Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 25:34

Γι' αυτόν τον λόγο, εξάλλου, ο Χριστός τοποθετεί τα πρόβατα στα δεξιά, τα ευλογεί και τα εισάγει στη βασιλεία, όχι επειδή δεν άρπαξαν τα ξένα, αλλά επειδή μοίρασαν και τα δικά τους στους άλλους. Και εκείνον στον οποίο εμπιστεύθηκε τα πέντε τάλαντα τον επιδοκιμάζει, όχι επειδή δεν τα μείωσε, αλλά επειδή πολλαπλασίασε αυτό που του δόθηκε και επέστρεψε διπλάσια την παρακαταθήκη. Μέχρι πότε, λοιπόν, δεν θα σταματήσετε να τρέχετε στο κενό, να κοπιάζετε μάταια, να πυγμαχείτε άσκοπα και να χτυπάτε τον αέρα; Και μακάρι να ήταν μόνο άσκοπα.

Ας μιμηθούμε, λοιπόν, και εμείς, αδελφοί, αυτήν την πιστή και θαυμαστή πόρνη, και εφόσον έχουμε ακόμη καιρό μετάνοιας σε αυτές τις λίγες ημέρες της νηστείας, ας προσπαθήσουμε με καθαρό βίο και άριστη πολιτεία, με νηστεία, με ελεημοσύνη, με δάκρυα και με εξομολόγηση, να καθαρίσουμε κάθε βόρβορο και κηλίδα των πολλών μας αμαρτιών, προκειμένου να ακούσουμε και εμείς την προσηνή φωνή του φιλάνθρωπου Δεσπότη, που θα μας πει: συγχωρούνται οι αμαρτίες σας· έτσι ώστε να γίνουμε κληρονόμοι και της επουράνιας βασιλείας, και να αξιωθούμε της μακάριας φωνής, που λέει: ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς — την οποία είθε όλοι μας να αξιωθούμε να απολαύσουμε με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, μαζί με τον οποίο, στον Πατέρα και συνάμα στο Άγιο Πνεύμα, ανήκει η δόξα, το κράτος και η τιμή, νυν και αεί, και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Διότι και εσύ απόλαυσες τη θεία χάρη βαπτιζόμενος, και έγινες μέτοχος του Πνεύματος, έστω και αν όχι για να επιτελείς σημεία, αλλά όσο αρκεί για να αποκτήσεις μια ορθή και ακριβή πολιτεία· ώστε η όποια διαστροφή οφείλεται αποκλειστικά στη δική μας ραθυμία. Και ο Χριστός εξάλλου, κατά την ημέρα εκείνη, δεν δίνει τα έπαθλα απλώς σε εκείνους που επιτέλεσαν σημεία, αλλά σε εκείνους που εφήρμοσαν τα προστάγματά Του. Διότι λέγει: «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου», όχι επειδή θαυματουργήσατε, αλλά επειδή «Πείνασα, και μου δώσατε να φάω· δίψασα, και μου δώσατε να πιώ· ξένος ήμουν, και με περιμαζέψατε· γυμνός, και με ντύσατε· ασθένησα, και με επισκεφθήκατε· ήμουν στη φυλακή, και ήλθατε προς εμένα». Και στους μακαρισμούς εξάλλου πουθενά δεν τοποθετεί εκείνους που επιτελούν θαύματα, αλλά εκείνους που διάγουν ορθό βίο.

Αλλά όμως, μετά από τόση πρόοδο, διέπραξαν αμαρτία ικανή να τους αποξενώσει από τον Χριστό· για την οποία ο ίδιος αποφαίνεται ως εξής λέγοντας: «Ιδού, εγώ ο Παύλος σας λέω ότι, εάν περιτέμνεστε, ο Χριστός δεν θα σας ωφελήσει σε τίποτα», και πάλι: «Όσοι δικαιώνεστε μέσω του νόμου, έχετε εκπέσει από τη χάρη». Και όμως, μετά από ένα τόσο μεγάλο παράπτωμα, τους αποδέχεται πάλι λέγοντας: «Τεκνία μου, για τα οποία πάλι κοιλοπονώ μέχρις ότου μορφωθεί ο Χριστός μέσα σας», δείχνοντας ότι, ακόμη και μετά την έσχατη διαφθορά, είναι δυνατόν να μορφωθεί πάλι από την αρχή ο Χριστός μέσα μας· «διότι δεν επιθυμεί τον θάνατο του αμαρτωλού, αλλά το να επιστρέψει και να ζήσει». Ας επιστρέψουμε, λοιπόν, προσφιλές μου πρόσωπο, και ας εκπληρώσουμε το θέλημα του Θεού. Διότι γι' αυτό μας έκτισε και μας έφερε στην ύπαρξη, για να μας αξιώσει να μετάσχουμε στα αιώνια αγαθά, για να μας χαρίσει τη βασιλεία των ουρανών, όχι για να μας ρίξει στη γέεννα και να μας παραδώσει στο πυρ· διότι αυτό δεν δημιουργήθηκε για εμάς, αλλά για τον διάβολο· η βασιλεία όμως έχει ετοιμαστεί και προπαρασκευαστεί για εμάς από παλιά. Και υποδεικνύοντας και τα δύο αυτά, έλεγε σε όσους βρίσκονταν στα δεξιά του: «Ελάτε, λέει, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου.» Σε όσους δε βρίσκονταν στα αριστερά του: «Πορευθείτε μακριά από εμένα, οι καταραμένοι, στο πυρ το αιώνιο, το ετοιμασμένο», όχι πλέον «για εσάς», αλλά «για τον διάβολο και τους αγγέλους του».

Η δε φράση, «είτε τα παρόντα είτε τα μέλλοντα», δηλώνει τα αγαθά που τους δίνονται και πρόκειται να τους δοθούν. Διότι έχει δοθεί στην μεν παρούσα ζωή αυτή η άφεση των αμαρτιών, ο αρραβώνας του Πνεύματος, τα χαρίσματα που προέρχονται μέσω του Πνεύματος. Και το ότι θα απολαύσουν και τα μελλοντικά αγαθά είναι αναμφίβολο, εξαιτίας Εκείνου που είπε: «Ελάτε οι ευλογημένοι, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς». «Διότι τα πάντα είναι δικά σας, και εσείς είστε του Χριστού, και ο Χριστός είναι του Θεού». Και τα παρόντα και τα μέλλοντα, και η ημέρα, η ζωή και ο θάνατος και ο κόσμος, θα γίνουν δικά σας, λέει, επειδή πιστέψατε στον Χριστό, ο Οποίος είναι Υιός του Θεού. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄. «Έτσι ας σας θεωρεί ο κάθε άνθρωπος, ως υπηρέτες του Χριστού και οικονόμους των μυστηρίων του Θεού». Μην εγκαταλείπετε λοιπόν τον Δεσπότη, λέει, για να ονομάζεστε από τους υπηρέτες. «Αυτό που επιπλέον ζητείται από τους οικονόμους, είναι να βρεθεί κανείς πιστός. Σε εμένα όμως ελάχιστη σημασία έχει το να κριθώ από εσάς ή από ανθρώπινο δικαστήριο· αλλά ούτε και τον εαυτό μου δεν ανακρίνω· διότι η συνείδησή μου δεν με ελέγχει για τίποτα, αλλά δεν έχω δικαιωθεί εξαιτίας αυτού· εκείνος που με ανακρίνει είναι ο Κύριος. Επομένως, μην κρίνετε τίποτα πριν από την κατάλληλη ώρα, μέχρι να έλθει ο Κύριος, ο Οποίος και θα φωτίσει τα κρυμμένα στο σκοτάδι και θα φανερώσει τις προθέσεις των καρδιών. Και τότε ο καθένας θα λάβει τον έπαινο από τον Θεό». Δηλαδή, για να μην οικειοποιηθεί τα όσα ανήκουν στον Δεσπότη. «

Εάν αυτά τα πράξουμε με διψασμένη καρδιά, θα πει και σε εμάς ο Κύριος: Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατρός μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς. ΛΕ΄.

Διότι όλα αυτά οι θεηγόροι απόστολοι, και οι ιερουργοί διδάσκαλοι, και οι πνευματοφόροι Πατέρες, αφού κατελήφθησαν από το Θείο κατά το θεμιτό, και αφού μετείχαν σε κάποιο βαθμό στην εκστατική του δύναμη, με ένθεο στόμα θέσπισαν θεοφιλώς τις λειτουργίες, τις ευχές και τις ψαλμωδίες, καθώς και τις ετήσιες μνήμες των προαπελθόντων, τα οποία μέχρι τώρα με τη χάρη του φιλάνθρωπου Θεού επαυξάνονται και πληθαίνουν, από τις ανατολές του ηλίου μέχρι τις δυσμές, και τον βορρά, και τον νότο, προς δόξα και αίνο του Κυρίου των κυρίων και του Βασιλέως των βασιλευόντων.» Κ΄. Έπειτα λέει ο αντίπαλος: «Εάν αυτά έχουν έτσι, τότε όλοι θα σωθούν, και κανείς δεν θα αποτύχει». Πολύ καλό είναι αυτό, και μακάρι. Διότι αυτό διψά, και θέλει, και ζητά, και επιθυμεί διακαώς, και σε αυτό χαίρεται και ευφραίνεται υπερβολικά ο υπεράγαθος Κύριος, να μην αποστερηθεί κανείς τις θείες Του δωρεές. Μήπως για τους αγγέλους ετοίμασε τα έπαθλα και τους στεφάνους; Μήπως για να σώσει τους ουράνιους νόες ήλθε στη γη, και σαρκώθηκε αδιαφθόρως από την Παρθένο, και έγινε θνητός, και γεύθηκε πάθη και θάνατο; Μήπως στους αγγέλους θα πει: «Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατρός μου, κληρονομήστε την ετοιμασμένη για εσάς βασιλεία;» Δεν μπορείς να πεις κάτι τέτοιο, εσύ που αντιλέγεις· αλλά όλα τα έκανε για τον άνθρωπο, και όπως έπαθε για αυτόν, έτσι τα ετοίμασε και για αυτόν.

Και πάλι λέει: Όταν έλθει ο Υιός του ανθρώπου μέσα στη δόξα του, και όλοι οι άγιοι άγγελοι μαζί του, τότε θα συγκεντρωθούν μπροστά του όλα τα έθνη και θα τους χωρίσει τον έναν από τον άλλον, όπως ο βοσκός χωρίζει τα πρόβατα από τα ερίφια, και θα τοποθετήσει τα μεν πρόβατα στα δεξιά του, τα δε ερίφια στα αριστερά. Τότε θα πει ο βασιλιάς σε όσους θα βρίσκονται στα δεξιά του: Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου. Διότι πείνασα και μου δώσατε να φάω, δίψασα και μου δώσατε να πιω, ξένος ήμουν και με φιλοξενήσατε, γυμνός ήμουν και με ντύσατε, ασθένησα και με επισκεφθήκατε, στη φυλακή ήμουν και ήλθατε σε εμένα. Τι εννοεί λέγοντας αυτά; Οικειοποιείται τις ευεργεσίες που προσφέρουμε εμείς σε όσους έχουν ανάγκη. Και σε άλλο σημείο λέει: Καθένας που θα με ομολογήσει μπροστά στους ανθρώπους, θα τον ομολογήσω και εγώ μπροστά στον Πατέρα μου που βρίσκεται στους ουρανούς.

5. Αυτή την πίστη, αφού την παρέλαβε η Εκκλησία μας, και φρονεί και κηρύττει, και είναι απολύτως προετοιμασμένη για την υπεράσπισή της. Διότι πρώτα απ' όλα, ο Κύριος στο κατά Ματθαίον ευαγγέλιο, προδιαγράφοντας τη μέλλουσα εκείνη κρίση, λέει: Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε, πράγμα που δείχνει σαφώς ότι δεν έχουν ήδη κληρονομήσει. Έπειτα, λέει τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για σας, η οποία έχει ετοιμαστεί, δεν έχει δοθεί. Και προς τους αμαρτωλούς πάλι λέει: Πηγαίνετε οι καταραμένοι, πράγμα που δείχνει σαφώς ότι δεν έχουν ήδη πάει, στο αιώνιο πυρ που έχει ετοιμαστεί, όχι για σας, αλλά για τον διάβολο και τους αγγέλους του. Και εδώ πάλι είναι ετοιμασμένο, δεν έχει ήδη δεχθεί τους καταδικασμένους δαίμονες. Διότι πώς θα μπορούσε, αφού αυτοί μέχρι τώρα και έως εκείνη την ημέρα περιπλανώνται παντού στον αέρα και ενεργούν τα δικά τους ανεμπόδιστα σε αυτούς που τους υπακούουν; Και αυτό το φωνάζουν άλλωστε οι ίδιοι προς τον Κύριο, όπως αναφέρεται στο ίδιο ευαγγέλιο: Ήρθες εδώ πριν από τον καιρό για να μας βασανίσεις;, πράγμα που δείχνει σαφώς ότι δεν βασανίζονται ακόμη, εφόσον δεν έχει φθάσει ο καιρός.

Επομένως, δεν είναι καθόλου παράξενο αν λέμε ότι και τώρα οι άγιοι βλέπουν τον Θεό μέσω είδους, σε σύγκριση με τον παρόντα βίο, εφόσον βλέπουν τελειότερα. Ότι όμως η όραση μετά την κρίση είναι τελειότερη από αυτήν, και η μόνη που δικαίως θα μπορούσε να ονομαστεί «πρόσωπον προς πρόσωπον», το μαρτυρεί και ο μακάριος Αυγουστίνος στο δέκατο ένατο κεφάλαιο του δέκατου τέταρτου βιβλίου του «Περί Τριάδος», λέγοντας τα εξής: «Η ανακαινιζόμενη εικόνα μέσα στο πνεύμα του νου με την επίγνωση του Θεού, όχι εξωτερικά αλλά εσωτερικά, από μέρα σε μέρα θα τελειωθεί με αυτή την ίδια την άμεση θέαση. Αυτή η θέαση, τότε, μετά την κρίση, θα είναι “πρόσωπον προς πρόσωπον”, ενώ τώρα βλέπει μέσα από κάτοπτρο και αινιγματικά, και για την τελείωσή της πρέπει να νοηθεί αυτό που έχει ειπωθεί: “Θα είμαστε όμοιοι με αυτόν, διότι θα τον δούμε καθώς είναι”. Διότι αυτό το δώρο θα μας δοθεί τότε, όταν θα ειπωθεί: “Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς”».

Αυτή τη γη, η οποία εκ φύσεως καταλαμβάνει τη μεσαία θέση του σύμπαντος, ο Θεός δεν την υποσχέθηκε ως κληρονομιά σε όσους τον αγαπούν, εφόσον αληθεύει λέγοντας: «Διότι όταν αναστηθούν εκ νεκρών, ούτε νυμφεύονται, ούτε παντρεύονται, αλλά είναι σαν άγγελοι στους ουρανούς» και «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου» και αλλού πάλι, σε άλλον που υπηρέτησε με αφοσίωση: «Είσελθε στη χαρά του κυρίου σου» και, σύμφωνα με αυτόν, ο θείος Απόστολος: «Διότι θα σαλπίσει και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι άφθαρτοι· έπειτα εμείς οι ζώντες που απομένουμε, θα αρπαγούμε μαζί τους μέσα σε νεφέλες στον αέρα προς προϋπάντηση του Κυρίου και έτσι θα είμαστε πάντοτε μαζί με τον Κύριο». Εφόσον, λοιπόν, αυτά έχουν υποσχεθεί σε όσους αγαπούν τον Κύριο, ποιος, έχοντας προσηλώσει τον νου του μόνο στο γράμμα της Γραφής, θα ισχυριζόταν ποτέ ότι ταυτίζονται με τη γη ο ουρανός, και η ετοιμασμένη από την καταβολή του κόσμου βασιλεία, και η μυστικώς αποκρυμμένη χαρά του Κυρίου, και η διηνεκής και παντελώς αδιάσπαστη διαμονή και εγκατάσταση των αξίων μαζί με τον Κύριο, εφόσον κινείται από τον λόγο και επιθυμεί να είναι υπηρέτης του λόγου;

Διότι, λέει, «θα σε ελέγξω και θα παραθέσω μπροστά στο πρόσωπό σου τις αμαρτίες σου». Και πάλι: «Θα τους περικυκλώσουν οι διαλογισμοί τους». Και ιδού ο άνθρωπος και το έργο του, και ο αδέκαστος Κριτής, ο οποίος, έχοντας δίπλα Του τη φοβερή και μεγαλοπρεπή δύναμη των ουράνιων ταγμάτων, προεδρεύει ψηλά, εκπέμποντας ολόλαμπρη δικαιοσύνη, και απονέμοντας στον καθένα ό,τι του αξίζει με απόφαση αληθινή και δίκαιη. Σε εκείνους μεν που στάθηκαν στα δεξιά χάρη στις καλές τους πράξεις, προσφέρει με πραότητα τη βασιλεία των ουρανών, η οποία έχει ετοιμαστεί από την κτίση του κόσμου· εκείνους δε που έλαβαν τη θέση στα αριστερά λόγω της απουσίας των αγαθών έργων, τους απωθεί με οργή στο αιώνιο πυρ, το οποίο έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του. Ποιος μπορεί να αντέξει εκείνο το μανιασμένο πυρ; Ποιος δεν φρίττει μπροστά στο παράδοξο θέαμα εκείνου του σκώληκα; Ποιος θα μπορέσει να υποφέρει το γρήγορο και συνάμα βαρύ μαρτύριο εκείνου του εξώτερου σκότους; Ποιος θα αντέξει τον τάρταρο που βρυχάται, και την άβυσσο που αναβράζει μαζί του από τα βάθη; Ποιος δεν τρέμει συγκλονισμένος μπροστά στο δριμύ και βλοσυρό βλέμμα των αγγέλων που έχουν ταχθεί για αυτό το έργο, καθώς και στο σκυθρωπό τους πρόσωπο;

Γι' αυτό, λοιπόν, ας φοβηθούμε κι εμείς τον Θεό, και ας ελευθερώσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό της σάρκας και του πνεύματος, μην επιτρέποντας να επαναστατήσει ο νόμος της σάρκας ενάντια στον νόμο του πνεύματος, μέσω της αξιέπαινης νέκρωσης των μελών του σώματος· και ας μην περιορίσουμε τη μεγαλοπρέπεια του θείου φόβου μόνο στους φαινομενικούς τρόπους της συμπεριφοράς· αλλά ας κάνουμε τη σεμνότητα της συμπεριφοράς μας κήρυκα της εσωτερικής μας καλής ψυχικής διάθεσης, για να αποφύγουμε τη μελλοντική απειλή του πυρός. Και ας στολίσουμε την αγαθή σύνεση με την έμπρακτη τήρηση των εντολών, για να μην περιφέρουμε, σαν κενόδοξοι, νεκρούς λόγους που στερούνται της ζωής η οποία προέρχεται από την εφαρμογή των εντολών. Αλλά ας κάνουμε τους θείους λόγους πράξη, επιδιώκοντας την ειρήνη και την αγάπη με όλους· φροντίζοντας για τη χρηστότητα και την πραότητα, για τη μακροθυμία και την ανεκτικότητα προς όλους σε όλα· υπομένοντας όσα μας συμβαίνουν με καρτερία και ευχαριστία· και δεχόμενοι τις θλίψεις ακλόνητα, σαν θεία δώρα· χωρίς να προβάλλουμε καμία αντίσταση στους λόγους της πρόνοιας, η οποία μέσω αυτών των δοκιμασιών κατευθύνει προς το συμφέρον μας τη ζωή μας, ώστε να επιτύχουμε την αιώνια ζωή μαζί με όλους τους αγίους, απολαμβάνοντας τα μελλοντικά αγαθά, παραμένοντας στην αιώνια μακαριότητα, ακούγοντας τον Θεό να μας λέει: «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου». Και ας ευφρανθούμε, απολαμβάνοντας εκείνα τα ανέκφραστα αγαθά, «τα οποία μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκαν, αυτά που ετοίμασε ο Θεός για όσους Τον αγαπούν».

Διότι ποιο έθνος, ποιος αμαρτωλός, κακούργος, πλεονέκτης και παραβάτης δεν θα μετανοήσει τότε και δεν θα θρηνήσει πικρά, βλέποντας εκείνη την περίλαμπρη φωτεινότητα των δικαίων που θα έχουν εξισωθεί με τους αγγέλους και με τον Βασιλιά Χριστό, καθώς και τη βασιλεία των ουρανών και το «διάδημα του κάλλους» και τη μετοχή στο ανέσπερο φως και την αθάνατη ζωή, αλλά από την άλλη βλέποντας την κατήφεια των αμαρτωλών και τη δίκαιη αποστροφή του δικαιότατου Κριτή και τον θλιβερό χωρισμό και την τοποθέτηση στα αριστερά και τη φοβερή απόφαση; «Τότε θα καθίσει στον θρόνο της δόξας του· και θα συναχθούν μπροστά του όλα τα έθνη, και θα τους χωρίσει τον έναν από τον άλλον, όπως ακριβώς ο ποιμένας χωρίζει τα πρόβατα από τα ερίφια, και θα στήσει τα μεν πρόβατα στα δεξιά του, τα δε ερίφια στα αριστερά». Δες λοιπόν το σαφέστατο γνώρισμα αυτού του πολύ οικείου παραδείγματος· διότι τα πρόβατα είναι αγαπητά στον ποιμένα, καθώς είναι σκυφτά και ήμερα, προσφέροντας πρόσοδο μέσω του μαλλιού και του γάλακτος, και πολύ εύλογα ο Καλός Ποιμένας παρομοιάζει τους δικαίους με πρόβατα· ενώ χαρακτηριστικό των εριφίων είναι να χοροπηδούν, να παίζουν και να μην προσφέρουν τίποτα αγαθό, και δικαίως ο Καλός Ποιμένας παρομοίασε τους αμαρτωλούς με ερίφια. «Τότε θα πει ο Βασιλιάς σε αυτούς που θα βρίσκονται στα δεξιά του» (επειδή ακριβώς φέρουν τον καρπό της δικαιοσύνης)· «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου».

Χαίρε, ελεήμον πάτερ πανένδοξε, διότι «στον οίκο του Θεού σαν κατάκαρπη ελιά» καρποφόρησες το πολυέλεο εκείνο έργο, όχι απλώς ακρόδρυους και δρυπετείς καρπούς, αλλά εκείνους τους οποίους ο Δεσπότης μας Χριστός παρήγγειλε λέγοντας: «Πείνασα και μου δώσατε να φάω, δίψασα και με ποτίσατε, ξένος ήμουν και με περιμαζέψατε, γυμνός και με ντύσατε», και τα υπόλοιπα από εκείνα τα θεία ρητά. Εσύ, μάλιστα, δεν έθρεψες απλώς έναν από τους ελάχιστους αδελφούς του, αλλά χιλιάδες και αναρίθμητες μυριάδες φτωχών έθρεψες, πότισες, έντυσες και σκέπασες. Είναι ολοφάνερο πάντως ότι, πριν από όλους, θα ακούσεις το: «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου» και τα υπόλοιπα των θείων προσταγμάτων. Και κανείς, νομίζω, δεν θα σε προφτάσει στη χαρά εκείνης της βασιλείας, ως προεξάρχοντα της πηγής του ελέους, τόσο κατά το όνομα όσο και κατά την πράξη.

μη'. Περί του με ποιον τρόπο θα ανακαινιστεί η γη για να δεχθεί την έλευση του Κυρίου. μθ'. Περί της κρίσεως, και εις το «ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου». ν'. Περί του άμωμου νυμφίου και της νύμφης στο Άσμα και των αγίων παρθένων, και γιατί ο Χριστός ονομάζεται νυμφίος, και τι είναι η έσχατη σάλπιγγα, και περί των αιώνιων αγαθών· και μετά από αυτά, για το Άσμα των Ασμάτων.

Επειδή ακριβώς είναι αριστερά και ασύμφορα και δεν πρόκειται να προσφέρουν τίποτα στον ποιμενάρχη, θα απορριφθούν ως ερίφια προς τα αριστερά. «Τότε θα πει ο βασιλιάς προς εκείνους που βρίσκονται εκ δεξιών του»· αυτός που τώρα αγνοείται και φθονείται και θεωρείται από τους πολλούς ως απλός άνθρωπος, τότε θα αναγνωριστεί ως βασιλιάς, καθώς θα προστάζει βασιλικά και θα ομιλεί με εξουσία σε αυτούς που θα παρίστανται με τρόμο: «Ελάτε οι ευλογημένοι του πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από καταβολής κόσμου». Διότι, επειδή «εγώ και ο πατέρας είμαστε ένα» και οι ευλογημένοι του δεν είναι μόνο δικοί του αλλά και δικοί μου, δεδομένου ότι όλα τα δικά του είναι δικά μου και τα δικά μου πάλι είναι δικά του και η βασιλεία είναι κοινή, ελάτε να την κληρονομήσετε· διότι έχει ετοιμαστεί για εσάς «από καταβολής κόσμου». «Διότι πείνασα, και μου δώσατε να φάω, δίψασα, και μου δώσατε να πιω, ήμουν ξένος, και με περιμαζέψατε, γυμνός, και με ντύσατε, ασθένησα, και με επισκεφθήκατε, ήμουν στη φυλακή, και ήλθατε προς εμένα».

Αυτές δε, ως φίλες του Θεού και συνόμιλοι των αγγέλων, σε φωτεινούς τόπους των άνω δυνάμεων συγκατοικούν με τις προσφιλείς σε αυτές δυνάμεις μέσα σε ευφροσύνη και αγαλλίαση, ενθυμούμενες τα δικά τους αγαθά έργα, τη δικαιοσύνη και την ενάρετη πολιτεία τους κατά τον βίο τους, και εξαιτίας αυτού γεμίζουν με ανείπωτη χαρά. Έτσι, λοιπόν, ευρισκόμενες υπό το πρώτο εκείνο φως μαζί με τους θείους αγγέλους και αρχαγγέλους και τις άπειρες δυνάμεις του Θεού που βλέπουν γαλήνια, συνυπάρχουν ένδοξα, ψάλλουν τον ύμνο, άλλοι μεν το αλληλούια, άλλοι δε τον τρισάγιο ύμνο και όσοι βρίσκονται πλησίον του Θεού το γελ γελ, όπως είναι γεγραμμένο, παραμένουν ως ζωντανές για να λάβουν την υπόσχεση από τον Θεό, την οποία τους υποσχέθηκε, και περιτρέφουν στον νου τους τα νοητά εκείνα νοήματα τελειότερα, με τέλεια γνώση, παρόμοια με τους αγγέλους, αφού καταργήθηκε σε αυτές το μερικό και φανερώθηκε ξεκάθαρα το τέλειο μέσα από την αποκάλυψη και τη θεωρία του Πνεύματος. Και επιπλέον προσδοκούν να ακούσουν εκείνη την πιο γλυκιά φωνή, η οποία θα τις καλεί ως εξής: «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου· κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου».

Φυλάξτε μου αυτά, καθώς και όσα δίδαξα στον καθένα σας ιδιαιτέρως και κατ' ιδίαν για την κατάκτηση της αρετής, τέκνα μου και αδελφοί, ως παρακαταθήκη του Θεού στα ταμεία των καρδιών σας. Και όχι μόνο αυτό, αλλά και να τα καλλιεργήσετε και να τα πολλαπλασιάσετε ως καλοί δούλοι του Χριστού, ώστε, μέσω της φύλαξης και της αξιοποίησης αυτών των ελάχιστων ταλάντων, να εγκατασταθείτε από τον Χριστό στην απόλαυση των πολλών αγαθών της βασιλείας του Θεού, και να συμβασιλεύσετε μαζί Του και να κληρονομήσετε τη βασιλεία του Θεού που έχει ετοιμαστεί για τους δικαίους από καταβολής κόσμου. Ασπαστείτε, λοιπόν, με άγιο φίλημα τόσο εμένα όσο και τον πατέρα σας, τον κύριο ηγούμενο, και είθε ο Θεός, η ειρήνη η οποία υπερέχει κάθε νου, να μας απονείμει την ειρήνη Του και να μας οδηγήσει στην οδό των εντολών Του, και είθε να αυξήσει εσάς, το ποίμνιό Του, που διαφυλάσσετε την πίστη στους κατά Θεόν πατέρες σας, σε πλήθος άγιο, σε λαό περιούσιο και σε δικό Του βασίλειο ιεράτευμα εν Χριστώ Ιησού.

Διότι Ισραήλ είναι η Εκκλησία των χριστιανών, εξαιτίας του αρχηγού του γένους. Διότι Ισραήλ είναι ο Κύριος κατά σάρκα, όπως ακριβώς και ο Ιακώβ, ο οποίος, αφού έγινε πατέρας των Εβραίων, μετέδωσε την ονομασία στο γένος. Το ότι είναι ξηρά, σημαίνει το ότι δεν υπάρχει καμία ελπίδα σωτηρίας. Διότι λέει: «Αυτοί λένε, ξηρά έγιναν τα οστά μας», δηλαδή «χάθηκε η ελπίδα μας, έχουμε αφανιστεί. Γι' αυτό προφήτευσε και πες τους». «Ιδού, ανοίγω τα μνήματά σας και θα σας βγάλω από τους τάφους σας, λαέ μου». Με αυτά περιέγραψε όλη τη σωτηρία. «Και θα σας φέρω στη γη σας», δηλαδή στη γη των πραέων, την οποία υποσχέθηκα και «την οποία ετοίμασα για εσάς προ καταβολής κόσμου». Διότι στους αγίους ανήκει μια τέτοια γη· διότι είναι πατρική κληρονομιά που περιέρχεται σε αυτούς.

Διότι ανήκει στον Θεό, τον οποίο επικαλούνται ως πατέρα, επειδή προέρχονται από εκεί και έχουν πλαστεί και διαφυλαχθεί καθ' ομοίωσή του. Γι' αυτό τον λόγο και ο Κύριος την ονομάζει κληρονομιά των δικαίων: «κληρονομήστε, λέει, τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς». Και «θα γνωρίσετε ότι εγώ είμαι ο Κύριος, όταν ανοίξω τους τάφους σας για να σας ανεβάσω από τους τάφους σας, λαέ μου». Μέσω της ανάπλασης θα γνωρίσετε ότι εγώ μόνος είμαι ο δεσπότης και δημιουργός σας.

Τόσο πολύ τίμησε τη σωτηρία μας και από τόσο παλιά επιθύμησε, Αυτός που είναι ανώτερος από κάθε πάθος, που είναι καθαρός από κάθε βδελυγμία, να θλιβεί και να πληγωθεί, ώστε εμείς, που είμαστε υποδουλωμένοι σε κάθε πάθος, να γίνουμε απαλλαγμένοι από όλα τα κακά. Και για εμάς μεν ετοίμασε από την αρχή του αιώνα τη βασιλεία των ουρανών, «κληρονομήστε, λέει, τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου», για τον εαυτό Του όμως προετοίμασε θάνατο και οδύνες, ώστε, όταν έρθει ο καιρός, να τα υπομείνει κατεβαίνοντας «αντί της χαράς που βρισκόταν μπροστά Του». Διότι «αντί της χαράς που βρισκόταν μπροστά Του», λέει ο Παύλος, «υπέμεινε τον σταυρό, περιφρονώντας την ντροπή».

Ας αναλογιστούμε όμως και εκείνα. Διότι οι άλλοι δούλοι, εννοώ βέβαια των ανθρώπων, κοπιάζουν και κακοπαθούν οι ίδιοι μοχθώντας σε όλη τους τη ζωή, και αποκομίζουν δικές τους λύπες, προσπορίζοντας ηδονές και κέρδη στους δεσπότες τους. Ο δικός μας Δεσπότης όμως δεν ενεργεί έτσι, αλλά κάνει το εντελώς αντίθετο. Ο ίδιος αναδέχεται στον εαυτό του τους πόνους, τις λύπες και τις πληγές, ενώ τη χαρά και το κέρδος από τους πόνους τα προσφέρει σε εμάς τους δούλους, λέγοντας: «Εύγε δούλε αγαθέ και πιστέ, σε πολλά θα σε καταστήσω άρχοντα· είσελθε στη χαρά του κυρίου σου». Για ποιο λόγο; Επειδή μόνο έμεινες ευγνώμων δούλος και αποδείχθηκες πιστός στα λίγα. Και τους μεν άλλους δεσπότες και κυρίους, ο πολιτικός νόμος τους καθιστά κυρίους των σωμάτων και όλων όσα κατέχουν οι δούλοι, εκτός εάν οι ίδιοι τους απαλλάξουν από τη δουλεία. Ο νόμος όμως του δικού μας Δεσπότη, καθιστά μάλλον τους δούλους κυρίους και κληρονόμους όλων των αγαθών του Δεσπότη. Και τι λέω όλων; Της ίδιας της βασιλείας. «Διότι, ελάτε», λέει, «οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την αρχή της δημιουργίας του κόσμου».

Και από πού μπορεί κανείς να το μάθει αυτό, λέει, ότι δηλαδή το έλεος του Θεού σημαίνει τη βασιλεία Του; Από τα όσα λέει ο Χριστός όταν περιγράφει το έπαθλο των ελεημόνων, και την αμοιβή της αγαθότητας που θα λάβουν από Αυτόν, πότε λέγοντας ότι αυτοί «θα ελεηθούν» και πότε ότι θα επιτύχουν τη βασιλεία, ως να είναι το ίδιο πράγμα το να τύχουν του ελέους Του και το να λάβουν τη βασιλεία. «Διότι μακάριοι», λέει, «είναι οι ελεήμονες, επειδή αυτοί θα ελεηθούν.» Έπειτα αλλού, σαν να εξηγεί τον ίδιο Του τον εαυτό, και δηλώνοντας τι σημαίνει το να ελεηθεί κανείς: «Θα πει», λέει, «ο βασιλιάς προς εκείνους που βρίσκονται στα δεξιά Του, εννοώντας τους ελεήμονες: Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς.» Και με άλλον τρόπο, αν κάποιος θελήσει να διακρίνει το έργο του θείου ελέους από όσα πράττουν οι ελεήμονες άνθρωποι, δεν θα βρει να σημαίνει τίποτα άλλο παρά την ίδια τη βασιλεία. Τι κάνουν λοιπόν οι ελεήμονες; «Πείνασα», λέει, «και μου δώσατε να φάω· δίψασα, και με ποτίσατε.» Επομένως και ο Χριστός, αυτούς που ελεεί, θα τους κάνει κοινωνούς της δικής Του τράπεζας. Και ποια είναι αυτή; «Για να τρώτε», λέει, «και να πίνετε στο τραπέζι μου στη βασιλεία μου.» Και για να γνωρίσεις τη λαμπρότητα εκείνης της τράπεζας, και ότι δεν είναι τράπεζα δούλων αλλά βασιλιάδων, μάθετε ποιος είναι ο διάκονος, ότι είναι δηλαδή ο ίδιος ο Δεσπότης των πάντων. «Διότι θα ζωστεί», λέει, «και θα τους βάλει να καθίσουν στο τραπέζι, και περνώντας θα τους διακονήσει.» Αλλά και θα ντύσει αυτόν που ελεήθηκε, επειδή ήταν γυμνός.

Προς τον Λέοντα, που διετέλεσε λογοθέτης του Μαδιάμ. «Πούλησε τα υπάρχοντά σου και δώσε τα στους φτωχούς.» Θεωρείς ότι η προσταγή αυτή είναι βαριά και δυσβάσταχτη· εγώ όμως, μέσα από αυτό, σε καλώ μάλλον να δεις τον ζυγό του Κυρίου ως αληθινά αγαθό και το φορτίο ελαφρύ. Διότι παραγγέλλει να αποθέσει κανείς το βάρος και να αποτινάξει την ύλη των μεριμνών και των πειρασμών, όχι να τα επωμιστεί, και έδωσε τη χάρη να τα μοιράζει κανείς σε όσους έχουν ανάγκη και, αντί γι' αυτά, να αποκτά ως πλούτο τον ουράνιο θησαυρό, τα οποία (υπάρχοντα), ακόμη και αν δεν τα μοιράσουμε, παραμένουν αδρανή και άχρηστα στην παρούσα ζωή, και όταν μεταβαίνουμε στην άλλη ζωή, εγκαταλείπονται εδώ. Γι' αυτό, αναλογίσου καλύτερα τη φιλανθρωπία του Δεσπότη και το ποικίλο και πολύτροπο της άφατης πρόνοιάς Του, ότι δηλαδή αυτά που εξ ανάγκης και παρά τη θέλησή μας συνηθίζουν να συμβαίνουν, Αυτός, αρκεί μόνο να επιδειχθεί η καλή διάθεση, τα αποδέχεται ως δικούς μας κόπους και καρπούς, και αυτούς που συνεισέφεραν μόνο την προαίρεσή τους τους υποδέχεται ως κληρονόμους της βασιλείας Του σαν να έχουν κατορθώσει τα πάντα· διότι λέει, «ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε την ετοιμασμένη για εσάς βασιλεία».

Εξάλλου, δεν έπρεπε το ωραιότερο από τα επίγεια έργα να δημιουργηθεί τελευταίο από όλα, αλλά έπρεπε και αυτό εξαρχής να θεμελιωθεί μαζί με την ολότητα της κτίσεως. Διότι ήταν μεν αναγκαίο να προχωρήσει η δημιουργία του, επειδή έπρεπε να απονεμηθεί εξαιρετική κατοικία και κληρονομιά σε όσους αρίστευσαν εναντίον των παθών και των δαιμόνων, και το Θείο συνηθίζει πάντοτε να ετοιμάζει και να καταβάλλει εκ των προτέρων τις ανταμοιβές. «Ελάτε», λέγει, «οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου». Επομένως, έπρεπε και ο παράδεισος, είτε επρόκειτο να εκδιωχθεί γρήγορα από αυτόν ο προπάτοράς μας είτε όχι, να έχει θεμελιωθεί πριν από τους αγωνιστές και τα αγωνίσματα, των οποίων και αποτέλεσε το έπαθλο, και να συνδημιουργηθεί με τη γένεση του κόσμου, ώστε να μη θεωρηθεί ότι αποτέλεσε έργο υστεροβουλίας και μεταμέλειας, αλλά της κρίσης και της αγαθότητας που από την αρχή συγκρότησε τα πάντα με σοφία.

Ακούς, άνθρωπε, εκείνη τη φοβερή και αμείλικτη απειλή και ακόμα δεν βοηθάς αυτούς που έχουν ανάγκη; Στον Χριστό δανείζεις όταν δανείζεις σε αυτούς, και δεν το πράττεις αυτό με μεγάλη προθυμία; Βλέπεις ότι η ασπλαχνία είναι προσάναμμα κατάρας, σκότους και αιώνιας κολάσεως, ενώ η ευσπλαχνία είναι αντάλλαγμα για τη βασιλεία των ουρανών, και τη μεν δεύτερη την παραβλέπεις, ενώ στην πρώτη αποβλέπεις; Μην το κάνεις αυτό, αν με ακούς, ή μάλλον αν πειθαρχείς στις εντολές και τις υποσχέσεις του Θεού και Σωτήρα μας. Διότι λέει: ο βασιλιάς θα πει σε αυτούς που βρίσκονται στα δεξιά του, ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου. Διότι πείνασα και μου δώσατε να φάω, δίψασα και με ποτίσατε, ήμουν ξένος και με περιμαζέψατε, γυμνός και με ντύσατε, ασθένησα και με επισκεφθήκατε, ήμουν στη φυλακή και ήρθατε σε εμένα. Εφόσον το κάνατε αυτό σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους αδελφούς μου, το κάνατε σε εμένα. Είδες αγαθότητα; Είδες φιλανθρωπία; Πώς αναδέχεται στον εαυτό του τα των φτωχών; Πώς οικειοποιείται την ευεργεσία; Γιατί το κάνει αυτό; Για να ανακουφίσει εκείνους από τη μεγάλη ντροπή και την απογοήτευση, και για να προετοιμάσει εσένα ώστε να γίνεις πιο πρόθυμος στην ευεργεσία τους, και για να σου προσφέρει πολλαπλάσια και αφθονότερη την ανταμοιβή, εφόσον δεν ευεργέτησες μόνο τον σύνδουλό σου, αλλά μέσω αυτού και τον κοινό Δεσπότη. Είδες συγκατάβαση; Είδες τη συμπάθεια του Δεσπότη;

Δεν ντρέπεται να λάβει την τάξη και την κλήση των συνδούλων και των αδελφών σου, για να σε αναδείξει συνόμιλο των αγγέλων. Δεν ντρέπεται Αυτός που χορταίνει με ευδοκία κάθε ζωντανό πλάσμα να σε αναγνωρίζει ανοιχτά ως τροφό και προνοητή, για να σε κάνει πολίτη του παραδείσου· διότι «πείνασα και μου δώσατε να φάω»· και, «εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους αδελφούς μου», αναφωνεί ρητά, «σε εμένα το κάνατε· ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς».

Αμέσως να θυμηθείς εκείνον και τον Λάζαρο όταν δεις κάποιον φτωχό, και, ενθυμούμενος, να μισήσεις τη μίμησή του, για να αποφύγεις την κόλαση. Απεναντίας, αγκάλιασε, ντύσε και θρέψε, ώστε να ακούσεις εκείνη τη μακάρια φωνή: ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς.

Και όχι μόνο εκείνον τον καιρό παρακαλούσα και προσευχόμουν σε εσένα μόνο για εκείνους, αλλά και για ολόκληρη την εκκλησία των αγίων (διότι η μακροθυμία Του και η παράταση του αιώνα τούτου γι' αυτόν τον σκοπό έγινε, για εκείνους που πρόκειται να γίνουν διάκονοί Του και να καταστούν ευάρεστοι σε Αυτόν, ώστε να συμπληρωθεί από αυτούς στην επουράνια εκκλησία η ειρηνική Του βασιλεία). Και ο Πατέρας αγαλλιάζει για αυτούς λέγοντας: «Κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς», εγώ και ο Υιός μου μαζί με εσάς θα είμαστε σε ένα πνεύμα και σε μία κοινωνία. Και μεταφέρει τις ψυχές αυτές στην ανάπαυση και στους ένδοξους θρόνους και στην ευφροσύνη. Για αυτά δίνει μαρτυρία και η στρατιά των αγγέλων που τους συμπαραστεκόταν, όταν αγωνίζονταν και όταν παρέμεναν σταθεροί στην άθληση και προσέφεραν τις προσευχές, τις νηστείες και τις αγρυπνίες τους στον Κύριο.

Σε κάθε ψυχή αυτό σημαίνει, ότι πριν από την ενέργεια της χάριτος και πριν η ψυχή φέρει τους καρπούς «του Πνεύματος», ο Κύριος ζητά κάποιον καρπό που να είναι ίδιος της ίδιας της ψυχής, δηλαδή το να του αποδώσει το θέλημα και την προαίρεση και την πίστη και όλη την αγάπη της, καθώς και όση ικανότητα διαθέτει για αγαθά έργα, είτε εσωτερικά είτε εξωτερικά. Αυτά επιζητά από εμάς ο Κύριος, καθώς και την αδιάλειπτη αναζήτησή Του. Και όταν δει αυτήν την αγαθή προαίρεση της ψυχής και την ορθή αναζήτηση προς τον Κύριο, τότε της δίνει τη χάρη, ερχόμενος και κατοικώντας μέσα μας, και τότε την αξιώνει να φέρει η ψυχή τους καρπούς «του Πνεύματος», έχοντας φτάσει σε ωριμότητα στον καιρό των σύκων. Διότι σε κάθε ψυχή περιέρχεται ο Κύριος ζητώντας καρπό για να εισέλθει και να αναπαυθεί σε αυτήν, επειδή πέθανε για όλους και εξαγόρασε ολόκληρο το γένος του Αδάμ με τον δικό Του θάνατο. Επομένως, κάθε ψυχή οφείλει να πεθάνει ως προς τον εαυτό της και να ζήσει για Εκείνον, να Τον δεχθεί και να καταρτίσει και να ετοιμάσει τον εαυτό της και το σώμα της ως οίκο για τον Κύριο, ώστε, αφού εισέλθει και βρει ανάπαυση στους αγαθούς τρόπους της προαιρέσεώς μας και αφού τραφεί και ποτιστεί και ενδυθεί και αναπαυθεί στις αρετές της ψυχής μας, να μας πει τότε: «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε την ετοιμασμένη για εσάς βασιλεία από την καταβολή του κόσμου· διότι πείνασα και μου δώσατε να φάω, δίψασα και με ποτίσατε» και τα εξής.

που λέει: Ελάτε, κληρονομήστε, και προς αυτούς που βρίσκονται στα αριστερά να φωνάζει: Φύγετε από εμένα στο αιώνιο πυρ. [2] Και μέσω του προφήτη Ησαΐα ομοίως μίλησε προς όλους: Εάν θελήσετε και με εισακούσετε, θα φάτε τα αγαθά της γης· εάν όμως δεν θελήσετε ούτε με εισακούσετε, μάχαιρα θα σας καταφάει· διότι το στόμα, λέει, του παντοκράτορος Κυρίου τα μίλησε αυτά. Κανείς, λοιπόν, ας μην κατηγορήσει τους αγίους ως αυστηρούς, ούτε ας τους υποπτευθεί ως απηνείς και σκληρούς, οι οποίοι, ακολουθώντας τα ίχνη του Δεσπότη, ευεργετούν μεν τους συνετούς, τιμωρούν δε τους ασεβείς· διότι και αυτό το πράττουν προς ωφέλεια, όπως ο κοινός δάσκαλος όλων, εάν βέβαια μπορέσουν να το συνειδητοποιήσουν και να επιδείξουν αγαθή μετάνοια εκείνοι που υφίστανται τις μάστιγές τους· όπως θα αποδείξουν, συν Θεώ, τα όσα λέγονται, ότι δηλαδή εκείνους μεν που μετανόησαν τους ελέησαν, εκείνους δε που δεν μετανόησαν τους κατέστρεψαν· διότι δεν ήσαν μαθητές και γεννήματα της απανθρωπιάς, ώστε να μην δέχονται αυτούς που μετανοούν, αλλά υιοί και γνήσια βλαστήματα της φιλανθρωπίας. [3] Ας έλθει, λοιπόν, στο μέσον η γυναίκα Αθανασία, και ας μαρτυρήσει πρώτη από τους μάρτυρες την τιμωρητική στάση προς αυτούς που σφάλλουν, και την ευεργετική και φιλάνθρωπη στάση προς εκείνους που μετανοούν.

Με ποια λοιπόν έργα ή λόγια θα μπορέσετε από εδώ και στο εξής να τη βρείτε;» Γι' αυτό λοιπόν, πατέρες και αδελφοί, σας παρακαλώ, με κάθε προθυμία ας τηρήσουμε τις εντολές του Θεού μας, για να αξιωθούμε και την αιώνια ζωή και βασιλεία και να μην ακούσουμε τώρα μεν: «Εκείνος που απειθεί στον Υιό δεν θα δει τη ζωή, αλλά η οργή του Θεού θα παραμείνει πάνω του», και στον μέλλοντα αιώνα: «Φύγετε από εμένα, δεν σας γνωρίζω, από πού είστε», αλλά να ακούσουμε εκείνη την ευλογημένη φωνή που λέει: «Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς, διότι με θρέψατε, όταν πεινούσα για τη σωτηρία σας, μέσω της εφαρμογής των εντολών μου, με ποτίσατε, με ντύσατε, με φιλοξενήσατε και ήρθατε προς εμένα, έχοντας καθαρίσει τις καρδιές σας από κάθε σπίλο και ρύπο της αμαρτίας· λοιπόν, απολαύστε τα αγαθά μου, των οποίων η απόλαυση είναι ανέκφραστη και η ζωή αιώνια και αθάνατη»—την οποία είθε όλοι μας να επιτύχουμε με τη χάρη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

αλλά όσα αρκούν για να αποκτήσουμε ορθή και ακριβή πολιτεία, ώστε η διαστροφή οφείλεται μόνο στη δική μας ραθυμία· και ο Χριστός κατά την ημέρα εκείνη δεν δίνει τα έπαθλα απλώς σε αυτούς που επετέλεσαν θαύματα, αλλά σε αυτούς που έπραξαν τα δικά Του προστάγματα. «Ελάτε λοιπόν», λέει, «οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου, όχι επειδή θαυματουργήσατε, αλλά επειδή πείνασα και μου δώσατε να φάω, δίψασα και μου δώσατε να πιώ, ήμουν ξένος και με περιμαζέψατε, γυμνός και με ντύσατε, ήμουν στη φυλακή και ήρθατε σε εμένα». Και στους μακαρισμούς, επίσης, πουθενά δεν τοποθετεί αυτούς που θαυματουργούν, αλλά αυτούς που έχουν ορθό βίο, ώστε, αν και έχει περιοριστεί τώρα εκείνη η χάρη, αυτό δεν θα μπορέσει καθόλου να μας βλάψει, ούτε όμως και να αποτελέσει δικαιολογία για εμάς, όταν θα δώσουμε λόγο για τις πράξεις μας. Διότι και εκείνους τους μακαρίους δεν τους θαυμάζουμε για τα θαύματα —επειδή αυτό ήταν εξ ολοκλήρου αποτέλεσμα της δύναμης του Θεού— αλλά επειδή επέδειξαν ευαγγελική πολιτεία. Και αυτό είναι έργο της δικής τους προθυμίας, μαζί με την άνωθεν συνδρομή, και δεν το λέω εγώ αυτό τώρα, αλλά και ο ίδιος εκείνος ο μιμητής του Χριστού· διότι, όταν ήρθε σε αντιπαράθεση με τους ψευδαποστόλους γράφοντας στους μαθητές του, θέλησε να αποδείξει την κίβδηλη διακονία τους όχι από τα θαύματα, αλλά από τα δικά του κατορθώματα.

Και δεν λέω ψέματα. Δεν είναι αλήθεια; Δεν πράξατε έτσι; Και μάλιστα για τον λόγο αυτό θα ακούσετε ως ανταμοιβή το: «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατρός μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από καταβολής του κόσμου». Και το: «Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, σε λίγα στάθηκες πιστός, σε πολλά θα σε καταστήσω υπεύθυνο· είσελθε στη χαρά του κυρίου σου». Και άλλα παρόμοια και αντάξια με αυτά.

Να αποφεύγετε, λοιπόν, σας παρακαλώ, τέτοιου είδους πανουργίες του διαβόλου, τους νεωτερισμούς που μισούνται από τους Πατέρες, τις παρεκτροπές που στηλιτεύονται από τους αγίους· αλλά ό,τι είναι καλό, ό,τι είναι σεμνό, ό,τι αρμόζει σε αγίους, όσα είναι έργα φιλαδελφίας, όσα ταπεινοφροσύνης, όσα συνιστούν τοποθέτηση του εαυτού στην έσχατη θέση, κατά μίμηση του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, ο οποίος επέλεξε τα ευτελή και εξουθενωμένα, αυτά να επιδιώκετε να αποκτήσετε, να κατέχετε και με αυτά να οικοδομείσθε, πορευόμενοι με νηπιώδη απλότητα, άκακα και ειλικρινά, ως αρνία του Χριστού, ως λαός εκλεκτός του Κυρίου, μην πράττοντας τίποτα αντίθετο προς τα διατεταγμένα. Εάν δε και συμβεί κάποιο παράπτωμα, να επανορθώνετε και πάλι μέσω των επιτιμίων, ώστε κατ' αυτόν τον τρόπο να ακούσετε εκείνη την πολυπόθητη φωνή κατά τον καιρό της ανταπόδοσης: «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου»· την οποία είθε όλοι μας να αξιωθούμε να επιτύχουμε, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος μαζί με τον πανάγιο Πατέρα και το ζωοποιό Πνεύμα, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Είθε να σας δω λοιπόν, πολυπόθητο παιδί μου Βαρσανούφιε, και εσένα, αγαπητότατο παιδί μου Γεράσιμε, να πορεύεστε με οσιότητα και δικαιοσύνη, διαμορφούμενοι από τα λόγια του αδελφού και ηγουμένου σας, έχοντας απόλυτη ομοψυχία μαζί του στα πάντα, προστρέχοντας στην πνευματική του δόξα, ειρηνεύοντας μεταξύ σας και υποτασσόμενος ο ένας στον άλλον· διότι, μήπως δεν έστειλε έτσι ο Δεσπότης μας Χριστός ο Θεός τους μαθητές Του; «Και ο ένας από αυτούς», λέει, «επέλεγε να υποτάσσεται στον μεγαλύτερο». Πρέπει, λοιπόν, με αγάπη να υποτάσσεσαι εσύ στον Βαρσανούφιο, όπως και εσείς οι υπόλοιποι φωστήρες μου, έχοντας όλοι σας μπροστά στα μάτια σας σε όλα τον Θεό, τον Κύριο της δόξης, φέρνοντας καθημερινά στον νου σας τον θάνατο και αναλογιζόμενοι ως παρόντες τους αγγέλους, καθώς και την απόθεση του σώματος, την αναχώρηση από τον κόσμο και τη μετάβαση κοντά στον Θεό, την φοβερότατη λογοδοσία, το αλάθητο κριτήριο, τον τελεσίδικο λόγο του Μονογενούς Υιού και Θεού μας, αφενός προς τους αμαρτωλούς —πρώτος των οποίων είμαι εγώ— που λέει: «Πορεύεσθε μακριά από εμένα, στο πυρ το αιώνιο, το οποίο είναι ετοιμασμένο για τον διάβολο και τους αγγέλους του»· αφετέρου προς τους δικαίους —μεταξύ των οποίων είστε και εσείς— που λέει: «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε την ετοιμασμένη για εσάς βασιλεία από καταβολής κόσμου».

Διότι σε εσάς δεν γίνεται λόγος για πατέρα και μητέρα, ούτε υπάρχει φροντίδα για γυναίκα και παιδιά, ούτε μέριμνα για δούλους και δούλες, ούτε ενασχόληση με κτήματα και περιουσίες, ούτε αγωνία για τιμές και αξιώματα, ούτε επιθυμία για άρχοντες και βασιλείς, ούτε σπουδή για κραιπάλη, εκλεκτά κρασιά και τις άλλες απολαύσεις, ούτε για μικρά, ούτε για μεγάλα, ούτε για κανένα άλλο από τα φθαρτά πράγματα, παρά μόνο για το πώς θα ζήσετε ευαρεστώντας τον Θεό, μόνο για τα αγαθά που είναι αποταμιευμένα στους ουρανούς. Άραγε δεν θα σας ανταποδώσει επάξια την αγάπη ο Δεσπότης; Άραγε δεν θα σας αποκαλέσει επάξια τέκνα Του; Άραγε δεν θα σας πει δικαίως κατ' εκείνη την ημέρα: «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου»;

Έχοντας λοιπόν τέτοιες υποσχέσεις, αδελφοί μου, υπομείνετε, σας παρακαλώ, ξανά και ξανά τον προκείμενο σε εμάς αγώνα της ασκήσεως, χωρίς να πτοείστε από τα παραπατήματα ορισμένων (διότι πέφτουν σαν τα φύλλα όσοι ακολουθούν το δικό τους θέλημα και δεν στηρίζονται στον φόβο του Θεού), ούτε να κυριεύεστε από ακηδία εξαιτίας των ενοχλητικών και λυπηρών περιστατικών που συμβαίνουν ένεκα της κατά Θεόν ζωής σας. Διότι, αν δεν λυπηθούμε, δεν θα χαρούμε κατά την ημέρα εκείνη. Και αν δεν στενοχωρηθούμε και δεν περιοριστούμε, δεν θα ευφρανθούμε ούτε θα απολαύσουμε αγαθά στον μέλλοντα αιώνα. Αλλά για το ότι λυπούμαστε και θλιβόμαστε, ταλαιπωρούμαστε και καταπονούμαστε, γι' αυτό ακριβώς ας αγαλλιούμε περισσότερο· διότι αυτό είναι οπωσδήποτε απόδειξη ότι στον μέλλοντα αιώνα, αντί για τα λυπηρά, θα ανατείλουν για εμάς τα αγαθά, αντί για τη φτώχεια ο πλούτος, αντί για την ολιγοκτησία η αφθονία των ουρανίων θησαυρών, αντί για την εξάντληση της σάρκας η ψυχική ευδαιμονία, αντί για την απομόνωση από όλο τον κόσμο η ανακήρυξη από τον Κύριο κατά την ημέρα της ανταποδόσεως. Διότι πόσο σπουδαίο και μεγάλο θα είναι, όταν ακούσουμε εκείνη την μακάρια φωνή, που θα μας καλεί και θα μας λέει «ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την δημιουργία του κόσμου»!

Και σε αυτούς μεν εκ δεξιών θα απευθύνει εκείνη τη μακάρια και πλέον ευκταία πρόσκληση: «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου»· σε αυτούς δε εξ αριστερών θα εκφωνήσει εκείνη την πλέον απευκταία και οικτρή απόφαση: «Πηγαίνετε μακριά μου οι καταραμένοι, στο αιώνιο πυρ που έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του.» Αυτά είναι γεμάτα φρίκη, δέος και έκσταση· αναλογιζόμενοι αυτά πρέπει και εμείς και εκείνοι να προσπέφτουμε και να παρακαλούμε με δάκρυα, και να κάνουμε τον Θεό ίλεω απέναντί μας, προτού λάβουμε πείρα αυτών που ακούμε.