Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 25:40

Ας τον προϋπαντήσουμε στρώνοντας χιτώνες. Στρώνοντας πώς; Με το να τους στρώνουμε για τους φτωχούς. Διότι ο ίδιος αναδέχεται στο πρόσωπό του όσα γίνονται για τους φτωχούς και αναφωνεί: εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους αδελφούς μου, σε εμένα το κάνατε. Ω, φιλάνθρωπη και θεία φωνή! Σε εμένα, λέει, στρώνεις τους χιτώνες, όταν με αυτούς ντύνεις τους φτωχούς. Εμένα περιθάλπεις, όταν με αυτούς διώχνεις τον πικρό πόνο του κρύου. Ας του στρώσουμε χιτώνες, ώστε να έχουμε το θάρρος, μαζί με τα παιδιά, να αναφωνήσουμε: ωσαννά εν τοις υψίστοις, ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου. Ευλογημένος αυτός που έρχεται για να απλώσει τα χέρια του πάνω στον σταυρό και να συνάξει τα έθνη κοντά του. Ευλογημένος αυτός που έρχεται για να δείξει τον Άδη δέσμιο και να λύσει τον Αδάμ από τα δεσμά και να τον αναστήσει από την πτώση. Ευλογημένος αυτός που έρχεται για να καταστρέψει το κράτος της τυραννίας και να χαρίσει την ελευθερία σε όσους ταλαιπωρούνται στο έπακρο. Ευλογημένος αυτός που έρχεται για να αδειάσει τα ταμεία του Άδη και να γεμίσει τις ουράνιες μονές με το πλήθος των σωζομένων. Ευλογημένος αυτός που έρχεται για να προσφέρει τον εαυτό του ως θυσία υπέρ ημών, να εξιλεώσει όλες τις αμαρτίες και να μας συμφιλιώσει με τον Πατέρα.

Διότι με τόση φιλανθρωπία και άπειρη αγαθότητα συγκατέβη ο Κύριος στο ανθρώπινο γένος, ώστε να μην αφήσει κανέναν να παραμείνει αδρανής από την αρετή ή από το αγαθό έργο, αλλά έδωσε στον καθένα εργασία ανάλογα με τη δύναμη της προαιρέσεώς του, ελκύοντας όλους μακρόθυμα καθημερινά προς τις μεγαλύτερες αρετές των εντολών. Όποιος ποτίσει, λέει, ένα ποτήρι κρύο νερό μόνο στο όνομα ενός μαθητή, αληθινά σας λέω, δεν θα χάσει τον μισθό του. Δες μέχρι ποιου σημείου ευκολίας της εντολής έφτασε ο Κύριος, ώστε να μη μείνει κανείς χωρίς μερίδιο στο αγαθό, ως δήθεν ασθενής και άτονος στην προαίρεση. Και πάλι: Εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς, το κάνατε σε εμένα. Αρκεί μόνο αυτό που πράττεται να είναι κατά Θεόν, και να μη γίνεται για τη δόξα των ανθρώπων. Διότι πρόσθεσε: Μόνο στο όνομα του μαθητή, δηλαδή το αγαθό έργο να γίνεται με φόβο και αγάπη προς τον Χριστό. Διότι για όσους πράττουν κάτι αγαθό επιδεικτικά, αποβλέποντας στη δόξα και τον έπαινο των ανθρώπων, ο Κύριος τους κατέκρινε και αποφάνθηκε: Όλα, λέει, τα κάνουν για να τους δουν οι άνθρωποι, και συνεχίζοντας προσθέτει με όρκο λέγοντας: Αληθινά, αληθινά σας λέω, έχουν λάβει τον μισθό τους. Γι' αυτό παραγγέλλει στους μαθητές: Προσέχετε να μην κάνετε την ελεημοσύνη σας ή τη νηστεία ή την προσευχή σας μπροστά στους ανθρώπους. Ειδάλλως, δεν έχετε μισθό από τον Πατέρα σας που είναι στους ουρανούς.

Η΄. Με τόση φιλανθρωπία και αγαθότητα (ω, τι θεία ευσπλαχνία για εμάς!) συγκατέβη στους ανθρώπους ο Κύριος, επιδιώκοντας τούτο: να μην παραβλέψει την αμοιβή κανενός αγαθού έργου, αλλά από τις μικρές να αναγάγει όλους στις μεγαλύτερες αρετές, και να μη στερήσει την ανταπόδοση ούτε για ένα ποτήρι κρύο νερό. Διότι έχει πει: Όποιος προσφέρει έστω και ένα ποτήρι κρύο νερό στο όνομα ενός μαθητή, αληθινά σας λέω, δεν θα χάσει την αμοιβή του. Και πάλι: Εφόσον το κάνατε αυτό σε έναν, το κάνατε σε εμένα. Αρκεί μόνο αυτό που γίνεται να γίνεται σύμφωνα με το θέλημα του Θεού και όχι για ανθρώπινη δόξα. Διότι πρόσθεσε: μόνο στο όνομα ενός μαθητή, δηλαδή με φόβο και αγάπη προς τον Χριστό. Διότι σε εκείνους που επιτελούν το αγαθό με σκοπό την επίδειξη, ο Κύριος, αφού τους μέμφεται, επισφραγίζει τον λόγο του με βέβαιη απόφαση, προσθέτοντας και λέγοντας: Αληθινά σας λέω, έχουν ήδη λάβει την αμοιβή τους.

Παρακαλούμε, όπως είπα και προηγουμένως, αν βέβαια αντιλαμβανόμαστε την κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε, έχοντας ανάγκη να θεραπευτούμε από τις ασθένειές μας. Όταν δε γίνει αυτό και απεκδυθούμε σιγά-σιγά την ασθένεια από πάνω μας σαν ιμάτιο παλιωμένο και σχισμένο και λερωμένο, και ενδυθούμε την υγεία σε όλο το σώμα σαν φωτεινό μανδύα, δηλαδή από την κορυφή έως τα άκρα των ποδιών, τότε, διακονώντας και εμείς οι ίδιοι τους άλλους και θεραπεύοντάς τους με κρασί και λάδι και με τα υπόλοιπα έμπλαστρα και φάρμακα, θα θεωρηθεί ότι υπηρετούμε τον ίδιο τον Κύριο που είπε τα εξής: «Εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους αδελφούς μου, το κάνατε σε μένα». Αν όμως δεν φτάσουμε πρώτα σε αυτήν την κατάσταση, αλλά ενώ ακόμη νοσούμε επιχειρήσουμε να το κάνουμε αυτό, ο Δεσπότης θα μας αποκριθεί και θα πει: «Ιατρέ, θεράπευσε τον εαυτό σου». Ακούγοντάς μας δε να ονομάζουμε φωτεινό μανδύα την υγεία της ψυχής, μην περιγελάσεις από άγνοια τα λόγια αυτά, ούτε να υποθέσεις ότι μιλάμε για σωματική υγεία, αλλά για κάποια ασώματη, θεία και νοερή, η οποία δεν συνηθίζει να προέρχεται από φάρμακα και βότανα, «ούτε από κάποια έργα, ώστε να μην καυχηθεί κανείς».

Λοιπόν, ακόμη και όταν αντιληφθούμε την απάτη και λάβουμε γνώση της, είτε από τον εαυτό μας είτε από άλλους που μας καθοδηγούν ή συμπορεύονται μαζί μας στην οδό του Κυρίου, τι μας υποψιθυρίζει πάλι στην αθέατη κίνηση της καρδιάς; «Εσύ», λέει, «από τούδε και στο εξής έχεις φθάσει σε άλλα μέτρα και σε άλλη πνευματική προκοπή, την οποία κανείς από τους αδελφούς που συμβιώνουν μαζί σου δεν γνωρίζει· απέκτησες απροσπάθεια και παντελή απάθεια. Γι' αυτό, αν θέλεις, παραβλέπεις και περιφρονείς τους συγγενείς σου, και καθόλου δεν ενδιαφέρεσαι γι' αυτούς.» Υποβάλλοντας αυτά στα κρυφά, παρουσιάζει ίσως και τον ίδιο εκείνο τον συγγενή, είτε νοερά είτε και σωματικά μπροστά του, και του υποβάλλει τέτοιους λογισμούς λέγοντάς του: «Πώς θα αφήσεις να χαθεί το πλάσμα του Θεού, ώστε να εξομοιωθεί με τα κτήνη και εξαιτίας της άγνοιας να ξεπέσει στην τάξη των άλογων ζώων; Δεν θα του απλώσεις το χέρι; Δεν θα του διανοίξεις τον νου; Δεν θα τον κάνεις να γνωρίσει τον Θεό που τον εποίησε; Και ποια απολογία θα έχεις, λοιπόν, ή τι θα πεις κατά την φοβερή εκείνη ημέρα;» Έπειτα, αφού σταματήσει να τα εξιστορεί αυτά, τον κάνει να προσεύχεται γι' αυτόν και να χύνει δήθεν δάκρυα συμπόνιας και σαν να τον προσφέρει ενώπιον του Θεού ως ευπρόσδεκτο δώρο, λέγοντας μέσα του: «Εκείνος που εξάγει άξιο από το ανάξιο θα είναι σαν το στόμα μου», και: «Εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, σε εμένα το κάνατε», και πάλι: «Αυτός που έγινε πατέρας των ορφανών» και τα εξής.

Όλοι οι άνθρωποι οφείλουμε να εξετάζουμε και να προσέχουμε τον εαυτό μας, πιστοί και άπιστοι, μικροί και μεγάλοι, ώστε οι μεν άπιστοι να φθάσουμε στην επίγνωση και την πίστη προς τον Θεό που μας δημιούργησε, οι δε πιστοί, πολιτευόμενοι καλώς, να αναδειχθούμε ευάρεστοι σε Αυτόν σε κάθε αγαθό έργο. Οι μεν μικροί οφείλουμε να υποταχθούμε στους μεγάλους για χάρη του Κυρίου, και οι μεγάλοι να διακείμεθα προς τους μικρούς ως προς γνήσια τέκνα, σύμφωνα με την εντολή του Κυρίου που λέει: «Εφόσον το πράξατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, το πράξατε σε εμένα». Διότι αυτά δεν τα είπε ο Κύριος μόνο για τους πένητες, όπως νομίζουν ορισμένοι, και για όσους στερούνται τη σωματική τροφή, αλλά και για όλους τους άλλους αδελφούς μας, οι οποίοι δεν καταπονούνται από την πείνα για άρτο και ύδωρ, αλλά από την πείνα της απραξίας και της έλλειψης υπακοής στις εντολές του Κυρίου —διότι όσο πολυτιμότερη είναι η ψυχή από το σώμα, τόσο και η πνευματική τροφή καθίσταται αναγκαιότερη από τη σωματική— και φρονώ ότι περισσότερο γι' αυτήν ομιλεί ο Κύριος λέγοντας: «Πείνασα και δεν μου δώσατε να φάω, δίψασα και δεν με ποτίσατε», παρά για τη σωματική και φθειρόμενη τροφή. Διότι αληθινά πεινά και διψά για τη σωτηρία του καθενός από εμάς, και η σωτηρία μας είναι η αποχή από κάθε αμαρτία· η αποχή όμως από κάθε αμαρτία είναι αδύνατον να κατορθωθεί χωρίς την εργασία των αρετών και την εκπλήρωση όλων των εντολών.

Κεφάλαιο Ι'. Είναι καλό να δείχνουμε έλεος σύμφωνα με την εντολή του Κυρίου -διότι λέει, Εφόσον το πράξατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, το πράξατε σε εμένα-, είναι καλό όμως και να τρέφουμε την ψυχή, όχι με φθαρτή τροφή, αλλά με αυτήν που παραμένει στην αιώνια ζωή. Διότι, όπως ακριβώς το σώμα δεν μπορεί να υποφέρει την πείνα, αλλά όταν μένει χωρίς τροφή καταστρέφεται, και όταν τρέφεται κακά δεν απαλλάσσεται ποτέ από τις αρρώστιες και τις ασθένειες, έτσι και η ψυχή δεν μπορεί να υποφέρει τη νοητή πείνα, αλλά όταν μένει άτροφη φθείρεται, ενώ όταν τρέφεται κακά, δεν θα απαλλαγεί ποτέ από τις αμαρτίες και τα πάθη. Ό,τι είναι η αρρώστια για το σώμα, αυτό είναι η αμαρτία για την ψυχή, και ό,τι είναι η νόσος για εκείνο, αυτό είναι το πάθος για την ψυχή.

Διότι η πνευματική τροφή καθίσταται τόσο περισσότερο αναγκαία από τη σωματική, όσο η ψυχή είναι πιο πολύτιμη από το σώμα. Όταν, λοιπόν, ακούς τον Κύριο να λέει, «Εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, το κάνατε σε εμένα», μην υποθέσεις ότι ο Κύριος το είπε αυτό μόνο για τους φτωχούς, όπως νομίζουν μερικοί, και για όσους στερούνται τη σωματική τροφή, αλλά και για όλους τους άλλους αδελφούς μας που δεν λιώνουν από την πείνα του άρτου και του ύδατος, αλλά από την πείνα της απραξίας και της έλλειψης υπακοής στις εντολές του Κυρίου. Διότι η εντολή Του είναι ζωή αιώνιος. Θεωρώ δε ότι ο Κύριος μιλούσε περισσότερο για αυτήν την τροφή όταν έλεγε, «Πείνασα και δεν μου δώσατε να φάω», παρά για τη σωματική και φθαρτή τροφή. «Δική μου τροφή», λέει, «είναι να κάνω το θέλημα του Πατέρα που με έστειλε». Και θέλημα του Πατέρα είναι η σωτηρία των ανθρώπων. Διότι ο Κύριος πραγματικά διψά και πεινά για τη σωτηρία του καθενός μας. Και η σωτηρία μας είναι η αποχή από κάθε αμαρτία. Αλλά είναι αδύνατον να κατορθωθεί η αποχή από κάθε αμαρτία χωρίς την εργασία των αρετών και την εκπλήρωση όλων των εντολών. Διότι μέσω της εκπλήρωσης των εντολών συνηθίζει να τρέφεται από εμάς ο Δεσπότης Θεός και Κύριος των πάντων.

Όταν λοιπόν προετοιμάσεις τον εαυτό σου για την υποδοχή του, τότε λέγεται ότι αυτός θα γίνει δεκτός από εσένα. Όταν δε, για χάρη του, εσύ πεινάς και διψάς, αυτά λογίζονται ως τροφή και πόση για εκείνον. Πώς; Επειδή μέσα από αυτά και από τα παρόμοια έργα και πράξεις καθαίρεις την ψυχή σου και απαλλάσσεις τον εαυτό σου από την πείνα και τον ρύπο των παθών. Και αυτός ο Θεός, που σε ανέλαβε και οικειοποιήθηκε όλα όσα σε αφορούν, και που επιθυμεί διακαώς να σε κάνει θεό, όπως ακριβώς εκείνος έγινε άνθρωπος, λογίζεται ότι πάσχει ο ίδιος όσα εσύ κάνεις στον εαυτό σου, και λέει: Εφόσον το έπραξες στην ελάχιστη ψυχή σου, σε εμένα το έπραξες.

92. Αυτόν που μερίζεται αμερίστως και είναι ο ίδιος ολόκληρος παρών στον καθένα από τους φτωχούς, πώς κάποιοι τον περιορίζουν σε έναν μόνο φτωχό; Υπόθεσε λοιπόν ότι υπάρχουν εκατό φτωχοί ως ένας Χριστός, διότι ο Χριστός δεν μερίζεται καθόλου. Εκείνος λοιπόν που έδωσε στους ενενήντα εννέα από έναν οβολό, ενώ τον έναν τον πρόσβαλε ή τον χτύπησε ή τον έδιωξε με άδεια χέρια, σε ποιον άραγε έκανε αυτά τα πράγματα, παρά εξάπαντος σε Εκείνον που είπε και λέει πάντοτε και θα λέει στο μέλλον: «Εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, το κάνατε σε εμένα»;

94. Αυτός που σήμερα προσέφερε σε όλους όλα τα αναγκαία, αλλά αύριο, ενώ έχει τη δυνατότητα να πράξει το ίδιο, θα παραμελήσει κάποιους αδελφούς και θα τους αφήσει να πεθάνουν από την πείνα, τη δίψα και το ψύχος, αυτός παρέβλεψε τον Ίδιο να πεθαίνει και περιφρόνησε Εκείνον που είπε: «Εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, σε εμένα το κάνατε».

95. Από αυτά μπορεί κανείς να κατανοήσει πώς ο Κύριος οικειοποιείται όλα τα ζητήματα των φτωχών και των αδελφών μας, λέγοντας αφενός προς τους δικαίους: «Σε εμένα τα κάνατε», και αφετέρου προς εκείνους στα αριστερά: «Σε εμένα δεν τα κάνατε». Διότι δεν βλέπει μόνο εκείνους που ελεήθηκαν από εμάς, ούτε εκείνους που αδικήθηκαν ή έπεσαν θύματα πλεονεξίας και υπέφεραν μύρια άλλα δεινά, αλλά και εκείνους που παραβλέφθηκαν, καθώς αυτό αρκεί για την καταδίκη μας· διότι δεν παραβλέπουμε εκείνους, αλλά τον ίδιο τον Ιησού Χριστό, ο οποίος οικειοποιείται όλα τα δικά τους.

Συμφωνώντας με αυτές τις θείες συμφωνίες και ακολουθώντας τες, παραδώσαμε τους εαυτούς μας, όπως στον Κύριο, σε αυτήν την αδελφότητα (διότι λέει: όποιος το έκανε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους αδελφούς μου, το έκανε σε εμένα), χωρίς να αθετούμε ούτε να παραμελούμε τίποτα από τα ορισθέντα. Έτσι, εάν ποτέ βρεθεί κάποιος από τους αδελφούς είτε να αδιαφορεί για κάποιον κείμενο νεκρό και να μην το αναφέρει στον προεστώτα της αδελφότητας, είτε κατά τα γεύματα να λέει λόγια ανεπίτρεπτα και να πράττει ανόσια έργα, με αποτέλεσμα να παροργίζεται ο Θεός, αυτός θα υποβάλλεται σε επιτίμιο από τον προεστώτα: αποχή από κρασί για τρεις ημέρες ή καταβολή ενός αργυρίου, και έπειτα θα του ζητείται να δείξει βελτίωση στο εξής. Επιπλέον, οφείλουμε να τηρούμε και τούτο: όταν επέλθει σε κάποιον από τους αδελφούς μας ο κοινός θάνατος, να συγκεντρωνόμαστε όλοι στο ίδιο μέρος και να αναλαμβάνουμε την εκκομιδή και τον ενταφιασμό του, ώστε και μέσα από αυτό να επαινείται η καλή μας σύναξη προς δόξαν και αίνον του μεγαλόδωρου Θεού μας.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΜΕʹ ΕΠΙΤΙΜΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΔΕΛΦΟΥΣ ΠΟΥ ΑΤΑΚΤΗΣΑΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΙΝΕΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΠΕΡΙ ΕΥΤΑΞΙΑΣ Αδελφοί και πατέρες, για λίγο διάστημα λείψαμε από κοντά σας και όταν επιστρέψαμε, βρήκαμε ανάμεσά σας αταξία (διότι πρέπει να τη φανερώσουμε και δημόσια), και μάλιστα τόσο μεγάλη αταξία, ώστε μερικοί να απλώσουν τα χέρια τους και να πιαστούν στα χέρια μανιωδώς, και μάλιστα με θυμό και κραυγές. Και όσον αφορά τον έναν, δεν είναι και τόσο παράξενο, διότι είναι λαϊκός και δεν έχει ακόμη ενταχθεί στην αδελφότητα. Όσον αφορά όμως τον άλλον, είναι πάρα πολύ παράξενο το ότι ο μοναχός, ο εσταυρωμένος για τον κόσμο, εκείνος που έχει καρφωμένες τις σάρκες του, έπραξε αυτό. Πότε λοιπόν, σε ρωτώ αδελφέ, κατέβηκες από τον σταυρό; Πότε ελευθερώθηκες από τα καρφιά και άπλωσες τα χέρια σου σαν τους Ιουδαίους πάνω στον Ιησού; «Διότι όποιος το έκανε», λέει, «σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους αδελφούς μου, σε εμένα το έκανε». Δεν φοβήθηκες από το πρόσωπο Εκείνου που λέει αυτά; Δεν ντράπηκες τον άγγελο που είναι φύλακας της ζωής σου; Δεν κοκκίνισες από ντροπή μπροστά στους αδελφούς και τους φιλοξενουμένους που έβλεπαν; «Έτσι ας λάμψει το φως σας», λέει, «μπροστά στους ανθρώπους, για να δουν τα καλά σας έργα και να δοξάσουν τον Πατέρα σας που είναι στους ουρανούς». Στη δική σου περίπτωση, αντίθετα, το κακό έργο προκάλεσε τόσο σκοτάδι, ώστε να βλασφημηθεί το όνομα του Θεού εξαιτίας σου. Αλίμονο σε εμένα τον αμαρτωλό! Σε τι ύψος πνευματικής πολιτείας έχουμε κληθεί και πού έχουμε ξεπέσει, ασχημονούντες όμοια με κακότροπους λαϊκούς!

Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς και σε θρέψαμε; ή να διψάς και σου δώσαμε να πιεις; Πότε σε είδαμε ξένο και σε φιλοξενήσαμε; ή γυμνό και σε ντύσαμε; Πότε σε είδαμε άρρωστο ή στη φυλακή και ήρθαμε σε σένα; Και αποκρινόμενος ο βασιλιάς θα τους πει: Αλήθεια σας λέω, εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους αδελφούς μου, σε εμένα το κάνατε.» Δεν τιμά ούτε τιμωρεί προτού να δικάσει. Διότι είναι φιλάνθρωπος, και διδάσκει και σε εμάς το ίδιο ακριβώς, να μην τιμωρούμε προτού να εξετάσουμε.

Μάλιστα, όταν έφτασε σε αυτόν στην Ταβέννησο, μεμφόταν για αυτόν τον λόγο τον όσιο. Εκείνος δε, απαντώντας με πολλή πραότητα, είπε: «Γνωρίζει ο Θεός, πράγμα το οποίο νομίζω ότι ούτε η δική σου αγάπη αγνοεί, ότι ποτέ δεν θέλησα απλώς να λυπήσω την ψυχή οποιουδήποτε. Και πώς θα τολμούσα να λυπήσω τον Κύριο που λέει: “Εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους αδελφούς μου, σε εμένα το κάνατε”, περιφρονώντας αυτούς που προσέρχονται και αποξενώνοντάς τους από τους αδελφούς ως ανάξιους; Αλλά δεν συμβαίνει αυτό, ούτε για τέτοια αιτία παρέχουμε στους ξένους ιδιαίτερο τρόπο διαβίωσης. Αντιθέτως, επειδή αυτό το κοινόβιο έχει και νεοεισελθόντες που δεν γνωρίζουν ακόμη τι είναι ο μοναχός, και παιδιά που αγνοούν ακόμη το δεξί και το αριστερό τους και έχουν ανάγκη από διδασκαλία και μάθηση, για τον λόγο αυτό δεν έκρινα σωστό να βάζω ανάμεσά τους τους ξένους. Διότι οι συναναστροφές με τους εξωτερικούς είναι ικανές να νοθεύσουν τα έθιμα και τις πατροπαράδοτες διατάξεις. Δες όμως μήπως αυτό δεν ωφελεί και τους ίδιους τους φιλοξενούμενους, τόσο για την τιμή τους όσο και για την ανάπαυσή τους. Κατά την ώρα της συνάξεως τους παραλαμβάνω μαζί για την προσευχή, και έπειτα τους οδηγώ σε πρέποντα και ήσυχο τόπο και τους περιποιούμαι όπως πρέπει, υπηρετώντας τους ο ίδιος και μιμούμενος σε αυτό τον Αβραάμ κατά τις δυνάμεις μου». Πεισθείς από αυτά τα λόγια ο Διονύσιος, διατήρησε και πάλι τη φιλία και την ομόνοια με τον μέγα πατέρα, όπως και πριν.

Και μιλώντας πιο επιπληκτικά έλεγε: «Δεν πράττεις καλά, αββά, να μην έχεις την ίδια διάθεση προς όλους τους αδελφούς.» Εκείνος όμως, αφού υπέμεινε με πολλή μακροθυμία τη βαριά επίπληξη, του αποκρίθηκε και είπε: «Γνωρίζει ο Θεός την πρόθεσή μου, και η πατρική σου διάθεση ξέρει ότι ποτέ δεν θέλησα να λυπήσω ή να παραβλέψω καμία ψυχή. Πώς λοιπόν θα τολμούσα τώρα να πράξω κάτι τέτοιο και να παροξύνω τον Κύριό μου εναντίον μου, ο οποίος φωνάζει ρητά: Εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους αδελφούς μου, το κάνατε σε εμένα; Δέξου, λοιπόν, πάτερ, να σε πληροφορήσω: διότι δεν το έπραξα αυτό επειδή περιφρονώ όσους έρχονται εδώ· αλλά επειδή το κοινόβιο έχει πολλούς νεοφερμένους, οι οποίοι έχουν διαφορετικά ήθη και δεν γνωρίζουν ακόμη ούτε καν το ίδιο το μοναχικό σχήμα, μεταξύ των οποίων υπάρχουν και παιδιά που βρίσκονται σε τόση απλότητα ώστε να μη γνωρίζουν το δεξί από το αριστερό τους, θεώρησα ότι είναι πιο ωφέλιμο να διαβιούν οι αδελφοί απομονωμένοι και όσοι έρχονται ομοίως μόνοι τους. Αυτό μάλιστα θεωρώ ότι αποτελεί περισσότερο τιμή προς τους πατέρες και αδελφούς που μας επισκέπτονται, δηλαδή την ώρα της προσευχής να συγκεντρώνονται μαζί μας, και μετά από αυτά, ο καθένας να πηγαίνει στον ορισμένο για αυτόν τόπο και να τηρεί ησυχία, ενώ εγώ, για τον Θεό, θα εξυπηρετώ τις ανάγκες τους.»