Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 25:21

Επειδή, λοιπόν, αγνοούμε ποια ώρα έρχεται ο κλέπτης, γι' αυτό έχουμε λάβει την εντολή να γρηγορούμε, να έχουμε τις οσφύες περιεζωσμένες και τα λυχνάρια της κατά Θεόν πολιτείας αναμμένα, ώστε να φέγγουν στους πλησίον, ας μην παύσουμε με συντριβή καρδίας να ικετεύουμε τον Θεό να λυτρωθούμε από όλους όσους μας καταδιώκουν, μήπως τυχόν, αφού νικηθούμε από αυτούς, εκείνοι που πρόκειται να παραλάβουν τις ψυχές μας τις αρπάξουν απροετοίμαστες, χωρίς να υπάρχει κανένας να λυτρώσει ούτε να σώσει. Μήπως η ψυχή του καθενός, εμπλεγμένη στα δεσμά των χαμερπών και γήινων πραγμάτων και μη υποφέροντας τον χωρισμό από αυτά, μάταια μεν στραφεί προς αυτά, και εξαναγκαζόμενη από την αγγελική επιστασία και το θείο πρόσταγμα να τα εγκαταλείψει, θρηνήσει ανώφελα την αμέλεια του παρωχημένου χρόνου. Αλλά μάλλον, ψάλλοντας εγκάρδια το Δαυιτικό λόγιο: «Προετοιμάστηκα και δεν ταράχθηκα, για να τηρήσω τις εντολές σου», ας λάβουμε ως μισθό για την τήρησή τους τη δόξα από τον Θεό, δηλαδή το: «Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, σε λίγα υπήρξες πιστός, σε πολλά θα σε εγκαταστήσω· είσελθε στη χαρά του κυρίου σου». Μαζί με τον οποίο στον Πατέρα, συνάμα με το Άγιο Πνεύμα, ανήκει δόξα, τιμή, κράτος, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων· αμήν.

Ονομάζει δε «χώρα των ζώντων» την επουράνια Ιερουσαλήμ, στην οποία όσοι αγωνίστηκαν κατά Θεόν, ως άριστοι νικηφόροι, θα ακούσουν το: «Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ».

Να θεωρείς δε ως τρικυμίες όλες τις αιρέσεις. Εμείς όμως, παρακαλώ, με αυτό το τρίπλοκο και αδιαίρετο σχοινί ας σφίξουμε τα δεμάτια, τηρώντας, εννοώ, τις εντολές, ώστε να φθάσουμε εκεί, στον σωτήριο λιμένα, στη βασιλεία των ουρανών, και να πει ο Θεός Λόγος, ο Υιός, η σοφία του Πατρός: «Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσες», και να μας αξιώσει να πει και προς εμάς: «Εύγε, δούλοι πιστοί και αγαθοί· στα λίγα ήσασταν πιστοί, σε πολλά θα σας καταστήσω υπεύθυνους· εισέλθετε στην ετοιμασμένη για εσάς βασιλεία». Γένοιτο! Αμήν.

Ο δε Μονογενής: Γι' αυτό, ας πεθάνουν και αυτοί κάτω από το θυσιαστήριο από τους Ρωμαίους· διότι με ό,τι αμαρτάνει κανείς, με αυτό και τιμωρείται· και με όποιο μέτρο μετρήσει κάποιος τον πλησίον του, με το ίδιο θα του αντιμετρηθεί δικαίως από τον ουρανό. Αφού δε εκείνοι υποστούν τα ίσα και όσα τους άξιζαν, εσύ να εισέλθεις στον νοητό νυμφώνα, ακούγοντας από εμένα την πιο ευκταία φωνή: «Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, σε λίγα στάθηκες πιστός, σε πολλά θα σε καταστήσω· είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου.» Έπειτα, αφού εκπληρωθεί και αυτή η απόφαση, εισέρχονται και τα παιδιά που θανατώθηκαν στη Βηθλεέμ, βοώντας και λέγοντας: Κύριε, και εμείς για το όνομά σου θανατωθήκαμε με ξίφη από τον ασεβέστατο και παράνομο Ηρώδη. Ο δε Μονογενής: Εάν για εμένα υπομείνατε τον επικερδή θάνατο που υπερέχει της ζωής, έστω και κατακομματιασμένα, μην λυπάστε, γνωρίζοντας σαφώς ότι όσοι πεθαίνουν για εμένα δεν πεθαίνουν πραγματικά· διότι ζουν αιώνια. Γι' αυτό προστάζω ο μεν Ηρώδης να υποβληθεί στα εννέα ανίατα πάθη, εσείς δε να καταταγείτε στις χορείες των αθλοφόρων μαρτύρων, αναμέλποντας μαζί τους τον επινίκιο ύμνο.

Διότι, εάν εκείνος μεν ονομάζεται Υιός του Θεού, και εμείς ονομαζόμαστε υιοί του Υιού, τότε το επινόημά τους θα ήταν αληθοφανές· εάν όμως και εμείς ονομαζόμαστε υιοί του Θεού, του Οποίου και αυτός είναι Υιός, είναι προφανές ότι και εμείς μετέχουμε στον Πατέρα, ο οποίος λέει: «υιούς γέννησα και ύψωσα». Διότι, εάν δεν μετείχαμε σε αυτόν, δεν θα έλεγε: «γέννησα»· εάν όμως αυτός γέννησε, δεν είναι κάποιος άλλος, αλλά αυτός ο ίδιος είναι Πατέρας μας. Και δεν υπάρχει διαφορά, πάλι, εάν εκείνος έχει κάτι περισσότερο και έγινε πρώτος, ενώ εμείς έχουμε κάτι λιγότερο και γίναμε ύστερα, εφόσον όλοι μετέχουμε στον ίδιο και ονομαζόμαστε υιοί του ίδιου Πατέρα. Διότι το περισσότερο και το λιγότερο δεν φανερώνουν διαφορετική φύση, αφού αυτό το προσθέτει στον καθένα η πράξη της αρετής. Και άλλος μεν καθίσταται άρχοντας σε δέκα πόλεις, και άλλος σε πέντε· και άλλοι μεν κάθονται «σε δώδεκα θρόνους κρίνοντας τις δώδεκα φυλές του Ισραήλ», ενώ άλλοι ακούνε: «ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου» και «εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ». Εφόσον, λοιπόν, εκείνοι έχουν τέτοια φρονήματα, εύλογα φαντάζονται ότι ο Θεός δεν είναι πάντοτε Πατέρας ενός τέτοιου υιού, ούτε ότι ένας τέτοιος υιός υπάρχει πάντοτε, αλλά ότι είναι κτίσμα που έγινε εκ του μη όντος και ότι δεν υπήρχε πριν γεννηθεί. Διότι αυτός είναι διαφορετικός από τον αληθινό Υιό του Θεού.

Επιθύμησε να ακούσεις: «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου» και «Εύγε, αγαθέ και πιστέ δούλε» και τα εξής, και να μην ακούσεις: «Φύγε από εμένα, καταραμένε δούλε, πονηρέ και οκνηρέ.» Του Κυρίου η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

Εάν όμως διαβάσεις δυσνόητα λόγια στην επιστολή, ρώτησε τον ομόψυχό σου Σέριδο, τον δικό μου αγαπητό υιό, και με τη χάρη του Θεού θα σου εξηγήσει τα δυσνόητα, διότι παρακάλεσα τον Θεό υπέρ αυτού και γι' αυτό το ζήτημα. «Εσύ λοιπόν, άνθρωπε του Θεού», τρέχε ακατάπαυστα την ετοιμασμένη οδό, για να φτάσεις με χαρά στο λιμάνι του Χριστού, στο οποίο φτάσαμε, και να ακούσεις τη φωνή που είναι γεμάτη χαρά, φως, ζωή και αγαλλίαση, να σου λέει: «Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, σε λίγα ήσουν πιστός, σε πολλά θα σε καταστήσω, είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου.» Να χαίρεσαι εν Κυρίω, να χαίρεσαι εν Κυρίω, να χαίρεσαι εν Κυρίω. Ο Κύριος ας φυλάξει την ψυχή, το σώμα και το πνεύμα σου από κάθε κακό και από κάθε διαβολική εναντίωση και κάθε θορυβώδη φαντασία, ο Κύριος ας είναι για σένα φως, σκέπη σου, οδός σου, δύναμή σου, «στέφανος αγαλλιάσεως» και αιώνια προστασία. Πρόσεχε τον εαυτό σου, διότι είναι γραμμένο: «Και όσα εκπορεύονται από τα χείλη μου δεν θα τα αθετήσω.» Απόκριση του ίδιου μεγάλου Γέροντος προς τον ίδιο, η οποία τον παραινεί πάντοτε μέσω όσων του γράφει, για την ωφέλειά του και τον στηριγμό της καρδιάς του.

Κεφάλαιο Δʹ. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, σε λίγα στάθηκες πιστός, σε πολλά θα σε καταστήσω· είσελθε στη χαρά του κυρίου σου. Και μετά από λίγα: Διότι σε καθέναν που έχει θα δοθεί και θα του περισσέψει· ενώ από εκείνον που δεν έχει, και αυτό που έχει θα του αφαιρεθεί. ΛΟΥΚΑΣ. Εάν λοιπόν στον άδικο μαμμωνά δεν αποδειχθήκατε πιστοί, το αληθινό ποιος θα σας το εμπιστευθεί; Και εάν στο ξένο δεν αποδειχθήκατε πιστοί, το δικό σας ποιος θα σας το δώσει;

Διότι αυτή η τάξη έχει οριστεί σύμφωνα με την κατανομή των δωρεών του Πνεύματος. Εάν δε κάποιος σκεφθεί με ακρίβεια, θα διαπιστώσει ότι και κατά τον καιρό της προσδοκώμενης επιφάνειας του Κυρίου από τους ουρανούς, το Άγιο Πνεύμα δεν είναι ανενεργό, όπως νομίζουν μερικοί· αλλά θα συμπαρίσταται και κατά την ημέρα της αποκαλύψεώς Του, κατά την οποία θα κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη ο μακάριος και μόνος Δυνάστης. Διότι ποιος έχει τόση άγνοια σχετικά με τα αγαθά που έχει ετοιμάσει ο Θεός για τους αξίους, ώστε να μη γνωρίζει ότι και ο στέφανος των δικαίων είναι η χάρις του Πνεύματος, η οποία τότε θα παρέχεται αφθονότερη και τελειότερη, καθώς η πνευματική δόξα θα διανέμεται στον καθένα ανάλογα με τα ανδραγαθήματά του; Διότι μέσα στη λαμπρότητα των αγίων υπάρχουν πολλές κατοικίες κοντά στον Πατέρα· δηλαδή, διαφορές αξιωμάτων. «Διότι όπως ο ένας αστέρας διαφέρει από τον άλλον ως προς τη δόξα, έτσι θα είναι και η ανάσταση των νεκρών». Αυτοί λοιπόν που σφραγίστηκαν με το Άγιο Πνεύμα για την ημέρα της απολυτρώσεως, και διαφύλαξαν ακέραιη και αμείωτη την απαρχή του Πνεύματος την οποία έλαβαν, αυτοί είναι που θα ακούσουν: «Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, σε λίγα ήσουν πιστός, σε πολλά θα σε καταστήσω».

Σύναψε δε απαράβατη συνθήκη να ακολουθεί σε όλα τον Κύριο, το οποίο σημαίνει να ζει για τον Θεό ολοκληρωτικά, εκπληρώνοντας στο ακέραιο τα λεγόμενα από τον Απόστολο: άλλοτε μεν, «Σας παρακαλώ λοιπόν, αδελφοί, διά των οικτιρμών του Θεού, να παραστήσετε τα σώματά σας ως θυσία ζωντανή, άγια, ευάρεστη στον Θεό, που είναι η λογική σας λατρεία», και τα εξής· άλλοτε δε, «Ας μη βασιλεύει, λοιπόν, η αμαρτία στο θνητό σας σώμα, ώστε να υπακούτε στις επιθυμίες του· ούτε να παραδίδετε τα μέλη σας ως όπλα αδικίας στην αμαρτία· αλλά να παραστήσετε τους εαυτούς σας στον Θεό ως ζωντανούς εκ νεκρών, και τα μέλη σας ως όπλα δικαιοσύνης στον Θεό»· και ανάμεσα σε αυτές και σε παρόμοιες διδασκαλίες λέγοντας πάλι: «Δεν υπάρχει Ιουδαίος ούτε Έλληνας· δεν υπάρχει δούλος ούτε ελεύθερος· δεν υπάρχει άρρεν και θήλυ· διότι όλοι εσείς είστε ένας εν Χριστώ Ιησού», ώστε να γίνουμε άξιοι όλοι μας, σαν ένας άνθρωπος, να ακούσουμε: «Έλα, αγαθέ δούλε· σε λίγα ήσουν πιστός, σε πολλά θα σε καταστήσω· είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου». Αυτής της χαράς θα αξιωθούμε, εάν ο καθένας μας, στην αποστολή στην οποία κλήθηκε και του έλαχε, με αυξημένη επιμέλεια και άοκνη προθυμία πολλαπλασιάσει τη χάρη που του δόθηκε, όπως είναι γεγραμμένο.

Και από τον θάνατο μεν θα οδεύσεις προς την αιώνια ζωή, από την ατιμία δε των ανθρώπων προς τη δόξα του Θεού, και από τις θλίψεις και τα βάσανα του κόσμου προς την αιώνια ανάπαυση μαζί με τους αγγέλους. Η γη δεν σε δέχθηκε ως πολίτη, αλλά θα σε υποδεχθεί ο ουρανός· ο κόσμος σε κατεδίωξε, αλλά οι άγγελοι θα σε σηκώσουν για να σε παρουσιάσουν στον Χριστό. Και θα ονομαστείς φίλος, και θα ακούσεις τον πιο ποθούμενο έπαινο: Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, γενναίε στρατιώτη και μιμητή του Δεσπότη, ακόλουθε του Βασιλιά, εγώ θα σε ανταμείψω με τα δικά μου δώρα· εγώ θα εισακούσω τα λόγια σου, επειδή και εσύ εισάκουσες τα δικά μου. Θα ζητήσεις τη σωτηρία των αδελφών που καταπονούνται, και για τους κοινωνούς της πίστεως και τους μύστες της ιερής αγάπης θα λάβεις από τον Βασιλιά τη μέθεξη των αγαθών. Θα χορέψεις τους αιώνιους χορούς, και θα στεφανηφορήσεις ανάμεσα στους αγγέλους, βασιλεύοντας στην κτίση υπό τον Βασιλιά, και ζώντας αιώνια και μακάρια μαζί με τον χορό της μακαριότητας. Εάν πάλι θελήσει να σε αφήσει ακόμη στον κόσμο μετά τους αγώνες, ώστε να διεξαγάγεις και περισσότερους και ποικίλους αγώνες, και να διασώσεις πολλούς από τους αόρατους και ορατούς πολέμους, μεγάλη θα είναι η δόξα σου και πάνω στη γη, και θα είσαι τιμώμενος ανάμεσα στους φίλους, οι οποίοι βρήκαν στο πρόσωπό σου έναν προστάτη, βοηθό και αγαθό πρεσβευτή.

Θέλω λοιπόν, γνωρίζοντας ότι είσαι πιο πολυμαθής από τους παρισταμένους, να μεταδίδεις τις καλές γνώσεις, τις οποίες σου έχει εμπιστευθεί ο Κύριος, ώστε να ακούσεις «εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ» και να μην αποδειχθείς ένοχος και υπόλογος για τιμωρία, όπως εκείνος που έκρυψε το ένα τάλαντο. Αν όμως δεν θέλεις να γίνεις καλός φύλακας της εκκλησίας, υπόδειξε κάποιον άλλον στη θέση σου, πιο πολυμαθή και πιο πιστό από εσένα. Αλλά δεν θα το κάνεις· διότι εσύ και τον Κύριο συναναστράφηκες και τις θαυμαστές πράξεις του γνώρισες και τη διοίκηση της εκκλησίας έμαθες. Και δικό σου έργο μεν είναι να προστάζεις όσα πρέπει, των αδελφών δε να υποτάσσονται και να μην απειθούν. Αν λοιπόν υποταχθούν, θα σωθούν, ενώ αν απειθήσουν, θα τιμωρηθούν από τον Χριστό, διότι αυτός που προεδρεύει έχει λάβει ως παρακαταθήκη τη θέση του Χριστού. Γι' αυτό, είτε η τιμή είτε η ύβρις προς εκείνον που προΐσταται, αποδίδεται στον Χριστό, και από τον Χριστό αναφέρεται στον Θεό. Και αυτό το είπα, για να μην αγνοούν και οι ίδιοι οι αδελφοί τον κίνδυνο της απείθειάς τους προς εσένα, ότι δηλαδή, όποιος απειθήσει σε εσένα που δίνεις εντολές, απειθεί στον Χριστό, και όποιος απειθήσει στον Χριστό παροργίζει τον Θεό.

XIV. Ο Σωτήρας διανέμει και τώρα τάλαντα στους δικούς του υπηρέτες, σύμφωνα με την παραβολή των Ευαγγελίων. Επομένως, ανοίξτε τις καρδιές σας και δεχθείτε τα με χαρά. Γίνετε «δόκιμοι τραπεζίτες». Εμπορευθείτε με σύνεση αυτό που σας δόθηκε. Πολλαπλασιάστε το με την επιείκεια· διότι αυτό προξενεί μεγάλο και αγιοπρεπές καύχημα και επαίνους για τη γνησιότητα. Και γιατί το λέω αυτό, παραλείποντας κάτι ακόμη μεγαλύτερο; Καθιστά τον άνθρωπο πολίτη του ουρανού, τον ανυψώνει στη βασιλεία, τον κάνει να συνδοξάζεται με τον ίδιο τον Σωτήρα όλων μας, τον Χριστό. Ας το δούμε αυτό και από τα ίδια τα ευαγγελικά κείμενα: Εκείνος που έλαβε τα πέντε τάλαντα από τον οικοδεσπότη, αφού κέρδισε με την εργασία του άλλα πέντε, τι λέει όταν τον πλησιάζει; «Κύριε, πέντε τάλαντα μου έδωσες, δες, έκανα άλλα πέντε». Βλέπεις πόσο μεγάλο είναι το καύχημα της φιλοπονίας; Και τι του είπε ο Χριστός; «Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, σε λίγα στάθηκες πιστός, σε πολλά θα σε εγκαταστήσω· είσελθε στη χαρά του κυρίου σου». Τι μεγαλύτερο από αυτό υπάρχει σε δόξα; Τι πιο επιθυμητό σε ευημερία; Έπαινοι από τον Χριστό και δεσποτική απόφαση που στεφανώνει εκείνον που εργάστηκε με ζήλο, ονομάζοντας πιστό αυτόν που καρποφόρησε πνευματικά· διότι μήπως τάχα πρόσφερε το κέρδος στον Δεσπότη; Ή μήπως Εκείνος έχει ανάγκη από κάτι ως προς τον εαυτό του; Αυτός είναι το πλήρωμα των πάντων και, όπως λέει ο πάνσοφος Ιωάννης, «Από το πλήρωμά του όλοι εμείς λάβαμε».

Αυτός που κάθεται στους κήπους, επιβλέπει τις Εκκλησίες· οι δε σύντροφοι προσέχουν, δεν κρίνουν, αλλά όλη την κρίση την ασκεί ο Υιός. Η δε νύμφη επιθυμεί να ακούσει: «Είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου.» Και τον παρακαλεί να διώξει τους πονηρούς, λέγοντας «Φύγε», και να έλθει στους αγίους.

Μτ 25, 14-30. 〈Άνθρωπος〉 οικοδεσπότης είναι ο δημιουργός και κύριος του σύμπαντος αυτού. Με την αποδημία ο λόγος της παραβολής παρομοιάζει είτε την ανάβαση του Χριστού στους ουρανούς είτε το αόρατο και απρόσιτο της θείας φύσης. Ως 〈υπάρχοντα〉 του Θεού πρέπει να νοηθούν εκείνοι που σε κάθε χώρα και πόλη έχουν πιστέψει σε αυτόν. 〈Δούλους〉 του αποκαλεί αυτούς τους οποίους κατά καιρούς ο Χριστός στεφανώνει με το καύχημα της ιερωσύνης· διότι ο θεσπέσιος Παύλος γράφει: «κανείς δεν παίρνει από μόνος του την τιμή, αλλά αυτός που καλείται από τον Θεό». Σε αυτούς παραδίδει εκείνους που έχουν υπαχθεί σε αυτόν, δίνοντας στον καθένα πνευματικό χάρισμα, ανάλογα με τη διάθεση και την ικανότητά του. Αυτή λέμε ότι είναι η διανομή των 〈ταλάντων〉, τα οποία δεν χορηγούνται σε ίσο μέτρο στους υπηρέτες εξαιτίας της διαφορετικότητας της διανοίας. Και 〈ευθύς〉, λέει, έφυγαν και εργάστηκαν, όπου το 〈ευθύς〉 εδώ μας υποδηλώνει ότι πρέπει κανείς να εκτελεί τα έργα του Θεού χωρίς καμία καθυστέρηση. Εκείνοι όμως που κυριαρχούνται από οκνηρία και αργία θα βρεθούν στα έσχατα δεινά. Διότι, λέει, έθαψε το τάλαντο που του δόθηκε στη γη, δηλαδή διατήρησε το χάρισμα στον εαυτό του ανενεργό και ανωφελές για τους άλλους. Γι' αυτό, λοιπόν, αφαιρείται από 〈αυτόν το τάλαντο〉 και 〈θα δοθεί〉 σε εκείνον που πλουτίζει· διότι το Πνεύμα και η δωρεά των θείων χαρισμάτων θα απομακρυνθούν από τέτοιους ανθρώπους, ενώ σε εκείνους που εργάστηκαν φιλότιμα θα υπάρξει πλουσιότερη η χορηγία των χαρισμάτων.

Συνηθίζει, κατά κάποιον τρόπο, η θεόπνευστη Γραφή να αποκαλεί αργύριο τους λόγους της κατήχησης, τους οποίους απευθύνουν κάποιοι στους λαούς που έχουν υπό την καθοδήγησή τους. Έτσι και ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός λέει ότι η βασιλεία των ουρανών μοιάζει με έναν άνθρωπο οικοδεσπότη, ο οποίος, επειδή επρόκειτο να αποδημήσει, κάλεσε τους δούλους του· και σε άλλον μεν έδωσε πέντε τάλαντα, σε άλλον δε ένα, και αναχώρησε· σε εκείνους δε που κοπίασαν .... αποδίδοντας επαίνους, λέει: «Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ». Σε εκείνον όμως που έκρυψε το τάλαντο και δεν απέδωσε απολύτως κανένα έργο, λέει: «Πονηρέ και οκνηρέ δούλε, έπρεπε να καταθέσεις το αργύριό μου στους τραπεζίτες, και εγώ, όταν θα επέστρεφα, θα έπαιρνα το δικό μου μαζί με τον τόκο». Ψάλλει δε κάπου και ο θεσπέσιος Δαβίδ: «Τα λόγια του Κυρίου είναι λόγια αγνά, αργύριο πυρωμένο και δοκιμασμένο στη γη». Κίβδηλο, λοιπόν, και εντελώς αδόκιμο είναι το αργύριο στους Ιουδαίους, δηλαδή ο λόγος των Γραμματέων και των Φαρισαίων, οι οποίοι, μοιάζοντας με κάπηλους, ήθελαν να αναμειγνύουν τον οίνο με νερό· δηλαδή, παρείχαν την εξήγηση του νόμου νοθευμένη και όχι ακαπήλευτη· συμπλέκοντας και κάτι από τα δικά τους θελήματα, και παρεισάγοντας ψυχρές και πιο υδαρείς έννοιες, δεν απέδιδαν το θέλημα του νομοθέτη αμιγές από τα χειρότερα στοιχεία, ούτε, όπως θα έλεγε κανείς, καθαρό.

Διότι θα ακούσουν τον Σωτήρα όλων μας, τον Χριστό, να λέει: «Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, σε λίγα ήσουν πιστός, σε πολλά θα σε εγκαταστήσω. Είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου». Το δε σωτήριο κήρυγμα είναι αγαλλίαση, και θα μπορούσε να νοηθεί και με διαφορετικό τρόπο.

Και αποκρινόμενος θα πει: «Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, σε λίγα στάθηκες πιστός, σε πολλά θα σε εγκαταστήσω· είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου.» <Ποιος, λοιπόν, από αυτούς τους τρεις σου φαίνεται ότι έγινε πλησίον σε εκείνον που έπεσε στους ληστές;> (A f. 146, E f 189 b) Εύλογα ο Κύριος ρώτησε, ποιον από τους τρεις θεώρησε ότι έγινε πλησίον του παθόντος;

Και αυτό μας το δίδαξε ο ίδιος ο Σωτήρας, όταν κάπου αλλού επαινεί τον επιμελή και γνήσιο δούλο λέγοντας: «Στα λίγα στάθηκες πιστός, σε πολλά θα σε εγκαταστήσω· είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου.» Εάν όμως, λέει, πάψει να είναι επιμελής και γνήσιος, και μεθύσει τον νου του με κοσμικές μέριμνες, και παρασυρθεί σε όσα δεν είναι θεμιτά, βιαιοπραγώντας και αδικούντας τους υφισταμένους του, και μη δίνοντάς τους το σιτομέτριο, θα βρεθεί μέσα σε κάθε κακό· και ο κλήρος του, λέει, θα είναι μαζί με τους απίστους.

Μεγάλο και αγιοπρεπές είναι το καύχημα, και προξενεί τους επαίνους της γνησιότητας. Και γιατί το λέω αυτό, παραλείποντας κάτι ακόμη σπουδαιότερο; Καθιστά τον άνθρωπο πολίτη του ουρανού, τον ανυψώνει στη βασιλεία, τον κάνει να συνδοξάζεται με τον ίδιο τον Σωτήρα όλων μας, τον Χριστό. Ας το δούμε δε αυτό και από τα ίδια τα ευαγγελικά κείμενα. Εκείνος που έλαβε τα πέντε τάλαντα από τον οικοδεσπότη, και αφού τα εργάστηκε κέρδισε άλλα πέντε, τι λέει καθώς προσέρχεται; «Κύριε, πέντε τάλαντα μου έδωσες, δες, κέρδισα άλλα πέντε». Βλέπεις πόσο μεγάλο είναι το καύχημα της φιλοπονίας; Και τι του είπε ο Χριστός; «Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, στα λίγα στάθηκες πιστός, σε πολλά θα σε καταστήσω κύριο· είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου». Τι μεγαλύτερο από αυτό υπάρχει σε δύναμη; Τι πιο επιθυμητό για την ευημερία; Έπαινοι από τον Χριστό, και δεσποτική απόφαση που στεφανώνει εκείνον που εργάστηκε με ζήλο, ονομάζοντας πιστό αυτόν που καρποφόρησε πνευματικά.

Τώρα όμως, η ανισότητα της δωρεάς επιφέρει κάποια ανομοιότητα των έξεων, καθώς δεν αποδέχονται την ευσέβεια σε ίσο μέτρο. Αλλά βέβαια εκείνος που έλαβε τα πέντε τάλαντα, άκουσε: «Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, σε λίγα στάθηκες πιστός, σε πολλά θα σε καταστήσω· είσελθε στη χαρά του κυρίου σου.» Εκείνος πάλι που προσπόρισε το κέρδος από τα δύο τάλαντα, μετέχει στους ίδιους επαίνους και έχει τιμηθεί με την ίδια απόφαση.

Μας έστειλε λοιπόν τον δικό Του Υιό ως σωτήρα και λυτρωτή, τον μόνο που μπορούσε να αποσπάσει την ανθρώπινη φύση από τα χέρια του διαβόλου, και επιδεικνύοντας τόση χρηστότητα και φιλανθρωπία προς εμάς, ο μονογενής Λόγος του Θεού Πατέρα, ο σύνθρονος, ισόδοξος και συναΐδιος με τον ίδιο τον Γεννήτορά του, ο κτίστης και δημιουργός του ουρανού και της γης, των αγγέλων και των ανθρώπων, «δεν θεώρησε αρπαγή το να είναι ίσος με τον Θεό, αλλά ταπείνωσε (κένωσε) τον εαυτό του παίρνοντας μορφή δούλου», και δέχθηκε να γίνει όμοιος με εμάς, ώστε, αφού σώσει τους πάντες, να τους προσφέρει μέσω του εαυτού Του καθαρούς από κάθε ρύπο και μόλυσμα στον Θεό και Πατέρα, έχοντας γίνει όμοιος με τους αδελφούς Του σε όλα εκτός μόνο από την αμαρτία. Γι' αυτό και υπομένει την πείνα και νηστεύει στην κατάλληλη στιγμή, για να γίνει σε εμάς πρότυπο της αναμάρτητης ζωής και αρχή σωτηρίας. Επομένως, ας προΐσταται και σε εμάς τους ίδιους η νηστεία κατά την αγία πανήγυρη, όχι με παλαιό προζύμι, ούτε με προζύμι κακίας και πονηρίας, αλλά με άζυμα ειλικρίνειας και αλήθειας. Διότι, όταν διατηρήσουμε τους εαυτούς μας άμωμους και αμόλυντους, και ασκήσουμε με απόλυτη αγνότητα τον τρόπο ζωής που αρέσει στον Θεό, ως γνήσιοι δούλοι θα ακούσουμε την ταιριαστή προσφώνηση: «Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, σε λίγα στάθηκες πιστός, σε πολλά θα σε εγκαταστήσω· είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου.»

«Τώρα όμως, εν Χριστώ Ιησού, εσείς που κάποτε ήσασταν μακριά, βρεθήκατε κοντά διά του αίματος του Χριστού.» Εάν τον καιρό που πλανιούνταν τα έθνη, είχαν χωριστεί από τον Χριστό και γι' αυτό τον λόγο στερούνταν την αγαθή ελπίδα και ήταν άθεα μέσα στον κόσμο, τότε ο Χριστός είναι η ελπίδα όλων και ο Θεός. Εάν τα έθνη Τον επιγνώσουν, θα ξεφύγουν πλέον από το να βρίσκονται στην αθεΐα, αφού θα έχουν γνωρίσει τον αληθινό Κύριο. Πώς λοιπόν θα μπορούσε να είναι κτίσμα ή δημιούργημα Αυτός που αναγνωρίζεται ως Θεός από τους άλλοτε πλανεμένους, και ο Οποίος διασώζει αυτούς που Τον βρίσκουν, εισάγοντάς τους σε κάθε αγαθή ελπίδα, σύμφωνα με το ρητό: «Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, σε λίγα στάθηκες πιστός, σε πολλά θα σε καταστήσω· είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου.»

ΛΟΓΟΣ ΕΝΑΤΟΣ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΑ ΠΡΟΣΚΥΝΗΣΕΩΣ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑΣ. Περί της αγίας σκηνής, ότι αποτελούσε τύπο της εν Χριστώ Εκκλησίας. Τα καυχήματα της αγάπης προς τον Θεό και τους αδελφούς είναι λοιπόν περιφανή, και μέσω αυτών των δύο εκπληρώνεται ο νόμος. Οποιοσδήποτε λοιπόν φτάσει σε τέτοιο σημείο δόξας, είναι λαμπρός και αξιοθαύμαστος, και θα συγκαταλεχθεί ανάμεσα στους πλέον γνήσιους, καθώς ο Χριστός διακηρύσσει και λέει: «Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, σε λίγα στάθηκες πιστός, σε πολλά θα σε εγκαταστήσω· είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου». Διότι πράγματι θα εισέλθει προθυμότατα στην επουράνια Ιερουσαλήμ και θα κατοικήσει στις άνω μονές, απολαμβάνοντας αγαθά που ξεπερνούν κάθε νου και λόγο. Κάτι τέτοιο λέει και ο προφήτης Ησαΐας: «Τα μάτια σου θα δουν, Ιερουσαλήμ, πόλεις πλούσιες, σκηνές που δεν πρόκειται ποτέ να κλονιστούν, ούτε πρόκειται να μετακινηθούν οι πάσσαλοι της σκηνής, ούτε τα σχοινιά της πρόκειται να κοπούν». Διότι παρέρχεται το σχήμα τούτου του κόσμου, σύμφωνα με τις Γραφές.

Προσέλθετε στη μυστική σφραγίδα, για να γίνετε αναγνωρίσιμοι στον Δεσπότη· συναριθμηθείτε στην άγια και λογική ποίμνη του Χριστού, για να τοποθετηθείτε στα δεξιά του και να κληρονομήσετε τη ζωή που έχει ετοιμαστεί για εσάς. Διότι εκείνοι που είναι ακόμη περιβεβλημένοι με την τραχύτητα των αμαρτιών, αυτοί βρίσκονται στα αριστερά, επειδή δεν προσήλθαν στη χάρη του Θεού, η οποία δόθηκε μέσω του Χριστού κατά την αναγέννηση του λουτρού. Και λέγοντας αναγέννηση δεν εννοώ των σωμάτων, αλλά την πνευματική αναγέννηση της ψυχής. Διότι τα μεν σώματα γεννιούνται μέσω των ορατών γονέων, οι δε ψυχές αναγεννώνται μέσω της πίστεως· διότι το Πνεύμα πνέει όπου θέλει. Και τότε πρόκειται να ακούσεις, εάν γίνεις άξιος: Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, όταν βρεθείς να μην έχεις στη συνείδησή σου καμία ακαθαρσία υποκρισίας.

Πεισθείτε, λοιπόν, ω τέκνα της δικαιοσύνης, στον Ιωάννη που παρακαλεί και λέει: Ευθύνατε την οδό του Κυρίου· απομακρύνετε όλα τα εμπόδια και τα σκάνδαλα, για να πορευτείτε ευθεία προς την αιώνια ζωή. Ετοιμάστε τα δοχεία της ψυχής καθαρά μέσω της ανυπόκριτης πίστης, για την υποδοχή του Αγίου Πνεύματος. Αρχίστε να πλένετε τις στολές σας μέσω της μετάνοιας, ώστε όταν κληθείτε στον νυμφώνα να βρεθείτε καθαροί. Διότι ο νυμφίος καλεί όλους ανεξαιρέτως, επειδή η χάρη είναι άφθονη· και η φωνή μεγαλόφωνων κηρύκων συγκεντρώνει τους πάντες· έπειτα όμως ο ίδιος ξεχωρίζει αυτούς που εισήλθαν μέσα [στον τυπικό γάμο]. Μη γένοιτο κανείς από αυτούς που έχουν καταγραφεί να ακούσει τώρα: Φίλε, πώς μπήκες εδώ, χωρίς να έχεις ένδυμα γάμου; Αλλά μακάρι όλοι σας να ακούσετε: Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ· σε λίγα στάθηκες πιστός, σε πολλά θα σε εγκαταστήσω· είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου.

Αυτά ας ποθήσουμε, αυτά ας επιδιώξουμε με ζήλο, αυτά ας αγωνιστούμε να επιτύχουμε μέσα από τη διαγωγή μας στον κόσμο. Ας τρέξουμε, ας σπεύσουμε, όσο ακόμα είναι ημέρα, προτού μας καταλάβει η ατελείωτη νύχτα. Πριν κλείσει η θύρα, ας φωτίσουμε τις λαμπάδες των ψυχών μας με τον εξαγνισμό της καθαρότητας, ώστε με χαρά να εισέλθουμε μαζί με τον δεσποτικό και αθάνατο Νυμφίο στον ουράνιο νυμφώνα Του. Το σχήμα της αγιοσύνης που μας εμπιστεύθηκε, ας φροντίσουμε να το διατηρήσουμε άμωμο, ώστε να αναγνωρίσει ο Δεσπότης το δικό Του δώρο φυλαγμένο από εμάς καθαρό και αμόλυντο· και να ακούσουμε εκείνη τη μακάρια φωνή του Δεσπότη: «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου». Και το: «Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ· σε λίγα στάθηκες πιστός, σε πολλά θα σε εγκαταστήσω· είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου». Εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Σε ανάγκη με είδε και με λύτρωσε, σε φυλακή με βρήκε και με εξαγόρασε. Γι' αυτό και εγώ του λέω: εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, σε λίγα ήσουν πιστός, σε πολλά θα σε καταστήσω· είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου· απόλαυσε την τρυφή του παραδείσου μου· είσελθε στη βασιλεία του Κυρίου σου· είσελθε στην αιώνια ζωή.

Κεφάλαιο 75. Αδελφοί, μαζί με την προσευχή ας επιμεληθούμε το έργο, διότι υπάρχει μισθός, εάν βέβαια επιτελούμε το έργο χωρίς δόλο. Διότι εκείνος που από εριστικότητα ή φιλαυτία ή φιλαργυρία αμέλησε το έργο, θα ακούσει το γεγραμμένο: σύμφωνα με τα έργα των χεριών τους, δώσε σε αυτούς. Εκείνος όμως που εργάζεται με καθαρή συνείδηση, θέλοντας να αρέσει στον Θεό και όχι στους ανθρώπους, θα αξιωθεί εκείνης της ευλογημένης φωνής: εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, σε λίγα στάθηκες πιστός, σε πολλά θα σε καταστήσω κύριο· είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου. Στον Οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες.

Και με αυτόν τον τρόπο ανατρέπει τους δαιμονικούς λογισμούς, εάν παραμείνει στο ίδιο φρόνημα, με τη συνέργεια της χάριτος. Και τελειοποιείται στον τόπο όπου γέρασε, λαμβάνοντας το στεφάνι της ζωής και ακούγοντας από τον Κύριο: Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ· σε λίγα στάθηκες πιστός, σε πολλά θα σε εγκαταστήσω· είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου. Στον Οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων.

Όταν, λοιπόν, αναχωρήσουν προς τον Χριστό, με πολλή χαρά τους υποδέχονται τα πνεύματα των δικαίων και όλη η επουράνια βασιλεία· διότι του λέει ο Κύριος: εύγε δούλε αγαθέ και πιστέ, επειδή είσαι απόλυτα πιστός, σε πολλά θα σε καταστήσω κύριο· είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου. Διότι πολλοί από τους αδελφούς, αφού έλαβαν τη χάρη, συνεργούν καθημερινά προς αύξηση και προκοπή, προχωρώντας σε μεγάλα μέτρα. Υπάρχουν όμως και άλλοι οι οποίοι λαμβάνουν δωρεά από τον Θεό· και αυτοί, αν και η χάρη είναι μαζί τους, εκτρέπονται στην αταξία και σε πολλά κακά· και όταν εκπίπτουν σε αμαρτίες, παραμένει ακόμη η χάρη ή απομακρύνεται αμέσως;

Απόκτησέ την λοιπόν, αδελφέ μου, και γίνε ακέραιος και ολοκληρωμένος στην πίστη, και φλογερός στην προαίρεση ως προς τις εντολές του Σωτήρα μας, για να ακούσεις και εσύ από αυτόν: εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου.

Αλήθεια σας λέγω, ότι θα τον καταστήσει υπεύθυνο σε όλα τα υπάρχοντά του· διότι οικονόμησε επάξια τις υποθέσεις του με κρίση, γι' αυτό και δεν θα κλονιστεί ποτέ. Διότι λέγει το Άγιο Πνεύμα: αγαθός είναι ο άνθρωπος που σπλαχνίζεται και δανείζει· θα οικονομήσει τις υποθέσεις του με δίκαιη κρίση, διότι ποτέ δεν θα κλονιστεί· ο δίκαιος θα παραμείνει σε αιώνια μνήμη. Δεν θα φοβηθεί από κακή είδηση· η καρδιά του είναι έτοιμη να ελπίζει στον Κύριο. Η καρδιά του έχει στηριχθεί, δεν πρόκειται να φοβηθεί, μέχρις ότου δει την καταστροφή των εχθρών του. Σκόρπισε, έδωσε στους φτωχούς· η δικαιοσύνη του μένει στον αιώνα του αιώνος· η δύναμή του θα υψωθεί με δόξα. Ο αμαρτωλός θα το δει και θα οργιστεί· θα τρίξει τα δόντια του και θα λιώσει· η επιθυμία του αμαρτωλού θα χαθεί. Ο δίκαιος όμως θα μείνει σε αιώνια μνήμη, και δεν θα φοβηθεί από κακή είδηση. Και ποια είναι αυτή η κακή είδηση; Εγώ νομίζω ότι είναι το «ας απομακρυνθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου», και το «αφού του δέσετε τα χέρια και τα πόδια, βγάλτε τον άχρηστο δούλο στο εξώτερο σκοτάδι», και το «φύγετε από εμένα οι καταραμένοι στο αιώνιο πυρ που έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του». Αντί γι' αυτά όμως ο δίκαιος θα ακούσει: «εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, σε λίγα στάθηκες πιστός, σε πολλά θα σε καταστήσω κύριο· είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου».

Και σε εμάς ο σωτήριος λόγος, έχοντας συνδέσει την πίστη με τη φρόνηση, επιδοκιμάζει στα λόγια του αυτόν που κοσμείται και με τα δύο, λέγοντας: «Ποιος άραγε είναι ο πιστός και φρόνιμος οικονόμος;» και πάλι: «Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, στα λίγα φάνηκες πιστός, σε πολλά θα σε καταστήσω». Σαφώς, λοιπόν, μέσα από αυτά φανερώνει ότι δεν αποδέχεται την άλογη πίστη, αλλά εκείνη που είναι ενωμένη με τις μέγιστες αρετές, εφόσον βέβαια τέτοιες είναι η φρόνηση και η αγαθότητα.

1.... θα προκύψει για εμάς όφελος από αυτά. Ας φανούμε ευγνώμονες προς τους ευεργέτες μας και ας μην ανταποδίδουμε τις δωρεές με αποτρόπαια έργα. Ας διαχειριστούμε συνετά και ευσεβώς αυτά που μας δόθηκαν, ώστε να ακούσουμε: «Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ». Ο παρών καιρός δεν είναι καιρός ανέσεως και τρυφής, αλλά εργασίας και προσοχής. Καλή είναι βέβαια η ευημερία και η εύνοια του βίου, αλλά μόνο όταν δοξάζεται το θείο· όταν όμως η ζημία καθίσταται μεγαλύτερη και αυτό που κινδυνεύει είναι τα του Θεού, τότε ας χαθούν όλα, ας οδηγηθούν στην ανυπαρξία και ας τα πάρουν οι άνεμοι. 2. Πες μου, λοιπόν, εμένα που επιθυμώ να μάθω: γι' αυτό έγινες πατέρας, για να στερήσεις από το τέκνο σου την άφθαρτη δόξα χάριν της εφήμερης φήμης; Πόσο μικρόψυχος γονέας είσαι πραγματικά. Κάποια γυναίκα, αντίθετα, προτίμησε να παραδώσει ολόκληρη χορεία παιδιών στον ίδιο τον θάνατο παρά να τα προτρέψει να πράξουν κάτι αντίθετο προς τα προστάγματα του Θεού. Και εκείνη μεν, αν και Εβραία, προσέφερε ως καρπό στον Θεό επτά παιδιά, και μάλιστα αρσενικά, εσύ όμως ούτε ένα κορίτσι δεν θέλεις να αναθρέψεις με ευσέβεια και χρηστά ήθη, ώστε να μπορέσεις τότε, ευφραινόμενος, να πεις με φωνή γεμάτη παρρησία: «Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός». 3. Και όμως, λέει, το έθνος των Λατίνων δεν είναι ασεβές. Διότι, ποια σύνοδος τους αναθεμάτισε και μας απαγόρευσε να συναναστρεφόμαστε μαζί τους; Όχι μόνο μία σύνοδος, ω άνθρωπε, αλλά όλες μαζί.

Παραδείγματα των όσων ειπώθηκαν είναι, αφενός όσον αφορά τις βασιλικές δωρεές, η περίπτωση εκείνων που αξιώθηκαν να σταθούν στα δεξιά, προς τους οποίους ο βασιλιάς λέει: «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς»· αφετέρου, στο δεύτερο και κατώτερο τάγμα θα ανήκαν εκείνοι, προς τους οποίους ο Κύριος λέει: «Να φοβηθείτε εκείνον που, αφού θανατώσει, έχει την εξουσία να ρίξει στη γέεννα του πυρός». Αυτή ακριβώς τη διάκριση των δύο ταγμάτων νομίζω ότι υποδηλώνει αινιγματικά η διαφορά ως προς τους αριθμούς. Πώς το εννοώ αυτό; Έξι είναι οι εντολές μέσω των οποίων η βασιλεία ετοιμάζεται για εκείνους που βρίσκονται στα δεξιά. Ας αναλογιστούμε ότι καθεμία από αυτές είναι το δεσποτικό τάλαντο, το οποίο οφείλει ο αγαθός και πιστός δούλος να δεκαπλασιάσει με την εργασία του, ώστε με αυτόν τον τρόπο να εισέλθει στη χαρά του Κυρίου του, έχοντας βρεθεί πιστός στα λίγα και αναλαμβάνοντας την εξουσία σε πολλά.

Πράγματι, σε αυτό απέβλεπε η δημιουργία του κόσμου από την αρχή· και για αυτόν τον σκοπό υπήρξε εκείνη η επουράνια και πανάρχαια βουλή του Πατρός, σύμφωνα με την οποία ο άγγελος της μεγάλης βουλής του Πατρός δημιούργησε τον άνθρωπο ως ον όχι μόνο κατ' εικόνα, αλλά και κατά δική του ομοίωση, ώστε να μπορέσει κάποτε να χωρέσει το μεγαλείο της θείας βασιλείας, τη μακαριότητα της θείας κληρονομίας, την τελειότητα της ευλογίας του ύψιστου Πατέρα, για την οποία δημιουργήθηκαν τα πάντα, τα ορατά και τα αόρατα· διότι δεν είπε του αισθητού κόσμου, αλλά απροσδιόριστα του κόσμου, τόσο του ουράνιου όσο και του επίγειου. Και όχι μόνο αυτός, αλλά και η θεία και απόρρητη κένωση, η θεανδρική πολιτεία, τα σωτήρια πάθη, όλα τα μυστήρια· για αυτόν τον σκοπό προοικονομήθηκαν με προνοητικότητα και πάνσοφα, ώστε, όποιος μέσω αυτών στα παρόντα αναδειχθεί πιστός, να ακούσει από τον Σωτήρα: «Εύγε δούλε αγαθέ, σε λίγα ήσουν πιστός, σε πολλά θα σε εγκαταστήσω, είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου». Ελάτε λοιπόν, λέει, κληρονομήστε και τον παρόντα και μόνιμο και επουράνιο κόσμο, εσείς που χρησιμοποιήσατε τον επίγειο και φθαρτό και παροδικό κόσμο καλά, σύμφωνα με το δικό μου θέλημα. «Διότι πείνασα, και μου δώσατε να φάω, δίψασα, και με ποτίσατε, ξένος ήμουν, και με φιλοξενήσατε, γυμνός, και με ντύσατε, ασθένησα, και με επισκεφθήκατε, στη φυλακή ήμουν, και ήρθατε προς εμένα».

Εσύ όμως, αν δεν προστρέχεις στον Θεό σε καιρό θλίψεων, αν δεν διορθώνεσαι με τη δική Του παιδαγωγία, ποιος άραγε καιρός, τι από όσα υπάρχουν ή συμβαίνουν θα συντελέσει στη διόρθωσή σου; Αλλά το σώμα έχει ανάγκη και από τη σωματική τροφή και από τα άλλα αναγκαία αγαθά, θα μπορούσε να πει κάποιος. Μάλιστα· πώς όχι άλλωστε; Αν λοιπόν έχεις αφθονία από αυτά, έχοντάς τα οπωσδήποτε λάβει από τον Θεό (διότι λέει: "τι έχεις που να μην το έλαβες;"), ευχαρίστησε Αυτόν που στα έδωσε, δώσε Του την ευχαριστία μέσω των έργων σου· όπως Εκείνος εισάκουσε το θέλημά σου και εκπλήρωσε την επιθυμία σου, έτσι και εσύ πρόσελθε και άκουσε και μάθε καλά το δικό Του θέλημα, και υπάκουσε και εφάρμοσέ το, ώστε να επαινεθείς ως φρόνιμος (διότι λέει: "όποιος ακούει τους λόγους μου και τους εφαρμόζει, θα μοιάσει με φρόνιμο άνθρωπο"), και στο εξής να Τον έχεις πλουσιοπάροχο ευεργέτη όχι μόνο στα παρερχόμενα και γήινα, αλλά και στα μελλοντικά και μόνιμα και επουράνια· διότι λέει: "εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ· σε λίγα στάθηκες πιστός, σε πολλά θα σε εγκαταστήσω· είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου". Αν πάλι δεν έχεις τώρα αφθονία για τις σωματικές ανάγκες ή φοβάσαι κάποια αναμενόμενη στέρηση, και πάλι πρόσελθε σε Αυτόν, και πάλι ζήτησε από Αυτόν, και πάλι υπάκουσέ Τον· διότι λέει: "υποτάξου στον Κύριο και ικέτευσέ Τον".

Όταν δε αποδημήσει από τη γη, τότε για αυτόν χαίρεται και αναθαρρεί και σεμνύνεται και του λέει: «Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ.» Τότε προσθέτει: «Είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου.» Τότε προσφωνεί: «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου.» Τότε, με την εμπειρία των αγαθών, αποδεικνύει ότι «σε αυτούς που αγαπούν τον Θεό τα πάντα συνεργούν προς το αγαθό»· είτε θλίψη πολιορκεί τον άνθρωπο, είτε στενοχώρια συνέχει τον πιστό, είτε τον κατέχει γυμνότητα, είτε τον περικυκλώνουν κίνδυνοι, είτε έχει ακονιστεί μάχαιρα, τίποτα από αυτά δεν θα μπορέσει να χωρίσει τον πιστό από τον Χριστό, τίποτα δεν θα μπορέσει να αποκόψει τον στρατιώτη από τον βασιλιά.

Το βάπτισμά μου λάβατε, αλλά τις εντολές μου δεν τηρήσατε. [Το σώμα με την παρθενία υποτάξατε, αλλά την ελεημοσύνη δεν τηρήσατε,] και τη μισαδελφία από τις ψυχές σας δεν αποδιώξατε. «Διότι δεν θα σωθεί κάθε ένας που μου λέει Κύριε, Κύριε, αλλά εκείνος που πράττει το θέλημά μου». «Και θα απέλθουν αυτοί σε κόλαση αιώνια, ενώ οι δίκαιοι σε ζωή αιώνια». Ακούσατε, αγαπητοί, την απόκριση του Κυρίου, γνωρίσατε την απόφαση του Κριτού, μάθατε ποιο φοβερό κριτήριο μας αναμένει, καθώς και ποια ημέρα και ώρα. Αυτήν ας συλλογιζόμαστε κάθε μέρα, αυτήν ας μελετούμε ημέρα και νύχτα και στα σπίτια και στις πλατείες και στις εκκλησίες, ώστε να μην παρασταθούμε σε εκείνη τη φοβερή και απροσωπόληπτη δίκη καταδικασμένοι, ταπεινωμένοι και σκυθρωποί, αλλά με καθαρή πράξη και βίο και πολιτεία και εξομολόγηση, για να πει και σε εμάς ο εύσπλαχνος και φιλάνθρωπος Θεός «η πίστη σου σε έσωσε, πορεύου εν ειρήνη» και το «εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, σε λίγα ήσουν πιστός, σε πολλά θα σε καταστήσω, είσελθε στη χαρά του κυρίου σου», την οποία μακάρι όλοι μας να αξιωθούμε να επιτύχουμε με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, στον οποίο πρέπει δόξα, τιμή και προσκύνηση, μαζί με τον άναρχο Πατέρα του και το πανάγιο και αγαθό και ζωοποιό του Πνεύμα, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.