Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 26:15

Ο μαθητής που έγινε προδότης, κάποτε όσιος και έπειτα ανόσιος, ο απόστολος και σκληρός φονεύς, που πήρε το γλωσσόκομο και κίνησε τη γλώσσα κατά του Κυρίου, που κρατούσε τα χρήματα και πούλησε τον Θησαυρό, που έλαβε τριάντα αργύρια και κάλεσε στο βάπτισμα του θανάτου Εκείνον που βαπτίσθηκε στον Ιορδάνη σε ηλικία τριάντα ετών. 〈Εξέλιπε ο όσιος,〉 αυτός που πούλησε τη ζωή και αγόρασε την αγχόνη.

Ας αγαλλιάσουμε, λοιπόν, και ας ευφρανθούμε, διότι «έξι ημέρες πριν από το Πάσχα ήλθε ο Ιησούς στη Βηθανία». Γιατί; Για να παροργίσει τους Ιουδαίους και να διασώσει τα έθνη. «Έξι ημέρες πριν από το Πάσχα ήλθε ο Ιησούς στη Βηθανία». Γιατί; Για να εκπληρώσει το μυστήριο και να ανοίξει το ιλαστήριο· για να συνδειπνήσει με τον Λάζαρο και να προθυμιάσει τον ενταφιασμό Του· για να πειραστεί ως δούλος και να ελευθερώσει ως Υιός. «Έξι ημέρες πριν από το Πάσχα ήλθε ο Ιησούς στη Βηθανία». Γιατί; Για να φραγγελωθεί υπέρ των καταδίκων και ως φιλάνθρωπος να τους απαλλάξει από τις μάστιγες. «Έξι ημέρες πριν από το Πάσχα ήλθε ο Ιησούς στη Βηθανία». Γιατί; Για να θεραπεύσει την πλευρά του Αδάμ, αφού τρυπηθεί με λόγχη στην πλευρά. Για να αποτιμήσει ο Ιούδας ο Ισκαριώτης το υλικό μύρο σε τριακόσια δηνάρια, αλλά για τον Δεσπότη Χριστό να συμφωνήσει στα τριάντα αργύρια. «Έξι ημέρες πριν από το Πάσχα ήλθε ο Ιησούς στη Βηθανία». Γιατί; Για να ριζώσει τον σταυρό και να κάνει τη σφραγίδα να ανθίσει. Για να φράξει τον άδη και να ανοίξει τον παράδεισο. «Έξι ημέρες πριν από το Πάσχα ήλθε ο Ιησούς στη Βηθανία». Γιατί; Για να φορέσει ακάνθινο στέφανο και να εκριζώσει τις αμαρτίες μας. Για να συνταχθεί με τους πιστούς και να οδεύσει προς τον Πατέρα. «

«Πότε θα πεθάνει και θα χαθεί το όνομά του; Διότι μας είναι ανυπόφορος ακόμη και να τον βλέπουμε. Και αν εισερχόταν για να με δει, μιλούσε μάταια». Αυτά τα αναφέρει για τον Ιούδα. Αυτό δε που λέει έχει την εξής έννοια: Έχοντας ελεύθερη είσοδο σε εμένα, λόγω του ότι είχε συγκαταλεχθεί στους μαθητές, ήταν διπρόσωπος και ραδιούργος· διότι μιλούσε μάταια, δηλαδή δεν ήταν ειλικρινής. Η καρδιά του συσσώρευσε ανομία μέσα της. Είχε πάρει την απόφαση, λέει, να με παραδώσει σε αυτούς που με φθονούσαν. Έβγαινε έξω και συμφωνούσαν από κοινού· λέγοντας το: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;»

Και τι έλεγε; «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;» <Εναντίον μου ψιθύριζαν όλοι οι εχθροί μου.> (A f. 224) Υποδηλώνει τις σκευωρίες των Ιουδαίων εναντίον του και τα κρυφά τους σχέδια. Διότι, επειδή φοβούνταν το πλήθος, δεν τολμούσαν να τα προβάλουν αυτά φανερά, αλλά έκαναν συμβούλιο στα κρυφά. Διότι ο ψιθυρισμός είναι λόγος χωρίς παρρησία και κρυφή κακολογία, όπως ακριβώς η λοιδορία είναι η φανερή και κατά πρόσωπο κατηγορία. <Λόγο παράνομο κατέθεσαν εναντίον μου.> (A f. 224 b) Το «Πάρε τον, πάρε τον, σταύρωσέ τον». Και ότι αυτός ο λόγος ήταν παράνομος, είναι φανερό από το λεχθέν: «Αθώον και δίκαιον δεν θα φονεύσεις». Εξάλλου, διατύπωσαν εναντίον του και κατηγορία περί τυραννίας, λέγοντας ότι κάνει τον εαυτό του βασιλιά, και εμποδίζει να δίνουν φόρο στον Καίσαρα. Αλλά και ψευδομάρτυρες αναζητούσαν εναντίον του Χριστού, και έπλαθαν ψεύδη. <Μήπως αυτός που κοιμάται δεν θα σηκωθεί ξανά;> (A f. 224 b) Ο Σωτήρας περιγελά τα σχέδια των Ιουδαίων, επειδή νόμιζαν ότι μέσω του θανάτου θα τον συντρίψουν, σαν να ήταν ένας από εμάς. Και λέει: Πώς νομίζετε ότι θα περιβάλετε με θάνατο τη ζωή; Διότι το να πεθάνω είναι για εμένα ύπνος, και ο θάνατος δεν γίνεται για την αναίρεση της ζωής, αλλά με σκοπό την ανάσταση. Διότι, εάν ανασταίνομαι τριήμερος, πώς ο δικός μου θάνατος δεν είναι ύπνος; <Διότι και ο άνθρωπος της ειρήνης μου, στον οποίο ήλπισα, κ.τ.λ.>

Πάλι, σε άλλο σημείο λέει: «Πατέρα, Κύριε του ουρανού και της γης, φύλαξε αυτούς που μου έδωσες. Όταν ήμουν μαζί τους, τους φύλαξα, και κανείς από αυτούς δεν χάθηκε, παρά μόνο ο υιός της απώλειας». Πάλι, σε άλλη περίπτωση λέει ότι «ο Υιός του Ανθρώπου πρέπει να παραδοθεί σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί για αυτόν, αλίμονο όμως σε εκείνον μέσω του οποίου θα παραδοθεί. Θα τον συνέφερε αν δεν είχε γεννηθεί», και τα εξής. Επομένως, κατανοήσαμε χωρίς καμία αμφιβολία ότι μιλούσε στους Ιουδαίους για τον Ιούδα· «διότι σε όποιον υποταχθεί κάποιος, σε αυτόν και έχει υποδουλωθεί», και σε όποιον κάποιος υπακούει, αυτόν έχει καταστήσει πατέρα και αρχηγό της υπακοής του. Λέει λοιπόν ο Κύριος: «Εσείς είστε υιοί του πατέρα σας, του διαβόλου», επειδή αντί του Χριστού υπάκουσαν στον Ιούδα, όπως ακριβώς η Εύα, απομακρυνόμενη από τον Θεό, υπάκουσε εξαρχής στο φίδι. Έπειτα, προσθέτει ότι δεν ήταν μόνο ψεύτης, αλλά και κλέφτης, σύμφωνα με όσα λέγονται στο Ευαγγέλιο. Γι' αυτό και του εμπιστεύθηκε το ταμείο, ώστε να είναι αναπολόγητος που, εξαιτίας της φιλαργυρίας του, παρέδωσε τον ίδιο του τον Δεσπότη στα χέρια των ανθρώπων. Ποιος είναι λοιπόν ο πατέρας αυτού, ο οποίος υπήρξε ψεύτης πριν από εκείνον, παρά ο Κάιν, του οποίου μιμητής έγινε ο Ιούδας; Διότι εκείνος, αφού εξαπάτησε τον αδελφό του υποκρινόμενος αδελφική αγάπη, τον ξεγέλασε και τον έπεισε με το ψέμα του, και αφού τον έβγαλε στην πεδιάδα, σήκωσε το χέρι του και τον σκότωσε. Έτσι και ο Ιούδας λέει: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;» και «Όποιον φιλήσω, αυτός είναι, πιάστε τον».

Ακριβώς για αυτή του την πράξη, λοιπόν, κατηγορείται από τους ιερούς ευαγγελιστές, εκ των οποίων ο μεν Ματθαίος λέει: «Τότε, αφού πήγε ένας από τους δώδεκα, ο λεγόμενος Ιούδας Ισκαριώτης, προς τους αρχιερείς, τους είπε: Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω; Και εκείνοι όρισαν για αυτόν τριάντα αργύρια. Και από τότε ζητούσε ευκαιρία, για να τον παραδώσει σε αυτούς», ο δε Μάρκος: «Και ο Ιούδας ο Ισκαριώτης, ένας από τους δώδεκα, απήλθε προς τους αρχιερείς, για να τον παραδώσει σε αυτούς. Εκείνοι δε, όταν το άκουσαν, χάρηκαν και του υποσχέθηκαν να του δώσουν αργύρια· και ζητούσε πώς να τον παραδώσει σε κατάλληλη ευκαιρία», ο δε Λουκάς γράφει λέγοντας: «Εισήλθε δε ο Σατανάς στον Ιούδα, που επικαλείτο Ισκαριώτης, ο οποίος ήταν από τον αριθμό των δώδεκα· και αφού απήλθε, συνομίλησε με τους αρχιερείς και τους γραμματείς και τους στρατηγούς του ιερού, για να τον παραδώσει σε αυτούς, και χάρηκαν, και συμφώνησαν να του δώσουν αργύρια. Και ζητούσε ευκαιρία για να τον παραδώσει σε αυτούς χωρίς την παρουσία όχλου». Αυτά ακριβώς προφητεύοντας, λοιπόν, η προκείμενη πρόρρηση προσθέτει: «Και αν ερχόταν για να με δει, μιλούσε μάταια· η καρδιά του συγκέντρωνε ανομία μέσα της. Έβγαινε έξω και μιλούσε εναντίον μου. Όλοι οι εχθροί μου ψιθύριζαν». Ο Σύμμαχος, λοιπόν, λέει: «Εισερχόμενος για να επιθεωρήσει, έλεγε μάταια λόγια· η καρδιά του συγκέντρωνε αδικία μέσα της, και εξερχόμενος έξω, κατηγορούσε».

Αφού εκτελέστηκαν αυτά με αυτόν τον τρόπο, θα ήταν λογικό να θεωρήσουμε ότι το πρόσωπο που ομιλεί στον ψαλμό δεν είναι άλλο από τον Σωτήρα μας, ο οποίος προνοώντας καταξίωσε η προσευχή που ανέπεμψε προς τον Πατέρα κατά τον καιρό του πάθους να καταγραφεί μέσω του Αγίου Πνεύματος, προφητεύοντας όσα επρόκειτο να συμβούν στον ίδιο. Λέει λοιπόν: «Θεέ, μην αποσιωπήσεις την αίνεσή μου», παρακαλώντας να μην κατασιγαστεί η διδασκαλία που παραδόθηκε από αυτόν στους μαθητές του και η αίνεση της Καινής Διαθήκης, αλλά να παραμείνει στη ζωή για ολόκληρο τον μετέπειτα αιώνα. «Στόμα αμαρτωλού και στόμα δόλιου» θα μπορούσε να χαρακτηριστεί κυρίως αυτό του Ιούδα, ο οποίος, αφού πήγε στους αρχιερείς, τους είπε: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω; Εκείνοι δε του μέτρησαν τριάντα στατήρες. Και από τότε αναζητούσε ευκαιρία για να τους τον παραδώσει». Έχοντας λοιπόν συμφωνήσει τέτοια εναντίον του, ήταν ένας από εκείνους που αργότερα παρακάθονταν μαζί του στο συμπόσιο του Πάσχα, όταν και ο ίδιος ο Σωτήρας μας «καθόταν στο τραπέζι μαζί με τους δώδεκα, και ενώ έτρωγαν είπε: αλήθεια, αλήθεια σας λέω, ότι ένας από εσάς θα με παραδώσει. Και λυπούμενοι σφόδρα άρχισε να λέει ο καθένας τους, μήπως είμαι εγώ, Κύριε;» Μεταξύ αυτών ήταν και ο Ιούδας, ο οποίος, ανοίγοντας το γεμάτο από κάθε δόλο και ειρωνεία στόμα του, αποκρίθηκε και «είπε, μήπως είμαι εγώ, Ραββί;»

«Και είπε ο Κύριος προς εμένα: Ρίξε τα στο χωνευτήριο, και εξέτασε αν είναι καθαρά, με τον τρόπο που δοκιμάστηκα για χάρη τους. Και έλαβα τα τριάντα αργύρια και τα έριξα στον οίκο του Κυρίου, στο χωνευτήριο. Και απέρριψα τη δεύτερη ράβδο, το σχοίνισμα, για να διαλύσω τη διαθήκη ανάμεσα στον Ιούδα και τον Ισραήλ». Και αυτά εκπληρώθηκαν, όταν σύμφωνα με τον Λουκά «αφού απήλθε» ο Ιούδας «συνομιλούσε με τους αρχιερείς και τους γραμματείς και τους στρατηγούς του ιερού, για το πώς θα τον παραδώσει σε αυτούς. Και εκείνοι χάρηκαν, και συμφώνησαν να του δώσουν αργύρια», σύμφωνα δε με τον Μάρκο, όταν «απήλθε προς τους αρχιερείς, για να τον παραδώσει, και εκείνοι χάρηκαν και του υποσχέθηκαν να του δώσουν αργύρια». Αλλά σε αυτούς μεν γίνεται απλώς λόγος για αργύρια, ενώ στον Ματθαίο μνημονεύεται και ο αριθμός, ο οποίος συμφωνεί με το παράθεμα από τον Ζαχαρία. Λέει, λοιπόν, ο Ματθαίος: «Τότε, αφού πορεύθηκε ένας από τους δώδεκα, ο λεγόμενος Ιούδας Ισκαριώτης, προς τους αρχιερείς, τους είπε: Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω; Εκείνοι δε του μέτρησαν τριάντα στατήρες». Αυτά, λοιπόν, συμφωνούν με το «και καθόρισαν τον μισθό μου σε τριάντα αργύρια» που ειπώθηκε στην προφητεία από τον Κύριο, αντί του οποίου ο μεν Σύμμαχος απέδωσε: «και ζύγισαν τον μισθό μου σε τριάντα αργύρια», ο δε Ακύλας: «και καθόρισαν τον μισθό μου σε τριάντα αργύρια».

Διάψαλμα: διαίρεση του λόγου. «Αγάπησες τα πάντα» Αφού είπε ο Ιούδας: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;», μιλούσε μεν στον διδάσκαλο ως μαθητής, ενώ συμφωνούσε με τους Ιουδαίους ως έμπορος. Γι' αυτό ο Θεός, αφαιρώντας από τον Ιούδα το αποστολικό αξίωμα της χάριτος, τον απέρριψε οριστικά. «Να σε ξεριζώσει» Διότι ξερίζωσε τον Ιούδα από τη θέση του και τον μετέφερε στη γέεννα. «Και το ρίζωμά σου» Διότι ούτε ο Ιούδας πρόκειται πλέον να ριζώσει στη γη της επαγγελίας, ούτε ο διάβολος θα σταθεί στο αξίωμα του αρχαγγέλου.

ΨΑΛΜΟΣ ΝΑ'. «Γιατί καυχάσαι για την κακία;» Το προοίμιο αυτό εκφράζει απορία και έκπληξη, όπως είναι φυσικό, διότι κάποιοι προχώρησαν τόσο πολύ στην κακία, ώστε να καυχώνται για εκείνα για τα οποία θα έπρεπε να πενθούν. Πλην όμως, ενώ η ιστορία αναφέρεται στον Δωήκ, ο Ψαλμωδός υπαινίσσεται τον Ιούδα τον προδότη, ο οποίος κατέστη υπερβολικά δυνατός στην κακία, ώστε να προδώσει τον ευεργέτη, τροφοδότη και δάσκαλό του, και να μην ντραπεί ούτε τους συνεχείς ελέγχους ούτε τις παραινέσεις. «Ανομία μελετούσε όλη την ημέρα.» Αυτό αναφέρεται στη στιγμή που ο Ιούδας έλεγε στους Φαρισαίους: Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω; Εκείνοι του όρισαν τριάντα αργύρια, και από τότε αναζητούσε ευκαιρία για να τον παραδώσει. Επομένως, έμεινε όλη την ημέρα μελετώντας την αμαρτία της προδοσίας, μέχρι που έφτασε η νύχτα, κατά την οποία διέπραξε το δράμα. «Αδικία συλλογίστηκε η γλώσσα σου.» Το δε «σαν ξυράφι» σημαίνει εκείνον που κόβει ανεπαίσθητα.

«Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;» Ως δόλιος είπε προς τον Ιησού «Χαίρε, Ραββί», και τον καταφίλησε, έχοντας δώσει σε αυτούς που τον συνελάμβαναν το φιλί ως αρραβώνα της προδοσίας. «Μίλησαν εναντίον μου με τη γλώσσα τους.» Διότι, παρόλο που δεν είχαν καμία αφορμή έχθρας ή μίσους, τον μισούσαν όμως, θέλοντας να τον θανατώσουν· και τον περικύκλωσαν με λόγια μίσους, όταν, στεκόμενοι γύρω του στο συνέδριο της αυλής του Καϊάφα, προέβαλαν ψευδομαρτυρίες.

Αλλά ο Ιωσήφ και η μητέρα του, ακούγοντας τα όσα ειπώθηκαν από τον Συμεών, θαύμασαν πώς ο Χριστός ανέχεται να γίνει υιός ανθρώπου. Θαύμασε η Μαρία πώς μήτρα γυναίκας χώρεσε τον Θεό, πώς η δούλη γέννησε Εκείνον που ελευθερώνει την κτίση. Και λέει: «Αυτός κείται για πτώση και ανάσταση πολλών στον Ισραήλ και ως σημείο αντιλεγόμενο», «για πτώση» όσων επιμένουν στην απιστία, και «για ανάσταση» όσων μεταστρέφονται από την απιστία στην πίστη. Ο Χριστός ήταν λίθος τοποθετημένος για οικοδομή, αλλά προσέκρουαν επάνω του όσοι περιπλανιούνταν τυφλωμένοι στα μάτια. Δεν πρέπει λοιπόν σε Αυτόν να καταλογίζεται η «πτώση» όσων έπεσαν, αλλά η «ανάσταση». Διότι, αν μόνο έπεφταν και δεν ανασταίνονταν, δικαίως θα τον υποπτευόσουν ως αίτιο της «πτώσης». Εάν όμως, από αυτούς που πέφτουν εξαιτίας της ραθυμίας τους, όσοι το επιθυμούν ανασταίνονται, η μεν «πτώση» είναι έργο του ράθυμου, η δε «ανάσταση» έργο του Χριστού. Δεν έπεσαν άραγε μαζί ο Ιούδας και ο Πέτρος, ο μεν έχοντας πει: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;», ο δε έχοντας πει: «Τη ζωή μου θα δώσω για σένα»;

Ας μνημονεύσουμε όμως τη φωνή του προδότη: «Τι θέλετε να μου δώσετε», λέει, «και εγώ θα σας τον παραδώσω;». Τι θέλουν να σου δώσουν, Ιούδα; Το σχοινί της αγχόνης, το εξώτερο σκότος, την αποξένωση από τη βασιλεία, τον χωρισμό από τους αγίους, την ανεπανόρθωτη πτώση· αυτά είναι τα κέρδη σου από τη συναλλαγή με τους Ιουδαίους. [«Τι θέλετε να μου δώσετε;»] Τι μπορούν να σου δώσουν, το οποίο να ισοδυναμεί με όσα πρόκειται να χάσεις, παμπόνηρε; Και γιατί πουλάς τόσο φθηνά τον αρχιτέκτονα του ουρανού και της γης, Εκείνον που κρατάει τα σύμπαντα στην παλάμη Του; Όταν είδες τον Δεσπότη σου να τιμάται, είδες το πολυτίμητο μύρο να χύνεται πάνω στη φοβερή Του κεφαλή και, κατακρίνοντας τη γενναιοδωρία της γυναίκας, φώναζες: «Προς τι αυτή η σπατάλη;» «Γιατί δεν πουλήθηκε αυτό το μύρο αντί τριακοσίων δηναρίων, για να δοθούν στους φτωχούς;» Και το μεν μύρο, που παρασκευάζεται από διάφορα υλικά και συντίθεται με την τέχνη του μυροποιού, το εκτίμησες στα τριακόσια δηνάρια, ενώ το αληθινό μύρο, που αναδίδει στους νεκρούς την ευωδία της ανάστασης, το πουλάς για τριάντα δηνάρια; Δεν γνωρίζεις τι πουλάς, Ιούδα. Σε έχει σκοτίσει η μέθη της φιλαργυρίας. Πότε γνώρισες Δεσπότη να πωλείται από τον δούλο του; Πότε έμαθες να πουλάς το φως και να αγοράζεις το σκοτάδι; Προς τι λοιπόν πρόσβαλες το γνώρισμα της αγάπης; Προς τι διαπράττεις την προδοσία με ένα φιλί;

Γι' αυτό ο Χριστός τα μεν ονόμασε μύρια τάλαντα, δηλαδή τα αμαρτήματα απέναντι στον Δεσπότη, τα δε εκατό δηνάρια. Συγχώρησε, λοιπόν, τα εκατό δηνάρια, για να σου συγχωρεθούν τα μύρια τάλαντα. βʹ. Αλλά τα σχετικά με την προσευχή υπέρ των εχθρών έχουν ειπωθεί επαρκώς. Ας επανέλθουμε, εάν νομίζετε, στο θέμα της προδοσίας, και ας δούμε πώς παραδόθηκε ο Δεσπότης μας. «Τότε πήγε ένας από τους δώδεκα, ονομαζόμενος Ιούδας Ισκαριώτης, προς τους αρχιερείς, και είπε: Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;» Και φαίνεται μεν να είναι σαφές αυτό που λέγεται, και να μην υπονοεί τίποτα περισσότερο· εάν όμως κάποιος εξετάσει με ακρίβεια ένα προς ένα τα λεγόμενα, θα διαπιστώσει ότι περιέχουν πολλή πνευματική θεωρία και πολύ βάθος νοημάτων. Και πρώτον, ο χρόνος. Διότι δεν τον επισημαίνει τυχαία ο ευαγγελιστής· δεν είπε απλώς «αφού πήγε», αλλά πρόσθεσε το «Τότε αφού πήγε». Τότε; Πες μου, πότε; Και για ποιο λόγο επισημαίνει τον χρόνο; Τι θέλει να με διδάξει; Διότι δεν έχει ειπωθεί τυχαία το «Τότε», επειδή αυτός που φθέγγεται διά του Πνεύματος δεν ομιλεί ούτε τυχαία ούτε μάταια.

Διότι, λέγει, αφού πήγε ένας από τους δώδεκα, ο Ιούδας ο Ισκαριώτης, στους αρχιερείς, τους είπε: Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω; Ω της μιαρής εκείνης φωνής! Και πώς ξεπήδησε από το στόμα; Πώς κίνησε τη γλώσσα; Πώς δεν παρέλυσε ολόκληρο το σώμα; Πώς δεν παραφρόνησε η διάνοια;

Γ'. «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;» Αυτά σε δίδαξε ο Χριστός, πες μου; Δεν έλεγε γι' αυτόν τον λόγο: «Μην αποκτήσετε χρυσό, ούτε άργυρο, ούτε χαλκό στις ζώνες σας», εμποδίζοντας εξαρχής μέσα σου την αφορμή της φιλαργυρίας; Δεν σε συμβούλευε για αυτά συνεχώς και μαζί με αυτά έλεγε: «Εάν κάποιος σε ραπίσει στη δεξιά σιαγόνα, γύρισέ του και την άλλη»; «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;» Ω της παραφροσύνης!

Αντί τίνος, πες μου; Ποια μικρή ή μεγάλη κατηγορία έχοντας να του προσάψεις, παραδίδεις τον Διδάσκαλο; Μήπως επειδή σου παρέδωσε την εξουσία επί των δαιμόνων; Επειδή σου έδωσε τη δύναμη να θεραπεύεις νοσήματα; Να καθαρίζεις τη λέπρα; Να ανασταίνεις νεκρούς; Επειδή σε κατέστησε κυρίαρχο επί της τυραννίας του θανάτου; Αντί για αυτές τις ευεργεσίες, τέτοιες αμοιβές ανταποδίδεις; «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;»

Ω της παραφροσύνης! Ή μάλλον, ω της φιλαργυρίας! Διότι εκείνη γέννησε όλα τα κακά· επειδή κυριεύθηκε από την επιθυμία γι' αυτήν, πρόδωσε τον Διδάσκαλο. Τέτοια είναι εκείνη η πονηρή ρίζα, που χειρότερα και από δαίμονα εξαγριώνει τις ψυχές που έχει κυριεύσει, και κάνει τους πάντες να αγνοούν και τον εαυτό τους και τους πλησίον και τους νόμους της φύσεως, και τους βγάζει από τα λογικά τους και τους καθιστά παράφρονες. Δες, λοιπόν, πόσα πράγματα εξάλειψε από την ψυχή του Ιούδα: τη συναναστροφή, την οικειότητα, την κοινωνία στο ίδιο τραπέζι, τα θαύματα, τη διδασκαλία, τις παραινέσεις, τις νουθεσίες· όλα αυτά τα παρέδωσε τότε στη λήθη η φιλαργυρία. Γι' αυτό εύλογα έλεγε ο Παύλος ότι ρίζα όλων των κακών είναι η φιλαργυρία. «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;» Μεγάλη η παραφροσύνη αυτού του λόγου. Παραδίδεις, πες μου, Αυτόν που συγκρατεί τα σύμπαντα, που εξουσιάζει τους δαίμονες, που προστάζει τη θάλασσα, τον Δεσπότη ολόκληρης της φύσεως; Για να καταστείλει, λοιπόν, την παραφροσύνη του και να δείξει ότι, εάν δεν το ήθελε ο Ίδιος, δεν θα παραδιδόταν, άκου τι κάνει. Κατά τη στιγμή ακριβώς της προδοσίας, όταν ήρθαν εναντίον του κρατώντας ξύλα, λαμπάδες και φως, τους λέει: «Ποιον ζητάτε;» Και εκείνοι αγνοούσαν αυτόν που επρόκειτο να συλλάβουν. Τόσο πολύ απείχε ο Ιούδας από το να έχει τη δύναμη να τον παραδώσει, ώστε ούτε καν έβλεπε μπροστά του αυτόν που επρόκειτο να παραδώσει, και μάλιστα ενώ υπήρχαν λαμπάδες και τόσο πολύ φως.

Αλλά όλα αυτά εκείνος τα απέκρουσε, και ο Θεός δεν τον είλκυσε με τη βία. Επειδή, δηλαδή, μας έκανε κυρίους της επιλογής και των φαύλων και των αγαθών πράξεων, και θέλει να είμαστε καλοί με την ελεύθερη θέλησή μας· γι' αυτό, αν δεν το επιθυμούμε, δεν μας ασκεί βία ούτε μας εξαναγκάζει· διότι το να είναι κανείς καλός έχοντας εξαναγκαστεί, δεν συνιστά πραγματική καλοσύνη. Επειδή, λοιπόν, και εκείνος ήταν κύριος της γνώμης του, και είχε την εξουσία να μην πειστεί και να μην αποκλίνει προς τη φιλαργυρία, γι' αυτό τυφλώθηκε στη διάνοια και πρόδωσε τη δική του σωτηρία· και λέει: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;». Ελέγχοντας, λοιπόν, ο ευαγγελιστής την τύφλωση και την παράνοια του νου του, λέει: Κατά την ώρα της εφόδου ο Ιούδας στεκόταν κοντά τους, εκείνος που είχε πει: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;». Και όχι μόνο από αυτό μπορεί κανείς να αντικρίσει τη δύναμη του Χριστού, αλλά και από το γεγονός ότι, μόλις εξέφερε μια απλή φωνή, οπισθοχώρησαν και έπεσαν καταγής.

Και για να μάθεις ότι, ενώ είχε τη δυνατότητα να μεταστραφεί, δεν το θέλησε, αλλά τα πάντα προκλήθηκαν από τη δική του ραθυμία, άκουσε. Διότι, αφού τον παρέδωσε, έριξε τα τριάντα αργύρια και λέει: «Αμάρτησα παραδίδοντας αίμα δίκαιο». Τι συνέβη; Όταν τον έβλεπες να θαυματουργεί, δεν έλεγες: «Αμάρτησα παραδίδοντας αίμα αθώο», αλλά: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;». Επειδή, όμως, το κακό προχώρησε, και η προδοσία έφτασε στο τέλος της, και η αμαρτία ολοκληρώθηκε, τότε αναγνώρισες την αμαρτία. Τι μαθαίνουμε, λοιπόν, από αυτό;

Διότι, όταν μεν ραθυμούμε, ούτε η προτροπή μάς ωφελεί· όταν όμως δείχνουμε ζήλο, μπορούμε και μόνοι μας, από τον εαυτό μας, να ανορθωθούμε. Διότι και αυτός, όταν μεν τον συμβούλευε ο Διδάσκαλος, δεν άκουγε· όταν όμως δεν υπήρχε κανείς να τον συμβουλεύσει, η ίδια του η συνείδηση εξεγέρθηκε και, χωρίς να υπάρχει κανένας διδάσκαλος, μεταστράφηκε και καταδίκασε όσα είχε τολμήσει, και έριξε τα τριάντα αργύρια. Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω; Και του μέτρησαν, λέει, τριάντα αργύρια. Κατέβαλαν τίμημα για ένα αίμα ανεκτίμητο. Γιατί λαμβάνεις τριάντα αργύρια, ω Ιούδα; Δωρεάν ήλθε ο Χριστός να εκχύσει αυτό το αίμα υπέρ της οικουμένης, για το οποίο εσύ συνάπτεις συμφωνίες και αναιδή συναλλάγματα. Διότι τι είναι πιο αναιδές από αυτό το συνάλλαγμα;

Βʹ. Αλλά για την προσευχή έχουν λεχθεί αρκετά. Αν όμως συμφωνείτε, ας ανατρέξουμε λίγο πιο πίσω, ας επανέλθουμε στο θέμα της προδοσίας και ας δούμε πώς παραδόθηκε ο Δεσπότης μας. Και για να κατανοήσουμε όλη τη μανία του προδότη και να γνωρίσουμε την αγνωμοσύνη του μαθητή, καθώς και την άφατη φιλανθρωπία του Δεσπότη, ας ακούσουμε τον ευαγγελιστή, πώς μας διηγείται το θράσος του: «Τότε», λέει, «πήγε ένας από τους δώδεκα, ο Ιούδας που ονομαζόταν Ισκαριώτης, στους αρχιερείς και τους είπε: Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;»

Αυτό ακριβώς συμβουλεύει και ο Παύλος λέγοντας: Κανένας σαπρός λόγος ας μην εξέρχεται από το στόμα σας. Γι' αυτό τον λόγο, παραμένοντας καθαρός από κάθε τέτοιο πάθος, ο μακάριος Ματθαίος έλεγε: Τότε, αφού πήγε στους αρχιερείς ένας από τους δώδεκα, ο ονομαζόμενος Ιούδας Ισκαριώτης, είπε: Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω; Ω της μιαρής φωνής! Ω της παράλογης τόλμης! Αναλογιζόμενος αυτά τρέμω, αγαπητοί μου, πώς ξεπήδησε η φωνή από το στόμα του, πώς κίνησε τη γλώσσα του, πώς δεν αποχωρίστηκε η ψυχή από το σώμα του, πώς δεν μούδιασαν τα χείλη του, πώς δεν παραφρόνησε η διάνοιά του.

γ'. «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;» Πες μου, Ιούδα, αυτά σε δίδαξε ο διδάσκαλος σε τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα; Έτσι λησμόνησες τις συνεχείς παραινέσεις του; Δεν έλεγε γι' αυτό τον λόγο: «Να μην αποκτήσετε ούτε χρυσό ούτε άργυρο», αναχαιτίζοντας εκ των προτέρων την υπερβολή της μανίας σου για τα χρήματα; Δεν προέτρεπε λέγοντας: «Εάν κάποιος σε ραπίσει στη δεξιά σιαγόνα, στρέψε του και την άλλη»; Για ποιον λόγο, πες μου, παραδίδεις τον διδάσκαλο; Επειδή σου παρέδωσε την εξουσία κατά των δαιμόνων, ώστε και ασθένειες να θεραπεύεις, και λεπρούς να καθαρίζεις, και πολλά άλλα τέτοια θαύματα να επιδεικνύεις; Αντί, λοιπόν, για αυτές τις ευεργεσίες, τέτοιες αμοιβές τού ανταποδίδεις; Ω της μανίας, ή μάλλον της φιλαργυρίας! Διότι όλα αυτά τα κακά τα προκάλεσε η φιλαργυρία, η ρίζα των κακών, η οποία σκοτίζει τις ψυχές μας και τους ίδιους τους νόμους της φύσεως, και μας βγάζει από τα λογικά μας, και δεν μας επιτρέπει να θυμόμαστε ούτε φιλία ούτε συγγένεια ούτε τίποτε άλλο· αλλά, αφού τυφλώσει εντελώς τα μάτια της διανοίας μας, μας κάνει έτσι να βαδίζουμε στο σκοτάδι.

Και για να το κατανοήσεις αυτό σαφώς, δες τότε πόσα πράγματα απέβαλε από την ψυχή του Ιούδα. Όταν η φιλαργυρία εισχώρησε μέσα του, έριξε στη λήθη τη συναναστροφή, την οικειότητα, την κοινωνία, τη θαυμαστή διδασκαλία, όλα αυτά τα πράγματα. Πολύ σωστά έλεγε ο Παύλος, ότι «ρίζα όλων των κακών είναι η φιλαργυρία». «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;». Παραδίδεις, Ιούδα, αυτόν που συγκρατεί τα πάντα με τον λόγο του; Πουλάς τον ακατάληπτο, τον κτίστη του ουρανού και της γης, τον δημιουργό της δικής μας φύσης, αυτόν που με έναν λόγο και ένα νεύμα του συγκρότησε τα πάντα; Για να δείξει λοιπόν ότι παραδόθηκε εκουσίως, άκουσε τι κάνει. Εκείνη ακριβώς την ώρα της προδοσίας, όταν ήλθαν εναντίον του με μαχαίρια και ξύλα, κρατώντας δάδες και φανάρια, τους λέει: «Ποιον ζητάτε;». Και εκείνοι αγνοούσαν αυτόν που επρόκειτο να συλλάβουν.

Αυτά σας τα λέω, για να μην κατηγορήσουν κάποιοι τον Χριστό, λέγοντας: «Γιατί δεν μετέβαλε τον Ιούδα; Γιατί δεν τον έκανε καλύτερο;» Και πώς έπρεπε να κάνει τον Ιούδα συνετό και ενάρετο; Με τον εξαναγκασμό ή με την ελεύθερη βούληση; Διότι, αν γινόταν με εξαναγκασμό, ούτε και έτσι θα γινόταν καλύτερος, επειδή κανείς δεν γίνεται καλύτερος με τη βία. Αν πάλι γινόταν με τη δική του γνώμη και προαίρεση, ο Χριστός χρησιμοποίησε όλα τα μέσα που θα μπορούσαν να τον επαναφέρουν. Εάν όμως εκείνος δεν θέλησε να δεχθεί τα φάρμακα, το σφάλμα δεν είναι του ιατρού, αλλά η κατηγορία βαρύνει εκείνον που αποκρούει τη θεραπεία. Θέλεις να μάθεις πόσα έκανε για να τον κερδίσει και πάλι; Του δώρισε πολλά θαύματα, του προείπε για την προδοσία, και δεν παρέλειψε τίποτε από όσα όφειλε να επιδείξει σε έναν μαθητή. Και για να μάθεις ότι, ενώ είχε τη δυνατότητα να αλλάξει, δεν το θέλησε, αλλά τα πάντα συνέβησαν εξαιτίας της δικής του ραθυμίας· αφού Τον παρέδωσε και έφτασε τη μανία του μέχρι τέλους, πέταξε τα τριάντα αργύρια, λέγοντας: «Αμάρτησα, παραδίδοντας αθώο αίμα». Πριν από αυτό όμως έλεγες: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;» Αφού συντελέστηκε η αμαρτία, τότε μόλις αναγνώρισε την αμαρτία. Από αυτό ας μάθουμε ότι, όταν ραθυμούμε, ούτε η προτροπή μάς ωφελεί ούτε η νουθεσία· όταν όμως δείχνουμε ζήλο, μπορούμε και εμείς οι ίδιοι από μόνοι μας να ανορθωθούμε.

Διότι αναλογίσου: Όταν τον συμβούλευε και τον απέτρεπε από το κακό εγχείρημα, δεν άκουσε ούτε αποδέχθηκε τη νουθεσία· όταν όμως δεν υπήρχε κανείς να τον συμβουλεύσει, η ίδια του η συνείδηση εξεγέρθηκε, και χωρίς να υπάρχει κανείς να τον διδάξει μεταμελήθηκε, και πέταξε τα τριάντα αργύρια. Διότι, λέει, του ζύγισαν τριάντα αργύρια. Κατέβαλαν τίμημα για αίμα που δεν έχει τιμή.

«Εσύ το είπες». Με μακρόθυμη φωνή ήλεγξε την υποκρισία του πονηρού. Διότι θα μπορούσε μεν να του πει: «Τι λες, βδελυρέ και πονηρέ; Τι λες, δούλε των χρημάτων και γνήσιε μέτοχε του διαβόλου; Τολμάς να υποκρίνεσαι άγνοια; Τολμάς να κρύβεις αυτά που δεν μπορούν να κρυφτούν; Μήπως δεν ήμουν παρών, με τη θεία μου φύση, όταν κακουργούσες; Μήπως δεν σε είδα με τον οφθαλμό της θεότητας να πλησιάζεις τους αρχιερείς; Μήπως, αν και σωματικά απών, δεν σε άκουγα όταν έλεγες: "Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;"; Μήπως δεν γνωρίζω και έναντι ποιου ποσού με πούλησες; Τι λοιπόν; Μετά από τέτοιον έλεγχο συνεχίζεις να δείχνεις τέτοια αναισχυντία; Γιατί επιμένεις να αποκρύπτεις αυτά που θέλεις να πράξεις; Ενώπιόν μου τα πάντα είναι γυμνά και φανερά». Αν και ο Χριστός μπορούσε να απαντήσει έτσι, δεν μίλησε με αυτόν τον τρόπο, αλλά απλά, ανεξίκακα και πράα απάντησε: «Εσύ το είπες», διδάσκοντάς μας να συμπεριφερόμαστε με αυτόν τον τρόπο στους εχθρούς μας. Όμως, μετά από τόση ιατρική φροντίδα, ο Ιούδας παρέμεινε πνευματικά ασθενής, όχι όμως εξαιτίας της αμέλειας του ιατρού, αλλά εξαιτίας του ίδιου του ασθενούς. Διότι ο μεν Χριστός του προσέφερε όλα τα φάρμακα της σωτηρίας, εκείνος όμως δεν θέλησε να τα δεχθεί, αλλά, έχοντας στον νου του μόνο τη φιλαργυρία, αγάπησε περισσότερο τον χρυσό παρά τον Χριστό, και αποδείχθηκε εύνοος και πιστός απέναντι σε εκείνους που τον μίσθωσαν. Και πλησιάζοντας ο Ιούδας, είπε στον Χριστό: «Χαίρε, Ραββί», και τον καταφίλησε. Παράξενος είναι αυτός ο τρόπος προδοσίας, να προέρχεται από φιλί και χαιρετισμό. Ο δε Ιησούς του είπε: «Φίλε, για ποιον σκοπό ήρθες;»

Αυτός, αφού μετέβη στους αρχιερείς, είπε: Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω; Πες μου εδώ, Ιούδα, καθώς προσφέρεις προς πώληση τον Δεσπότη του κόσμου και δάσκαλό σου, την αξία του μαθητή σε ποια τιμή την εγκαταλείπεις; Και τι σε εξαναγκάζει να ταχθείς ως προδότης του ίδιου σου του βασιλιά; Ποια εύνοια είδες να δείχνεται στους υπόλοιπους συμμαθητές σου εις βάρος σου, ώστε να καταστρώσεις αυτό το άνομο σχέδιο; Εσύ που γνωρίζεις καλά ότι ο Δεσπότης φώναξε προς εσένα και τους έντεκα αποστόλους: Εάν κάποιος ανάμεσά σας θέλει να είναι πρώτος, ας είναι ο τελευταίος όλων, και διάκονος όλων.

Άραγε, δεν τα προείπε αυτά, για να αναστείλει την πρόθεσή σου; Και δεν σε παρότρυνε να διακονείς τους πρώτους, ώστε να μην μηχανευτείς τον δόλο, παρακινημένος από αδικαιολόγητη πικρία ως ο τελευταίος όλων; Αν μεν προσέφερες την προδοσία στους Ιουδαίους χωρίς να λάβεις χρήματα, θα μπορούσε να υποθέσει κανείς ότι, επειδή υπέστης κάποια αδικία, προχώρησες στην αντεκδίκηση εκείνου που σε αδίκησε· το να λες όμως απροκάλυπτα: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;», φανερώνει τη δολιότητά σου.

Εκείνοι δε του όρισαν τριάντα αργύρια. Και από τότε αναζητούσε ευκαιρία για να τον παραδώσει. Τι πράττεις, Ιούδα, που συμφώνησες να λάβεις τριάντα αργύρια για την πώληση του ατίμητου μαργαρίτη; Καταμέτρησε πρώτα τα άστρα που εκείνος δημιούργησε μόνο με τον λόγο του, και τότε σκέψου πώς με έναν λόγο θα παραδώσεις τον Λόγο. Αναζητούσε ευκαιρία για να τον παραδώσει. Αυτός δημιούργησε τους χρόνους και τους αιώνες, και εναντίον εκείνου αυτός αναζητούσε την κατάλληλη στιγμή για την προδοσία του. Όταν δε βράδιασε, παρακαθόταν στο δείπνο μαζί με τους δώδεκα μαθητές, και ενώ αυτοί έτρωγαν, είπε: «Αμήν, αμήν σας λέω, ένας από εσάς θα με παραδώσει· εκείνος που εισήλθε εναντίον εμού και υμών και έμαθε όσα δεν στάθηκε ικανός να διαφυλάξει». Και επειδή λυπήθηκαν πάρα πολύ, άρχισε ο καθένας τους να του λέει: «Μήπως είμαι εγώ, Κύριε;» Αυτό που ειπώθηκε τους παρακινούσε όλους σε ακριβή εξέταση της συνειδήσεώς τους, αυτούς των οποίων τα κρύφια της καρδιάς ήταν καθαρά. Αποκρίθηκε ο Ιησούς λέγοντας: «Γιατί όλοι συκοφαντείτε τους εαυτούς σας για το εγχείρημα του προδότη;»

Τότε πήγε ένας από τους δώδεκα, ο λεγόμενος Ιούδας Ισκαριώτης, στους αρχιερείς και είπε: Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω; Τότε, πότε δηλαδή; Όταν λέγονταν αυτά, όταν είπε: «Για τον ενταφιασμό»· και ούτε από αυτό κατανύχθηκε, ούτε φοβήθηκε όταν άκουσε ότι το Ευαγγέλιο θα κηρυχθεί παντού (διότι ο λόγος αυτός έκρυβε άφατη δύναμη)· αλλά όταν γυναίκες έδειξαν τόση μεγάλη τιμή, και μάλιστα γυναίκες που είχαν πορνεύσει, τότε αυτός έπραττε τα έργα του διαβόλου.

Και τίποτε από αυτά δεν τον συγκράτησε, αλλά κυριεύθηκε σαν από κάποια μανία από τη φιλαργυρία, ή μάλλον από χειρότερη αρρώστια. Διότι πράγματι είναι χειρότερη αυτή η μανία. Επειδή, τι τέτοιο θα μπορούσε να διαπράξει ένας μανιακός; Αυτός δεν έβγαζε αφρό από το στόμα, αλλά εξαπέλυε τον φόνο του Δεσπότη· δεν συσπούσε τα χέρια του, αλλά τα άπλωνε για την εξαγορά τιμίου αίματος. Γι’ αυτό η μανία του ήταν μεγαλύτερη, επειδή, αν και υγιής, παραφρονούσε. Αλλά θα πει κανείς ότι δεν έβγαζε άναρθρες κραυγές; Και τι είναι πιο παράλογο από τούτη τη φωνή: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;». «Θα παραδώσω»· ο διάβολος αντήχησε μέσα από εκείνο το στόμα. Αλλά μήπως δεν χτυπούσε τη γη με τα πόδια του σφαδάζοντας; Και πόσο καλύτερο θα ήταν να σφαδάζει με αυτόν τον τρόπο, παρά να στέκεται έτσι όρθιος! Αλλά μήπως δεν τραυμάτιζε τον εαυτό του με πέτρες; Και πόσο καλύτερο θα ήταν αυτό, παρά να διαπράξει τέτοια έργα;

Όταν, λοιπόν, του επιτέθηκαν οι Ιουδαίοι οπλίζοντας τα χέρια τους εναντίον του με μαχαίρια και ξύλα, τότε τους τύφλωσε όλους· διότι το ότι είπε: «Ποιον ζητάτε;», αυτό ακριβώς φανέρωνε. Επειδή δηλαδή ο Ιούδας έλεγε συνεχώς: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;», θέλοντας ο Κύριος και τους Ιουδαίους να πείσει και εκείνον να διδάξει ότι εκουσίως προσέρχεται στο πάθος και ότι τα πάντα εξαρτώνται από Αυτόν, χωρίς η πανουργία εκείνου να έχει τη δύναμη να Τον υπερνικήσει, ενώ ο ίδιος ο προδότης στεκόταν μαζί με όλους τους άλλους, λέει: «Ποιον ζητάτε;». Έτσι, δεν γνώριζε ποιον επρόκειτο να παραδώσει, αλλά του τύφλωσε την όραση· και όχι μόνο αυτό, αλλά και τους έριξε όλους ανάσκελα με αυτή Του τη φωνή. Και επειδή ούτε αυτό τους έκανε πιο ήπιους, ούτε απέτρεψε από την προδοσία εκείνον τον μιαρό, αλλά παρέμενε αθεράπευτος, ούτε και τότε πάλι ο Χριστός εγκατέλειψε την εύνοια και τη φροντίδα απέναντί του· αντίθετα, δες πώς ελέγχει εντρεπτικότατα την αναιδή ψυχή, και προφέρει λόγια ικανά να μαλακώσουν ακόμα και πέτρινη διάνοια. Διότι, όταν όρμησε να τον φιλήσει, τι λέει; «Ιούδα, με φίλημα παραδίδεις τον Υιό του ανθρώπου; Δεν ντρέπεσαι ούτε την ίδια τη μορφή της προδοσίας;». Αυτά δε τα έλεγε ο Χριστός για να τον ελέγξει, υπενθυμίζοντάς του την προηγούμενη οικειότητά τους.

Έτσι και χθες· οι μαθητές και ο μαθητής, ο Ιούδας και οι έντεκα· αλλά εκείνοι μεν έλεγαν: «Πού θέλεις να σου ετοιμάσουμε να φας το Πάσχα;», αυτός δε προετοίμαζε προδοσία και έλεγε: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;»· και εκείνοι μεν ετοιμάζονταν για τη διακονία και τη θεία μυσταγωγία, αυτός δε βιαζόταν να προδώσει. Έτσι και εδώ, ληστής και ληστής· αλλά ο μεν ένας χλευάζει, ο δε άλλος προσκυνά· και ο μεν ένας βλασφημεί, ο δε άλλος υμνεί, και αποστομώνει αυτόν που βλασφημεί λέγοντας: «Ούτε τον Θεό δεν φοβάσαι εσύ; Διότι εμείς λαμβάνουμε την άξια ανταπόδοση για όσα πράξαμε».

Ούτε θαύματα είδε, ούτε νεκρό να ανασταίνεται, ούτε δαίμονες να εκδιώκονται, ούτε θάλασσα να υπακούει στο πρόσταγμά του, ούτε του μίλησε για τη βασιλεία· από πού λοιπόν γνώριζε και το όνομα της βασιλείας; Ας δούμε τη μεγάλη του σύνεση. Τον λοιδορούσε, λέει, ο άλλος ληστής· διότι υπήρχε και άλλος συσταυρωμένος ληστής, για να εκπληρωθεί αυτό που ειπώθηκε από τον προφήτη, ότι: «Και συγκαταλέχθηκε μεταξύ των ανόμων». Επειδή οι αγνώμονες Ιουδαίοι ήθελαν να διαβάλουν και τη δόξα του, και με κάθε τρόπο εκδήλωναν την κακία τους στα όσα συνέβαιναν· αλλά μέσα από όλα αυτά η αλήθεια αυξανόταν, και μέσα από τα ίδια τα εμπόδια γινόταν λαμπρότερη. Τον λοιδορούσε, λοιπόν, ο άλλος ληστής· κάποιος όμως από τους ευαγγελιστές αναφέρει ότι και οι δύο λοιδορούσαν τον Ιησού· και αυτό είναι αλήθεια, γεγονός που αναδεικνύει ακόμη περισσότερο την ευγνωμοσύνη αυτού. Διότι είναι φυσικό στην αρχή να τον λοιδορούσε, αλλά ξαφνικά να επέδειξε τόσο μεγάλη μεταστροφή. Τον λοιδορούσε, λοιπόν, λέει, ο άλλος ληστής. Είδες τον έναν ληστή και τον άλλο ληστή; Και οι δύο βρίσκονταν στον σταυρό, και οι δύο προέρχονταν από την πονηρία, και οι δύο από ληστρικό βίο, αλλά δεν κατέληξαν και οι δύο στα ίδια· παρά ο ένας κληρονόμησε τη βασιλεία, ενώ ο άλλος παραπέμφθηκε στη γέεννα. Έτσι και χθες, υπήρχε μαθητής και μαθητές· αλλά ο ένας προετοιμαζόταν για προδοσία, ενώ οι άλλοι ετοιμάζονταν για διακονία· και εκείνος έλεγε στους Φαρισαίους: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;»

Μόνος ο ταλαίπωρος Ιούδας απέκοψε τον εαυτό του από μια τέτοια άγκυρα, υποδεικνύοντας με ένα φίλημα το Πρόβατο στους λύκους, και πουλώντας για τριάντα αργύρια τον Κύριο, του οποίου το αίμα εξαγόρασε τον κόσμο. Αλλά, ω της μακάριας και λαμπρής συνωρίδας σας, απόστολοι! Διότι γίνατε τα πάντα στους πάντες κατά χάριν, αιχμαλωτίζοντας ζωντανές τις αγέλες των ανθρώπων με δεξιοτεχνία, όχι με το καλάμι, αλλά με τον λόγο. Επειδή εσείς είστε οι αμετακίνητοι στύλοι της Ορθοδοξίας, η πέτρα της Εκκλησίας, τα σκήπτρα της βασιλείας, και μάλιστα οι άγρυπνοι προστάτες αυτού του ποιμνίου, οι άμισθοι ιατροί της ασθενούσας ανθρωπότητας, και οι συμπονετικοί ανάδοχοι της μετάνοιάς μας προς τον Θεό. Διότι, όντας σαν κάποιοι έμψυχοι άκμονες, την ώρα που δεχόσασταν τα χτυπήματα, σφυρηλατήσατε εκείνους που σας χτυπούσαν, οδηγώντας τους στην επίγνωση.

Ψαλμός 35ος. Στο τέλος, για τον δούλο του Κυρίου, τον Δαβίδ. «Λέει ο παράνομος μέσα του να αμαρτάνει», δηλαδή, πρώτα μέσα του μελετά και αποφασίζει να πράξει την παράνομη αμαρτία, επειδή δεν υπάρχει «φόβος Θεού απέναντι από τα μάτια του». Και αυτά ταιριάζουν μεν σε κάθε παράνομο άνθρωπο, ταιριάζουν όμως περισσότερο στον Ιούδα τον προδότη· «Διότι ενήργησε με δόλο», λέει, «ενώπιόν του», δηλαδή δολιεύθηκε και χάθηκε από τη δολιότητά του· και δεν φρόντισε «να βρει την ανομία του» και να την εξαλείψει. «Τα λόγια του στόματός του είναι ανομία και δόλος», επειδή έλεγε στους Ιουδαίους: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω», και «δεν θέλησε να κατανοήσει» μια τόσο μεγάλη παρανομία ώστε να συγκρατήσει τον εαυτό του. Απεναντίας, «ανομία συλλογίστηκε στο κρεβάτι του», δηλαδή το να παραδώσει τον διδάσκαλο στα χέρια φονιάδων. «Και στάθηκε σε κάθε δρόμο που δεν είναι αγαθός», μέχρι να παραδώσει τον διδάσκαλο σε αιμοσταγείς δολοφόνους, «και την κακία δεν τη βδελύχθηκε», δηλαδή δεν μίσησε την κακία, αλλά μάλλον την αγάπησε. «Κύριε», που είναι ο Πατέρας, «στον ουρανό είναι το έλεός σου», εκεί όπου δεν υπάρχει ίχνος αμαρτίας, «και η αλήθειά σου», που είναι ο Υιός σου, φτάνει «έως τις νεφέλες», διότι μέσω της ελαφριάς νεφέλης, της Παρθένου, ήρθε και μέσω νεφέλης αναλήφθηκε από τη γη προς εσένα, τον Πατέρα του. «

Ερώτηση: Και ποιος είναι, λέει, αυτός ο φτωχός, που όποιος τον κατανοήσει αξιώνεται και μακαρισμού και τόσο μεγάλων αγαθών υποσχέσεων; Απόκριση: Με την ευρύτερη έννοια, είναι καλό να ευεργετεί κανείς κάθε φτωχό και πένητα. Εδώ όμως κατεξοχήν φτωχό και πένητα ονόμασε εκείνον που πλούτιζε με τη θεότητα, αλλά πτώχευσε μέχρι να πάρει σάρκα δούλου. Αυτόν, επειδή δεν τον κατανόησαν οι εχθροί του, τον καταδίκασαν σε ατιμωτικό θάνατο. Όσοι όμως τον κατανόησαν και πίστεψαν σε αυτόν, αξιώθηκαν τους προαναφερθέντες μακαρισμούς, και μέχρι σήμερα λέει ο καθένας μας προς αυτόν: «Εγώ είπα: Κύριε, ελέησέ με και γιάτρεψε την ψυχή μου, διότι αμάρτησα απέναντί σου». Και ο Κύριος, σαν να απαντά, λέει: «Οι εχθροί μου μίλησαν κακά για εμένα: πότε θα πεθάνει και θα χαθεί το όνομά του;» Διότι νόμιζαν ότι, αν τον θανατώσουν, θα εξαφανιστεί το όνομά του. «Και έμπαινε για να δει· μάταια μιλούσε», δηλαδή, ένας από τους μαθητές που πήγαινε προς τους Ιουδαίους, «μάταια μιλούσε» την ανομία που «η καρδιά του μάζεψε μέσα της, έβγαινε έξω και τα ίδια έλεγε»: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;» Γι' αυτό και «ψιθύριζαν εναντίον μου όλοι οι εχθροί μου, εναντίον μου σκέφτονταν κακά για εμένα, και λόγο παράνομο» θανάτωσης «κατέθεσαν εναντίον μου», αλλά «μήπως αυτός που κοιμάται δεν θα σηκωθεί ξανά;»

Ο Ιώβ είχε υπάρχοντα και δεν ήταν φιλάργυρος. Ο Ιούδας δεν είχε και επιθυμούσε να έχει, και ήταν φιλάργυρος και έκλεψε πολλές φορές τα χρήματα των φτωχών από το ταμείο και έλεγε στους Ιουδαίους: «Τι θέλετε να μου δώσετε και εγώ θα σας τον παραδώσω;». Διότι ο φιλάργυρος λυπάται όταν δεν έχει χρήματα, εάν όμως έχει, πάλι λυπάται επειδή δεν έχει περισσότερα. Ο αφιλάργυρος όμως, είτε έχει είτε δεν έχει, ούτε χαίρεται υπερβολικά ούτε θλίβεται, διότι και όταν έχει, συμπεριφέρεται σωστά και όπως είναι αρεστό στον Θεό, και όταν δεν έχει, ζει ενάρετα και ευχαριστεί τον Θεό. Διότι ακόμη και αν στερείται τα αναγκαία, ακόμη και αν στερείται ενδυμάτων, ευχαριστεί τον Θεό και θεωρεί τον εαυτό του μακάριο μέσα από την υπομονή του, σύμφωνα με το: «μακάριοι οι φτωχοί, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών». Την οποία είθε να αξιωθούμε να επιτύχουμε όλοι μας με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Θεού Λόγου. Αμήν.