Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 25:6

Δʹ. Εκείνες οι πέντε παρθένες που έδειξαν νήψη, αφού παρέλαβαν στα δοχεία της καρδιάς τους το έλαιο που είναι ξένο προς τη δική τους φύση, δηλαδή τη χάρη του Πνεύματος, μπόρεσαν να εισέλθουν μαζί με τον νυμφίο στον νυμφώνα. Οι άλλες όμως, οι μωρές, οι κακές, που παρέμειναν στη δική τους φύση, δεν έδειξαν νήψη, ούτε φρόντισαν με ζήλο να παραλάβουν στις καρδιές τους ένα τέτοιο έλαιο αγαλλιάσεως. αντίθετα, τρόπον τινά αποκοιμήθηκαν εξαιτίας της αμέλειας και της ραθυμίας τους, καθώς και από την έπαρση για τη δική τους δικαιοσύνη. για τον λόγο αυτόν αποκλείστηκε για αυτές ο νυμφώνας της βασιλείας. Διότι είναι φανερό ότι κρατήθηκαν από κάποιον δεσμό και φιλία με τον κόσμο, εφόσον δεν προσέφεραν στον επουράνιο νυμφίο τέλεια την αγάπη τους και τον έρωτά τους. διότι οι ψυχές που αναζητούν αυτόν τον αγιασμό του Πνεύματος, ο οποίος είναι ξένος προς τη φύση, έχοντας αναφλέξει όλη τους την αγάπη για τον Χριστό, εκεί περιπατούν, εκεί προσεύχονται, εκεί σκέπτονται, εκεί μελετούν, έχοντας απομακρυνθεί από όλα τα άλλα. Διότι οι πέντε αισθήσεις της ψυχής, δηλαδή η σύνεση, η γνώση, η διάκριση, η υπομονή και το έλεος, εάν δεχθούν την άνωθεν χάρη και τον αγιασμό του Πνεύματος, θα γίνουν πράγματι φρόνιμες παρθένες. εάν όμως εγκαταλειφθούν στη δική τους φύση, βρίσκονται όντως μωρές και αποδεικνύονται τέκνα του κόσμου.

Θ΄. Εάν δεν μας στολίσουν η ταπεινοφροσύνη, η απλότητα και η αγαθότητα, το σχήμα της προσευχής δεν θα μας ωφελήσει σε τίποτα. Και δεν το λέμε αυτό μόνο για την προσευχή, αλλά και για κάθε κόπο, ή μόχθο, ή παρθενία, ή προσευχή, ή για οποιονδήποτε κόπο και πνευματική εργασία που επιτελείται χάριν της αρετής· εάν δεν βρίσκουμε άφθονα μέσα μας τους καρπούς της αγάπης και της ειρήνης και της χαράς και της πραότητας και της ταπεινότητας, της απλότητας και της ακακίας, της πίστης και της μακροθυμίας, μάταιοι και άσκοποι υπήρξαν οι κόποι μας. Διότι όλη εκείνη η εργασία και οι κόποι οφείλουν να γίνονται για την απόκτηση των καρπών. Εάν δεν βρίσκονται μέσα μας οι καρποί της αγάπης και της ειρήνης, μάταια και άσκοπα γίνεται όλη η εργασία. Διότι όσοι εργάζονται χωρίς αυτούς τους καρπούς, την ημέρα της κρίσεως θα αποδειχθούν όμοιοι με τις πέντε μωρές παρθένους, οι οποίες, επειδή δεν προμηθεύτηκαν από την παρούσα ζωή στα δοχεία της καρδιάς τους το πνευματικό έλαιο, που είναι οι προαναφερθείσες αρετές, ονομάστηκαν μωρές και αποκλείστηκαν από τον πνευματικό νυμφώνα της βασιλείας.

Ιδού γαρ, εκείνες οι πέντε φρόνιμες παρθένες που βρίσκονταν σε πνευματική εγρήγορση, οι οποίες δεν αρνήθηκαν το ξένο προς τη φύση τους, λαμβάνοντας το έλαιο στα αγγεία της καρδιάς τους (δηλαδή την άνωθεν χάρη του Πνεύματος), μπόρεσαν να εισέλθουν μαζί με τον Νυμφίο στον επουράνιο νυμφώνα. Οι άλλες όμως, οι μωρές, παραμένοντας στη δική τους φύση, δεν είχαν πνευματική εγρήγορση ούτε φρόντισαν να δεχθούν το έλαιο της αγαλλιάσεως στα αγγεία της καρδιάς τους, όσο βρίσκονταν στη σάρκα, αλλά σαν να αποκοιμήθηκαν από αμέλεια, χαυνότητα και ραθυμία, με την έπαρση της δικαιοσύνης. Γι' αυτό και αποκλείστηκαν από τον νυμφώνα της βασιλείας, καθώς δεν μπόρεσαν να γίνουν ευάρεστες στον επουράνιο Νυμφίο τους. Διότι κυριεύθηκαν από τον δεσμό του κόσμου και από κάποια γήινη αγάπη, γι' αυτό δεν προσέφεραν όλη τους την αγάπη και τον έρωτα προς τον επουράνιο Νυμφίο ούτε προμηθεύτηκαν το έλαιο. Διότι οι ψυχές που επιζητούν το ξένο προς τη φύση, τον αγιασμό του Πνεύματος, συνδέουν όλη την αγάπη τους με τον Κύριο· διότι εκεί περιπατούν, εκεί προσεύχονται, εκεί κατευθύνουν τους λογισμούς τους, εκεί μελετούν, αποστρεφόμενες τα πάντα και αγαπώντας τον μόνο αγαθό Νυμφίο. Γι' αυτό και αφού αξιώθηκαν να λάβουν το έλαιο της επουράνιας χάριτος, μπόρεσαν να αναχωρήσουν χωρίς να πέσουν, έχοντας βρεθεί τελείως ευάρεστες στον πνευματικό Νυμφίο.

Προοίμιο III. Κατά τη δεύτερη παρουσία σου, Χριστέ, όταν καθίσεις, Θεέ, στον φοβερό σου θρόνο, Δέσποτα φιλάνθρωπε, σε ικετεύω να μη με ντροπιάσεις ενώπιον όλων· άνοιξέ μου τις θύρες του νυμφώνα, οικτίρμον, όπως τότε στις φρόνιμες γυναίκες, παρέχοντας σε όλους τον άφθαρτο στέφανο.

Προοίμιο VI. Τώρα φανερώθηκε ο καιρός των αρετών και ο Κριτής βρίσκεται επί θύραις· ας μην είμαστε σκυθρωποί, αλλά ελάτε, νηστεύοντας ας προσφέρουμε δάκρυα, κατάνυξη και ελεημοσύνη, κράζοντας: «Αμαρτήσαμε περισσότερο από την άμμο της θάλασσας· αλλά συγχώρεσε τους πάντες, Ποιητή των πάντων, ώστε να λάβουμε και εμείς τον άφθαρτο στέφανο». Ακούγοντας την ιερή παραβολή των παρθένων στα Ευαγγέλια, εξεπλάγην, ανακινώντας ενθυμήσεις και λογισμούς, για το πώς την αρετή της άχραντης παρθενίας την απέκτησαν μεν και οι δέκα, όμως για τις πέντε παρθένους ο κόπος απέβη άκαρπος, ενώ οι άλλες άστραφταν με τις λαμπάδες της φιλανθρωπίας.

Ας δούμε λοιπόν εμείς τις πέντε πάνσοφες που αναστήθηκαν από τον ύπνο σαν από νυφικό θάλαμο και όχι από τον τάφο των νεκρών. Διότι είχαν λάδι, και αμέσως στόλισαν τις λαμπάδες της ψυχής τους. Οι άλλες όμως, ομοίως, αναστήθηκαν αθρόα μαζί με αυτές, έχοντας τα πρόσωπα σκυθρωπά και καταβεβλημένα. Διότι οι δικές τους λαμπάδες έσβησαν, και τα δοχεία τους φάνηκαν κενά. Ζητούσαν να πάρουν λάδι από τις φρόνιμες, οι οποίες είχαν δρέψει τον άφθαρτο στέφανο.

Γιατί ραθυμείς, ταπεινή μου ψυχή; Γιατί μεριμνάς για όσα δεν αρμόζουν και ασχολείσαι με καθετί ανώφελο για τους μελλοντικούς καιρούς, και προσκολλάσαι στο παρόν προσηλωμένη σε αυτό σαν να είναι αιώνιο; Η έσχατη ώρα πλησιάζει και εσύ τώρα αρχίζεις να στρέφεις το βλέμμα στη ματαιότητα· ανασήκωσε λοιπόν το βλέμμα σου προς τον Ιησού όπως η συγκύπτουσα. Ελευθερώθηκες από τα δεσμά σου, μην κάμψεις ξανά την πλάτη σου· διότι για τη δέσμευση της προαιρέσεως δεν υπάρχει λύτρωση. Γι' αυτό ανάνηψε, γρηγόρησε σαν από ύπνο· ο νυμφίος έρχεται· ας μην απομείνουμε έξω φωνάζοντας: «Άνοιξε».

Γι' αυτό εγκαταλείψαμε τον κόσμο, τις σαρκικές επιθυμίες, τους δεσμούς, τα θελήματα. Ας παραμείνουμε λοιπόν, αδελφοί, αγωνιζόμενοι και διανύοντας τον στίβο της υπομονής. Και γνωρίζω ότι θα στεφανωθούμε και θα κατοικήσουμε στους ουρανούς, και θα ευφρανθούμε εκεί από όπου απέδρασε κάθε οδύνη, λύπη και στεναγμός. Λάβετε ισχύ, λάβετε δύναμη. Και ο λύχνος της προθυμίας σας ας ακτινοβολεί με το έλαιο της καρτερίας, για να μην σβήσει και υποστούμε το πιο απευκταίο πάθημα των μωρών παρθένων. Αποκτήστε, τιμιότατοι πατέρες μου, την ησυχία, και δεν εννοώ με αυτό να είστε απολύτως σιωπηλοί. Διότι ούτε ο τρόπος ζωής μας το απαιτεί αυτό, αλλά το να μη μιλάτε για όσα δεν αρμόζουν και να μην προκαλείτε γέλιο εξαιτίας αυτών.

Ποιος θα τα αντέξει όλα αυτά, αδελφοί; Ποιος θα υπομείνει τα φρικτά και δεινά; Ποιος θα αντικρίσει τα φοβερά και εκστατικά; Να δει κανείς τους ουρανούς να σχίζονται, τη γη να διαρρηγνύεται, να αντικρίσει τα πλήθη των αγγέλων, τον ίδιο τον Κύριο και Θεό να έρχεται πάνω στις νεφέλες για να κρίνει όλη τη γη; Αλλά αυτά δεν είναι μακριά· και είναι κοντά το προσδοκώμενο και έρχεται κατά πόδας. Και ο Κριτής βρίσκεται προ των πυλών· —«Ιδού», λέει, «ο Νυμφίος· εξέλθετε σε προϋπάντησή Του». —Αλλά αν μεν έχουμε τις λαμπάδες της αγνείας λαμπερές, και το έλαιο της συμπόνιας και της αγάπης σε επάρκεια, τότε θα έχουν καλά τα πράγματα· διότι με μεγάλη χαρά θα Τον προϋπαντήσουμε, και θα εισέλθουμε μαζί Του στον νυμφώνα Του.

Αλλά αυτά δεν θα καθυστερήσουν, και είναι κοντά αυτό που προσδοκούμε, και ο κριτής ακολουθεί κατά πόδας και βρίσκεται επί θύραις. «Ιδού», λέει, «ο νυμφίος· βγείτε λοιπόν για να τον προϋπαντήσετε». Αν βέβαια έχουμε λαμπρές τις λαμπάδες της αγνείας και το λάδι της συμπόνιας και της αγάπης σε επάρκεια, θα είναι καλό· διότι με μεγάλη χαρά θα τον προϋπαντήσουμε και θα εισέλθουμε μαζί του στον νυμφώνα του. Αν όμως όχι, θα διωχτούμε, καθώς εκείνη η θεία πύλη δεν θα ανοίξει σε εμάς που χτυπάμε, επειδή δεν φροντίσαμε σωστά, αλλά νυστάξαμε και κοιμηθήκαμε και δεν βρεθήκαμε έτοιμοι.

Μήπως μέσα μας μένουν μόνο οι σχέσεις τους ορφανές από τα ίδια τα πράγματα; Αλλά, όπως φαίνεται, λησμονούμε εύκολα τις υποσχέσεις μας. Διότι, όταν έλθει ο θάνατος κάποιου αδελφού ή πατέρα, αμέσως ερχόμαστε σε συναίσθηση, σε κατάνυξη, σε ορθή πορεία. Όταν όμως περάσει λίγος χρόνος, ξεχνούμε και τις συμφωνίες και την κατάνυξη. Αλλά δεν έκαναν έτσι οι άγιοι του Θεού, οι οποίοι, κάνοντας όλη τους τη ζωή μελέτη θανάτου, καθημερινά πέθαιναν· και ιδού, ζούσαν. Καθημερινά σταυρώνονταν για τον κόσμο κατά τον αποστολικό λόγο· καθημερινά αναχωρούσαν με τη διάθεσή τους προς τον Θεό, ζώντας την όντως μακάρια και αξιέραστη ζωή. Δεν σας φοβίζει το παράδειγμα των δέκα παρθένων; «Ιδού», λέει, «ο νυμφίος έρχεται, βγείτε σε συνάντησή του». Και οι μεν φρόνιμες τον προϋπάντησαν με λαμπρές τις λαμπάδες, οι οποίες και εισήλθαν μαζί του στους γάμους· οι δε μωρές, έχοντας καθυστερήσει εξαιτίας της έλλειψης των αγαθών έργων, φώναζαν λέγοντας: «Κύριε, Κύριε, άνοιξέ μας». Εκείνος δε αποκρινόμενος είπε: «Αλήθεια σας λέω, δεν σας γνωρίζω». Και προσθέτει: «Γρηγορείτε λοιπόν, διότι δεν γνωρίζετε την ημέρα ούτε την ώρα εκείνη». Πρέπει λοιπόν να γρηγορούμε και να αφυπνίζουμε την ψυχή μας ώστε να νήφει, να κατανύσσεται, να αγνίζεται, να καθαίρεται, να φωτίζεται, ώστε να μην έρθει αιφνίδια ο θάνατος και κλείσει την θύρα εναντίον μας, χωρίς να υπάρχει κανείς για να ανοίξει ή να βοηθήσει. Γι' αυτό ας προλάβουμε όλοι να ετοιμάσουμε τα έργα της εξόδου μας ευάρεστα στον Θεό.

Εύλογα, λοιπόν, ο άσπλαχνος και ανελεήμων αποβάλλεται, ακόμη κι αν είναι παρθένος. Διότι ο μεν πόρνος νικήθηκε από ένα πάθος τυραννικό και φυσικό, ενώ ο ανελεήμων από τα χρήματα. Όσο, επομένως, πιο αδύναμος είναι ο αντίπαλος, τόσο πιο ασυγχώρητος είναι αυτός που νικήθηκε από το πάθος της φιλαργυρίας. Και είναι μωρός ένας τέτοιος άνθρωπος ακριβώς γι' αυτό, επειδή, ενώ νίκησε τη φυσική πύρωση, νικήθηκε από το μικρότερο πάθος των χρημάτων. Ο δε νυσταγμός συμβολίζει τον θάνατο. Η δε καθυστέρηση του νυμφίου σημαίνει το ότι η Δευτέρα Παρουσία δεν πραγματοποιείται σύντομα. «Στη μέση της νύχτας ακούστηκε κραυγή: Ιδού έρχεται ο νυμφίος, βγείτε να τον προϋπαντήσετε. Τότε σηκώθηκαν όλες εκείνες οι παρθένες και ετοίμασαν τις λαμπάδες τους, οι δε μωρές είπαν στις φρόνιμες:»