Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 25:32

Αλλά εξαιτίας της πολλής αγάπης Του, με την οποία μας αγάπησε ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, μας έδωσε τη μετάνοια έως την έσχατη αναπνοή. Διότι, εάν δεν υπήρχε η μετάνοια, δεν θα σωζόταν καμία σάρκα, όπως λέει ο Κύριος: «Αμήν, αμήν σας λέγω, δεν χαίρεται ο Θεός για ενενήντα εννέα δικαίους, όσο για έναν αμαρτωλό που μετανοεί». Ας σπεύσουμε, αδελφοί, να μετανοήσουμε, όσο βρισκόμαστε στο σώμα, ας κλάψουμε και ας πλύνουμε τα κρυφά τραύματα της καρδιάς. Διότι πρόκειται να φανερωθούν τα δεινά που έχουμε πράξει ενώπιον εκείνου του φοβερού βήματος. Επειδή έχει πλησιάσει ο Κύριος, και έρχεται επί του αγίου θρόνου της δόξας Του, και θα συναχθούν ενώπιόν Του όλα τα έθνη. Και ο καθένας φανερώνεται από τη δική του λαμπάδα· όποιος όμως δεν διαθέτει λάδι, η λαμπάδα του θα σβήσει, και εκείνος θα πορευθεί στο εξώτερο σκοτάδι. Ας σπεύσουμε λοιπόν, αδελφοί, και ας γεμίσουμε τα αγγεία μας με λάδι, για να μην ριχθούμε στο σκοτάδι και στο αιώνιο πυρ. Διότι το αγγείο είναι η μετάνοια, το λάδι είναι η εφαρμογή των αρετών, και η φωτεινή λαμπάδα είναι η αγία ψυχή. Ας αγωνιστούμε λοιπόν, αδελφοί, διότι έχει πλησιάσει η ημέρα. Μακάριος είναι ο άνθρωπος που έχει αυτή τη μέριμνα κάθε ημέρα και ώρα. Διότι, καθώς ο καρπός έχει πλέον ωριμάσει, είναι ο καιρός του θερισμού.

Το ότι είναι πιστοί οφείλεται στο ότι βαπτίζονται όλοι οι χριστιανοί, ενώ το να διαχειρίζονται σωστά όσα τους έχουν εμπιστευθεί, σημαίνει προφανώς την τέλεση των έργων του βαπτίσματος για τη δική τους σωτηρία. Εάν λοιπόν κάποιος από αυτούς εκτραπεί από αυτή την ευθεία οδό, η μερίδα του κατατάσσεται με εκείνους που μεθούν, οι οποίοι μεθούν από το κρασί της ανομίας. Ένας τέτοιος άνθρωπος είναι σαν έλλογος χοίρος, και γνωρίζετε τι παθαίνει όταν έρχεται ο Κύριος. Εάν όμως διαχειριστεί καλά όσα του παραδόθηκαν, όλοι γνωρίζουν τον μακαρισμό που θα λάβει από τον Κύριο. Διότι λέει: «Σε όλη τη γη βγήκε ο φθόγγος τους, και στα πέρατα της οικουμένης τα λόγια τους». Σχετικά με την ανάσταση, αυτός ο κόσμος είναι σαν ένα αλώνι, και τα ζιζάνια βρίσκονται μαζί με το σιτάρι. Όταν λοιπόν γίνει η ανάσταση, η ευαγγελική φωνή μάς διδάσκει ότι ανασταίνονται αναμεμειγμένοι, λέγοντας: «Και θα τους χωρίσει μεταξύ τους, όπως ο ποιμένας χωρίζει τα πρόβατα από τα ερίφια» και τα εξής. Όσο για τα περί των δύο γυναικών και των δύο ανδρών, τα είπε για τη συντέλεια, περί πίστεως και απιστίας, ότι δηλαδή στο τέλος ο ένας παραλαμβάνεται και ο άνθρωπος παραμένει στον έναν.

Παραστάθηκε η βασίλισσα εκ δεξιών σου, περιβεβλημένη με ολόχρυσο ιματισμό, πεποικιλμένη. Ήδη ομιλεί περί της Εκκλησίας, για την οποία έχουμε διδαχθεί στο Άσμα ότι είναι η μία τέλεια περιστερά του Χριστού, η οποία δέχεται στον δεξιό τόπο του Χριστού αυτούς που γνωρίζονται από τα αγαθά τους έργα, διακρίνοντάς τους από τους φαύλους, όπως ακριβώς ο ποιμένας διακρίνει τους αμνούς από τα ερίφια. Παρίσταται λοιπόν η βασίλισσα, η ψυχή που έχει αρμοστεί με τον νυμφικό Λόγο, η οποία δεν εξουσιάζεται από την αμαρτία αλλά μετέχει της βασιλείας του Χριστού, εκ δεξιών του Σωτήρος με ολόχρυσο ιματισμό· δηλαδή, με νοερά δόγματα περίτεχνα υφασμένα και ποικιλμένα, στολίζοντας τον εαυτό της με σεμνότητα και ιεροπρέπεια. Επειδή δε τα δόγματα δεν είναι μονοειδή, αλλά ποικίλα και πολύτροπα, καθώς περιέχουν ηθικούς, φυσικούς και τους λεγόμενους εποπτικούς λόγους, για τον λόγο αυτό το κείμενο αναφέρει ότι ο ιματισμός της νύμφης είναι πεποικιλμένος.

Λέει, λοιπόν, ότι η οικουμένη θα καταστραφεί και θα ερημωθεί, και το πρόσωπό της θα αποκαλυφθεί, δηλαδή θα φανερωθούν τα έργα που έχει πράξει ο καθένας, είτε αγαθά είτε φαύλα. Θα διασκορπίσει δε αυτούς που κατοικούν σε αυτήν, και αν μεν η δύναμη του νοήματος αναφέρεται στα έθνη, θα κατανοήσεις ότι, καθώς οι ονομαστές χώρες οδηγήθηκαν στην ερήμωση, όσοι κατοικούν σε αυτές άλλοι μεν διασκορπίστηκαν, άλλοι δε, αφού αιχμαλωτίστηκαν, υποδουλώθηκαν σε αυτούς που τους κυρίευσαν, και αφού εγκατέλειψαν τη γη που τους γέννησε, μετοίκησαν σε άλλες. Αν πάλι αναφέρεται στη γενική κρίση, ο διασκορπισμός αυτών που κατοικούν στη γη θα μπορούσε να υποδηλώνει τον διαχωρισμό τους, και αυτό το διδάσκει με σαφήνεια ο Σωτήρας λέγοντας ότι «Όταν καθίσει ο Υιός του ανθρώπου στον θρόνο της δόξας του, θα στήσει τα μεν πρόβατα στα δεξιά, τα δε ερίφια στα αριστερά.» Επομένως, αντί του να διαχωρίσει, δηλαδή να ξεχωρίσει αυτούς που κατοικούν στη γη, έθεσε για αυτούς τη λέξη διασκορπίζω. <Και θα είναι ο λαός όπως ο ιερέας, και ο υπηρέτης όπως ο κύριος, και η υπηρέτρια όπως η κυρία. Θα είναι αυτός που αγοράζει όπως αυτός που πουλά, και αυτός που δανείζει όπως αυτός που δανείζεται, και ο οφειλέτης όπως αυτός στον οποίο οφείλει.

Θα βρούμε δε τον ίδιο τον Κύριό μας Ιησού Χριστό να λέει στους αγίους μαθητές: «Μην χαίρεστε που τα δαιμόνια υποτάσσονται σε εσάς· να χαίρεστε μάλλον επειδή τα ονόματά σας γράφτηκαν στον ουρανό». Καταριέται εξάλλου πολύ δικαιολογημένα ο θεσπέσιος Δαβίδ τα πλήθη των Ιουδαίων που σκότωσαν τον Χριστό, λέγοντας τα εξής: «Ας εξαλειφθούν από το βιβλίο των ζώντων και ας μην καταγραφούν μαζί με τους δικαίους». Γράφεται λοιπόν το βιβλίο της ενθύμησης για όσους φοβούνται τον Θεό, τους οποίους δηλώνει ότι θα θεωρεί οικείους και πολύ γνωστούς του κατά τον καιρό της σωτηρίας, όταν ο Χριστός θα καθίσει στον θρόνο της δόξας του περιστοιχιζόμενος από αγγέλους «και θα τοποθετήσει τα μεν πρόβατα στα δεξιά, τα δε ερίφια στα αριστερά, και θα πει σε αυτούς που θα βρίσκονται στα δεξιά: Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου».

Θα διαφυλάξει δε έναν τέτοιον άνθρωπο και για την αιώνια ζωή· διότι αυτός που πέρασε τον βίο του με αγνεία, τέτοιος θα είναι και στον μέλλοντα αιώνα. <Τα κρίματα του Κυρίου είναι αληθινά, απολύτως δίκαια.> (A f. 115.) Κρίματα, πάλι, ονομάζει τις θείες κρίσεις και αποφάσεις για κάθε ζήτημα· αυτές δε είναι αληθινές και δίκαιες στο σύνολό τους, δηλαδή δεν είναι ασύμφωνες ούτε συγκρούονται μεταξύ τους, αλλά μάλλον είναι αδελφές και εναρμονισμένες. Διότι καμία απολύτως αντίθεση δεν βρίσκεται στους νόμους του Σωτήρα. Και κρίνει με δύο τρόπους ο Θεός, είτε φιλάγαθα είτε δίκαια· και φιλάνθρωπα μεν, όπως όταν σε αυτόν που κλήθηκε περί την ενδέκατη ώρα στον αμπελώνα, απονέμει ίσο μισθό με εκείνους που είχαν κοπιάσει προηγουμένως· δίκαια δε, όπως κατά την παράταξη των προβάτων και των εριφίων, λέγοντας στους μεν: «Ελάτε, κληρονομήστε τη βασιλεία»· στους δε: «Πορευθείτε μακριά μου, οι καταραμένοι, στο αιώνιο πυρ». <Εάν δεν με κυριεύσουν, τότε θα είμαι άμωμος, και θα καθαριστώ από μεγάλη αμαρτία.> (A f. 115 b.)

Τότε θα καθίσει στον θρόνο της δόξας του, και θα συγκεντρωθούν μπροστά του όλα τα έθνη, και θα τους χωρίσει τον έναν από τον άλλον, όπως ο ποιμένας χωρίζει τα πρόβατα από τα ερίφια, και θα τοποθετήσει τα μεν πρόβατα στα δεξιά του, τα δε ερίφια στα αριστερά. Τότε θα πει ο βασιλιάς σε αυτούς που βρίσκονται στα δεξιά του: Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που είναι ετοιμασμένη για εσάς από καταβολής κόσμου.

Και αυτό το φανέρωσε ο ίδιος ο κριτής λέγοντας—διότι ο Χριστός είναι αυτός που κρίνει. Διότι ούτε ο Πατέρας κρίνει κανέναν, αλλά έχει δώσει όλη την κρίση στον Υιό, όχι αποξενώνοντας τον εαυτό του από την εξουσία, αλλά κρίνοντας μέσω του Υιού. Με το νεύμα λοιπόν του Πατέρα κρίνει ο Υιός. Διότι δεν είναι άλλα τα νεύματα του Πατέρα και άλλα του Υιού, αλλά ένα και το αυτό—τι λέει λοιπόν ο κριτής σχετικά με το αν θα φέρεις πάνω σου τα έργα σου ή όχι; «Και θα συναχθούν μπροστά του όλα τα έθνη». Διότι πρέπει ενώπιον του Χριστού να καμφθεί κάθε γόνατο επουρανίων, επιγείων και καταχθονίων. «Και θα τους χωρίσει τον έναν από τον άλλον, όπως ακριβώς ο ποιμένας χωρίζει τα πρόβατα από τα ερίφια». Ο ποιμένας πώς τα χωρίζει; Άραγε εξετάζοντας από βιβλίο ποιο είναι το πρόβατο και ποιο το ερίφιο; Ή μήπως τα διακρίνει από την εξωτερική εμφάνιση; Δεν φανερώνει το μαλλί το πρόβατο, ενώ το τριχωτό και σκληρό δεν φανερώνει το ερίφιο; Έτσι, εάν μεν, αφού καθαριστείς από τις αμαρτίες, έχεις στο εξής τις πράξεις σου σαν καθαρό μαλλί, και παραμένει αμόλυντη η στολή σου, και λες πάντοτε το «απεκδύθηκα τον χιτώνα μου, πώς θα τον ντυθώ;», τότε από την ενδυμασία αναγνωρίζεσαι ως πρόβατο. Εάν όμως βρεθείς τριχωτός σαν τον Ησαύ, που ήταν δασύτριχος στο σώμα και φαύλος στη διάνοια, ο οποίος έχασε τα πρωτοτόκια για λίγο φαγητό και πούλησε το αξίωμά του, θα βρεθείς ανάμεσα σε εκείνους που είναι στα αριστερά.

Διότι τότε, φιλόχριστοι, αφού ερευνηθούν και αποκαλυφθούν τα έργα όλων ενώπιον Αγγέλων και ανθρώπων, και τεθούν όλοι οι εχθροί κάτω από τα πόδια του, και καταργηθεί κάθε εξουσία και δύναμη, και καμφθεί στον Θεό κάθε γόνατο, όπως είναι γραμμένο, τότε θα τους χωρίσει τον έναν από τον άλλον, όπως ο ποιμένας χωρίζει τα πρόβατα από τα ερίφια· διότι όσοι έχουν τα καλά έργα και τους καλούς καρπούς θα χωριστούν από τους άκαρπους και τους αμαρτωλούς· και αυτοί θα λάμψουν όπως ο ήλιος. Αυτοί είναι εκείνοι που τήρησαν τις εντολές του Κυρίου· οι ελεήμονες, οι φιλόπτωχοι και οι φιλόρφανοι, εκείνοι που φιλοξενούν τους ξένους, εκείνοι που ντύνουν τους γυμνούς, εκείνοι που επισκέπτονται τους φυλακισμένους, οι προστάτες των καταπονημένων, εκείνοι που επισκέπτονται τους κατάκοιτους, όσοι πενθούν τώρα, όπως είπε ο Κύριος, όσοι έγιναν φτωχοί τώρα για τον πλούτο που βρίσκεται στους ουρανούς, όσοι συγχωρούν τα παραπτώματα των αδελφών, όσοι διαφύλαξαν τη σφραγίδα της πίστεως άθραυστη και αμόλυντη από κάθε αίρεση· αυτούς θα τοποθετήσει στα δεξιά του.

Τότε κάθε κτίσμα στον ουρανό και στη γη και κάτω από τη γη θα φωνάζει με δύναμη: ευλογημένος ο Βασιλιάς που έρχεται στο όνομα του Κυρίου. Τότε θα σχιστούν οι ουρανοί και θα αποκαλυφθεί ο Βασιλιάς των βασιλευόντων, σαν φοβερή αστραπή, με πολλή δύναμη και ασύλληπτη δόξα. Και θα τον δει κάθε μάτι, ακόμη και εκείνοι που τον λόγχισαν, και θα θρηνήσουν γι' αυτόν όλες οι φυλές της γης. Τότε ο ουρανός και η γη θα τραπούν σε φυγή, όπως προανήγγειλε ο Ιωάννης, λέγοντας: είδα έναν μεγάλο λευκό θρόνο και εκείνον που καθόταν σε αυτόν, από το πρόσωπο του οποίου έφυγαν ο ουρανός και η γη. Τότε θα καθίσει στον θρόνο της δόξας του, όπως ο ίδιος έχει πει, και θα συγκεντρωθούν μπροστά του όλα τα έθνη. Άραγε τι είδους ψυχή πρόκειται να βρεθεί, ώστε να υπομείνει, όταν θα στηθούν θρόνοι και θα συνεδριάσει το δικαστήριο και θα ανοιχτούν τα βιβλία; Τότε θα δούμε τις αναρίθμητες δυνάμεις των Αγγέλων να παρίστανται ολόγυρα με φόβο. Τότε τα έργα του καθενός θα αναγνωστούν ενώπιον Αγγέλων και ανθρώπων. Τότε εκπληρώνεται η προφητεία του Δανιήλ, που λέει: εγώ ο Δανιήλ έβλεπα, ώσπου στήθηκαν θρόνοι και κάθισε ο Παλαιός των ημερών.

Αλλά επιθυμώ να μιλήσω και για άλλα πράγματα· ωστόσο, με συνέχουν ο φόβος και η οδύνη, και δεν γνωρίζω πώς να τα εκφράσω. Ας τα πω, λοιπόν, αυτά με στεναγμούς και δάκρυα, διότι αφορούν τα έσχατα· δεν είναι δυνατόν να τα διηγηθεί κανείς χωρίς δάκρυα. Τότε, αφού εξεταστεί καθένας ενώπιον Αγγέλων και ανθρώπων, και καταργηθεί κάθε αρχή και εξουσία, και όλοι οι εχθροί του Θεού τεθούν κάτω από τα πόδια Του· τότε πλέον, όπως είπε ο Κύριος, θα τους χωρίσει τον έναν από τον άλλον, ακριβώς όπως ο ποιμένας χωρίζει τα πρόβατα από τα ερίφια· και θα στήσει τα μεν πρόβατα στα δεξιά, τα δε ερίφια στα αριστερά. Και τα μεν πρόβατα είναι εκείνα που έχουν τους καλούς καρπούς· εκείνα που αναγνωρίζουν τον Καλό Ποιμένα· εκείνα που διαφύλαξαν τη σφραγίδα τους άθραυστη· εκείνα που ακολούθησαν τον Ποιμένα τους, ο οποίος είπε «δεύτε οπίσω μου»· εκείνα που δεν μόλυναν την πίστη συναναστρεφόμενα με τους αιρετικούς. Αυτά τα πρόβατα θα τα τοποθετήσει στα δεξιά Του. Τα δε ερίφια είναι τα άκαρπα· όσα παρόξυναν τον Ποιμένα· εκείνα που έβοσκαν μαζί με τους αιρετικούς και μόλυναν την αγία πίστη· εκείνοι οι οποίοι αναπήδησαν άτακτα, παραδόθηκαν στις απολαύσεις, χόρεψαν, και, αφού επισώρευσαν το «ουαί», αναχώρησαν από τον βίο εστερημένοι από κάθε αγαθό έργο, και γεμάτοι από κάθε αμαρτία.

Θα τα πω με δάκρυα· διότι δεν είναι δυνατόν να τα διηγηθεί κανείς χωρίς δάκρυα· επειδή πρόκειται για τα έσχατα. Αλλά, επειδή έχουμε εντολή από τον Απόστολο να τα παραδίδουμε αυτά σε πιστούς ανθρώπους, και εσείς είστε πιστοί, σας τα παραδίδω, για να τα διδάξετε και εσείς σε άλλους. Διότι, αν και πονάει η καρδιά μου με αυτή τη διήγηση, συμπάσχετε μαζί μου, ευλογημένοι μου αδελφοί. Τότε λοιπόν, φιλόχριστοι, αφού ερευνηθούν και φανερωθούν τα έργα όλων ενώπιον Αγγέλων και ανθρώπων, και τεθούν όλοι οι εχθροί κάτω από τα πόδια Του, και καταργηθεί κάθε εξουσία και δύναμη, και καμφθεί κάθε γόνυ ενώπιον του Θεού, όπως είναι γραμμένο, τότε θα τους χωρίσει μεταξύ τους, όπως ο ποιμένας χωρίζει τα πρόβατα από τα ερίφια· διότι εκείνοι που έχουν τα καλά έργα και τους καλούς καρπούς χωρίζονται από τους άκαρπους και τους αμαρτωλούς· οι οποίοι και θα λάμψουν σαν τον ήλιο.

Μετανόησε, αδελφέ, και μην δειλιάσεις. Μετανόησε, αμαρτωλέ, έχοντας θάρρος και αποβλέποντας στην αμέτρητη φιλανθρωπία του Χριστού, ο οποίος είπε: δεν ήρθα για να καλέσω δικαίους, αλλά αμαρτωλούς σε μετάνοια. Μετανόησε, για να μην καταντροπιαστείς μπροστά στο φοβερό βήμα, όπου με φόβο παρίστανται χιλιάδες και μυριάδες Άγγελοι και Αρχάγγελοι, όταν τα κρυφά γίνονται φανερά, όταν ανοίγονται τα βιβλία των πράξεων, όταν διαχωρίζονται μεταξύ τους, όπως τα πρόβατα από τα ερίφια. Όντως φοβερή και φρικτή ώρα, διότι φοβερός Δικαιοκρίτης επιπλήττει. Ποιος δεν θα φοβηθεί, ποιος δεν θα δειλιάσει εκείνη την ώρα; Διότι και ο Κριτής είναι ισχυρός, και το δικαστήριο αδυσώπητο, και τα έργα μας στέκονται μπροστά στα μάτια μας, και ο ποταμός του πυρός βρίσκεται μπροστά στο βήμα, και ο ύμνος των δικαίων μαζί με τους Αγγέλους είναι ασίγητος, και ο κοπετός των αμαρτωλών αβάσταχτος, και τα δάκρυα ανώφελα. Τότε και οι θησαυροί ανοίγονται, και οι δίκαιοι απολαμβάνουν.

Ρώτησε, αγαπητέ, και τον άγιο Ματθαίο τον Ευαγγελιστή, και αυτός θα σου μιλήσει πιο ξεκάθαρα για την παρουσία του Νυμφίου, με όσα άκουσε από τον ίδιο. Λέει, λοιπόν: είπε ο Κύριος: γρηγορείτε, διότι δεν γνωρίζετε την ώρα, ούτε την ημέρα κατά την οποία έρχεται ο Χριστός. Και πάλι: να είστε έτοιμοι, διότι την ώρα που δεν το περιμένετε, ο Κύριος έρχεται. Και πάλι: μακάριος είναι ο δούλος εκείνος, τον οποίο, όταν έλθει ο κύριός του, θα τον βρει να γρηγορεί. Και πάλι λέει: θα δουν τον Υιό του ανθρώπου να έρχεται πάνω στις νεφέλες του ουρανού με δύναμη και πολλή δόξα. Τότε θα καθίσει επί του θρόνου της δόξας του, και θα συναχθούν μπροστά του όλα τα έθνη, και θα τους χωρίσει τον έναν από τον άλλον, όπως ο ποιμένας χωρίζει τα πρόβατα από τα ερίφια, και τα εξής. Και τους υπόλοιπους Ευαγγελιστές και όλους τους Αγίους εάν ρωτήσεις, τα ίδια θα ακούσεις από αυτούς για την παρουσία του Κυρίου, ότι είναι εγγύς, επί των θυρών.

Πιστέψτε με, αγαπητοί μου αδελφοί, ότι είναι άξια πολλών δακρύων η ημέρα εκείνη και πολλών στεναγμών, όταν αντικρίσουμε την ελεεινή και οδυνηρή εκείνη ώρα, που ο Κριτής θα μας χωρίσει τον έναν από τον άλλον, όπως ο ποιμένας χωρίζει τα πρόβατα από τα ερίφια. Τότε θα χωριστούν οι γονείς από τα τέκνα και τα τέκνα από τους γονείς. Τότε θα διαχωριστούν αδελφοί από αδελφούς και φίλοι από φίλους και συγγενείς από γνωστούς. Τότε θα διαχωριστούν κληρικοί από συγκληρικούς και επίσκοποι από συνεπισκόπους και διάκονοι από συνδιακόνους και υποδιάκονοι και ψάλτες και αναγνώστες μεταξύ τους. Τότε θα διαχωριστούν και τα ανδρόγυνα με δάκρυα. Τότε θα κλάψουν βασιλείς και άρχοντες που έπραξαν σπουδαία πράγματα αλλά έζησαν μέσα στην αδικία και καταπίεσαν τους δικούς τους και ομόπιστους αδελφούς. Τότε θα ζητηθεί το αίμα όσων χάθηκαν εξαιτίας της αμέλειας των επισκόπων και των πρεσβυτέρων από τα δικά τους χέρια. Τότε θα ζητηθεί από τον καθένα ο απολογισμός για το τάλαντο που έλαβε και το πόσο το αύξησε. Από κάθε Χριστιανό θα ζητηθεί απολογισμός για όσα άκουσε και παρέλαβε· εξαιρέτως δε από τους αρχιερείς, τους ιερείς και τους λευίτες· διότι οι ισχυροί θα κριθούν με αυστηρότητα. Τότε ο καθένας θα στέκεται με φόβο και τρόμο, γέρνοντας το κεφάλι κάτω και περιμένοντας την απόφαση που πρόκειται να εκδοθεί εναντίον του.

Και θα τον δει κάθε οφθαλμός, και εκείνοι που τον λόγχισαν, και θα θρηνήσουν για αυτόν όλες οι φυλές της γης. Τότε ο ουρανός και η γη θα τραπούν σε φυγή, καθώς προανήγγειλε ο Ιωάννης, λέγοντας: είδα έναν μεγάλο λευκό θρόνο και εκείνον που καθόταν πάνω σε αυτόν, από το πρόσωπο του οποίου έφυγε ο ουρανός και η γη. Αλίμονο, εμείς οι αμαρτωλοί πού θα σταθούμε; Τότε θα καθίσει στον θρόνο της δόξας του, καθώς έχει πει, και θα συγκεντρωθούν μπροστά του όλα τα έθνη. Τι είδους ψυχή άραγε πρόκειται να βρεθεί, ώστε να μπορέσει να αντέξει, όταν στηθούν οι θρόνοι, και καθίσει το δικαστήριο, και ανοιχτούν τα βιβλία; Τότε θα δούμε τις αναρίθμητες δυνάμεις των Αγγέλων να παραστέκονται τριγύρω με φόβο. Τότε τα έργα του καθενός θα διαβάζονται και θα φανερώνονται ενώπιον Αγγέλων και ανθρώπων. Τότε εκπληρώνεται η προφητεία του Δανιήλ, που λέει: εγώ ο Δανιήλ κοίταζα, μέχρι που στήθηκαν θρόνοι και κάθισε ο Παλαιός των Ημερών. Το ένδυμά του ήταν λευκό σαν το χιόνι, τα μαλλιά της κεφαλής του σαν καθαρό μαλλί, ο θρόνος του φλόγα φωτιάς, οι τροχοί του φωτιά που φλεγόταν, ποταμός φωτιάς έρρεε μπροστά του, χίλιες χιλιάδες τον υπηρετούσαν και μύριες μυριάδες παραστέκονταν μπροστά του, το δικαστήριο κάθισε και τα βιβλία ανοίχτηκαν.

Αυτή η αποταγή απαιτείται από εμάς εκείνη την ώρα. Ερώτηση. Οι φιλόχριστοι: Πες μας και όσα ακολουθούν αυτά, και πώς ανακρίνονται. Ο δάσκαλος λέει: Θα μιλήσω με οδύνη, και θα τα πω με στεναγμούς και δάκρυα· διότι δεν είναι δυνατόν να διηγηθεί κανείς εκείνα χωρίς δάκρυα, επειδή είναι τα έσχατα. Τότε, φιλόχριστοι, αφού ερευνηθούν και εξεταστούν όλοι, και τα έργα όλων φανερωθούν μπροστά σε Αγγέλους και ανθρώπους, και αφού καταργηθεί κάθε αρχή και εξουσία και δύναμη, και όλοι οι εχθροί τεθούν κάτω από τα πόδια του· τότε λοιπόν, καθώς είπε ο Κύριος, θα τους χωρίσει τον έναν από τον άλλον, όπως ο ποιμένας χωρίζει τα πρόβατα από τα ερίφια· και θα στήσει τα μεν πρόβατα στα δεξιά του. Τα πρόβατα που έχουν τους καλούς καρπούς· τα πρόβατα που γνωρίζουν τον Ποιμένα· τα πρόβατα τα σφραγισμένα, που διαφύλαξαν τη σφραγίδα άθραυστη· τα πρόβατα που ακολούθησαν τον μεγάλο Ποιμένα, ο οποίος είπε: «Ελάτε οπίσω μου»· τα πρόβατα που δεν μόλυναν την αγία πίστη με τους βλάσφημους αιρετικούς. Αυτά τα πρόβατα θα τα στήσει στα δεξιά του, ενώ τα ερίφια στα αριστερά. Αυτά τα ερίφια είναι όσοι δεν έχουν καρπό· όσοι παρόξυναν τον Ποιμένα.

Φοβήσου, άνθρωπε. Είναι σκληρό για σένα να κλωτσάς πάνω στα καρφιά. Επίστρεψε, άνθρωπε, προς τον Κύριο και μην τον αθετήσεις. Διότι αυτός που απειθεί στον Υιό δεν θα δει τη ζωή, αλλά η οργή του Θεού παραμένει πάνω του. Μην απειθείς λοιπόν, αλλά πίστεψε, για να συγκαταλεχθείς με τους πιστούς. Πίστεψε στον Κύριό μας Ιησού Χριστό, τον δάσκαλο κάθε αγαθού, και άκουσέ τον που λέει: αμήν, αμήν σας λέω, ότι έρχεται η ώρα που οι νεκροί θα ακούσουν τη φωνή του Υιού του ανθρώπου, και όσοι την ακούσουν θα ζήσουν. Και πάλι λέει: όταν έλθει ο Υιός του ανθρώπου με τη δόξα του, και όλοι οι άγιοι Άγγελοι μαζί του, τότε θα καθίσει στον θρόνο της δόξας του, και θα συγκεντρωθούν ενώπιόν του όλα τα έθνη, δηλαδή αυτοί που θα αναστηθούν από τους νεκρούς. Άκουσε πάλι τον ίδιο τον Δεσπότη που λέει ότι όταν ανασταίνονται από τους νεκρούς, ούτε γεννιούνται ούτε γεννούν, ούτε νυμφεύονται ούτε παντρεύονται, διότι δεν μπορούν πλέον να πεθάνουν, αλλά είναι σαν τους αγγέλους στους ουρανούς.

Όταν έλθει ο Υιός του ανθρώπου στη δόξα του, θα στήσει τα μεν πρόβατα στα δεξιά, τα δε ερίφια στα αριστερά. Διότι δεν ανέφερε τρία τάγματα, αλλά ένα στα δεξιά και ένα στα αριστερά, και διαχώρισε τα όριά τους ανάλογα με τα σκηνώματά τους, λέγοντας ότι αυτοί θα απέλθουν σε αιώνια κόλαση, δηλαδή οι αμαρτωλοί, ενώ οι δίκαιοι θα λάμψουν στην αιώνια ζωή, σαν τον ήλιο. Και πάλι: θα έρθουν από ανατολή και δύση, και θα ανακλιθούν στους κόλπους του Αβραάμ στη βασιλεία των ουρανών, ενώ οι υιοί της βασιλείας θα εκδιωχθούν στο εξώτερο σκοτάδι, όπου υπάρχει ο κλαυθμός και ο τριγμός των οδόντων.

Τότε οι δίκαιοι θα λάμψουν μέσα στη δόξα του Πατέρα τους σαν τον ήλιο. Όποιος έχει αυτιά για να ακούει, ας ακούσει. Αυτός πάλι που σταυρώθηκε δίδαξε λέγοντας: Όταν έρθει ο Υιός του ανθρώπου με τη δόξα του και όλοι οι άγιοι Άγγελοι μαζί του, τότε θα καθίσει στον θρόνο της δόξας του, και θα συγκεντρωθούν μπροστά του όλα τα έθνη, και θα τους χωρίσει τον έναν από τον άλλον, όπως ακριβώς ο ποιμένας χωρίζει τα πρόβατα από τα ερίφια· και θα τοποθετήσει τα μεν πρόβατα στα δεξιά του, τα δε ερίφια στα αριστερά. Αυτός είναι ο Βασιλιάς, του οποίου η βασιλεία δεν θα έχει τέλος· εναντίον του οποίου βλασφήμησε εκείνο το μιαρό στόμα.

γʹ. Σαν Υιός ανθρώπου. Του Ευσεβίου Καισαρείας. Θεωρώ ότι σαφώς υποδηλώνεται η καθολική κρίση, όταν όλοι οι άνθρωποι απ' αιώνος θα παραστούν στο βήμα του Χριστού· και μετά την ανάσταση των νεκρών, και μετά την κρίση όλων, ο Υιός του ανθρώπου, τον οποίο είδε ο Δανιήλ, θα εμφανιστεί πάνω σε νεφέλες, για να παραλάβει από τον Πατέρα την εξουσία επί όλων των λαών και των φυλών, καθώς και τη βασιλεία την άφθαρτη και ατελεύτητη· όπως άλλωστε και ο ίδιος ο Σωτήρας μας διδάσκει για τον εαυτό του λέγοντας: «Όταν δε έλθει ο Υιός του ανθρώπου μέσα στη δόξα του, και όλοι οι άγγελοι μαζί του, τότε θα καθίσει επί του θρόνου της δόξας του, και θα συναχθούν ενώπιόν του όλα τα έθνη», και τα εξής. Συμφωνούν, λοιπόν, αυτά με τις προκείμενες μαρτυρίες της προφητείας του Δανιήλ, σύμφωνα με την οποία έχει ειπωθεί: «Και ιδού, μαζί με τις νεφέλες του ουρανού ερχόταν κάποιος σαν Υιός ανθρώπου· και έφθασε έως τον Παλαιό των ημερών· και οδηγήθηκε ενώπιόν του, και του δόθηκε η εξουσία και η τιμή και η βασιλεία», και τα εξής.

Αν και έπρεπε λοιπόν να αναστενάζουν για αυτούς που χάνονταν, εκείνοι 〈ταυτόχρονα χλεύαζαν και χαίρονταν〉.⌝ Αυτά λοιπόν αφορούν εκείνους, ενώ τα εξής προσθέτει για τα έθνη που πρόκειται να κριθούν: 〈φωνή πολλών εθνών πάνω στα όρη, όμοια με φωνή πολλών εθνών, φωνή βασιλέων και συγκεντρωμένων εθνών〉· ⌜διότι εκείνοι που πρόκειται να παραδοθούν στην τιμωρία, δεν θα κάνουν τίποτε άλλο παρά να βγάζουν φωνές, ομολογώντας τα δικά τους κακά· και ταυτόχρονα, μαζί όλα τα 〈έθνη〉 και οι 〈βασιλείς〉 τους θα βγάλουν μία και την αυτή φωνή, οδυρόμενοι για τις δικές τους συμφορές.⌝ Έπειτα διδάσκει την αιτία της φωνής των 〈εθνών〉 και των 〈βασιλέων〉, λέγοντας: 〈ο Κύριος Σαβαώθ, ή Κύριος των δυνάμεων ή Κύριος των στρατευμάτων, έδωσε εντολή σε έθνος οπλομάχων να έλθει από γη μακρινή, από την άκρη του θεμελίου του ουρανού, ο Κύριος και οι οπλομάχοι του, για να καταστρέψουν όλη την οικουμένη〉. ⌜Εκείνους δε που προηγουμένως ονομάστηκαν 〈γίγαντες〉, εδώ τους αποκαλεί 〈οπλομάχους〉, οι οποίοι βρίσκονταν από παλαιά μακριά και ήταν σαν κλεισμένοι 〈στα θεμέλια του ουρανού〉, και τους οποίους, όταν ο καιρός το απαιτεί, προστάζει να έλθουν ο Κριτής των όλων, με σκοπό να 〈καταστρέψουν όλη την οικουμένη〉 των κακών μετά τον διαχωρισμό των δικαίων. ⌞Επειδή και στα Ευαγγέλια «ο Υιός του Ανθρώπου, καθήμενος επί του θρόνου της δόξης αυτού» καλεί πρώτους εκείνους «εκ δεξιών» στην «ετοιμασμένη» για αυτούς «βασιλεία προ καταβολής κόσμου»· και αφού αυτοί παραληφθούν και εισαχθούν στην επαγγελία, στα υπόλοιπα έθνη που θα βρεθούν στα αριστερά εκφέρεται η απειλή ‹του πυρός›.⌟ Αφού δίδαξε ο λόγος αυτά που πρόκειται να συμβούν κατά την ημέρα της κρίσεως, προσκαλεί σε μετάνοια εκείνους που δεν έχουν ακόμη φθάσει σε αυτήν, αλλά βρίσκονται ακόμη σε τούτο τον βίο, προτρέποντάς τους να επιστρέψουν, όσο είναι ακόμη καιρός, και να κλάψουν και να οδύρονται για τα δικά τους κακά.

Γι' αυτό, λέει, μαζί με αυτούς θα εξαλειφθούν, αφού παραδοθούν στην ίδια τιμωρία με τα έθνη. Και ανέφερε ότι αυτοί «καθαρίζονταν στους κήπους», επειδή δεν καθαρίζονταν πλέον σύμφωνα με τον νόμο που παρέδωσε ο Μωυσής με «τη στάχτη της δαμάλεως και τους ραντισμούς των επτά ημερών» και τους καθαρμούς μέσω των θυσιών, αλλά αντί αυτών, περιπλανώμενοι μέσα σε αυτούς, θεωρούσαν ότι τους ήταν αρκετός ο καθαρμός μέσω του νερού, πλενόμενοι δηλαδή στα νερά που υπήρχαν «στους κήπους», και πως δεν είχαν πια ανάγκη από κανένα από τα νομοθετημένα. Ή, διαφορετικά, μετά από μιαρές και ακάθαρτες πράξεις και αθέμιτες αισχρουργίες, νόμιζαν ότι «καθάριζαν» τις ψυχές τους με απλό νερό. Γι' αυτό προσθέτει: «Κι εγώ έρχομαι να συνάξω τα έργα τους και τον λογισμό τους». Έπειτα ο λόγος μεταβαίνει στην καθολική κρίση, λέγοντας: «Έρχομαι να συνάξω όλα τα έθνη και τις γλώσσες, και θα έρθουν και θα δουν τη δόξα μου. Και θα αφήσω πάνω τους ένα σημείο και θα αποστείλω από αυτούς σεσωσμένους». Πιο σαφώς δε ο Σωτήρας διδάσκει αυτά στα Ευαγγέλια λέγοντας: «Όταν δε έλθει ο Υιός του ανθρώπου στη δόξα του Πατέρα του και όλοι οι άγγελοι μαζί του, θα συνάξουν όλα τα έθνη ενώπιόν του, και θα τους ξεχωρίσει, όπως ακριβώς ο ποιμένας ξεχωρίζει τα πρόβατα από τα ερίφια, και θα στήσει τα μεν πρόβατα εκ δεξιών, τα δε ερίφια εξ ευωνύμων». Και στους μεν θα πει αυτά, στους δε εκείνα.

Θεωρώ ότι δηλώνεται σαφώς η καθολική κρίση, κατά την οποία όλοι οι άνθρωποι απ' αιώνος θα παραστούν «στο βήμα του Χριστού». Μετά δε την ανάσταση των νεκρών και μετά την κρίση όλων, ο «Υιός του ανθρώπου», τον οποίο είδε ο Δανιήλ, θα εμφανιστεί πάνω σε «νεφέλες», για να παραλάβει από τον Πατέρα την εξουσία πάνω σε όλους τους λαούς και τις φυλές, καθώς και άφθαρτη και ατελεύτητη βασιλεία, όπως ακριβώς και ο ίδιος ο Σωτήρας μας διδάσκει για τον εαυτό του, λέγοντας: «Όταν έλθει ο Υιός του ανθρώπου μέσα στη δόξα του και όλοι οι άγγελοι μαζί του, τότε θα καθίσει στον θρόνο της δόξας του και θα συναχθούν μπροστά του όλα τα έθνη», και τα εξής. Αυτά, λοιπόν, συμφωνούν με τις προκείμενες μαρτυρίες της προφητείας του Δανιήλ, σύμφωνα με την οποία έχει ειπωθεί: «Και ιδού, μαζί με τις νεφέλες του ουρανού ερχόταν κάποιος όμοιος με Υιό ανθρώπου, και έφθασε έως τον Παλαιό των ημερών. Και παρουσιάστηκε σε αυτόν και του δόθηκε η εξουσία και η τιμή και η βασιλεία», και τα εξής.

Υπέρ αυτών μαρτυρεί το Ευαγγέλιο, στο οποίο ο ίδιος ο Σωτήρας επισφραγίζει τα προφητικά λόγια, παραδίδοντας στους μαθητές του τους λόγους περί της συντελείας, μέσω των οποίων δίδασκε αυτά λέγοντας: «Όταν έλθει ο Υιός του Ανθρώπου μέσα στη δόξα του, και όλοι οι άγγελοι μαζί του, τότε θα καθίσει στον θρόνο της δόξας του· και θα συναχθούν μπροστά του όλα τα έθνη, και θα τους χωρίσει τον έναν από τον άλλον, όπως ακριβώς ο ποιμένας χωρίζει τα πρόβατα από τα ερίφια, και θα τοποθετήσει τα μεν πρόβατα στα δεξιά του, τα δε ερίφια στα αριστερά του. Τότε θα πει ο βασιλιάς σε εκείνους που βρίσκονται στα δεξιά του: Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου». Πρόσεξε δε πώς αυτά συνάδουν με όσα έχουν ειπωθεί στην προφητεία περί της κρίσεως των προβάτων και των κριών, και πώς ο Υιός του Ανθρώπου παρουσιάζεται ως βασιλιάς μετά την κρίση των προβάτων, ενώ Πατέρας του είναι ο Θεός. Διότι αυτό δίδασκε και ο ίδιος λέγοντας: «Τότε θα πει ο βασιλιάς σε εκείνους που βρίσκονται στα δεξιά του, ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου», κατ' αναλογία προς εκείνον που στην προφητεία ονομάζεται Δαβίδ, για τον οποίο ο λόγος διδάσκει ότι θα είναι ποιμένας και άρχοντας των προβάτων, και πρόκειται, υπό την εποπτεία του Θεού, να ποιμάνει και να εξουσιάσει το ποίμνιο του Θεού.

Πρέπει όμως να εκθέσουμε σαφέστερα τον λόγο περί αυτών. Πολλοί από τους ανθρώπους δεν κρίνουν οι ίδιοι πώς έχουν τα πράγματα εκ φύσεως, αλλά, αποβλέποντας στη συνήθεια εκείνων που έζησαν πριν από αυτούς, σφάλλουν ως προς την υγιή κρίση των όντων, προβάλλοντας ως κριτήριο του καλού όχι κάποιον συνετό λογισμό, αλλά μια άλογη συνήθεια. Εξαιτίας τούτου ωθούν τους εαυτούς τους σε αξιώματα και εξουσίες, και δίνουν μεγάλη αξία στις δόξες τούτου του κόσμου και στους υλικούς όγκους, ενώ είναι άδηλο πού θα καταλήξει το καθένα από αυτά μετά την παρούσα ζωή. Διότι η συνήθεια δεν αποτελεί ασφαλή εγγυητή των μελλόντων, αφού η κατάληξή της πολλές φορές αποδεικνύεται πως είναι αγέλη εριφίων και όχι προβάτων. Και ασφαλώς αντιλαμβάνεσαι το νόημα τούτο από τη φωνή του Ευαγγελίου. Εκείνος όμως που αποβλέπει στο ιδιαίτερο γνώρισμα της ανθρώπινης φύσης (και αυτό είναι ο λόγος), θα καταφρονήσει μεν την άλογη συνήθεια, και δεν θα επιλέξει ως καλό τίποτε που δεν προσφέρει κάποιο κέρδος στην ψυχή. Επομένως, δεν πρέπει να προσηλώνουμε το βλέμμα μας στα ίχνη των κτηνών, τα οποία αποτυπώνουν με τις φτέρνες τους στον γήινο βίο όσοι έχουν προηγηθεί στη ζωή· διότι μέσα από τα φαινόμενα παραμένει αφανής η κρίση περί του τι είναι προτιμότερο, μέχρις ότου βρεθούμε έξω από τούτη τη ζωή και γνωρίσουμε εκεί ποιους τελικά ακολουθήσαμε.

Εκείνο όμως που μου προκαλεί απορία από τα όσα ειπώθηκαν, είναι το εξής: πρώτον μεν, ότι εξισώνει αυτούς που πτώχευσαν τω πνεύματι με εκείνους που διώχθηκαν για χάρη Του, απονέμοντας και στους δύο το ίδιο βραβείο. Διότι, για εκείνους που το έπαθλο είναι το ίδιο, είναι προφανές ότι και οι αγώνες τους είναι ίσοι· έπειτα δε, πώς, αφού διαχώρισε αυτούς που είναι στα δεξιά από εκείνους στα αριστερά, τους προσκαλεί στη βασιλεία των ουρανών, αναφέροντας διαφορετικές αιτίες για την τιμή αυτή;

Διότι έτσι ακριβώς προείδε και προείπε και ο Δανιήλ: «ιδού», λέει, «στήθηκαν θρόνοι και ο Παλαιός των Ημερών κάθισε· και είδα κάποιον σαν Υιό ανθρώπου να έρχεται πάνω στις νεφέλες του ουρανού, και έφθασε έως τον Παλαιό των Ημερών, και σε αυτόν δόθηκε όλη η τιμή και η εξουσία· χίλιες χιλιάδες τον υπηρετούσαν και μύριες μυριάδες στέκονταν παριστάμενοι μπροστά του». Σε συμφωνία με αυτό και το ιερό Ευαγγέλιο λέει ότι τότε «θα συναχθούν όλα τα έθνη μπροστά του· και θα τους χωρίσει τον έναν από τον άλλον, όπως ακριβώς ο ποιμένας χωρίζει τα πρόβατα από τα ερίφια». Πρόβατα ονομάζει τους δικαίους ως πράους και επιεικείς και ως εκείνους που βάδισαν την ομαλή και από τον ίδιο πεπατημένη οδό των αρετών, και ως αφομοιωμένους με αυτόν· επειδή και ο ίδιος ονομάστηκε αμνός από τον Πρόδρομο και Βαπτιστή, ο οποίος έλεγε: «Ίδε ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτία του κόσμου». Ερίφια δε ονομάζει τους αμαρτωλούς, ως θρασείς και άτακτους, και ως φερομένους στους γκρεμούς της αμαρτίας· και τους μεν, λέει, θα τους στήσει εκ δεξιών του, ως εργάτες αγαθών έργων, ενώ όσους δεν είναι τέτοιοι εξ ευωνύμων. «Τότε θα πει ο Βασιλεύς», λέει, και δεν πρόσθεσε ποιος ή τίνων βασιλεύς, καθώς δεν υπάρχει κανένας άλλος, παρά μόνο αυτός· διότι, αν και υπάρχουν πολλοί κύριοι και βασιλείς, ένας είναι όντως ο Κύριος, ένας ο Βασιλεύς, ο εκ φύσεως δεσπότης των πάντων.

Γιατί λοιπόν εκεί λέει, «θα καθίσει», και «θα συναχθούν» και «θα χωρίσει» και «θα πει ο βασιλιάς», και γενικά όλα έχουν μελλοντική σημασία, ενώ εδώ [λέει] «ομοιώθηκε» και «θέλησε να ζητήσει λογαριασμό», και «οδηγήθηκε ο οφειλέτης» και «διέταξε ο Κύριος», και γενικά όλα τα ρήματα δηλώνουν παρελθοντικό χρόνο; Διότι όλα όσα λέγονται εκεί αφορούν τον μέλλοντα αιώνα, ενώ το μεγαλύτερο μέρος της παραβολής που εξετάζουμε τώρα εκπληρώνεται κυρίως εδώ [στην παρούσα ζωή]· διότι, λέει, όταν προσήχθη ο οφειλέτης των μυρίων ταλάντων και δεν είχε να τα επιστρέψει, «διέταξε ο Κύριος να πουληθεί αυτός και η γυναίκα του και τα παιδιά του και όλα όσα είχε, και να αποπληρωθεί το χρέος»· όταν όμως εκείνος έπεσε στα πόδια του και παρακαλούσε να δείξει μακροθυμία, υποσχόμενος ότι θα τα επιστρέψει, ο Κύριος τον σπλαχνίστηκε, τον άφησε ελεύθερο και του χάρισε το χρέος· τίποτα από αυτά όμως δεν συμβαίνει στον μέλλοντα αιώνα: ούτε αναβολή, ούτε υπόσχεση από τον οφειλέτη, ούτε απαλλαγή, ούτε άφεση με κανέναν τρόπο από Εκείνον που τα έδωσε όλα και που τότε θα ζητήσει λογαριασμό για όλα.

Τότε θα οδηγηθεί ο υιός της απώλειας, δηλαδή ο διάβολος, μαζί με τους δαίμονές του και τους υπηρέτες του, από αυστηρούς και άτεγκτους αγγέλους, και θα παραδοθούν στο άσβεστο πυρ και στο ακοίμητο σκουλήκι και στο εξώτερο σκότος. Διότι ο λαός των Εβραίων «θα τον δει» με ανθρώπινη μορφή, όπως ακριβώς τους φανερώθηκε ενσαρκωμένος από την Αγία Παρθένο και όπως τον σταύρωσαν. Και θα τους δείξει τα σημάδια των καρφιών στα χέρια και στα πόδια και την πλευρά του που λογχίστηκε και το κεφάλι που στεφανώθηκε με αγκάθια και τον τίμιο σταυρό, και ο λαός των Εβραίων θα τα δει όλα αυτά με μιας και θα θρηνήσουν και θα κλάψουν, όπως βροντοφωνάζει ο προφήτης: «θα δουν εκείνον που κέντησαν», και δεν θα υπάρχει κανείς για να τους βοηθήσει ή να τους ελεήσει, διότι δεν μετανόησαν ούτε απομακρύνθηκαν από την πονηρή οδό. Και θα απέλθουν αυτοί σε αιώνια κόλαση μαζί με τους δαίμονες και τον διάβολο. Έπειτα θα συγκεντρώσει όλα τα έθνη, όπως διαπρυσίως κηρύττει το άγιο Ευαγγέλιο. Διότι τι λέει ο ευαγγελιστής Ματθαίος, ή μάλλον ο ίδιος ο Κύριος μέσω του Ευαγγελίου; «Όταν έρθει ο Υιός του Ανθρώπου μέσα στη δόξα του και όλοι οι άγιοι άγγελοι μαζί του, τότε θα καθίσει στον θρόνο της δόξας του και θα συναχθούν μπροστά του όλα τα έθνη. Και θα τους χωρίσει μεταξύ τους, όπως ακριβώς ο ποιμένας χωρίζει τα πρόβατα από τα ερίφια».

Εάν δε είναι αλήθεια αυτό, όπως και είναι, τι πιο άφρον ή πιο ανόητο από εκείνους που λένε «μου αρκεί να διαφύγω τη γέεννα, το να εισέλθω όμως στη βασιλεία δεν με ενδιαφέρει». Διότι το να διαφύγει κανείς τη γέεννα, είναι ακριβώς αυτό, το να εισέλθει στη βασιλεία, και το να εκπέσει από αυτήν, είναι το να εισέλθει στη γέεννα. Διότι η Γραφή δεν μας δίδαξε τρεις τόπους, αλλά τι; Όταν έλθει ο Υιός του ανθρώπου στη δόξα του, θα στήσει τα μεν πρόβατα στα δεξιά του, τα δε ερίφια στα αριστερά. Διότι δεν ανέφερε τρία τάγματα, αλλά δύο, ένα εκ δεξιών και ένα εξ αριστερών. Και διαχώρισε τα όρια της διαφοράς των καταλυμάτων τους, λέγοντας ότι οι μεν δίκαιοι θα λάμψουν ως ο ήλιος, οι δε αμαρτωλοί θα απέλθουν στο πυρ το άσβεστο. Και πάλι: Θα έλθουν από Ανατολών και Δυσμών και θα αναπαυθούν στους κόλπους του Αβραάμ στη βασιλεία των ουρανών· οι δε υιοί της βασιλείας θα εκβληθούν έξω στο σκότος το εξώτερο, όπου υπάρχει ο κλαυθμός και ο βρυγμός των οδόντων, το οποίο είναι φοβερότερο από κάθε πυρ. Άραγε, λοιπόν, δεν κατάλαβες από αυτά, ότι η έκπτωση από την άνω τάξη, αυτή είναι η γέεννα που βασανίζει;

Εάν δε αυτό είναι αλήθεια, όπως και είναι αλήθεια, τι πιο άφρον ή πιο ανόητο από εκείνους που λένε ότι: «Μου αρκεί να διαφύγω από τη γέεννα, αλλά για το αν θα εισέλθω στη βασιλεία δεν με νοιάζει»; Διότι το να διαφύγει κανείς από τη γέεννα, αυτό ακριβώς σημαίνει να εισέλθει στη βασιλεία, όπως και το να εκπέσει από αυτήν σημαίνει να εισέλθει στη γέεννα. Διότι δεν μας δίδαξε η Γραφή για τρεις τόπους, αλλά τι; «Όταν έλθει ο Υιός του ανθρώπου στη δόξα του, θα στήσει τα μεν πρόβατα στα δεξιά του, τα δε ερίφια στα αριστερά». Ούτε λοιπόν ανέφερε τρία τάγματα, αλλά δύο, ένα στα δεξιά και ένα στα αριστερά. Και διαχώρισε τα όρια της διαφοράς των καταλυμάτων τους, λέγοντας ότι, «θα απέλθουν αυτοί σε κόλαση αιώνια», δηλαδή οι αμαρτωλοί, «οι δε δίκαιοι στην αιώνια ζωή θα λάμψουν όπως ο ήλιος». Και πάλι: «θα έλθουν από ανατολών και δυσμών, και θα αναπαυθούν στους κόλπους του Αβραάμ στη βασιλεία των ουρανών, ενώ οι υιοί της βασιλείας θα εκβληθούν στο εξώτερο σκότος, όπου θα υπάρχει ο κλαυθμός και ο τριγμός των οδόντων». Πράγμα που είναι πιο φοβερό από κάθε φωτιά.

Διότι, ότι είναι κύριος και να τιμωρεί και να τιμά, άκουσε τι λέει ο ίδιος που τα αναφέρει αυτά: «Όταν έλθει», λέει, «ο Υιός του ανθρώπου με τη δόξα του Πατέρα του, θα στήσει τα πρόβατα στα δεξιά και τα ερίφια στα αριστερά, και θα πει σε εκείνους που βρίσκονται στα δεξιά του: Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από καταβολής κόσμου. Διότι πείνασα, και μου δώσατε να φάω· δίψασα, και μου δώσατε να πιω. Σε εκείνους δε που βρίσκονται στα αριστερά θα πει: Φύγετε από εμένα, οι καταραμένοι, στο πυρ το ετοιμασμένο για τον διάβολο και τους αγγέλους του. Διότι πείνασα, και δεν μου δώσατε να φάω· δίψασα, και δεν μου δώσατε να πιω· ξένος ήμουν, και δεν με φιλοξενήσατε». Είδες ολοκληρωμένη κρίση, και πώς και τιμά και τιμωρεί, και στεφανώνει και καταδικάζει, και τους μεν τους εισάγει στη βασιλεία, τους δε τους αποπέμπει στη γέεννα;

Εσύ ζητάς την εκατοστή, εγώ όμως σου δίνω το εκατονταπλάσιο. Έπειτα δανείζεσαι, Κύριε; Και δανείζεσαι από εμένα εδώ την ελεημοσύνη προς τον φτωχό, για να μου τα ανταποδώσεις πότε; Απαιτώ τα συμφωνηθέντα, θέλοντας να εξασφαλίσω τη συναλλαγή. Δώσε μου τον χρόνο της ανταπόδοσης· όρισε την προθεσμία της είσπραξης. Βεβαίως κάτι τέτοιο είναι περιττό, διότι πιστός είναι ο Κύριος σε όλα τα λόγια Του. Επειδή όμως είναι συνήθεια και πρόθεση εκείνου που δανείζεται με καλή πίστη να υπολογίζει τον χρόνο και να ορίζει τις ημέρες, άκου πότε και πού σου επιστρέφει την οφειλή Εκείνος που δανείστηκε μέσω του φτωχού. Όταν καθίσει ο Υιός του ανθρώπου επί του θρόνου της δόξας Του, και στήσει τα μεν πρόβατα στα δεξιά Του, τα δε ερίφια στα αριστερά, και θα πει σε εκείνους που βρίσκονται στα δεξιά: εδώ πρόσεξε πώς ο οφειλέτης δείχνεται ευγνώμων προς τον δανειστή, πώς αυτός που δανείστηκε επιστρέφει το χρέος με πολλή χάρη: «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου».

Πείνασα, λέει, και δεν μου δώσατε να φάω. Πότε λέγονται αυτά; Άραγε σε κάποια γωνία; Άραγε σε κάποιο κρυφό μέρος; Ουδαμώς, αλλά πότε; Όταν έλθει ο Υιός του ανθρώπου μέσα στη δόξα του, και συγκεντρώσει όλα τα έθνη, όταν χωρίσει τους μεν από τους δε, τότε θα πει εις επήκοον πάντων, αφού τους τοποθετήσει στα δεξιά και στα αριστερά: Πείνασα, και δεν μου δώσατε να φάω.

Γι' αυτό, για μεν την πρώτη λέει: «Δεν ήρθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο»· για δε τη δεύτερη: «Όταν έρθει ο Υιός με τη δόξα του Πατέρα του, θα στήσει τα μεν πρόβατα στα δεξιά, και τα ερίφια στα αριστερά».

ΟΜΙΛΙΑ ΟΘ΄. Όταν δε έλθει ο Υιός του ανθρώπου μέσα στη δόξα του Πατέρα του, και όλοι οι άγιοι άγγελοι μαζί του, τότε, λέει, θα καθίσει στον θρόνο της δόξας του, και θα χωρίσει τα πρόβατα από τα ερίφια· και τους μεν θα τους αποδεχθεί, επειδή τον έθρεψαν όταν πεινούσε, και τον πότισαν όταν διψούσε, και τον φιλοξένησαν όταν ήταν ξένος, και τον έντυσαν όταν ήταν γυμνός, και τον επισκέφθηκαν όταν ασθενούσε, και πήγαν να τον δουν όταν ήταν στη φυλακή· και θα τους δώσει τη βασιλεία. Τους άλλους δε, κατακρίνοντάς τους για τα αντίθετα, θα τους στείλει στο πυρ το αιώνιο, το οποίο είναι ετοιμασμένο για τον διάβολο και τους αγγέλους του.

Όταν καθίσει ο Υιός του ανθρώπου στον θρόνο της δόξας του, θα τοποθετήσει τα μεν πρόβατα στα δεξιά του, τα δε ερίφια στα αριστερά· και θα πει σε αυτούς που βρίσκονται στα δεξιά: Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου.

Και πώς, και πότε πραγματοποιεί την ανταπόδοση; Όταν έλθει, λέει, ο Υιός του ανθρώπου μέσα στη δόξα του Πατέρα του, και όλοι οι άγιοι άγγελοι μαζί του, τότε θα καθίσει στον θρόνο της δόξας του· και θα συγκεντρωθούν μπροστά του όλα τα έθνη, και θα τους χωρίσει τον έναν από τον άλλον, όπως χωρίζει ο ποιμένας τα πρόβατα από τα ερίφια· και θα τοποθετήσει τα μεν πρόβατα στα δεξιά του, τα δε ερίφια στα αριστερά του· και θα πει σε εκείνους που βρίσκονται στα δεξιά του: Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου· διότι βρήκατε τον δικαστή οφειλέτη σας· μην φοβάστε τον θρόνο, αλλά προστρέξτε σε αυτόν που κάθεται ωσάν σε ευεργετημένο· σας παρουσιάζω το χρεωστικό έγγραφο που συνέταξα για εσάς· δεν αποκρύπτω την ευεργεσία, για να μη στερηθείτε την αμοιβή της φιλανθρωπίας σας· δεν αρνούμαι την προσφορά σας· διότι σπεύδω προς την ανταπόδοση.

Και πάλι λέει: Όταν έλθει ο Υιός του ανθρώπου μέσα στη δόξα του, και όλοι οι άγιοι άγγελοι μαζί του, τότε θα συγκεντρωθούν μπροστά του όλα τα έθνη και θα τους χωρίσει τον έναν από τον άλλον, όπως ο βοσκός χωρίζει τα πρόβατα από τα ερίφια, και θα τοποθετήσει τα μεν πρόβατα στα δεξιά του, τα δε ερίφια στα αριστερά. Τότε θα πει ο βασιλιάς σε όσους θα βρίσκονται στα δεξιά του: Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου. Διότι πείνασα και μου δώσατε να φάω, δίψασα και μου δώσατε να πιω, ξένος ήμουν και με φιλοξενήσατε, γυμνός ήμουν και με ντύσατε, ασθένησα και με επισκεφθήκατε, στη φυλακή ήμουν και ήλθατε σε εμένα. Τι εννοεί λέγοντας αυτά; Οικειοποιείται τις ευεργεσίες που προσφέρουμε εμείς σε όσους έχουν ανάγκη. Και σε άλλο σημείο λέει: Καθένας που θα με ομολογήσει μπροστά στους ανθρώπους, θα τον ομολογήσω και εγώ μπροστά στον Πατέρα μου που βρίσκεται στους ουρανούς.