Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 27:51

Και γενικά, όλα όσα έχουν ειπωθεί για τον Ιούδα θα βρεις ότι προφητεύουν την παρουσία του Σωτήρος. Διότι ο φιλομαθής, διαβάζοντας λίγο λίγο, μπορεί να κατανοήσει τα όσα έχουν ειπωθεί γι' αυτόν. Για να μην διηγούμαστε όμως ολόκληρη την ιστορία, ας ακούσουμε τον Απόστολο που λέει: «διότι είναι πρόδηλο ότι εκ της φυλής Ιούδα ανέτειλε ο Κύριός μας». Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο συνέβησαν όσα συνέβησαν, για να καταστήσουν φανερό τον Δημιουργό μέσω του δικού του έργου. Διότι ποιος, βλέποντας ένα πλοίο να κατευθύνεται άριστα, δεν αναλογίζεται τον κυβερνήτη; Και βλέποντας ένα άρμα να προχωρά ομαλά και να καθοδηγείται με επιδέξια ηνία, δεν σκέπτεται τον ηνίοχο; Εάν λοιπόν αυτά ισχύουν στα ανθρώπινα έργα, τι θα μπορούσαμε να πούμε για τα παράδοξα του Σωτήρος; Διότι βλέπουμε τα φοβερά και παράδοξα δημιουργήματά του· όπως τις τρικυμίες της θάλασσας και τις κινήσεις των ανέμων που προσκρούουν σε αυτήν, τον κύκλο του ήλιου, την πορεία της σελήνης και τη διάταξη των αστέρων. Και ποιος δεν φοβήθηκε, όταν «το καταπέτασμα του ναού σχίστηκε από πάνω έως κάτω», όταν ο ήλιος, μη αντέχοντας το ανοσιούργημα, από φόβο απέσυρε το φως του, ή όταν «οι πέτρες σχίστηκαν και τα μνημεία ανοίχτηκαν» και οι αναπαυόμενοι νεκροί αναστήθηκαν και οι εχθροί φοβήθηκαν από το πρόσωπό του; Γι' αυτό και παρά τη θέλησή τους ομολογούσαν ότι «αληθώς Υιός Θεού ήταν ούτος». Και γενικά «τα περισσότερα από τα έργα του είναι απόκρυφα». «

Έτσι και η αιμορροούσα γυναίκα, επειδή πίστεψε και άγγιξε μόνο το κράσπεδο, θεραπεύτηκε· και η μεν θάλασσα, που άφριζε από τα κύματα, υπάκουσε στον σαρκωθέντα Λόγο και έπαυσε την τρικυμία· ο δε εκ γενετής τυφλός θεραπεύτηκε από τον Λόγο με το πτύσμα της σάρκας. Και το ακόμη μεγαλύτερο και πιο παράδοξο (διότι ίσως αυτό σκανδάλισε και τους πιο ασεβείς), ενώ ο Κύριος ήταν κρεμασμένος πάνω στον ίδιο τον σταυρό (διότι δικό Του ήταν το σώμα και μέσα σε αυτό βρισκόταν ο Λόγος), ο μεν ήλιος σκοτίστηκε, η δε γη σείστηκε, οι πέτρες σχίστηκαν, το καταπέτασμα του ναού σχίστηκε και πολλά σώματα των κεκοιμημένων αγίων αναστήθηκαν.

Επομένως, δεν είναι δυνατόν να εγκαταλειφθεί από τον Πατέρα ο Κύριος, ο οποίος βρίσκεται πάντοτε σε Αυτόν, και πριν εκφέρει τον λόγο, και όταν έβγαζε αυτή τη φωνή. Αλλά ούτε είναι θεμιτό πάλι να λέγεται ότι δειλιάζει ο Κύριος, εξαιτίας του οποίου οι θυρωροί του άδη τρόμαξαν και εγκατέλειψαν τον άδη· και τα μεν μνήματα άνοιξαν, πολλά δε σώματα των αγίων αναστήθηκαν και εμφανίστηκαν στους δικούς τους. Ας φιμωθεί, λοιπόν, κάθε αιρετικός, και ας φοβάται να λέει ότι δειλιάζει ο Κύριος, τον οποίο ο θάνατος αποφεύγει όπως ο δράκοντας, τον οποίο τρέμουν οι δαίμονες, και φοβάται η θάλασσα· εξαιτίας του οποίου οι ουρανοί σχίζονται και όλες οι δυνάμεις σαλεύονται. Διότι, ιδού, ενώ Εκείνος έλεγε, «Γιατί με εγκατέλειψες;», ο Πατέρας αποδείκνυε ότι, όπως πάντοτε, έτσι και τότε βρισκόταν σε Αυτόν. Επειδή η γη, αναγνωρίζοντας τον Δεσπότη που μιλούσε, αμέσως άρχισε να τρέμει, και το καταπέτασμα σκιζόταν, ο ήλιος κρυβόταν, και οι πέτρες διαρρηγνύονταν, και τα μεν μνημεία, όπως προείπα, άνοιγαν, οι δε νεκροί που βρίσκονταν μέσα σε αυτά εγείρονταν· και το πλέον αξιοθαύμαστο είναι ότι οι παριστάμενοι τότε, οι οποίοι προηγουμένως Τον αρνούνταν, ύστερα, βλέποντας αυτά, ομολογούν ότι Αυτός είναι αληθινά ο Υιός του Θεού.

Αυτό όμως δεν εξελίχθηκε σύμφωνα με τη θέληση του διαβόλου· διότι τον θάνατο που φοβόταν ότι θα συμβεί, αυτόν ακριβώς υπέστη ο Κύριος, και έτσι εκείνος σκυλεύθηκε· και, ενώ νόμισε ότι κρατά τον Χριστό στην εξουσία του θανάτου, ο ίδιος αποδείχθηκε μάλλον νεκρός· και, ενώ καυχήθηκε ότι έστησε ενέδρα σε άνθρωπο, έγινε αιτία να γνωριστεί Εκείνος ως Θεός. Διότι, μόλις απέθανε, η μεν κτίση έμεινε χωρίς ήλιο, το δε καταπέτασμα του ναού εσχίσθη, η γη εσείσθη και οι πέτρες εσχίσθησαν, ενώ οι στρατιώτες, μαζί με τους πυλωρούς του άδη, κατελήφθησαν από τρόμο. Από τα γεγονότα αυτά μπορούσε κανείς να διαπιστώσει ότι δεν επρόκειτο πλέον για άνθρωπο, αλλά αληθινά για τον Θεό εν σώματι, όπως ακριβώς έλεγαν και όσοι τα έβλεπαν: «Αληθινά αυτός είναι Υιός Θεού». Διότι και πολλά μνημεία ανοίχθηκαν, και αναστήθηκαν οι νεκροί τους.

Εφόσον δε μόλις τόλμησε να στραφεί εναντίον του Κυρίου, βλέπει τον εαυτό του να έχει εκδιωχθεί από τα πάντα, να καταπατείται από όλους και να συντρίβεται κάτω από τα πόδια μας· το μέγα όμως και παράδοξο είναι ότι, ενώ ο Κύριος κρεμόταν πάνω στον ίδιο τον σταυρό (διότι δικό Του ήταν το σώμα και μέσα σε αυτό βρισκόταν ο Λόγος), ο μεν ήλιος σκοτείνιασε, η δε γη σείστηκε, οι πέτρες σχίστηκαν, το καταπέτασμα του ναού σκίστηκε και πολλά σώματα των κεκοιμημένων αναστήθηκαν· και κανείς, όπως τολμούν τώρα οι Αρειανοί, δεν διαλογίστηκε εάν πρέπει να υπακούει στον σαρκωθέντα Λόγο· αλλά, αν και έβλεπαν άνθρωπο, αναγνώριζαν ότι Αυτός είναι ο Δημιουργός τους· και ενώ άκουγαν ανθρώπινη φωνή, δεν έλεγαν εξαιτίας του ανθρώπινου στοιχείου ότι ο Λόγος είναι κτίσμα· αλλά μάλλον έτρεμαν και αναγνώριζαν εξίσου καλά ότι μιλούσε μέσα από άγιο ναό· διότι η κτίση δεν προσκυνά κτίσμα· ούτε πάλι εξαιτίας της σάρκας αρνήθηκε η κτίση να προσκυνήσει τον Κύριό της, αλλά έβλεπε στο σώμα τον ίδιο τον δημιουργό της· και στο όνομα του Ιησού Χριστού κάθε γόνατο λύγισε και θα λυγίσει, και κάθε γλώσσα θα ομολογήσει ότι Κύριος είναι ο Ιησούς Χριστός· διότι η σάρκα δεν έφερε αδοξία στον Λόγο· μη γένοιτο· αλλά μάλλον αυτή δοξάστηκε από Αυτόν· ούτε, επειδή ο Υιός που υπάρχει σε μορφή Θεού ανέλαβε μορφή δούλου, ελαττώθηκε ως προς τη θεότητα, αλλά μάλλον και ο ίδιος έγινε ελευθερωτής κάθε σάρκας και κάθε κτίσης· ο Οποίος και ενώ σταυρωνόταν, μαρτυρούνταν ως Δεσπότης της κτίσης· καθώς ο μεν ήλιος απέσυρε τις ακτίνες του, και η γη έτρεμε, οι δε πέτρες σχίζονταν, και οι δήμιοι αναγνώρισαν ότι αληθινά Υιός Θεού είναι ο σταυρωθείς· διότι το σώμα που έβλεπαν δεν ανήκε σε κάποιον κοινό άνθρωπο, αλλά στον Θεό· βρισκόμενος στο οποίο, ακόμη και όταν σταυρωνόταν, ανέστησε νεκρούς· τότε που και ο ήλιος, αγανακτώντας και μη αντέχοντας τις σωματικές ύβρεις που συνέβαιναν εις βάρος του κοινού Δεσπότη των πάντων, τις οποίες ο ίδιος υπέμεινε εκούσια για εμάς, αποστράφηκε· και αποσύροντας τις ακτίνες του, κατέστησε εκείνη την ημέρα χωρίς ήλιο.

Απόκριση. Για να δείξει τη δύναμή του, και να εκφοβίσει τους Ιουδαίους, και να τους οδηγήσει στην πίστη. Διότι αυτή η φωνή έσχισε τις πέτρες, έσκισε το καταπέτασμα του ναού, έσεισε τη γη και άνοιξε τα μνήματα. Και ούτε έτσι κατανόησαν οι αγνώμονες Ιουδαίοι.

Και ο μεν θείος ναός, σχεδόν αγανακτώντας εξίσου με αυτούς που πενθούν, σχιζόταν στα δύο. διότι είναι γεγραμμένο ότι το καταπέτασμα του ναού σχίστηκε από πάνω έως κάτω. Ο ήλιος, αφού απέσυρε το δικό του φως και μάζεψε τις ακτίνες του, δεν καταδεχόταν να φέγγει πλέον σε αυτούς που βρίσκονταν πάνω στη γη. διότι προκάλεσε σκοτάδι από την έκτη έως την ενάτη ώρα. Σχίζονταν δε και οι πέτρες. Και ίσως μάλιστα να συνέβαινε κάτι το ασυνήθιστο και γύρω από τον κύκλο της σελήνης, ώστε να δίνει την εντύπωση ότι και αυτή είχε μεταβληθεί σε αίμα. Βέβαια, κάτι τέτοιο έχει αποσιωπηθεί από τους αγίους ευαγγελιστές, ωστόσο η πίστη που προέρχεται από την προφητεία είναι αξιόπιστη. Το ότι με τα προστάγματα του Δημιουργού δεν έγιναν τα σημεία μόνο στον ήλιο, αλλά ολόκληρη η κτίση μετέπεσε σε μια άσχημη και ασυνήθιστη για αυτήν κατάσταση, γίνεται σαφές μέσω της φωνής του Ησαΐα που λέει: «Και θα ενδύσω τον ουρανό με σκοτάδι, και θα κάνω το περίβλημά του σαν τρίχινο σάκο». Όταν δε λέει ουρανό, εννοεί βεβαίως όλα τα ουράνια σώματα. και λέει ότι τα ενδύει σαν με σκοτεινό σάκο, καθώς πενθούν και πονούν βαθιά, και διαμαρτύρονται έντονα με αυτή τους ακριβώς την εμφάνιση. Αυτά λοιπόν θα έλεγα ότι είναι τα σημεία ή τα τέρατα στον ουρανό. Όσο για τα σημεία στη γη, δηλαδή «αίμα και φωτιά και ατμίδα καπνού», νομίζω ότι υποδηλώνουν τις συμφορές των Ιουδαίων, τις οποίες τους επισώρευσε ο σφοδρότατος πόλεμος, αυτός που έγινε από τα χέρια των Ρωμαίων.

Το ότι, λοιπόν, επρόκειτο να πλουτίσουν με κάθε σοφία και με κάθε γνώση και με κάθε λόγο οι προσκυνητές του Σωτήρος, δεχόμενοι δηλαδή τη γνώση του μυστηρίου του καθαρή και ελεύθερη από κάθε σκιά, το φανέρωνε το καταπέτασμα που δεν σχίστηκε εν μέρει, αλλά εξ ολοκλήρου. Διότι αυτό σημαίνει το «από πάνω έως κάτω». Θεωρούμε δε ως τον πλέον οικείο και πολύ περισσότερο τον πιο ταιριαστό καιρό για την αποκάλυψη των θείων μυστηρίων, τον καιρό κατά τον οποίο ο Σωτήρας παρέδωσε την ψυχή του για εμάς, αφού ο Ισραήλ είχε ήδη απορρίψει τη χάρη και είχε αποσκιρτήσει ολοκληρωτικά από την αγάπη προς τον Θεό, μέσω της ασεβούς συμπεριφοράς και των πιο αποτρόπαιων τολμημάτων εναντίον του. Διότι θα μπορούσε κανείς να διαπιστώσει ότι τίποτα δεν έλειπε από τα ανοσιουργήματά τους, μαθαίνοντας ότι οδήγησαν μέχρι τον θάνατο τον χορηγό της ζωής.

Ματθ. 27, 51-54 «Σείστηκε» δε «και η γη», σημαίνοντας τη μετάβαση προς το καλύτερο ή και δείχνοντας την αγανάκτηση εναντίον εκείνων που τον ύβρισαν. Το δε ότι σχίστηκαν οι πέτρες είναι σημείο του ότι άνοιξε η «λίθινη καρδιά» των εθνών για την υποδοχή του ευαγγελικού σπόρου. Οι δε άγιοι που αναστήθηκαν και εμφανίστηκαν στους «πολλούς δεν» έλαβαν μόνο εκείνοι πρόωρα το χάρισμα της ανάστασης, αλλά αυτό έγινε ως σημείο ότι καταργήθηκε ο θάνατος διά του θανάτου του Χριστού. Σε αυτό νομίζω ότι απέβλεπε και ο νόμος όταν πρόσταζε αυτόν που φόνευσε ακούσια και διέφυγε, να επιστρέψει και πάλι στην πατρίδα του μετά τον θάνατο του αρχιερέα· διότι ο θάνατος του Χριστού απέδωσε σε εμάς τους υποδίκους την άνοδο στην άνω Ιερουσαλήμ. «Σείστηκε η γη», σημαίνοντας τη μετάβαση των πραγμάτων προς το καλύτερο, δείχνοντας ταυτόχρονα την αγανάκτηση του Θεού κατά εκείνων που τον ύβρισαν. Το δε ότι σχίστηκαν οι πέτρες δηλώνει ότι άνοιξαν οι ψυχές των εθνικών για να αποδεχθούν την πίστη του Χριστού. Ενώ οι άγιοι που αναστήθηκαν και εμφανίστηκαν σε «πολλούς» σημαίνουν ότι καταργήθηκε ο θάνατος διά του θανάτου του Χριστού.

Ματθ. 27, 51 Το σχίσιμο του καταπετάσματος ήταν ολοφάνερο σημάδι ότι σχεδόν και ο ίδιος ο ναός πένθησε αυτούς που παρασύρθηκαν στον όλεθρο και την απώλεια, οι οποίοι σταύρωσαν τον ίδιο τον δεσπότη του ναού. Ίσως πάλι το συμβάν να τους ήλεγχε για την ασέβειά τους κατά του Χριστού, σύμφωνα με τη δική τους συνήθεια. Διότι ήταν έθιμο στους Ιουδαίους να σχίζουν τα ενδύματά τους όταν βλασφημείτο ο Θεός. Φαίνεται όμως ότι το γεγονός αυτό υποδηλώνει σε εμάς και κάτι άλλο από τα αναγκαία για την ωφέλειά μας. Διότι το καταπέτασμα, που έκρυβε στο εσωτερικό τα Άγια των Αγίων, όταν έφτασε ο καιρός κατά τον οποίο έπρεπε να υποχωρήσει η σκιά του νόμου και να τερματιστεί η τυπική λατρεία, και να ανοιχτούν τα Άγια των Αγίων σε όσους έχουν δικαιωθεί μέσω της πίστης στον Χριστό, σχίζεται, σαν να τα φανερώνει ο Θεός στους αξίους, ώστε στο εξής, χωρίς κανένα εμπόδιο, να εισέρχονται στην εσωτερική σκηνή όσοι ακολουθούν τα ίχνη του Χριστού.

Στον ύπνο του, φαινόταν ότι ένας Μακεδόνας πρόσφερε ικεσίες στον μακάριο Παύλο· διότι ήταν πρεσβύτης ως προς τη φρόνηση, γηραιός ως προς τον νου, και πλήρης από την άνωθεν σοφία. Και ο σοφός Ιωάννης κάπου προσφωνούσε αυτούς που έχουν αγιαστεί εν Χριστώ διά της πίστεως: «Σας γράφω, πατέρες, διότι γνωρίσατε αυτόν που υπάρχει από την αρχή. Σας γράφω, νεανίσκοι, διότι είστε ισχυροί και έχετε νικήσει τον πονηρό». Υπόσχεται, λοιπόν, την έκχυση του Αγίου Πνεύματος σε όσους τον υπηρετούν ως δούλοι. Και ποιοι να είναι πάλι αυτοί; Βεβαίως εκείνοι που υποτάσσουν τον αυχένα της διανοίας στα ευαγγελικά θεσπίσματα, έχοντας απομακρυνθεί από την τυπική λατρεία και έχοντας απαλλαγεί από την ελληνική απάτη, σύμφωνα με εκείνον που λέει: <Και θα δώσω τέρατα ψηλά στον ουρανό και σημεία κάτω στη γη, αίμα και πυρ και ατμίδα καπνού. Ο ήλιος θα μεταστραφεί σε σκοτάδι και η σελήνη σε αίμα, προτού έλθει η μεγάλη και επιφανής ημέρα του Κυρίου.> Εξαιτίας των ιουδαϊκών ασεβειών, εκείνων δηλαδή που έγιναν εναντίον του Χριστού, δυσφόρησε και αυτή η ίδια η φύση των στοιχείων, και η κτίση θρήνησε γοερά, βλέποντας τον Δεσπότη της να υβρίζεται, και ο μεν θείος ναός, σχεδόν αγανακτώντας όμοια με όσους πενθούν, περιεσχίσθη· διότι είναι γραμμένο ότι «Το καταπέτασμα του ναού σχίστηκε από πάνω έως κάτω»· ο δε ήλιος, ανακόπτοντας το δικό του φως και συστέλλοντας τις ακτίνες του, δεν καταδεχόταν πλέον να φέγγει στους κατοίκους της γης.

Διότι έγινε σκοτάδι από την έκτη μέχρι την ενάτη ώρα, και σχίζονταν οι πέτρες, και ίσως μάλιστα κάτι ασυνήθιστο συνέβη και γύρω από τον κύκλο της σελήνης, ώστε να φαίνεται ότι και αυτή μετατράπηκε σε αίμα. Αυτό βέβαια έχει αποσιωπηθεί από τους αγίους Ευαγγελιστές, ωστόσο η πίστη από την προφητεία είναι αξιόπιστη. Και ότι με τα νεύματα του Δημιουργού τα σημεία δεν έγιναν μόνο στον ήλιο, αλλά ολόκληρη η κτίση μετέπεσε σε μια άσχημη και ασυνήθιστη κατάσταση γι' αυτήν, γίνεται σαφές από τον Θεό που λέει μέσω της φωνής του Ησαΐα: «Και θα ντύσω τον ουρανό με σκοτάδι, και θα θέσω ως περιβόλαιό του τον σάκο». Και όταν λέει «ουρανό», οπωσδήποτε εννοεί όλα όσα βρίσκονται στον ουρανό, τα οποία ντύθηκαν το σκοτάδι σαν σάκο, πενθώντας και πονώντας, και σαν να βγάζουν κραυγή με αυτήν τους την εμφάνιση. Αυτά, λοιπόν, θα έλεγα ότι είναι τα σημεία στον ουρανό. Ενώ τα σημεία στη γη, δηλαδή το αίμα, η φωτιά και η ατμίδα καπνού, νομίζω πως φανερώνουν τις συμφορές των Ιουδαίων, τις οποίες τους συσσώρευσε ο σκληρότατος πόλεμος από το χέρι των Ρωμαίων. Διότι ολόκληρη η χώρα τους καταβρεχόταν με αίμα. Και επρόκειτο να κατακαεί, μαζί με τις πόλεις, και ο ίδιος ο περίφημος ναός, και τα σπίτια να καπνίζουν γκρεμισμένα.

Διότι θρήνησαν, καθώς καταστρέφονταν μαζί με την πόλη και με τον ίδιο τον θείο ναό, όταν οι Ρωμαίοι τα έκαιγαν όλα. «Θα τον θέσω λοιπόν», λέει, εννοώντας προφανώς τον Εμμανουήλ, «ως πένθος για αγαπητό, και εκείνους που είναι μαζί του ως ημέρα οδύνης». Διότι αυτοί που πίστεψαν πένθησαν τον Ιησού όταν σταυρώθηκε, και γυναίκες στέκονταν από μακριά θρηνώντας, η Μαρία η Μαγδαληνή και πάλι η Μαρία του Ιακώβου, καθώς και κάποιες άλλες μαζί τους. Και η ίδια η κτίση πενθούσε τον δικό της Δεσπότη. Διότι ο μεν ήλιος σκοτείνιαζε, οι πέτρες σχίζονταν, και ο ίδιος ο ναός έλαβε το σχήμα των πενθούντων, καθώς το καταπέτασμα σκίστηκε «από πάνω έως κάτω». Και κάτι τέτοιο μας υπέδειξε ο Θεός μέσω της φωνής του Ησαΐα, λέγοντας: «Και θα ντύσω τον ουρανό με σκότος, και θα θέσω σάκο ως περικάλυμμά του». Έγινε, λοιπόν, το πένθος γι' αυτόν ως πένθος για αγαπητό. Και τέθηκαν και εκείνοι που ήταν μαζί του, δηλαδή οι μαθητές, σε ημέρα οδύνης. Διότι, το ότι και αυτοί θρήνησαν, πώς είναι δυνατόν να αμφισβητηθεί; Επειδή, ενώ βρίσκονταν μέσα στην οδύνη, οι γυναίκες τους ανήγγειλαν την ανάσταση του Χριστού· και τότε ακριβώς, αφού μόλις και μετά βίας αναθάρρησαν, έτρεχαν προς το μνημείο.

Φαίνεται δε ότι μέσω αυτών ο Προφήτης μάς υποδηλώνει τον σεισμό, ο οποίος, όπως λένε οι ιερουργοί των ευαγγελικών κηρυγμάτων, συνέβη κατά την ύψωση στον τίμιο σταυρό. Διότι ο Προφήτης, βέβαια, αναφέρει σε αυτά το γεγονός με περισσότερες λεπτομέρειες. Ο σοφότατος όμως σε μας Ματθαίος, συντομεύοντας την αφήγηση, λέει τα εξής: «Ο δε Ιησούς, αφού έκραξε πάλι με μεγάλη φωνή, παρέδωσε το πνεύμα. Και ιδού το καταπέτασμα του ναού σχίστηκε στα δύο από πάνω μέχρι κάτω, και η γη σείστηκε, και οι πέτρες σχίστηκαν, και τα μνημεία ανοίχτηκαν, και πολλά σώματα των κεκοιμημένων αγίων αναστήθηκαν.» Επειδή δε πρέπει να δώσουμε στα γεγονότα μια εύλογη ερμηνεία, φαίνεται ότι το να διαρρηγνύονται οι πέτρες και να φράσσονται οι φάραγγες υποδηλώνει αφενός την πώρωση των Ιουδαίων και αφετέρου τη μεταστροφή προς το καλύτερο εκείνων που λάτρευαν τα είδωλα. Διότι αυτοί που προσκύνησαν την κτίση παρά τον Κτίσαντα, απέκτησαν καρδιά σαν πέτρινη, σκληρή και άτεγκτη, όμοια με πέτρες που δεν φέρουν κανένα καρπό. Αλλά τι είπε γι' αυτούς ο Θεός μέσω της φωνής του Ιεζεκιήλ; «Και θα αποσπάσω την πέτρινη καρδιά τους από τη σάρκα τους, και θα τους δώσω καρδιά σάρκινη, για να γνωρίσουν ότι εγώ είμαι ο Κύριος.» Επομένως, σχίστηκαν οι καρδιές των πλανεμένων, καθώς ο Θεός τις διάνοιγε, ώστε να δεχθούν τον λόγο του σωτήριου κηρύγματος.

Διότι ο Χριστός, όταν παρουσιάστηκε ως αρχιερέας των μελλόντων αγαθών, διαμέσου της μεγαλύτερης και τελειότερης σκηνής, η οποία δεν είναι χειροποίητη, δηλαδή δεν ανήκει σε αυτήν την κτίση, και όχι με αίμα τράγων και μόσχων, αλλά με το δικό του αίμα, εισήλθε μία για πάντα στα άγια, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση. Διότι, αν το αίμα των ταύρων και των τράγων και η στάχτη της δαμάλεως που ραντίζει τους μολυσμένους τους αγιάζει προσφέροντας την καθαρότητα της σάρκας, πόσο μάλλον το αίμα του Χριστού; Και πάλι: Έχοντας λοιπόν, αδελφοί, παρρησία για να εισέλθουμε στα άγια με το αίμα του Ιησού, από τον δρόμο που αυτός εγκαινίασε για μας, δρόμο νέο και ζωντανό, διαμέσου του καταπετάσματος, δηλαδή της σάρκας του. Και επειδή η σάρκα του, που ήταν το καταπέτασμα, ατιμάστηκε, γι' αυτό και το τυπικό καταπέτασμα του ναού σχίστηκε, καθώς έχει γραφτεί: Και ιδού, το καταπέτασμα του ναού σχίστηκε στα δύο, από πάνω έως κάτω, διότι δεν απέμεινε ούτε λίγο από αυτό. Επειδή δηλαδή ο Δεσπότης είπε, Ιδού, αφήνεται σε εσάς ο οίκος σας έρημος, ο οίκος διαρράγηκε.

Και πολλές Γραφές μαρτυρούν περί της αναστάσεως των νεκρών. Διότι υπάρχουν και άλλα περισσότερα χωρία περί αυτού. Αλλά τώρα, μόνο ως υπενθύμιση προσπερνάμε την τετραήμερη ανάσταση του Λαζάρου, προσπερνάμε δε λόγω του λίγου χρόνου και τον γιο της χήρας που αναστήθηκε. Και μόνο για υπενθύμιση ας αναφερθεί τώρα και η κόρη του αρχισυνάγωγου, ας ειπωθεί και το ότι σχίστηκαν οι πέτρες και πολλά σώματα των κεκοιμημένων αγίων αναστήθηκαν, όταν άνοιξαν τα μνήματα. Προπάντων όμως ας μνημονεύεται ότι ο Χριστός αναστήθηκε εκ νεκρών.

Και αν δεν ήταν Θεός, πώς σκοτίστηκε ο ήλιος επάνω στον σταυρό; Αν δεν ήταν σάρκα, ποιος κρεμόταν στον σταυρό; Και αν δεν ήταν Θεός, ποιος έσεισε τη γη εκ θεμελίων; Αν δεν ήταν σάρκα, τίνος τα χέρια και τα πόδια καρφώθηκαν με καρφιά; Και αν δεν ήταν Θεός, πώς σχίστηκε το καταπέτασμα του ναού και ράγισαν οι πέτρες και ανοίχτηκαν οι τάφοι;

Γι' αυτό δεν μεταχειρίστηκε προς τον Πιλάτο κομπασμούς και μεγαλόστομα λόγια, για να μην τον εξοργίσει και αποτύχει στο αίτημά του· ούτε του λέει: Δώσε μου το σώμα του Ιησού, ο οποίος πριν από λίγο σκοτείνιασε τον ήλιο, έσχισε τις πέτρες, έσεισε τη γη, άνοιξε τα μνήματα και έσχισε το καταπέτασμα του ναού. Τίποτα τέτοιο δεν λέει στον Πιλάτο.

Αν λοιπόν έπρεπε να εμφανιστεί κάποιος, ίσως να επιδείκνυε περιβολή αντίθετη από τους λευκοντυμένους ανθρώπους· αμέσως λοιπόν κατά το Πάθος, όχι μόνο ο ήλιος σκοτείνιασε, αλλά και ο Σωτήρας, αφού έκραξε με μεγάλη φωνή, παρέδωσε το πνεύμα, το καταπέτασμα του ναού σχίστηκε στα δύο, σχεδόν σαν να έσκιζαν τα ενδύματά τους και οι ίδιοι οι άγγελοι που κατοικούσαν παλαιότερα στο ιερό, οι οποίοι και έσκισαν το σεπτό ύφασμα, ώστε, μένοντας γυμνός και έρημος από τη φρουρά τους ο τόπος των αβάτων και των αδύτων, να παραδοθεί έτοιμος στους εχθρούς και τους πολεμίους. Αλλά αυτά βέβαια συνέβαιναν κατά το Πάθος· κατά τη σωτήρια ανάσταση, όμως, ως άγγελοι της ζωής και κήρυκες της αναστάσεως, παρέστεκαν στον τόπο όπου έκειτο το σώμα, αποκτώντας, τρόπον τινά από την ίδια την επαφή τους με τον τόπο, αγιοσύνη ανώτερη από τη δική τους, και μετέχοντας στην ανάστασή Του.

«Και ιδού το καταπέτασμα του ναού σχίστηκε στα δύο, και η γη σείστηκε, και οι πέτρες σχίστηκαν, και τα μνημεία ανοίχθηκαν, και πολλά σώματα των κεκοιμημένων αγίων εγέρθηκαν·» τόσα πολλά είχε τη δύναμη να ενεργήσει η δυνατή του φωνή.

Αυτή θα πρέπει να είναι η εβδομάδα του σωτηρίου κηρύγματος, διά του οποίου ο Σωτήρας και Κύριός μας Ιησούς Χριστός εδραίωσε την παράδοση της Καινής Διαθήκης σε πολλούς που μαθήτευσαν κοντά Του· άλλοτε μεν πριν από το πάθος ζώντας και πολιτευόμενος μαζί τους, άλλοτε δε και μετά την ανάληψη εμφανιζόμενος σε αυτούς επί σαράντα ημέρες και συναναστρεφόμενος μαζί τους, και λέγοντας τα σχετικά με τη βασιλεία του Θεού· γι' αυτό και τους παρήγγειλε να μην απομακρυνθούν από τα Ιεροσόλυμα. Στο μέσο δε αυτής της εβδομάδας, εξαιτίας της επιβουλής που υπέστη από τους Ιουδαίους, εκπληρώθηκαν και τα όσα ακολουθούσαν τη θεία προφητεία, αφού κήρυξε περίπου τριάμισι έτη, όπως αποδεικνύεται και από τη γραφή των Ευαγγελίων· γι' αυτό έχει ειπωθεί: «και στο μέσο της εβδομάδας θα καταργηθεί η θυσία και η σπονδή»· και είναι σαφές πώς, αμέσως με το πάθος, στην ουσία καταργήθηκε από αυτούς η θυσία και η σπονδή· όταν, σύμφωνα με τη γραφή των Ευαγγελίων, το καταπέτασμα του ναού σχίστηκε από πάνω μέχρι κάτω· και σύμφωνα με την ιστορία του Ιώσηπου: «Κατά την ίδια την εορτή της Πεντηκοστής, τη νύχτα, όταν οι ιερείς εισήλθαν στο ιερό, όπως ήταν η συνήθειά τους, για τις ιερουργίες, ανέφεραν ότι πρώτα αντιλήφθηκαν μια κίνηση και έναν θόρυβο, και έπειτα από αυτά μια ομαδική φωνή (που έλεγε): "Ας μεταβούμε από εδώ"».

Αυτά ας παρατεθούν από το σύγγραμμα της Ιουδαϊκής Αρχαιολογίας του Ιώσηπου. Και στον προφήτη Αμώς βρήκα στις αρχές της προφητείας του ότι άρχισε να προφητεύει «στις ημέρες του Οζίου, βασιλιά του Ιούδα, δύο χρόνια πριν από τον σεισμό». Για ποιον σεισμό όμως πρόκειται, δεν το εξηγεί πλέον με σαφήνεια. Νομίζω όμως ότι ο ίδιος προφήτης στη συνέχεια περιγράφει τον σεισμό στα όσα λέει: «Είδα τον Κύριο να στέκεται πάνω στο θυσιαστήριο, και είπε: Χτύπησε το θυσιαστήριο, και θα σειστούν τα πρόπυλα, και σύντριψε τα κεφάλια όλων· και αυτούς που θα απομείνουν θα τους σκοτώσω με ρομφαία». Μέσω αυτών θεωρώ ότι προφητεύεται ο σεισμός και η καθαίρεση των παλαιών ιερών σεβασμάτων του ιουδαϊκού έθνους και της λατρείας που τελούνταν από αυτούς στην Ιερουσαλήμ, καθώς και η καταστροφή που τους βρήκε μετά την παρουσία του Σωτήρα μας, όταν, επειδή απέρριψαν τον Χριστό του Θεού, τον αληθινό Αρχιερέα, εξάνθησε λέπρα στις ψυχές τους, όπως ακριβώς συνέβη και επί του Οζίου, όταν με αόρατη δύναμη ο ίδιος ο Κύριος, αφού στάθηκε στο θυσιαστήριό τους, έδωσε την εξουσία σε αυτόν που επρόκειτο να χτυπήσει, λέγοντας «χτύπησε το θυσιαστήριο». Ουσιαστικά αυτό δήλωνε όταν έλεγε: «Αφήνεται σε εσάς ο οίκος σας έρημος»· αμέσως λοιπόν κατά το πάθος Του «το καταπέτασμα του ναού σχίστηκε από πάνω έως κάτω», όπως ακριβώς ιστορεί ο Ιώσηπος ότι συνέβη κατά τους χρόνους του Οζίου.

Έπειτα, αρχικά μεν «σείστηκαν τα πρόπυλα», όταν «η γη σείστηκε» κατά τον καιρό του πάθους Του· λίγο αργότερα δε υπέμεινε και την έσχατη πτώση, και αφού έλαβε την εξουσία εκείνος που πλήττει, «κατέκοψε τα κεφάλια όλων». Κατά τον καιρό λοιπόν αυτόν και «η κοιλάδα» των «ορών» του Θεού «φράχτηκε», όπως ακριβώς συνέβη επί Οζίου, όσον αφορά μεν το γράμμα και την ακριβή λέξη, κατά την πολιορκία των Ρωμαίων, κατά την οποία νομίζω ότι συνέβησαν τέτοιου είδους γεγονότα, ως προς δε τη βαθύτερη έννοια, όταν η σωματική και κατώτερη λατρεία του νόμου του Μωυσή αποκλείστηκε ώστε να μην τελείται πλέον, εξαιτίας του σεισμού που επήλθε προφητικώς έκτοτε στο έθνος των Ιουδαίων, και εξαιτίας των υπολοίπων που έχουν καταγραφεί.

Είχαμε ανάγκη από Θεό σεσαρκωμένο και νεκρωμένο, για να ζήσουμε· συννεκρωθήκαμε, για να καθαρισθούμε· συναναστηθήκαμε, επειδή συννεκρωθήκαμε· συνδοξασθήκαμε, επειδή συναναστηθήκαμε. ΚΘʹ. Πολλά βέβαια ήταν τα θαύματα εκείνου του καιρού: Θεός που σταυρώνεται, ήλιος που σκοτίζεται και πάλι αναφλέγεται (διότι έπρεπε και τα κτίσματα να συμπάσχουν με τον Κτίστη)· καταπέτασμα που σχίζεται, αίμα και ύδωρ που χύνονται από την πλευρά· το ένα ως στοιχείο ανθρώπου, το άλλο ως υπέρτερο του ανθρώπου· γη που σείεται, πέτρες που ραγίζουν για χάρη της Πέτρας, νεκροί που ανασταίνονται προς πιστοποίηση της έσχατης και κοινής αναστάσεως· τα σημεία στον τάφο, και τα γεγονότα μετά τον τάφο, ποιος άραγε θα μπορούσε να τα υμνήσει επάξια; Τίποτα όμως δεν συγκρίνεται με το θαύμα της δικής μου σωτηρίας: λίγες σταγόνες αίματος αναπλάθουν ολόκληρο τον κόσμο, και γίνονται για όλους τους ανθρώπους ό,τι η πυτιά στο γάλα, συνδέοντας και συνενώνοντάς μας σε ένα.

Και βαθύ σκότος απλώθηκε από τον σταυρό, καθώς το Φως αποχωρούσε, και το ευρύ καταπέτασμα του ναού εσχίσθη. Η δε γη, σειόμενη, έσχισε τους βράχους επί της γης, και οι νεκροί εγκατέλειψαν τους τάφους εγειρόμενοι. Αυτός όμως, κατά την τρίτη ημέρα, αφού άνοιξε το μνήμα, εμφανίστηκε και πάλι στους φίλους του στη Γαλιλαία.

Και πώς τώρα να αντέξω βλέποντάς τον γυμνό και νεκρό κρεμασμένο στο ικρίωμα, αυτόν που αιώρησε τη γη πάνω από τα ύδατα, εξαιτίας του οποίου το φως του ήλιου συστάλθηκε και σκοτείνιασε όλη η λάμψη της σελήνης, και οι πέτρες σχίστηκαν από τον φόβο, και τα μνημεία άνοιξαν ως δείγμα της δύναμής του, καθώς ο ίδιος ο Αίτιος έπαθε για χάρη τους.

Από εκεί και έπειτα το θέαμα ήταν ακόμη πιο φρικτό: θα έβλεπες τα θεμέλια της γης να σείονται, τους βράχους να σχίζονται και τους τάφους των νεκρών ανοιγμένους. Και όταν πάλι κατέφθασε κάποιος κραδαίνοντας δόρυ, ένας ρωμαλέος άνδρας, στάθηκε δίπλα και του τρύπησε την κατώτατη πλευρά με το ξίφος· διότι αισθάνθηκα τη βαθιά πληγή από την τομή, βλέποντας το ρήγμα του τραύματος.

Πότε ήταν ατιμασμένος; Όταν θριάμβευαν οι στρατιώτες εμπαίζοντας τον Δεσπότη της στρατιάς των ουρανών. Πότε ήταν ατιμασμένος; Όταν, προσαρμόζοντας σε καλάμι έναν σπόγγο και γεμίζοντάς τον με όξος, πότιζαν [αυτόν και του έδιναν χολή] εκείνον που τους είχε στείλει ως βροχή το μάννα, όταν οι πέτρες διαρρηγνύονταν και το καταπέτασμα του ναού σκιζόταν, εκπλησσόμενα από την αυθάδεια των ασεβών, όταν ο ήλιος πενθούσε και ενδυόταν το σκοτάδι σαν πένθιμο σάκο, θρηνώντας για την πτώση των Ιουδαίων· διότι η ημέρα θρηνούσε τις συμφορές των Ιουδαίων, όταν ανάμεσα σε ληστές κρεμόταν η Ζωή, εκ των οποίων ο ένας ονείδιζε και καταλαλούσε, ενώ ο άλλος με τη μετάνοιά του λήστευε τον παράδεισο.

Ωδίνες άδου. Υπαινίσσεται την κάθοδο στον άδη και ότι οι Ιουδαίοι ωδινούσαν, δηλαδή γεννούσαν ψευδείς μαρτυρίες κατά του Χριστού (του Κυρίου). Με πρόφτασαν. Υπαινίσσεται τον ζωοποιό θάνατο, τον οποίο επρόκειτο να υπομείνει, και το σωτήριο πάθος· διότι κάθε παγίδα των Ιουδαίων, που περικύκλωνε τον Χριστό, ήταν θανατηφόρος. Και προς τον Θεό. Όταν πάνω στον σταυρό έκραξε: 'Ελωί Ελωί', για να βεβαιώσει τη σάρκα. Άκουσε. Ο άγιος ναός είναι το σώμα του Χριστού, στο οποίο κατοικεί όλο το πλήρωμα της θεότητας. Ο ναός λοιπόν, δηλαδή ο κυριακός άνθρωπος, βοούσε και η θεότητα εισάκουσε. Και η κραυγή μου. Η κραυγή του Υιού έφτασε στα αυτιά του Πατρός, ως γνήσιου παιδιού (υιού). Και σαλεύτηκε. Όταν κράζοντας πάνω στον σταυρό παρέδωσε το πνεύμα, τότε η γη σείστηκε και οι πέτρες σχίστηκαν από την υπερένδοξη (παράδοξη) δύναμη. Και τα θεμέλια. Η γη αναβραζόταν από τα θεμέλιά της. Διότι ο Θεός ήταν ενωμένος με τον άνθρωπο που κρεμόταν στον σταυρό, αλλά δεν έπασχε. Και σαλεύτηκαν. Ποιοι σαλεύτηκαν; Οι πυλωροί του άδη· διότι με οργή κατέβηκε προς αυτούς ο Θεός Λόγος. Ανέβηκε καπνός. Διότι κάπνιζε η οργή του Κυρίου εναντίον του άδη και του θανάτου. Και πυρ. Διότι όπως το πυρ φλέγει την καλαμιά, έτσι κατέφλεξε τα θεμέλια του άδη και τα βασίλεια του θανάτου η οργή του Θεού.

Εκείνος δε, «αφού συγκάλεσε τους αρχιερείς και τους άρχοντες», τους επισήμανε ότι «μου φέρατε αυτόν τον άνθρωπο, ενώ είναι αναίτιος». Εκείνοι όμως όλοι τον παρέδωσαν για να σταυρωθεί, και σταύρωσαν «αυτόν που σηκώνει την αμαρτία του κόσμου», προσηλώνοντάς τον στο ξύλο. Διότι ο Πιλάτος, έχοντάς τον παραδώσει στους στρατιώτες, όρισε επικεφαλής τους τον εκατόνταρχο Λογγίνο, ο οποίος είχε μετονομαστεί στον στρατό σε Πριμιανό. Ο άγιος Λογγίνος λοιπόν βρισκόταν μαζί με τους στρατιώτες και φύλαγε τον Χριστό που είχε ανεβεί στον σταυρό. «Από δε την έκτη ώρα έως την ένατη ώρα, σκοτάδι κάλυψε όλη τη γη.» Καθώς ο εκατόνταρχος στεκόταν εκεί περίπου την ένατη ώρα φυλάσσοντας τον σταυρό, είδε ένα μεγάλο φως γύρω από αυτόν, ενώ επικρατούσε σκοτάδι σε όλη τη γη. Είδε επίσης πλήθος αγγέλων να παρίστανται στον σταυρό και όλη τη γη να σείεται, και «το καταπέτασμα του ναού σχίστηκε», και είδε το πρόσωπο του Κυρίου σαν αστραπή. Και προτού παραδώσει το πνεύμα, συλλογιζόταν στην καρδιά του ο άγιος Λογγίνος, λέγοντας ότι «αληθώς αυτός είναι ο Υιός του Θεού και λυτρωτής όλου του κόσμου». Και σκεπτόμενος αυτά, έπεσε με το πρόσωπο στη γη στα πόδια του Κυρίου· έκσταση δε κατέλαβε τους στρατιώτες και βυθίστηκαν σε ύπνο.

Ο δε άγιος Λογγίνος έκραξε με μεγάλη φωνή, λέγοντας: «Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ του ζώντος Θεού, ελέησόν με· διότι πίστεψα ότι εσύ είσαι ο Υιός του Θεού, ο Σωτήρας του κόσμου.» Ο Ιησούς του είπε: «Άνθρωπε, σήμερα γεννήθηκες και το μνημόσυνό σου θα μνημονεύεται μέχρι τις έσχατες ημέρες.» Και ακούγοντας αυτά ο άγιος Λογγίνος είπε στον Ιησού: «Κύριε, αναχωρώ από την πόλη αυτή εξαιτίας της απειλής των αρχόντων.» Ο Ιησούς του είπε: «Κάνε το σημείο του σταυρού στο μέτωπό σου, διότι θα σε βαπτίσω με το αίμα σου, και πορεύου.» Αφού δε έκανε τον σταυρό, ο εκατόνταρχος στεκόταν φρουρός μαζί με τους στρατιώτες στον τίμιο σταυρό· και παριστάμενος «περί την ενάτη ώρα», όταν ο Ιησούς έκραξε «με μεγάλη φωνή: Ελωί, Ελωί, δηλαδή: Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;», «παρέδωσε το πνεύμα». Και ιδού, έγινε μεγάλη βροντή, και η γη σείστηκε, και σκοτείνιασε ο ήλιος από την έκτη ώρα μέχρι την ενάτη, και τα άστρα του ουρανού φανέρωσαν το φως τους, και «οι πέτρες σχίστηκαν και τα μνημεία ανοίχθηκαν», και «το καταπέτασμα του ναού σχίστηκε από πάνω μέχρι κάτω στα δύο», και «πολλά σώματα των κεκοιμημένων αγίων αναστήθηκαν».

Εδώ εμφανίζεται και ο Χριστός, ίσως εξαιτίας της σκληρότητάς του, και επειδή δεν θα πειθόταν διαφορετικά. Εντρυφώντας και εμείς σε αυτά τα θαύματα, ας προετοιμάσουμε τους εαυτούς μας ώστε να γίνουμε άξιοι. Πολλοί σήμερα, ακόμη και όταν εισέρχονται στην εκκλησία, δεν γνωρίζουν τα όσα λέγονται· ο ευνούχος όμως, και στην αγορά, και καθώς επέβαινε στην άμαξα, πρόσεχε την ανάγνωση των Γραφών. Αλλά όχι εσείς· διότι κανείς από εσάς δεν κρατά βιβλίο στα χέρια του, αλλά τα πάντα μάλλον εκτός από το βιβλίο. Γιατί όμως δεν τον βλέπει πριν από τα Ιεροσόλυμα, αλλά μετά από αυτά; Δεν έπρεπε να δει τους αποστόλους να καταδιώκονται, εξαιτίας της αδυναμίας που είχε ακόμη· ούτε προηγουμένως θα ήταν τόσο εύκολο, όσο όταν τον κατήχησε ο προφήτης. Έτσι και τώρα, εάν κάποιος από εσάς ήθελε να προσέχει τους προφήτες, δεν θα είχε ανάγκη από σημεία· και εάν θέλετε, ας δούμε τι λέει η ίδια η προφητεία. «Σαν πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή, και μέσα στην ταπείνωσή του αναιρέθηκε η καταδίκη του». Από αυτό έμαθε ότι σταυρώθηκε, ότι η ζωή του αφαιρείται από τη γη· ότι δεν έπραξε αμαρτία, ότι είχε τη δύναμη να σώσει και άλλους, ότι η γενεά του είναι ανεκδιήγητη, ότι οι πέτρες σχίστηκαν, ότι το καταπέτασμα σκίστηκε, ότι οι νεκροί αναστήθηκαν από τα μνήματα· μάλλον δε όλα αυτά του τα είπε ο Φίλιππος, λαμβάνοντας απλώς την αφορμή από τον προφήτη. Είναι όντως μέγα πράγμα η ανάγνωση των Γραφών.

Τρόμαξε η γη, κινήθηκε η θάλασσα, κλυδωνίστηκε η άβυσσος, ταράχθηκε όλη η κτίση, φοβήθηκαν οι φωστήρες στον ουρανό, έφυγε ο ήλιος και η σελήνη, δηλαδή το φεγγάρι, τα άστρα εξέλιπαν, η ημέρα δεν άντεξε, άγγελος Κυρίου πετάχτηκε έξω από τον ναό ταραγμένος, καθώς σχίστηκε το καταπέτασμα του ναού.

Τον οποίο ο Θεός ανέστησε· διότι δεν ήταν δυνατόν να κρατείται από αυτόν. Διότι, εάν ο Χριστός ήταν ένας απλός άνθρωπος, ο θάνατος θα είχε κυριεύσει και αυτόν, όπως όλους τους ανθρώπους. Και ανάδραμε στις παλαιές ιστορίες και έκπληξου βαθύτατα από τον θάνατο του Κυρίου. Ο Άβελ θανατώθηκε και δεν αλλοιώθηκε η κτίση· ο Αβραάμ εναποτέθηκε σε μνήμα και δεν ανοίχτηκαν τα μνήματα· ο Ισαάκ νεκρώθηκε και δεν νέκρωσε τον άδη· ο Ιακώβ ενταφιάστηκε και δεν ανέστησε αυτούς που είχαν ταφεί· ο Ιωσήφ τέθηκε κοντά στους πατέρες του και δεν ανέστησε σώματα αγίων· ο Ησαΐας πριονίστηκε και ο ήλιος δεν σκοτίστηκε· ο Ιερεμίας πνίγηκε και δεν αλλοιώθηκε η σελήνη· ο Ναβουθαί θανατώθηκε με λίθους και δεν συνταράχθηκε η γη· ο Ζαχαρίας σφαγιάστηκε και η ημέρα δεν ενδύθηκε το σκοτάδι· ο Ιωάννης αποκεφαλίστηκε και το καταπέτασμα του ναού δεν σχίστηκε.

Όχι, παρακαλώ, ας μην κατασφάξουμε τους εαυτούς μας με την αναισχυντία, αλλά με ιερό δέος και με κάθε καθαρότητα ας το πλησιάσουμε. Και όταν το δεις να παρατίθεται ενώπιόν σου, λέγε στον εαυτό σου: Χάρη σε αυτό το σώμα δεν είμαι πλέον χώμα και στάχτη, δεν είμαι πλέον αιχμάλωτος, αλλά ελεύθερος· χάρη σε αυτό ελπίζω στους ουρανούς και στο ότι θα λάβω τα αγαθά που βρίσκονται σε αυτούς, την αθάνατη ζωή, την κατάσταση των αγγέλων, τη συναναστροφή με τον Χριστό. Αυτό το σώμα, καθώς καρφωνόταν στον σταυρό και μαστιγωνόταν, δεν το άντεξε ο θάνατος· αυτό το σώμα, όταν το είδε να σταυρώνεται, ακόμη και ο ήλιος απέστρεψε τις ακτίνες του· εξαιτίας του σχίστηκε τότε το καταπέτασμα, ράγισαν οι πέτρες και συγκλονίστηκε όλη η γη. Αυτό είναι εκείνο το σώμα το ματωμένο, που πληγώθηκε από τη λόγχη και ανέβλυσε τις σωτήριες πηγές, του αίματος και του ύδατος, για όλη την οικουμένη. Θέλεις να μάθεις τη δύναμή του και από αλλού; Ρώτησε την αιμορροούσα, η οποία δεν άγγιξε το ίδιο το σώμα, αλλά το ένδυμα που το περιέβαλλε, και μάλιστα ούτε καν ολόκληρο, παρά μόνο το κράσπεδό του· ρώτησε τη θάλασσα, που το βάσταξε πάνω στα νώτα της· ρώτησε και τον ίδιο τον διάβολο, λέγοντάς του: Από πού δέχθηκες το ανίατο πλήγμα; Πώς έχασες πλέον κάθε δύναμη; Πώς αιχμαλωτίστηκες; Ποιος σε συνέλαβε ενώ προσπαθούσες να διαφύγεις; Και τίποτε άλλο δεν θα σου απαντήσει, παρά το σώμα που σταυρώθηκε.

Διότι δέος κατείχε όλη την έμψυχη κτίση, βλέποντας τον Χριστό καρφωμένο στο ικρίωμα, τον δημιουργό και κυβερνήτη των συμπάντων, κεντημένο με λόγχη στην αγιασμένη πλευρά, από την οποία ανέβλυζε νερό και αίμα σαν από αέναη πηγή, να φορά το πλεγμένο ακάνθινο στεφάνι, να πίνει ξύδι αναμειγμένο με χολή, και βλέποντας τους υπηρέτες του σκότους και φίλους του γνόφου να βάζουν κλήρο με τα μιαιφόνα χέρια τους, ώστε ο καθένας να λάβει το μερίδιο που του αναλογεί. Έφριξαν οι τάξεις των ασώματων αγγέλων· ο ουρανός έγινε στυγνός και κατηφής, το φως και η λαμπρότητα των αστέρων έσβησε· ο μέγιστος γίγαντας ήλιος απέσυρε τις ακτίνες του, και σκοτάδι κατέλαβε τον αιθέρα· η ημέρα μετατράπηκε σε βαθιά εσπέρα, και το λαμπρό στόλισμα του ναού σχίστηκε· η γη σειόταν από ισχυρές δονήσεις, και από τους τάφους βγήκαν γρήγορα οι νεκροί, λυτρωμένοι από τα δεσμά τους. Ο ληστής κατοικεί στον παράδεισο μέσω της πίστης και της ομολογίας του, ενώ ο Ιούδας, συντετριμμένος, βρήκε το τέλος του στην αγχόνη· ο Πέτρος, κυριευμένος από φόβο, ορκίζεται ότι δεν γνωρίζει τον Δεσπότη που έσωσε τον κόσμο από την πλάνη, μέχρι που ο πετεινός τον ελέγχει με την κραυγή του· και αφού έκλαψε πικρά, ξέπλυνε την αμαρτία του.

Τότε τα πάντα έμειναν έκθαμβα από την επίμονη καρτερία· τότε οι ουρανοί σαλεύθηκαν, οι αρχές συγκλονίστηκαν, οι υπερκόσμιοι θρόνοι και οι τάξεις, βλέποντας να κρέμεται ο αρχιστράτηγος της μεγάλης δυνάμεως, και παρά λίγο θα έπεφταν και τα αστέρια του ουρανού, βλέποντας να απλώνεται στον Σταυρό αυτός που γεννήθηκε προ του εωσφόρου, και παρά λίγο θα έσβηνε και το πυρ του ήλιου, βλέποντας να αμαυρώνεται το μεγάλο φως του κόσμου· τότε σχίστηκαν οι πέτρες της γης, καταβοώντας για την αγνωμοσύνη του Ισραήλ λέγοντας: Δεν αναγνώρισες την πνευματική πέτρα, από την οποία έπινες καθώς σε ακολουθούσε· και σκίστηκε το καταπέτασμα του ναού, συμπάσχοντας και υποδηλώνοντας τον αληθινά ουράνιο Αρχιερέα, και παρά λίγο όλος ο κόσμος θα βυθιζόταν στη σύγχυση και θα διαλυόταν από τον φόβο για το Πάθος, εάν ο μέγας Ιησούς δεν εξέπνεε το θείο πνεύμα λέγοντας: «Πατέρα, στα χέρια σου παραθέτω το πνεύμα μου».

Διότι, όπως ακριβώς όταν ένα σπίτι κατέχεται από σκοτάδι, κάποιος που ανάβει μία λαμπάδα και τη στήνει όρθια αποδιώχνει το σκοτάδι· έτσι, ενώ η οικουμένη κατεχόταν από ζόφο, ο Χριστός, αφού άναψε τον σταυρό σαν κάποια λαμπάδα και τον έστησε όρθιο, διέλυσε όλο τον ζόφο της γης. Και όπως ακριβώς η λαμπάδα έχει το φως ψηλά στην κορυφή της, έτσι και ο σταυρός είχε ψηλά στην κορυφή του τον ήλιο της δικαιοσύνης να εκλάμπει. Βλέποντάς τον προσηλωμένο, ο κόσμος έφριξε, η γη συγκλονίστηκε, οι πέτρες διαρράγησαν. Αλλά, αν και διαρράγησαν οι πέτρες, η αναισθησία των Ιουδαίων δεν διαρράγηκε· σχίστηκε το καταπέτασμα, και δεν σχίστηκε η πονηρή συμφωνία τους.

Τι λες; Έχεις σταυρωθεί και καρφωθεί, και υπόσχεσαι τον παράδεισο; Ναι, λέει, για να κατανοήσεις τη δύναμή μου πάνω στον σταυρό. Επειδή δηλαδή το γεγονός ήταν σκυθρωπό, για να μην προσηλωθείς στη φύση του σταυρού, αλλά να μάθεις τη δύναμη του Σταυρωμένου, πάνω στον σταυρό επιτελεί αυτό το θαύμα, το οποίο κατεξοχήν αποδεικνύει την ισχύ του. Διότι, όχι ανασταίνοντας νεκρό, ούτε επιτιμώντας τη θάλασσα και τους ανέμους, ούτε διώχνοντας δαίμονες, αλλά σταυρούμενος, προσηλωμένος, υβριζόμενος, εμπτυόμενος, λοιδορούμενος και διασυρόμενος, κατόρθωσε να μεταβάλει την πονηρή διάνοια του ληστή, ώστε να δεις τη δύναμή του και από τις δύο πλευρές. Διότι και ολόκληρη την κτίση συγκλόνισε και τις πέτρες διέρρηξε, αλλά και την ψυχή του ληστή, που ήταν πιο αναίσθητη και από την πέτρα, την προσέλκυσε και την τίμησε: «Σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο», λέει. Και όμως, τα Χερουβείμ φρουρούσαν τον παράδεισο· αλλά αυτός είναι ο Δεσπότης και των Χερουβείμ· πύρινη ρομφαία περιστρέφεται εκεί· αλλά αυτός έχει την εξουσία και της φλόγας και της γέεννας και της ζωής και του θανάτου. Και όμως, κανένας βασιλιάς δεν θα ανεχόταν ποτέ να βάλει να καθίσει μαζί του έναν ληστή, ή οποιονδήποτε άλλον από τους ομοδούλους του, και με αυτόν τον τρόπο να τον εισαγάγει στην πόλη.

Οι πέτρες σχίσθηκαν, η δε αγνώμων καρδιά δεν διαλύεται· σχίσθηκαν οι πέτρες, ερράγη και το καταπέτασμα του ναού στα δύο. Τι είναι το καταπέτασμα; Είναι σαν να λέμε εμείς βήλο· διότι πρέπει να χρησιμοποιήσουμε αυτή τη συνηθισμένη λέξη, από την οποία όλοι κατανοούν τι ήταν το καταπέτασμα, όχι επειδή ερμηνεύω κάτι το δύσκολο, αλλά επειδή σε πολλούς είναι ακατάληπτο.