Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 25:42

Διότι, αν φιλοξενούσατε εμένα τον ίδιο, με την εξουσία και τη λαμπρότητα που με συνοδεύει, δεν θα ήταν τόσο θαυμαστό· διότι, από σεβασμό στην εξουσία μου, ή από φόβο, ή ακόμη και από αγάπη θα με υποδεχόσασταν, και δεν θα οφειλόταν το παν στη δική σας προαίρεση. Όμως, με το να υποδεχθείτε εκείνους τους ελάχιστους αδελφούς μου, αποδεικνύεται ότι το παν οφείλεται στη δική σας προαίρεση, και, «εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, το κάνατε σε εμένα». «Τότε θα πει και σε εκείνους που βρίσκονται στα αριστερά: Πηγαίνετε μακριά μου, καταραμένοι, στο αιώνιο πυρ που έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του». Ποια είναι λοιπόν τα εγκλήματα αυτών και ποια η αιτία για την οποία θα ονομαστούν καταραμένοι και θα ριχτούν στο πυρ που έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του; «Διότι πείνασα», λέει, «και δεν μου δώσατε να φάω· δίψασα, και δεν με ποτίσατε· ήμουν ξένος, και δεν με φιλοξενήσατε· γυμνός, και δεν με ντύσατε· ασθενής και στη φυλακή, και δεν με επισκεφθήκατε». Πρόσεξε ότι αυτή η σφοδρή απειλή έχει απευθυνθεί προς τους ανελεήμονες πιστούς· διότι ο Χριστός δεν ζητά ελεημοσύνη από τους μιαρούς και τους απίστους· αφού αρκεί για την απώλειά τους μόνο η απιστία. (Όμως, επειδή ο λόγος με τη χάρη του Θεού έχει ήδη εξετάσει πολλά προηγουμένως για αυτήν την απόφαση, δεν θέλουμε να προσθέσουμε και άλλα και να μακρηγορήσουμε.) «

Διότι, όπως για τους δικαίους η βασιλεία έχει ετοιμαστεί από καταβολής κόσμου, έτσι και η κόλαση έχει ετοιμαστεί από τότε για τον διάβολο και τους αγγέλους του· αλλά στέλνονται, αλίμονο, σε αυτήν, όπως μαθαίνω, και άνθρωποι. «Διότι πείνασα», λέει, «και δεν μου δώσατε να φάω, δίψασα, και δεν μου δώσατε να πιω, ήμουν ξένος, και δεν με φιλοξενήσατε, γυμνός, και δεν με ντύσατε, ασθενής και στη φυλακή, και δεν με επισκεφθήκατε».

Και η παράσταση των αμαρτωλών που στέκονται στα αριστερά, οι οποίοι πρόκειται να καταδικαστούν όχι επειδή διέπραξαν κάποια αμαρτία, αλλά επειδή αμέλησαν και δεν ελέησαν τον αδελφό τους: «Διότι πείνασα», λέει, «και δεν μου δώσατε να φάω, δίψασα και δεν μου δώσατε να πιω».

Ας μη μιμηθούμε τις μωρές παρθένους, αλλά ας ζηλώσουμε τις φρόνιμες· διότι όντως εκείνες ήταν ανόητες, αφού, μολονότι έσβησαν τους άνθρακες των παθών και άναψαν τη φλόγα της παρθενίας, αυτό το τόσο μεγάλο κατόρθωμα που απαιτεί πολλή επιμέλεια, δεν φρόντισαν να πάρουν το λάδι, το οποίο κατορθώνεται και αποκτάται τόσο εύκολα. Ας μην εξομοιώσουμε τους εαυτούς μας με τις ασύνετες παρθένους, ώστε να μην εκδιωχθούμε από τον νυμφώνα, επειδή κάναμε τον καιρό της βασιλείας καιρό εμπορίας, και για να μην ακούσουμε το «δεν σας γνωρίζω». Διότι, εάν δεν θρέψουμε τον φτωχό, ούτε δεχτούμε τον άστεγο κάτω από τη στέγη μας, εάν δεν ντύσουμε αυτόν που κρυώνει, ούτε φιλοξενήσουμε τον ξένο, εάν δεν δώσουμε ούτε κρύο νερό σε αυτόν που διψά, αν δεν επισκεφθούμε τον ασθενή, ούτε αυτόν που βρίσκεται στη φυλακή, και αν δεν συμπονέσουμε για τα δεινά που εκείνοι υποφέρουν, θα έρθει ο Κριτής επί του θρόνου της δόξης του και θα πει (αλλά μακάρι σε κανέναν από εμάς, Κύριε, να μη συμβεί να ακούσει αυτή την οδυνηρή και πικρή φωνή), λέγοντας: «Πηγαίνετε μακριά από εμένα, οι καταραμένοι, στο πυρ το αιώνιο, το οποίο είναι ετοιμασμένο για τον διάβολο και τους αγγέλους του· διότι πείνασα και δεν μου δώσατε να φάω, δίψασα και δεν μου δώσατε να πιω, ήμουν ξένος και δεν με περιμαζέψατε, γυμνός και δεν με ντύσατε, ασθενής και στη φυλακή και δεν με επισκεφθήκατε».

Ας υποδεχθούμε, λοιπόν, τον Θεό και Κύριο, τον αληθινό θεραπευτή, ο οποίος είναι ο μόνος που μπορεί, όταν έλθει, να θεραπεύσει τις ψυχές μας, έχοντας κοπιάσει πολύ για εμάς. Διότι χτυπά πάντοτε τις θύρες των καρδιών μας, για να του ανοίξουμε και, αφού εισέλθει, να αναπαυθεί στις ψυχές μας, και να του νίψουμε και να του αλείψουμε τα πόδια, και να κατοικήσει μαζί μας. Και γι' αυτό, εκεί ο Κύριος επιπλήττει αυτόν που δεν του ένιψε τα πόδια, και πάλι αλλού λέγει: «Ιδού, στέκομαι στη θύρα και χτυπώ. Εάν κάποιος μου ανοίξει, θα εισέλθω σε αυτόν». Για τον λόγο αυτόν, άλλωστε, υπέμεινε να πάθει πολλά, παραδίδοντας το σώμα του στον θάνατο και εξαγοράζοντάς μας από τη δουλεία, ώστε, όταν έλθει στην ψυχή μας, να κατοικήσει σε αυτήν. Γι' αυτό, σε εκείνους που βρίσκονται στα αριστερά κατά την κρίση και στέλνονται από αυτόν στη γέεννα μαζί με τον διάβολο, λέγει ο Κύριος: «Ξένος ήμουν και δεν με περιμαζέψατε, πεινούσα και δεν μου δώσατε να φάω, διψούσα και δεν με ποτίσατε». Διότι η τροφή του και η πόση και το ένδυμα και η στέγη και η ανάπαυση βρίσκονται στις ψυχές μας. Πάντοτε, λοιπόν, χτυπά τη θύρα, επιθυμώντας να εισέλθει σε εμάς. Ας τον δεχθούμε, λοιπόν, και ας τον εισαγάγουμε μέσα μας, διότι και η δική μας τροφή και πόση και αιώνια ζωή είναι αυτός.

Διότι σε εκείνους που κατά την κρίση θα τοποθετηθούν στα αριστερά και θα σταλούν από τον Κύριο στη γέεννα μαζί με τον διάβολο, λέει το εξής: «ήμουν ξένος και δεν με δεχθήκατε, γυμνός και δεν με ντύσατε, ασθένησα και δεν με επισκεφθήκατε», «πεινούσα και δεν μου δώσατε να φάω, διψούσα και δεν μου δώσατε να πιώ», «ήμουν στη φυλακή και δεν ήλθατε προς εμένα». Αυτό, βέβαια, κατά την προφανή του έννοια αναφέρεται στις αγαθοεργίες, καθώς ο Κύριος θεωρεί ότι προσφέρεται στον ίδιο η διακονία προς τους δούλους του, όμως το πιο αληθινό και βαθύτερο νόημα νοείται ως προς τον εσωτερικό άνθρωπο του καθενός. Διότι η αληθινή του τροφή και η πόση, το ένδυμα, η στέγη και η ανάπαυση είναι οι ψυχές μας, ώστε η ψυχή, αφού δεχθεί τον Κύριο μέσα της και κοινωνήσει με το Πνεύμα του, να γίνει μαζί του «ένα πνεύμα», και να υπάρξει ανακαίνιση και αλλοίωση της καρδιάς, καθώς και κατάργηση και σβέση των παθών, και να βρεθεί μέσα μας η ενέργεια του Αγίου Πνεύματος και τα έργα των αρετών. Αυτή είναι η αληθινή τροφή και πόση του Κυρίου. Πεινά, λοιπόν, ο Κύριος και διψά για τις ψυχές μας, και είναι σαν ξένος και ασθενής μέσα μας, καθώς δεν έχει ακόμη αναπαυθεί ούτε έχει βρει «μονή» στις ψυχές μας. Γι' αυτό κρούει πάντοτε, θέλοντας να εισέλθει σε εμάς και να αναπαυθεί, και δείχνει κάθε πρόνοια για εμάς χάριν αυτού του σκοπού.

Αλλά ποιος άλλος άνθρωπος θα ανεχόταν καν να το ακούσει αυτό; Πώς λοιπόν, ενώ κάθεσαι στο κελί και σε υπηρετούν άλλοι, εσύ λες ότι υπηρετείς τον Θεό; Μέσω ποιων έργων; Πες μου. Διότι, ακόμη κι αν υπηρετούσες τον εαυτό σου σε όλα και από τα έργα των χεριών σου κάλυπτες κάθε ανάγκη του σώματός σου, ούτε και τότε δεν θα έπρεπε να λες ότι υπηρετείς τον Θεό. Επειδή ο δούλος δεν επαινείται για το ότι τρέφει και ντύνει τον εαυτό του, αλλά, αν δεν παρέχει καθημερινά στον κύριό του από την εργασία του το κοινώς λεγόμενο αντίτιμο, τιμωρείται και κατακρίνεται ως άχρηστος. Πώς λοιπόν εμείς, που ζούμε ως ελεύθεροι και παραδίδουμε τους εαυτούς μας στην άνεση, την αμέλεια και τη ραθυμία, και όχι μόνο δεν εργαζόμαστε τίποτα ούτε υπηρετούμε τους άλλους, αλλά και αγανακτούμε, βλασφημούμε και διαρκώς γογγύζουμε, αν δεν μας υπηρετούν οι άλλοι, πώς λέμε ότι υπηρετούμε τον Θεό και δεν αδικούμε κανέναν; Διότι, όσους μπορεί κάποιος να υπηρετήσει και δεν επιλέγει να το κάνει, τόσους αδικεί και καθιστά τον εαυτό του υπόλογο στην κρίση και στη Δεσποτική απόφαση που λέει τα εξής: «Φύγετε από εμένα οι καταραμένοι στο πυρ το αιώνιο που είναι ετοιμασμένο για τον διάβολο και τους αγγέλους του. Διότι πείνασα» και, αφού απαρίθμησε τα υπόλοιπα, είπε «ήμουν σε ασθένεια και δεν με υπηρετήσατε». Πώς, λοιπόν, ή με ποιο πρόσωπο θα Τον αντικρύσουμε, όταν έρθει να εξετάσει το έργο του καθενός;

Γι' αυτό λοιπόν, τα εξής λέει το φως: «Από το στόμα σου θα σε κρίνω, πονηρέ δούλε, διότι ενώ ήρθα, όπως εσύ λες, και κατοίκησα μέσα σου, εγώ που είμαι απρόσιτος στις άνω τάξεις, γνωρίζοντάς το αυτό ο ίδιος, με άφησες να κείμαι θαμμένος κάτω από το σκοτάδι των δικών σου κακών, όπως ακριβώς το λες ο ίδιος. Και ενώ εγώ έκανα υπομονή τόσα χρόνια και περίμενα τη μετάνοιά σου και ανέμενα την τήρηση των εντολών μου, δεν θέλησες μέχρι τέλους να με αναζητήσεις έστω και στο ελάχιστο, ούτε με σπλαχνίστηκες που ασφυκτιούσα και περιοριζόμουν μέσα σου, ούτε με άφησες να βρω τη δραχμή που έχασα, δηλαδή εσένα, διότι δεν με άφησες να ανάψω και να σε δω και να με δεις εσύ, αλλά να είμαι πάντοτε σκεπασμένος από τα πάθη που έχεις μέσα σου. Φύγε λοιπόν από εμένα, εργάτη της ανομίας, στο πυρ το αιώνιο που έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του, επειδή πείνασα για την επιστροφή και τη μετάνοιά σου, και δεν μου έδωσες να φάω. Δίψασα για τη σωτηρία σου, και δεν μου έδωσες να πιω. Ήμουν γυμνός από τις ενάρετες πράξεις σου, και δεν με έντυσες με αυτές. Βρισκόμουν στην πιο στενή, ρυπαρή και σκοτεινή φυλακή της καρδιάς σου, και δεν θέλησες να με επισκεφτείς ούτε να με βγάλεις στο φως. Γνώριζες ότι κειτόμουν στην ασθένεια της ραθυμίας και της απραξίας σου, και δεν με διακόνησες μέσω των αγαθών σου έργων και πράξεων. Φύγε λοιπόν από εμένα.»

Όλοι οι άνθρωποι οφείλουμε να εξετάζουμε και να προσέχουμε τον εαυτό μας, πιστοί και άπιστοι, μικροί και μεγάλοι, ώστε οι μεν άπιστοι να φθάσουμε στην επίγνωση και την πίστη προς τον Θεό που μας δημιούργησε, οι δε πιστοί, πολιτευόμενοι καλώς, να αναδειχθούμε ευάρεστοι σε Αυτόν σε κάθε αγαθό έργο. Οι μεν μικροί οφείλουμε να υποταχθούμε στους μεγάλους για χάρη του Κυρίου, και οι μεγάλοι να διακείμεθα προς τους μικρούς ως προς γνήσια τέκνα, σύμφωνα με την εντολή του Κυρίου που λέει: «Εφόσον το πράξατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, το πράξατε σε εμένα». Διότι αυτά δεν τα είπε ο Κύριος μόνο για τους πένητες, όπως νομίζουν ορισμένοι, και για όσους στερούνται τη σωματική τροφή, αλλά και για όλους τους άλλους αδελφούς μας, οι οποίοι δεν καταπονούνται από την πείνα για άρτο και ύδωρ, αλλά από την πείνα της απραξίας και της έλλειψης υπακοής στις εντολές του Κυρίου —διότι όσο πολυτιμότερη είναι η ψυχή από το σώμα, τόσο και η πνευματική τροφή καθίσταται αναγκαιότερη από τη σωματική— και φρονώ ότι περισσότερο γι' αυτήν ομιλεί ο Κύριος λέγοντας: «Πείνασα και δεν μου δώσατε να φάω, δίψασα και δεν με ποτίσατε», παρά για τη σωματική και φθειρόμενη τροφή. Διότι αληθινά πεινά και διψά για τη σωτηρία του καθενός από εμάς, και η σωτηρία μας είναι η αποχή από κάθε αμαρτία· η αποχή όμως από κάθε αμαρτία είναι αδύνατον να κατορθωθεί χωρίς την εργασία των αρετών και την εκπλήρωση όλων των εντολών.

Διότι η πνευματική τροφή καθίσταται τόσο περισσότερο αναγκαία από τη σωματική, όσο η ψυχή είναι πιο πολύτιμη από το σώμα. Όταν, λοιπόν, ακούς τον Κύριο να λέει, «Εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, το κάνατε σε εμένα», μην υποθέσεις ότι ο Κύριος το είπε αυτό μόνο για τους φτωχούς, όπως νομίζουν μερικοί, και για όσους στερούνται τη σωματική τροφή, αλλά και για όλους τους άλλους αδελφούς μας που δεν λιώνουν από την πείνα του άρτου και του ύδατος, αλλά από την πείνα της απραξίας και της έλλειψης υπακοής στις εντολές του Κυρίου. Διότι η εντολή Του είναι ζωή αιώνιος. Θεωρώ δε ότι ο Κύριος μιλούσε περισσότερο για αυτήν την τροφή όταν έλεγε, «Πείνασα και δεν μου δώσατε να φάω», παρά για τη σωματική και φθαρτή τροφή. «Δική μου τροφή», λέει, «είναι να κάνω το θέλημα του Πατέρα που με έστειλε». Και θέλημα του Πατέρα είναι η σωτηρία των ανθρώπων. Διότι ο Κύριος πραγματικά διψά και πεινά για τη σωτηρία του καθενός μας. Και η σωτηρία μας είναι η αποχή από κάθε αμαρτία. Αλλά είναι αδύνατον να κατορθωθεί η αποχή από κάθε αμαρτία χωρίς την εργασία των αρετών και την εκπλήρωση όλων των εντολών. Διότι μέσω της εκπλήρωσης των εντολών συνηθίζει να τρέφεται από εμάς ο Δεσπότης Θεός και Κύριος των πάντων.

Δες και τη δική τους καλοσύνη, πώς από ταπεινοφροσύνη αρνούνται ότι τον έθρεψαν· αλλά ο Κύριος όσα γίνονται στους φτωχούς τα αναδέχεται στον εαυτό του. «Τότε θα πει και σε αυτούς που βρίσκονται στα αριστερά· Φύγετε από εμένα, οι καταραμένοι, στο πυρ το αιώνιο, το οποίο είναι ετοιμασμένο για τον διάβολο και για τους αγγέλους του. Διότι πείνασα, και δεν μου δώσατε να φάω· δίψασα, και δεν με ποτίσατε· ξένος ήμουν, και δεν με φιλοξενήσατε· γυμνός, και δεν με ντύσατε· ασθενής και στη φυλακή, και δεν με επισκεφθήκατε. Τότε θα αποκριθούν και αυτοί, λέγοντας· Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς, ή να διψάς, ή ξένο, ή γυμνό, ή ασθενή, ή στη φυλακή, και δεν σε διακονήσαμε; Τότε θα τους αποκριθεί, λέγοντας· Αλήθεια σας λέω, εφόσον δεν το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, ούτε σε εμένα το κάνατε. Και θα απέλθουν αυτοί σε κόλαση αιώνια, ενώ οι δίκαιοι σε ζωή αιώνια.» Αυτούς που βρίσκονται στα αριστερά τους στέλνει στο πυρ, το οποίο έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο. Επειδή, δηλαδή, οι δαίμονες είναι άσπλαχνοι, και διάκεινται σκληρά και εχθρικά προς εμάς, δικαιολογημένα θεωρούνται άξιοι της ίδιας τιμωρίας όσοι έχουν το ίδιο φρόνημα, οι οποίοι και από τα ίδια τους τα έργα έγιναν καταραμένοι. Δες όμως ότι ο Θεός δεν ετοίμασε το πυρ για τους ανθρώπους, ούτε έφτιαξε την κόλαση για εμάς, αλλά για τον διάβολο, εγώ όμως καθιστώ τον εαυτό μου υπόδικο στην κόλαση.