Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 25:46

Και αυτό είναι το «αυτοί θα απέλθουν σε κόλαση αιώνια, ενώ οι δίκαιοι σε ζωή αιώνια». Ποιος είναι σοφός και θα τηρήσει αυτά, ποιος είναι συνετός και θα κατανοήσει πώς έχει η φύση των πραγμάτων, ποιοι είμαστε και από πού και πού έχουμε ξεπέσει και πού προσκαλούμαστε, εμείς οι αιχμάλωτοι και γυμνοί και ξένοι και παρεπίδημοι και οδοιπόροι και προσωρινοί διαβάτες και θαλασσοπόροι και αν υπάρχει κάτι πιο παροδικό από αυτά; Εμείς όμως, σαν να είμαστε κυρίαρχοι της παρούσας ζωής και μόνιμοι κληρονόμοι, ζούμε σαν αθάνατοι, και έχοντας ξεχάσει τον αληθινό πλούτο και την πατρίδα μας, φροντίζουμε με ζήλο τα ξένα πράγματα, ενώ θα έπρεπε μάλλον να αγωνιζόμαστε και να καταβάλλουμε κάθε προσπάθεια ώστε, δια της ελεημοσύνης και της αγάπης και της αγνείας και της σωφροσύνης και της καθαρότητας των λογισμών και της τήρησης των υπολοίπων εντολών, να βρεθούμε άξιοι της ποθητής συνάντησης με τον Χριστό στις νεφέλες και να συμπορευθούμε με τον ωραίο στο κάλλος Νυμφίο, μαζί με τις φρόνιμες παρθένους, προς τους άγιους νυμφώνες. «

Άραγε θα ακούσουν το «πορευθείτε μακριά μου» ή όχι; Προφανώς και θα το ακούσουν, εάν δεν μετανοήσουν ειλικρινά, «και το σκουλήκι τους δεν θα πεθάνει, και η φωτιά τους», σύμφωνα με τη θεία Γραφή, «δεν θα σβήσει». «Τότε θα αποκριθούν και αυτοί λέγοντας: Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς ή να διψάς ή να είσαι ξένος ή γυμνός ή ασθενής ή στη φυλακή και δεν σε υπηρετήσαμε; Τότε θα τους αποκριθεί λέγοντας: Αλήθεια σας λέω, εφόσον δεν το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους αδελφούς μου, ούτε σε εμένα το κάνατε. Και θα απέλθουν αυτοί σε κόλαση αιώνια, ενώ οι δίκαιοι σε ζωή αιώνια».

Σε αυτά, εάν ο Κύριος σας δώσει τη δύναμη της υπομονής για να αντέξετε μέχρι τέλους τον προκείμενο αγώνα της ασκήσεως, γνωρίζω καλά ότι θα φτάσετε και θα αναπαυθείτε εκεί όπου «έφυγε κάθε οδύνη, λύπη και στεναγμός», σύμφωνα με όσα είναι γραμμένα, ευχαριστώντας τότε θερμά τον Κύριο, ο οποίος σας κάλεσε σε αυτό το ιερό σχήμα και για το οποίο ο καθένας κοπίασε, αποφεύγοντας το τάδε κακό και επιλέγοντας το τάδε αγαθό. Και δεν θα υπάρχει καμία αίσθηση των παρόντων πόνων, αλλά μάλλον θα μεμφόμαστε τον εαυτό μας επειδή δεν αγωνιστήκαμε περισσότερο και δεν υπομείναμε πόνους, οδυρμούς και κόπους μέχρι αίματος. Διότι, σκεφτείτε πώς θα είναι, τέκνα και αδελφοί, σε εκείνη τη φοβερή ημέρα της επιφανείας του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού να δούμε, όταν έρθει φανερά με τις αναρίθμητες μυριάδες των αγγέλων και αρχαγγέλων, και στήσει το παγκόσμιο κριτήριο, συγκεντρώνοντας από τις τέσσερις γωνίες της γης όλα τα έθνη, κάθε ψυχή και πνοή, αποκαλύπτοντας τα έργα του σκότους και φανερώνοντας τις προθέσεις των καρδιών, και κρίνοντας το έργο και την πράξη του καθενός, πώς άλλοι μεν θα σταθούν με χαρά στη δεξιά πλευρά του Κυρίου, άλλοι δε με ανυπόφορη ντροπή στην αριστερή, και άλλοι μεν θα λάβουν ως κλήρο φωτεινές μονές, τους κόλπους του Αβραάμ, την τρυφή του Παραδείσου, τους χορούς των αγγέλων, τη βασιλεία των ουρανών, ενώ άλλοι θα οδηγηθούν στο άσβεστο πυρ, στη βορά των σκουληκιών, στο σκοτάδι χωρίς φως, στον τριγμό των δοντιών, στους τόπους των ταρτάρων, σε άλυτα δεσμά, στα καταχθόνια του άδη, και στις υπόλοιπες τιμωρίες, ανάλογα με τα αμαρτήματα τους. Πώς τότε οι μεν θα λάμψουν σαν τον ήλιο, θα σκιρτήσουν με ευφροσύνη, θα αγαλλιάσουν με χαρά καρδιάς, θα δοξάσουν με ασίγητους ύμνους, θα είναι μαζί με τον αγαθό Δεσπότη τον οποίο καλά υπηρέτησαν, οι μάρτυρες της δικής του ομολογίας, που έχυσαν το αίμα τους· απόστολοι, προφήτες, ομολογητές, όσιοι και δίκαιοι, και κατόπιν αυτών όσοι επέδειξαν το μαρτύριο της συνειδήσεως, αρχιερείς, ιερείς, μοναχοί, λαϊκοί, όλοι με κάθε αγαθή τελειότητα και άσκηση· ενώ οι άλλοι, πώς θα τρίζουν τα δόντια τους, θα στενάζουν, θα θρηνούν, θα λιώνουν και θα ολολύζουν, λέγοντας αλίμονο και κατηγορώντας τους εαυτούς τους για τη μία ανοησία μετά την άλλη, μη έχοντας καιρό για επανόρθωση, με τα χέρια δεμένα πίσω και όντας αλυσοδεμένοι, ενώ θα τους σπρώχνουν και θα τους χτυπούν ανελέητοι άγγελοι, ή μάλλον από μόνοι τους, αυτοκατάκριτοι και αυτοκατάδικοι, εισερχόμενοι στα βάσανα που τους απονεμήθηκαν επάξια, όχι μέχρι τον τάδε και τάδε χρόνο —διότι δεν υπάρχει χρονικός περιορισμός εκεί— αλλά στους αιώνες των αιώνων· «διότι θα απέλθουν», λέγει, «οι μεν δίκαιοι σε ζωή αιώνια, οι δε αμαρτωλοί σε κόλαση ατελεύτητη».

Δες και τη δική τους καλοσύνη, πώς από ταπεινοφροσύνη αρνούνται ότι τον έθρεψαν· αλλά ο Κύριος όσα γίνονται στους φτωχούς τα αναδέχεται στον εαυτό του. «Τότε θα πει και σε αυτούς που βρίσκονται στα αριστερά· Φύγετε από εμένα, οι καταραμένοι, στο πυρ το αιώνιο, το οποίο είναι ετοιμασμένο για τον διάβολο και για τους αγγέλους του. Διότι πείνασα, και δεν μου δώσατε να φάω· δίψασα, και δεν με ποτίσατε· ξένος ήμουν, και δεν με φιλοξενήσατε· γυμνός, και δεν με ντύσατε· ασθενής και στη φυλακή, και δεν με επισκεφθήκατε. Τότε θα αποκριθούν και αυτοί, λέγοντας· Κύριε, πότε σε είδαμε να πεινάς, ή να διψάς, ή ξένο, ή γυμνό, ή ασθενή, ή στη φυλακή, και δεν σε διακονήσαμε; Τότε θα τους αποκριθεί, λέγοντας· Αλήθεια σας λέω, εφόσον δεν το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, ούτε σε εμένα το κάνατε. Και θα απέλθουν αυτοί σε κόλαση αιώνια, ενώ οι δίκαιοι σε ζωή αιώνια.» Αυτούς που βρίσκονται στα αριστερά τους στέλνει στο πυρ, το οποίο έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο. Επειδή, δηλαδή, οι δαίμονες είναι άσπλαχνοι, και διάκεινται σκληρά και εχθρικά προς εμάς, δικαιολογημένα θεωρούνται άξιοι της ίδιας τιμωρίας όσοι έχουν το ίδιο φρόνημα, οι οποίοι και από τα ίδια τους τα έργα έγιναν καταραμένοι. Δες όμως ότι ο Θεός δεν ετοίμασε το πυρ για τους ανθρώπους, ούτε έφτιαξε την κόλαση για εμάς, αλλά για τον διάβολο, εγώ όμως καθιστώ τον εαυτό μου υπόδικο στην κόλαση.

Διότι, εάν τα είχε καταθέσει αυτά σε κοινή χρήση, θα ήταν και εκείνοι χωρίς στερήσεις. Τώρα όμως, επειδή τα κράτησε μακριά τους και τα ιδιοποιήθηκε, για τον λόγο αυτόν εκείνοι ζουν στη φτώχεια. Επομένως, ο ανελεήμων είναι άρπαγας, διότι αδικεί τόσους, όσους θα μπορούσε να ευεργετήσει και δεν τους ευεργέτησε. Γι' αυτό αυτοί θα απέλθουν σε κόλαση αιώνια και ατελεύτητη, ενώ οι δίκαιοι σε ζωή αιώνια. Διότι, όπως ακριβώς οι άγιοι έχουν ακατάπαυστη χαρά, έτσι και οι άδικοι έχουν ακατάπαυστη κόλαση, έστω και αν ο Ωριγένης φλυαρεί λέγοντας ότι υπάρχει τέλος στην κόλαση και ότι οι αμαρτωλοί δεν θα τιμωρούνται για πάντα, αλλά θα υπάρξει καιρός που θα μεταβούν στον τόπο των δικαίων, αφού πρώτα καθαριστούν μέσω της κολάσεως.

Διότι από αυτό αποδεικνύεται φανερά, αφενός από όσα λέει ο Κύριος περί αιώνιας κολάσεως, δηλαδή αυτής που δεν τελειώνει ποτέ, και αφετέρου από το ότι παρομοιάζει τους δικαίους με πρόβατα, ενώ τους αμαρτωλούς με ερίφια. Διότι, όπως ακριβώς το ερίφιο δεν θα μπορούσε ποτέ να γίνει πρόβατο, έτσι ούτε και ο αμαρτωλός θα καθαριστεί ποτέ και θα γίνει δίκαιος· εξώτερο σκοτάδι δε είναι το πιο απομακρυσμένο από το θείο φως, και για τον λόγο αυτό καθιστά την κόλαση πιο οδυνηρή. Μπορεί δε να αναφέρει κανείς και την εξής αιτία για αυτό: ο αμαρτωλός και εδώ στην παρούσα ζωή βρίσκεται στο σκοτάδι, έχοντας εκπέσει από τον Ήλιο της δικαιοσύνης, αλλά επειδή υπάρχει ελπίδα μεταβολής, για τον λόγο αυτό το σκοτάδι τούτο δεν είναι εξώτερο· όταν όμως πεθάνει και έλθει η εξέταση των πεπραγμένων του, τον περιμένει το εξώτερο σκότος· διότι δεν υπάρχει πλέον ελπίδα μεταβολής, αλλά υφίσταται την παντελή στέρηση των αγαθών του Θεού. Διότι, όσο βρίσκεται εδώ, έστω και αν απολαμβάνει μετρίως τα αγαθά του Θεού, εννοώ τα αισθητά αγαθά της κτίσεως, φαίνεται να είναι κατά κάποιον τρόπο δούλος του Θεού, περνώντας τη ζωή του στον οίκο Του, δηλαδή σε αυτήν την κτίση, και τρεφόμενος και καθοδηγούμενος από Αυτόν· τότε όμως αποκόπτεται εντελώς από τον Θεό, μη μετέχοντας σε κανένα από τα αγαθά Του. Αυτό είναι το σκοτάδι, το οποίο ονομάζεται συγκριτικά εξώτερο, σε σχέση με το σκοτάδι της παρούσας ζωής. Το οποίο της παρούσας ζωής δεν είναι εξώτερο, καθώς ο αμαρτωλός δεν έχει αποκοπεί εντελώς από τώρα.