφή μας. «Έτσι θα έλθει», λέει, «με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να πορεύεται στον ουρανό». Και πάλι στα Ευαγγέλια λέει: «Οι δυνάμεις», λέει, «των ουρανών θα σαλευθούν και θα φανεί το σημείο του Υιού του ανθρώπου στον ουρανό. Και τότε θα θρηνήσουν όλες οι φυλές της γης και θα δουν τον Υιό του ανθρώπου να έρχεται πάνω στις νεφέλες του ουρανού με δύναμη και πολλή δόξα». Και βλέποντάς τον, θα θρηνήσουν όλες οι φυλές της γης· διότι, μόλις τον δουν, θα αναγνωρίσουν όλοι την αλήθεια και τότε θα αρχίσουν να οδύρονται.

Όταν ο θρήνος τους δεν θα ωφελήσει σε τίποτα, διότι τότε θα τρομάξει όλη η γη από το πρόσωπό του, βλέποντας τον σταυρό να προπορεύεται μπροστά του. Οι μεν Ιουδαίοι, επειδή πάνω του προσήλωσαν τον ευεργέτη και βασιλιά, και διότι χλεύαζαν εκείνους που προσκυνούσαν τον σταυρό και πίστευαν σε αυτόν που προσηλώθηκε πάνω του, οι δε πιστοί, όσοι έζησαν μέσα σε ραθυμία, μη προσδοκώντας τη φοβερή και φρικτή εκείνη ημέρα. Και έτσι, ενώ όλοι θα βρίσκονται σε θλίψη, εν ριπή οφθαλμού «θα δουν τον Υιό του Θεού να έρχεται πάνω στις νεφέλες του ουρανού με δύναμη και πολλή δόξα. Και θα αποστείλει τους αγγέλους του με σάλπιγγα και φωνή μεγάλη, και θα επισυνάξουν τους εκλεκτούς του από τους τέσσερις ανέμους, από τα άκρα των ουρανών έως τα άλλα άκρα τους». Μακάριος ο γεννημένος από γυναίκα, τον οποίο θα επισυνάξουν οι άγγελοι εκείνη την ώρα.

Διότι τότε, λέει, θα φανεί το σημείο του Υιού του ανθρώπου στον ουρανό. Τότε, πότε; Όταν οι δυνάμεις των ουρανών θα σαλευθούν, όταν ο μονογενής Υιός του Πατρός θα έλθει μαζί με τους αγγέλους του για να κρίνει ζώντες και νεκρούς. Διότι τότε όσοι διαπρέπουν με το βασιλικό σημείο, και έχουν αποκτήσει για τον εαυτό τους τον πολύτιμο μαργαρίτη, και έχουν διασώσει το «κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν» κάλλος, θα αρπαγούν μέσα σε νεφέλες στον ουρανό. Διότι ο Κύριος και Θεός θα αποστείλει τους αγγέλους του με μεγάλη φωνή σάλπιγγας, και θα συνάξουν τους εκλεκτούς από τους τέσσερις ανέμους, από το ένα άκρο του ουρανού έως το άλλο. Αυτά αναφέρει ο ευαγγελιστής Ματθαίος σχετικά με την επερχόμενη δεύτερη έλευση του Υιού του Θεού, και για τον σταυρό που θα προηγηθεί. Αυτό δε που τελείται τώρα αποτελεί εναργή τύπο εκείνου που πρόκειται να συμβεί. Διότι ιδού, προβάλλεται ο σταυρός επί της γης, και όλες οι φυλές των εθνών και το γένος των ανθρώπων, καθώς και κάθε ηλικία κατασφραγίζεται με το σημείο του σταυρού: άρχοντες και αρχόμενοι, κύριοι και δούλοι, άσημοι και ένδοξοι, σοφοί και απλοϊκοί, ταπεινής καταγωγής και ευγενείς.

Τότε θα εμφανιστεί το σημείο του Υιού του ανθρώπου στον ουρανό· δηλαδή ο σταυρός, ο οποίος θα είναι λαμπρότερος από τον ήλιο. Διότι, εφόσον εκείνος μεν σκοτεινιάζει και κρύβεται, τούτος δε φαίνεται· δεν θα μπορούσε άλλωστε να φανεί, αν δεν ήταν κατά πολύ πιο λαμπρός από τις ηλιακές ακτίνες. Και για ποιον λόγο φανερώνεται το σημείο; Για να αποστομωθεί εκ περισσού η αναισχυντία των Ιουδαίων. Διότι, έχοντας ως μέγιστο τεκμήριο δικαίωσης τον σταυρό, προσέρχεται με αυτόν τον τρόπο σε εκείνο το κριτήριο ο Χριστός, επιδεικνύοντας όχι μόνο τα τραύματα, αλλά και τον επονείδιστο θάνατο.

Και έρχεται μέσα σε νεφέλη, όπως ακριβώς αναλήφθηκε· και βλέποντας αυτά, θα θρηνήσουν οι φυλές. Τα δεινά τους όμως δεν θα σταματήσουν στους θρήνους· αλλά ο θρήνος θα συμβεί ώστε να εκφέρουν από μόνοι τους την καταδικαστική απόφαση και να καταδικάσουν τους εαυτούς τους. Τότε πάλι «θα αποστείλει τους αγγέλους του με μεγάλη σάλπιγγα, και θα συνάξουν τους εκλεκτούς από τους τέσσερις ανέμους, από τα άκρα των ουρανών έως τα άλλα άκρα τους». Και όταν το ακούς αυτό, να αναλογίζεσαι την κόλαση εκείνων που μένουν πίσω. Διότι δεν θα υποστούν μόνο εκείνη την τιμωρία, αλλά και τούτη. Και όπως ακριβώς έλεγε πρωτύτερα ότι θα πουν: «Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου»· έτσι και εδώ λέει ότι «θα θρηνήσουν». Διότι, επειδή τους μίλησε για σκληρούς πολέμους, προκειμένου να μάθουν ότι, μετά τα επίγεια δεινά, τους αναμένουν και τα βασανιστήρια εκεί, τους παρουσιάζει να θρηνούν, να χωρίζονται από τους εκλεκτούς και να παραδίδονται στη γέεννα· και με αυτόν τον τρόπο αφυπνίζει πάλι τους μαθητές, δείχνοντάς τους από πόσα μεν κακά θα απαλλαγούν, και πόσα δε αγαθά θα απολαύσουν.

Να έχεις, λοιπόν, πάντοτε τον φόβο του Θεού, ενθυμούμενος διαρκώς την έσχατη ημέρα, όταν οι ουρανοί πυρπολούμενοι θα διαλυθούν, όταν τα άστρα θα πέσουν σαν φύλλα, ο ήλιος και η σελήνη θα σκοτισθούν, και δεν θα δώσουν το φως τους· όταν φανερωθεί ο Υιός του ανθρώπου και κατέλθει από τους ουρανούς στη γη· και οι δυνάμεις των ουρανών θα σαλευθούν· όταν θα γίνουν εφορμήσεις αγγέλων, όταν θα επέλθουν οι ήχοι των σαλπίγγων, όταν φωτιά θα καίει ενώπιόν του και θα διατρέχει για να κατακλύσει την οικουμένη, ενώ ολόγυρά του θα μαίνεται σφοδρή καταιγίδα, φοβεροί σεισμοί και κεραυνοί, οι οποίοι ουδέποτε έγιναν ούτε πρόκειται να γίνουν μέχρι εκείνη την ημέρα, ώστε και αυτές οι ίδιες οι δυνάμεις των ουρανών να κυριευθούν από μεγάλο τρόμο.

Διότι, όπως ακριβώς βγαίνει η αστραπή από την ανατολή και φαίνεται έως τη δύση, έτσι θα είναι και η παρουσία του Υιού του ανθρώπου. Ξαφνικά θα φανερωθεί σε όλους, και δεν θα χρειαστεί κανείς να ρωτήσει εάν ο Χριστός είναι εδώ ή εκεί. Διότι, όπως ακριβώς όταν φαίνεται η αστραπή δεν έχουμε ανάγκη να εξετάσουμε αν συνέβη, έτσι και όταν πραγματοποιηθεί η παρουσία του Χριστού, δεν θα έχουμε ανάγκη να εξετάσουμε εάν ήλθε ο Χριστός. Αλλά το ζητούμενο είναι εάν έρχεται μαζί με τον σταυρό· διότι ας μην ξεχάσουμε την υπόσχεση. Άκουσε, λοιπόν, τα εξής. Τότε, λέει· πότε τότε; Όταν έρχεται ο Υιός του ανθρώπου, ο ήλιος θα σκοτιστεί και η σελήνη δεν θα δώσει το φως της. Διότι τόση θα είναι τότε η υπερβολή του φωτός, ώστε να κρυφτούν ακόμη και τα πιο λαμπρά άστρα. Τότε και τα άστρα θα πέσουν, τότε θα φανερωθεί το σημείο του Υιού του ανθρώπου στον ουρανό. Είδες πόση είναι η δύναμη του σημείου του σταυρού; Ο ήλιος θα σκοτιστεί και η σελήνη δεν θα φανεί· εκείνο όμως θα λάμπει και θα φωτίζει, για να μάθεις ότι είναι λαμπρότερο και από τον ήλιο και από τη σελήνη.

Άκου λοιπόν και αυτό που δηλώνει ο ίδιος με σαφήνεια. Τότε, λέει, δηλαδή όταν θα έλθω, ο ήλιος θα σκοτεινιάσει και η σελήνη δεν θα δώσει το φως της. Διότι τόση θα είναι τότε η υπερβολή του φωτός, ώστε θα κρυφτούν ακόμη και τα πιο λαμπρά άστρα. Επειδή και τα άστρα, λέει, θα πέσουν, και έτσι θα φανεί το σημείο του Υιού του ανθρώπου στον ουρανό. Είδες πόση είναι η υπεροχή του σημείου, πόση η λαμπρότητα, πόση η ακτινοβολία; Ο ήλιος σκοτεινιάζει, η σελήνη δεν φέγγει, τα άστρα πέφτουν· και μόνο εκείνο φαίνεται, για να μάθεις ότι είναι πιο φωτεινό από τη σελήνη και πιο λαμπρό από τον ήλιο. Διότι, όπως ακριβώς όταν εισέρχεται ένας βασιλιάς, τα στρατεύματα προπορεύονται φέροντας τα λάβαρα στους ώμους και προαναγγέλλουν την άφιξη του βασιλιά· έτσι, και όταν ο Δεσπότης της κτίσεως κατεβαίνει από τους ουρανούς, προπορεύονται τα στρατεύματα των αγγέλων και των αρχαγγέλων, κρατώντας το σημείο εκείνο, για να μας αναγγείλουν τη βασιλική του είσοδο.

Και για να μάθεις ότι για τον λόγο αυτόν τον φέρει, ώστε να τους ελέγξει, άκουσε πάλι τον ίδιο τον ευαγγελιστή που λέει: «Τότε θα φανεί το σημείο του Υιού του ανθρώπου, και θα θρηνήσουν όλες οι φυλές της γης», επειδή θα βλέπουν τον κατήγορο και θα αναγνωρίζουν το αμάρτημά τους. Και γιατί απορείς που έρχεται φέροντας τον σταυρό; Έρχεται φέροντας μαζί του τα ίδια του τα τραύματα. Από πού είναι φανερό ότι φέρει μαζί του τα ίδια τα τραύματα; Άκουσε τον προφήτη που λέει: «Θα αντικρίσουν εκείνον τον οποίο κατατρύπησαν». Διότι, όπως ακριβώς έπραξε με τον Θωμά, θέλοντας να διορθώσει την απιστία του μαθητή, και του έδειξε τα σημάδια των καρφιών και τα ίδια τα τραύματα, και του λέει: «Βάλε το δάχτυλό σου, και φέρε το χέρι σου, και δες, διότι ένα πνεύμα δεν έχει σάρκα και οστά», για να του δείξει ότι αληθινά αναστήθηκε· έτσι και τότε θα φέρει τα τραύματα και τον σταυρό, για να τους δείξει ότι αυτός είναι εκείνος που σταυρώθηκε. Πρόκειται, συνεπώς, για μέγα αγαθό και σωτήριο, και για ολοφάνερο τεκμήριο της φιλανθρωπίας του Θεού.

Διότι, καθώς θα πληθαίνει η θλίψη εκείνων των ημερών από τον υιό της απωλείας, το Θείο δεν ανέχεται να βλέπει την απώλεια του γένους των ανθρώπων, τους οποίους εξαγόρασε με το ίδιο Του το αίμα ο Υιός και Λόγος του Θεού, αλλά αποστέλλει σύντομα τους δικούς Του θεράποντες, τον Ενώχ και τον Ηλία, για να ελέγξουν αυτόν τον αντικείμενο ενώπιον όλων των εθνών, λέγοντας ότι αυτός είναι ο πλάνος, ο αντικείμενος, το βδέλυγμα της ερημώσεως. Βλέποντας λοιπόν τα έθνη αυτόν να ελέγχεται από τους δούλους, τον Ενώχ και τον Ηλία, θα απομακρυνθούν από αυτόν και θα ακολουθήσουν τους αγίους. Βλέποντας τότε ο εχθρός τον εαυτό του να ελέγχεται αυστηρά από αυτούς και να καταφρονείται από όλους, γεμάτος θυμό και οργή θα θανατώσει τους αγίους. Τότε θα φανεί το σημείο του Υιού του ανθρώπου με ουράνια δόξα και θα τον εξολοθρεύσει ο Κύριος με το πνεύμα του στόματός Του, σύμφωνα με τον λόγο του αποστόλου. Τότε οι δίκαιοι θα λάμψουν ως φωστήρες μέσα στον κόσμο, κρατώντας τον λόγο της ζωής, ενώ οι ασεβείς θα εκδιωχθούν και θα αποπεμφθούν στον άδη. Από αυτόν είθε να λυτρωθούμε με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων, αμήν.

Και γιατί απορείς, εάν στον παρόντα βίο είναι τόσο λαμπρός ο σταυρός, ώστε και ο Χριστός να τον ονομάζει δόξα και ο Παύλος να καυχάται για αυτόν; Διότι, κατά την φοβερή και φρικώδη εκείνη ημέρα, όταν έλθει φανερώνοντας τη δική Του δόξα, όταν έλθει μέσα στη δόξα του Πατέρα Του, όταν στηθεί το φοβερό κριτήριο, όταν παραστεί όλη η ανθρώπινη φύση, όταν οι πύρινοι ποταμοί θα κοχλάζουν, όταν τα πλήθη των αγγέλων και των άνω δυνάμεων ξεχυθούν αθρόα κάτω μαζί Του, όταν θα δοθούν τα αμέτρητα εκείνα βραβεία, όταν άλλοι μεν θα λάμπουν ως ήλιος και άλλοι ως αστέρες, όταν οι ομάδες των μαρτύρων, όταν οι χοροί των αποστόλων, όταν τα τάγματα των προφητών, όταν οι σύλλογοι των γενναίων ανδρών έλθουν όλοι στο μέσον, τότε ακριβώς, τότε μέσα σε εκείνη τη λαμπρότητα, μέσα σε εκείνη την περιφάνεια, θα έλθει φέροντας τον σταυρό να εκπέμπει λαμπρές ακτίνες. «Διότι τότε», λέγει, «θα φανεί το σημείο του Υιού του ανθρώπου στον ουρανό, και ο ήλιος θα σκοτιστεί και η σελήνη δεν θα δώσει το φέγγος της, το δε σημείο του σταυρού θα φανεί». Ω, λαμπρότητα του πάθους, ω, φαιδρότητα του σταυρού! Ο ήλιος σκοτίζεται και τα άστρα πέφτουν σαν φύλλα, ο δε σταυρός διαλάμπει φωτεινότερα από όλα αυτά, καταλαμβάνοντας ολόκληρο τον ουρανό. Βλέπεις πώς σεμνύνεται με αυτόν ο Δεσπότης; Πώς αποδεικνύει ότι αυτό αποτελεί δόξα Του, όταν κατά την ημέρα εκείνη τον επιδεικνύει σε ολόκληρη την οικουμένη με τόση λαμπρότητα;

Προσκυνούμε δε και τον τύπο του τιμίου σταυρού, ακόμη και αν είναι κατασκευασμένος από άλλη ύλη, όχι τιμώντας την ύλη —μη γένοιτο—, αλλά τον τύπο ως σύμβολο του Χριστού. Διότι, δίνοντας παραγγελία στους μαθητές του, είπε: «Τότε θα φανεί το σημείο του Υιού του Ανθρώπου στον ουρανό», εννοώντας τον σταυρό. Γι' αυτό και ο άγγελος της αναστάσεως έλεγε στις γυναίκες: «Τον Ιησού ζητάτε τον Ναζωραίο, τον εσταυρωμένο»· και ο απόστολος: «Εμείς δε κηρύσσουμε Χριστό εσταυρωμένο». Διότι πολλοί μεν ονομάζονται χριστοί και Ιησοί, αλλά ένας είναι ο εσταυρωμένος. Δεν είπε λογχισμένο, αλλά «εσταυρωμένο».

«Τότε οι δίκαιοι θα λάμψουν σαν τον ήλιο στη βασιλεία του Πατέρα τους.» «Πρόκειται ο Υιός του ανθρώπου να έλθει μέσα στη δόξα του Πατέρα του μαζί με τους αγγέλους του, και τότε θα ανταποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του.» «Αμέσως μετά τη θλίψη εκείνων των ημερών, ο ήλιος θα σκοτεινιάσει και η σελήνη δεν θα δώσει το φως της, και τα άστρα θα πέσουν από τον ουρανό και οι δυνάμεις των ουρανών θα σαλευτούν· και τότε θα φανεί το σημείο του Υιού του ανθρώπου στον ουρανό· και τότε θα θρηνήσουν όλες οι φυλές της γης· και θα δουν τον Υιό του ανθρώπου να έρχεται πάνω σε νεφέλη με δύναμη και πολλή δόξα· και θα αποστείλει τους αγγέλους του με σάλπιγγα και φωνή μεγάλη, και θα συνάξουν τους εκλεκτούς του από τους τέσσερις ανέμους, από τα πέρατα των ουρανών έως τα άλλα πέρατά τους. Για την ημέρα όμως εκείνη και την ώρα κανείς δεν γνωρίζει, ούτε οι άγγελοι των ουρανών, παρά μόνο ο Πατέρας.» «Γρηγορείτε. διότι δεν γνωρίζετε την ημέρα ούτε την ώρα.» «Έρχεται η ώρα κατά την οποία όλοι όσοι βρίσκονται στα μνημεία θα ακούσουν τη φωνή του· και θα βγουν όσοι έπραξαν τα αγαθά, σε ανάσταση ζωής, ενώ όσοι έπραξαν τα φαύλα, σε ανάσταση κρίσεως.» «Όπως έγινε στις ημέρες του Νώε, έτσι θα γίνει και στις ημέρες του Υιού του ανθρώπου.»

Δηλαδή, κατά την ημέρα της συντέλειας, κατά την οποία οι ουράνιες δυνάμεις, οι άγιοι άγγελοι, θα φρίξουν βλέποντας τόσο μεγάλη μεταβολή και θα θαυμάσουν, και οι άνθρωποι που είναι ακμαίοι ως προς τη φυσική τους ενέργεια θα μεταπέσουν από αυτή τους την ισχύ στην κατάσταση του να υποστούν όσα τους αξίζουν για τα έργα που έπραξαν εν ζωή, και η ψυχή και η σάρκα, οι οποίες κινούνται μαζί στον κύκλο του παρόντος βίου, θα μείνουν άπρακτες, διότι θα έχουν εξασθενήσει απέναντι στα γήινα, αποβάλλοντας τη φυσική τους ενέργεια προκειμένου να μετάσχουν παθητικά στα υπερφυσικά, και οι αισθήσεις, οι οποίες προβάλλουν μέσα από τα αισθητήρια όργανα σαν μέσα από κάποιες οπές, θα παύσουν να δοκιμάζουν τα αισθητά, και τα αισθητήρια μέσω των οποίων, σαν μέσα από κάποιες θύρες, μεταφέρουν στον νου τις εικόνες των ορατών πραγμάτων, θα κλείσουν ως προς την πανήγυρη του βίου, αφού θα έχει ατονήσει και αυτή η ίδια η φωνητική ικανότητα της ανθρώπινης φύσης που κινείται στον κύκλο των παρόντων. Αυτή η ανθρώπινη φύση, με το πρόσταγμα του Θεού και με φωνή αρχαγγέλου θα αναστηθεί, αποβάλλοντας τη φθορά και ενδυόμενη την αφθαρσία, και όλες οι ψυχές, που χάσκουν με λαχτάρα μπροστά στις επίγειες ηδονές και θέλγονται από ποικίλες μελωδίες, θα συσταλούν, αφού τους αφαιρεθεί κάθε ηδυπάθεια της σάρκας. Και τότε, από το ύψος του ουρανού, θα δουν τον Υιό του Ανθρώπου να έρχεται μέσα στις νεφέλες με πολλή δύναμη και δόξα, και θα καταπλαγούν με την ένδοξη έλευσή Του.

Αλλά όταν έλθει εν τη δόξη αυτού ο Υιός του Ανθρώπου, «ποιος θα υπομείνει την ημέρα της ελεύσεώς του» σύμφωνα με τον άγιο Μαλαχία; Με πολλούς τρόπους δε ο Δεσπότης ονομάζει τον εαυτό του υιό ανθρώπου: «Θα δουν», λέει, «τον υιό του ανθρώπου μετά δυνάμεως και δόξης πολλής»· και: «Από τώρα θα δείτε τον υιό του ανθρώπου να κάθεται εκ δεξιών της δυνάμεως και να έρχεται πάνω στις νεφέλες του ουρανού»· και: «Από τώρα θα δείτε τον ουρανό ανοιγμένο και τους αγγέλους του Θεού να ανεβαίνουν και να κατεβαίνουν πάνω στον υιό του ανθρώπου». «Έχει δε και εξουσία να κάνει κρίση· και το ότι είναι υιός ανθρώπου, μην το απορείτε αυτό». Και γενικά άπειρες φορές θα τον έβρισκε κανείς να ονομάζει τον εαυτό του υιό ανθρώπου, και θεωρώ άξιο να ερευνήσουμε ποιου ανθρώπου είναι υιός, εφόσον το αναφέρει συχνά. Διότι δεν αποκαλεί βέβαια τον Πατέρα και Θεό άνθρωπο, μη γένοιτο· επειδή έχουμε ακούσει ότι ο Θεός κατέχει τα ονόματα Θεός και Κύριος και παντοκράτορας και παντεπόπτης και κάποια άλλα αξιοθαύμαστα, άνθρωπος όμως πουθενά. Αλλά ούτε πάλι αποκαλεί άνθρωπο τον δίκαιο και μνήστορα Ιωσήφ, ονομάζοντας τον εαυτό του υιό του, εφόσον ούτε δικός του υιός είναι.

Διότι, όπως ακριβώς σε μία ολόφωτη ημέρα και σταθερή μεσημβρία, όταν ο ήλιος εκχέει πλούσιες τις ακτίνες του, δεν υπάρχει ανάγκη από φως λυχναριού ή κάποιας λαμπάδας, έτσι ούτε και τότε θα υπάρχει ανάγκη από τον ήλιο, τη σελήνη και τα άστρα. Διότι αυτά έγιναν για σημεία και για καιρούς και για ημέρες και για χρόνια. Και όταν πλέον θα έχουν παρέλθει οι χρόνοι και οι ημέρες, και η νύχτα δεν θα υπάρχει, και δεν θα υπάρχει ανάγκη για σημεία, αλλά θα έχει εμφανιστεί ο Ήλιος της δικαιοσύνης και οι φωτεινοί και αστραποβόλοι άγγελοί του, και οι δίκαιοι θα έχουν λάμψει περισσότερο από τον ήλιο, ποια ανάγκη θα υπάρχει τότε για το φως του ήλιου και τη λάμψη της σελήνης ή για κάτι άλλο; «Τότε θα θρηνήσουν όλες οι φυλές της γης», δηλαδή εκείνοι που φέρουν φορτία αμαρτημάτων στους τραχήλους τους. Θα θρηνήσουν, διότι ο καιρός της μετάνοιάς τους θα έχει πλέον κλείσει. Θα θρηνήσουν, διότι θα αναζητούν και δεν θα βρίσκουν τον χρόνο που σπατάλησαν κακώς. Διότι κοιμήθηκαν τον ύπνο τους στον θάνατο και, όταν αναστήθηκαν, δεν βρήκαν τίποτα στα χέρια τους όλοι οι άνθρωποι του πλούτου. Θα θρηνήσουν, διότι θησαύριζαν και δεν γνώριζαν για ποιον τα συγκεντρώνουν. Θα θρηνήσει ο πλούσιος, που έλεγε: «Θα γκρεμίσω τις αποθήκες μου, διότι η γη μου έδωσε πλούσια σοδειά, και θα χτίσω μεγαλύτερες, και θα συγκεντρώσω εκεί τα γεννήματά μου και τα αγαθά μου, και θα απολαμβάνω για πολλά χρόνια». Θα θρηνήσουν, διότι είναι ευκολότερο να περάσει καμήλα από την τρύπα της βελόνας παρά πλούσιος στη βασιλεία των ουρανών.

Χαίρε, Ταξιάρχη, πρόμαχε των δικαίων και οδηγέ των οσίων, μοναχών και κοσμικών. Χαίρε, Ταξιάρχη, προστάτη των ευτάκτων και παιδαγωγέ των ατάκτων. Χαίρε, Ταξιάρχη, που με σαλπιγγώδη και θεόφθογγη φωνή εξαγγέλλεις τη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού του Θεού μας, συγκλονίζοντας «και τον ουρανό και τη γη και τα καταχθόνια» και αφυπνίζοντας τους νεκρούς που κοιμούνται από αιώνες, λέγοντας τρανά: «Ιδού ο νυμφίος έρχεται, εξέλθετε προς συνάντησή του». Τότε, λέγει, «θα αποστείλει» «ο Υιός του ανθρώπου» «τους αγγέλους του με δυνατή φωνή σάλπιγγας, και θα συνάξουν τους εκλεκτούς του από τους τέσσερις ανέμους, από τα άκρα των ουρανών έως τα άκρα τους».

Χαίρε, παμφώτιστε σταυρέ, που αστράφτεις με λάμψεις μεγαλύτερες από τον ήλιο, τη σελήνη και τα άστρα. Χαίρε, τίμιε σταυρέ, το σημείο του Υιού του ανθρώπου, που πρόκειται κατά τους έσχατους καιρούς να φανεί στον ουρανό και να υπερνικήσει κατά πολύ τις ακτίνες του ήλιου και να αναφανεί ως νέος ήλιος στον κόσμο, όταν και «θα θρηνήσουν όλες οι φυλές της γης» εξαιτίας της φαυλότητας των έργων τους και της σφαλερής πίστης. «Τότε», λέει, «θα φανεί το σημείο του Υιού του ανθρώπου στον ουρανό».

Τότε, δηλαδή κατά τη δευτέρα παρουσία Του, θα φανεί πρώτα το σημείο Του, δηλαδή ο πανάγιος σταυρός, για να σημάνει την πανάγια έλευση του Λόγου του Θεού, ο οποίος σταυρώθηκε εκουσίως σαρκικά πάνω σε αυτόν. Και τότε θα θρηνήσουν όλες οι φυλές της γης, ο ήλιος και η σελήνη και όλα τα στοιχεία θα παύσουν να ενεργούν. Τότε, λέει, «ο ήλιος θα σκοτεινιάσει και η σελήνη δεν θα δώσει το φως της, και τα άστρα θα πέσουν από τον ουρανό». Και πώς άραγε να μην θρηνήσουν τότε όλες οι φυλές της γης, και πώς να μην πτοηθούν και να μην τρομάξουν όλοι, βλέποντας ξαφνικά μια τόσο μεγάλη αλλαγή των στοιχείων και θεάματα παράδοξα, τα οποία ποτέ κανείς δεν έχει ξαναδεί, τη μεταβολή ενός τόσο μεγάλου ουρανού και το πλήθος των αναρίθμητων αγγέλων που θα εμφανιστούν, οι οποίοι θα ακολουθούν, θα συμπορεύονται και θα προπορεύονται του Δεσπότη Χριστού ψάλλοντας δυνατά, ως συνήθως, τον τρισάγιο ύμνο;

«Και τότε θα φανεί το σημείο του Υιού του Ανθρώπου στον ουρανό, και τότε θα θρηνήσουν όλες οι φυλές της γης και θα δουν τον Υιό του Ανθρώπου να έρχεται πάνω στις νεφέλες του ουρανού με δύναμη και πολλή δόξα· και θα αποστείλει τους αγγέλους του με δυνατή φωνή σάλπιγγας, και θα συνάξουν τους εκλεκτούς του από τους τέσσερις ανέμους, από τη μια άκρη των ουρανών έως την άλλη». «Για την ημέρα όμως εκείνη και την ώρα κανείς δεν γνωρίζει, ούτε οι άγγελοι των ουρανών, παρά μόνο ο Πατέρας μου». «Τότε θα εγερθούν ψευδόχριστοι και ψευδοπροφήτες και θα δώσουν μεγάλα σημεία και τέρατα, ώστε να πλανήσουν, αν είναι δυνατόν, ακόμη και τους εκλεκτούς». «Τότε εάν κάποιος σας πει: ιδού ο Χριστός είναι εδώ ή εκεί» ή «στην έρημο» ή «στα κρυφά δωμάτια, μην πιστέψετε· διότι, όπως ακριβώς η αστραπή βγαίνει από την ανατολή και φαίνεται έως τη δύση, έτσι θα είναι και η παρουσία του Υιού του Ανθρώπου». Αυτά, λοιπόν, και άλλα πάρα πολλά, τόσο το ιερό Ευαγγέλιο όσο και τα βιβλία των θείων προφητών, ομιλώντας για τη φοβερή και φρικτή Δευτέρα Παρουσία του Χριστού, τα κηρύττουν απολύτως αληθινά.

Ας αναλογιστούμε, λοιπόν, ενώπιον ποιου «θα κάμψει κάθε γόνυ επουρανίων και επιγείων και καταχθονίων»· ποιος θα έρθει πάνω στις νεφέλες «μετά δυνάμεως και δόξης πολλής», λάμποντας περισσότερο από κάθε άλλο παράδειγμα· αυτός είναι άνθρωπος, όπως ακριβώς είναι και Θεός. Και καθένας από εμάς μπορεί πράγματι να λάμψει περισσότερο από τον ήλιο, να αρθεί πάνω στις νεφέλες, να δει εκείνο το σώμα του Θεού, να πετάξει προς αυτόν, να τον πλησιάσει, να του εμφανιστεί με ημερότητα. Διότι, όταν φανερωθεί ο Δεσπότης, θα τον περιστοιχίσει ο χορός των αγαθών δούλων, και καθώς εκείνος θα λάμπει, θα λάμπουν και αυτοί. Τι σπουδαίο θέαμα θα είναι να δει κανείς πάνω στις νεφέλες ένα πλήθος αστέρων που ξεπερνά κάθε αριθμό, ανθρώπους να υψώνονται και να πετούν, μια πανήγυρη που δεν μπορεί να συγκριθεί με κανένα παράδειγμα, έναν δήμο θεών γύρω από τον Θεό, ωραίους γύρω από τον Ωραίο, οικέτες γύρω από τον Δεσπότη, ο οποίος δεν φθονεί τους δούλους του επειδή θα συμμετάσχουν στη λαμπρότητά του, ούτε θεωρεί ότι θα μειώσει τη δική του δόξα αν κάνει πολλούς συμμέτοχους της βασιλείας του· αντίθετα με τους ανθρώπινους άρχοντες, οι οποίοι, ακόμη και αν τα δώσουν όλα στους υπηκόους τους, δεν ανέχονται ούτε στον ύπνο τους να μοιραστούν τα σκήπτρα τους. Διότι δεν τους αντιμετωπίζει ως δούλους, ούτε τους τιμά με τιμές δούλων· αλλά, θεωρώντας τους φίλους και τηρώντας απέναντί τους τους νόμους της φιλίας που ο ίδιος έθεσε εξ αρχής, κάνει κοινά τα πάντα, και δεν δίνει μόνο τούτο ή εκείνο, αλλά την ίδια τη βασιλεία, δίνει το ίδιο το διάδημα.