Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
47 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
καὶ τὰ μνημεῖα ἀνεῴχθησαν καὶ πολλὰ σώματα τῶν κεκοιμημένων ἁγίων ἠγέρθη,Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
41–47 από 47
Καταπέτασμα πορφύρας καὶ κοκκίνου καὶ βύσσου καὶ <ϊ>ακίνθου κατεσκευασμένον ὕφος. Ὅτε οὖν ὁ σταυρὸς ἐπείγνυτο, λέγει, τὸ καταπέτασμα ἐσχίσθη ἀπὸ ἄνωθεν ἕως κάτω· αἱ πέτραι ἐσχίσθησαν, ἡ γῆ ἐσαλεύθη, οἱ τάφοι ἠνεώχθησαν.
Το καταπέτασμα ήταν ύφασμα κατασκευασμένο από πορφύρα, κόκκινο, βύσσο και υάκινθο. Όταν λοιπόν στηνόταν ο σταυρός, λέγει, το καταπέτασμα σχίστηκε από πάνω έως κάτω· οι πέτρες σχίστηκαν, η γη σείστηκε, οι τάφοι άνοιξαν.
Λεπτομέρειες
Ἐπιτιμᾷ σοι Κύριος, διάβολε, ὁ διὰ τοῦ ἐμπτύσματος τοῦ τιμίου αὐτοῦ χαρακτῆρος πᾶν δάκρυον ἐκ παντὸς προσώπου ἐκμάξας. Ἐπιτιμᾷ σοι Κύριος, διάβολε, ὁ πήξας τὸν σταυρὸν εἰς στήριγμα ἓν καὶ σωτηρίαν κόσμου, εἰς πτῶσιν δὲ σὴν καὶ πάντων τῶν ὑπὸ σὲ ἀγγέλων. Ἐπιτιμᾷ σοι Κύριος, διάβολε, ὁ δοὺς φωνὴν ἐν τῷ σταυρῷ αὐτοῦ, καὶ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ ἐσχίσθη, καὶ αἱ πέτραι διεῤῥάγησαν, καὶ τὰ μνημεῖα ἠνεῴχθησαν, καὶ οἱ ἀπ᾽ αἰῶνος θανόντες ἀνέστησαν. Ἐπιτιμᾷ σοι Κύριος, διάβολε, ὁ θανάτῳ θάνατον θανατώσας, καὶ ζωὴν τῇ ἐγέρσει αὐτοῦ τοῖς ἀνθρώποις χαρισάμενος.
Σε επιτιμά ο Κύριος, διάβολε, εκείνος που με τον εμπτυσμό του τιμίου του προσώπου εξάλειψε κάθε δάκρυ από κάθε πρόσωπο. Σε επιτιμά ο Κύριος, διάβολε, εκείνος που έστησε τον σταυρό ως μοναδικό στήριγμα και σωτηρία του κόσμου, και για τη δική σου πτώση καθώς και όλων των αγγέλων που υπόκεινται σε εσένα. Σε επιτιμά ο Κύριος, διάβολε, εκείνος που ύψωσε φωνή πάνω στον σταυρό του, και το καταπέτασμα του ναού σχίστηκε, και οι πέτρες διαρράγησαν, και τα μνημεία άνοιξαν, και οι νεκροί όλων των αιώνων αναστήθηκαν. Σε επιτιμά ο Κύριος, διάβολε, εκείνος που με τον θάνατο θανάτωσε τον θάνατο, και με την ανάστασή του χάρισε ζωή στους ανθρώπους.
Λεπτομέρειες
Εἰ οὖν τὰ κτιστὰ ταῦτα καὶ φθαρτὰ οὐδὲν ἀπὸ τῆς κοινωνίας τῶν εὐτελεστέρων πάσχειν πέφυκε, τίνι λόγῳ, ἀνόητε σὺ καὶ λιθοκάρδιε, χλευάζειν με τολμᾷς λέγοντα ὅτι ὁ υἱὸς καὶ λόγος τοῦ Θεοῦ, οὐδόλως ἐκστὰς τῆς πατρικῆς δόξης, ἀλλ᾽ ὁ αὐτὸς ὢν Θεός, ἐπὶ σωτηρίᾳ τῶν ἀνθρώπων ἀνείληφε σῶμα ἀνθρώπινον, ἵνα τοὺς ἀνθρώπους κοινωνοὺς ποιήσῃ τῆς θείας καὶ νοερᾶς φύσεως, καὶ ἐκ τῶν καταχθονίων τοῦ ᾅδου ἐξαγαγὼν τὴν ἡμῶν οὐσίαν, τῇ οὐρανίῳ τιμήσῃ δόξῃ ἵνα τὸν ἄρχοντα τοῦ σκότους τοῦ αἰῶνος τούτου, τῇ προσλήψει τῆς σαρκὸς δελεάσας, χειρώσηται, καὶ τὸ γένος ἡμῶν τῆς αὐτοῦ τυραννίδος ἐλευθερώσειεν. ἔνθεν τοι καὶ ἀπαθῶς προσομιλεῖ τῷ πάθει τοῦ σταυροῦ, τὰς δύο παριστῶν φύσεις αὐτοῦ· ὡς μὲν γὰρ ἄνθρωπος σταυροῦται, ὡς θεὸς δὲ σκοτίζει τὸν ἥλιον, κλονεῖ τὴν γῆν, καὶ πολλὰ κεκοιμημένα ἐγείρει σώματα ἐκ τῶν μνημάτων· πάλιν ὡς ἄνθρωπος θνήσκει, ὡς δὲ θεὸς ἐξανίσταται σκυλεύσας τὸν ᾅδην. διὸ καὶ κέκραγεν ὁ προφήτης· Ὁ ᾅδης ἐπικράνθη συναντήσας σοι κάτω. ἐπικράνθη γὰρ καὶ ἐνεπαίχθη ἄνθρωπον δοκῶν λαβεῖν ψιλόν, τῷ Θεῷ δὲ περιτυχών, καὶ κενὸς ἐξαίφνης γεγονὼς καὶ αἰχμάλωτος. ἐγείρεται τοιγαροῦν ὡς Θεός, καὶ ἀνέρχεται εἰς οὐρανούς, ὅθεν οὐδαμῶς ἐχωρίσθη.
Εάν λοιπόν αυτά τα κτιστά και φθαρτά από τη φύση τους δεν παθαίνουν τίποτα από την επαφή τους με τα ευτελέστερα, με ποια λογική, ανόητε και σκληρόκαρδε, τολμάς να με χλευάζεις όταν λέω ότι ο Υιός και Λόγος του Θεού, χωρίς καθόλου να εγκαταλείψει την πατρική δόξα, αλλά όντας ο ίδιος Θεός, για τη σωτηρία των ανθρώπων προσέλαβε ανθρώπινο σώμα, για να καταστήσει τους ανθρώπους κοινωνούς της θείας και νοερής φύσεως, και, βγάζοντας την ουσία μας από τα καταχθόνια του Άδη, να την τιμήσει με την επουράνια δόξα· ώστε τον άρχοντα του σκότους τούτου του αιώνα, αφού τον δελεάσει με την πρόσληψη της σάρκας, να τον υποτάξει, και να ελευθερώσει το γένος μας από την τυραννία του; Γι' αυτόν τον λόγο και αντιμετωπίζει το πάθος του σταυρού απαθώς, φανερώνοντας τις δύο φύσεις Του: διότι ως άνθρωπος σταυρώνεται, ενώ ως Θεός σκοτεινιάζει τον ήλιο, συγκλονίζει τη γη και εγείρει πολλά σώματα κεκοιμημένων από τα μνήματα· πάλι, ως άνθρωπος πεθαίνει, ενώ ως Θεός ανασταίνεται, αφού σκύλευσε τον Άδη. Γι' αυτό και αναφώνησε ο προφήτης: «Ο Άδης πικράνθηκε, όταν σε συνάντησε κάτω». Διότι πικράνθηκε και ξεγελάστηκε, καθώς νόμιζε ότι έπαιρνε έναν απλό άνθρωπο, ενώ ήρθε αντιμέτωπος με τον Θεό, και βρέθηκε ξαφνικά άδειος και αιχμάλωτος. Ανασταίνεται, επομένως, ως Θεός και ανέρχεται στους ουρανούς, από τους οποίους ουδέποτε αποχωρίστηκε.
Λεπτομέρειες
Αἱ ὑπερουράνιοι τῶν ἁσωμάτων δυνάμεις, ὁρῶσαι κατάκριτον τὸν δεσπότην πάσχοντα, κατεπλήττοντο· οὐρανὸς ἄνωθεν καὶ ἡ γῆ κάτωθεν ἐπεσήμαινε τῷ θαύματι, ὁ μὲν τὸν ἥλιον δείξας παρὰ φύσιν σκοτούμενον, ἡ δὲ φρικτῶς κυμαίνουσα καὶ ἀναρρηγνῦσα τὰ μνήματα τῶν κεκοιμημένων ἁγίων, ὁ ναὸς δὲ πενθικῶς ἀνακαλύπτων τὰ ἔνδοθεν τοῦ καταπετάσματος.
Οι υπερουράνιες δυνάμεις των ασωμάτων, βλέποντας καταδικασμένο τον Δεσπότη να πάσχει, εκπλήσσονταν· ο ουρανός άνωθεν και η γη κάτωθεν έδιναν σημεία για το θαύμα, ο μεν δείχνοντας τον ήλιο να σκοτεινιάζει παρά φύση, η δε σειόμενη φρικτά και διαρρηγνύοντας τα μνήματα των κεκοιμημένων αγίων, ενώ ο ναός αποκάλυπτε πένθιμα το εσωτερικό του καταπετάσματος.
Λεπτομέρειες
Καὶ τί λέγω προφήτας; Ψεῦδος τὸ μέγα θαυμάσιον τοῦ Χριστοῦ, ἡ τοῦ Λαζάρου ἀνέγερσις, οὐκ ἀληθῆ δὲ καὶ τὰ θεοπαράδοτα λόγια πολλοὺς κεκοιμημένους ἐγερθῆναι διαγγέλλοντα, ὅτε τὸ ἑκούσιον πάθος καὶ σωτήριον ἔπασχε Χριστὸς δι’ ἡμᾶς. Εἰ δὲ ταῦθ’ οὕτω, τί τὸ τῆς οἰκονομίας μυστήριον ἐρωτῶ; Αἰσχύνομαι γὰρ περαιτέρω λαλεῖν πεδούμενος τὴν γλῶτταν εἰς τὸ φθέγγεσθαι τὰ ἀπόρρητα. Ὅτι μὲν οὖν οὐχ ὅροις περιεκλείσθη τοῖς καθέκαστον ἡ ζωή, ἀρκούντως οἶμαι ταῖς θεηγορίαις προφητῶν μεμαρτύρηται.
Και τι να πω για τους προφήτες; Ψεύδος θα ήταν το μέγα θαύμα του Χριστού, η ανάσταση του Λαζάρου, και δεν θα ήταν αληθινά τα θεοπαράδοτα λόγια που αναγγέλλουν ότι αναστήθηκαν πολλοί κεκοιμημένοι, όταν ο Χριστός υπέμεινε για εμάς το εκούσιο και σωτήριο πάθος. Αν όμως έχουν έτσι τα πράγματα, ερωτώ, ποιο είναι το μυστήριο της οικονομίας; Διότι ντρέπομαι να μιλήσω περισσότερο, καθώς η γλώσσα μου δεσμεύεται από το να προφέρει τα απόρρητα. Ότι λοιπόν η ζωή δεν έχει περιοριστεί στα όρια του κάθε ανθρώπου ξεχωριστά, νομίζω ότι μαρτυρείται επαρκώς από τα θεόπνευστα λόγια των προφητών.
Λεπτομέρειες
Τίς εἶδε; τίς ἤκουσεν τοιοῦτον ἄκουσμά τε καὶ θέαμα; μᾶλλον δὲ τίς ὄψις ἤνεγκέ ποτε; τίς ἐχώρησεν ἀκοή; ποῖος ἐδέξατο λογισμός; Καὶ ἡ μὲν κτίσις τὴν θέαν οὐκ ἤνεγκεν, ἀλλὰ στυγνάζει πᾶσα καὶ κατηφείας πληροῦται· καὶ ἥλιος μὲν τὴν ἀκτῖνα κρύπτει, γῆ δὲ κυμαίνεται σειομένη, πέτραι ῥήγνυνται, νεκροὶ ἀνίστανται, στοιχεῖα κλονεῖται· σκότος τοῦ παντὸς ἄπειρον καταχεῖται· τὰ πάντα συμπάσχει πάσχοντι τῷ δημιουργῷ. Ἄνθρωποι δέ, ὑπὲρ ὧν ἅπας ἀγὼν καὶ πᾶσα γέγονεν οἰκονομία καὶ πρᾶξις, κατὰ τοῦ ἰδίου μαίνονται δεσπότου καὶ εὐεργέτου καὶ λυττῶσι καὶ ἑαυτοὺς ἀγνοοῦσι καὶ τῶν χειρίστων εἰσὶν αὐτουργοί. Σταυρῷ προσηλοῦσιν, ἥλοις τὰς χεῖρας διαπερονήσαντες καὶ τοὺς πόδας, λόγχῃ διορύττουσι τὴν πλευράν, χολὴν σὺν ὄξει ποτίζουσι, τἄλλ’ ἅπαντα τολμῶσιν ἀνυπερθέτως.
Ποιος είδε; Ποιος άκουσε τέτοιο άκουσμα και θέαμα; Ή μάλλον, ποια όραση το άντεξε ποτέ; Ποια ακοή το χώρεσε; Ποιος λογισμός το δέχθηκε; Και η μεν κτίση δεν άντεξε το θέαμα, αλλά ολόκληρη σκυθρωπάζει και γεμίζει κατήφεια· και ο ήλιος μεν κρύβει την ακτίνα του, η γη σαλεύεται και σείεται, οι πέτρες σχίζονται, οι νεκροί ανασταίνονται, τα στοιχεία της φύσεως κλονίζονται· απέραντο σκοτάδι περιχύνεται στα πάντα· τα πάντα συμπάσχουν με τον πάσχοντα Δημιουργό. Οι άνθρωποι όμως, για τους οποίους έγινε όλος ο αγώνας και όλη η θεία οικονομία και πράξη, μαίνονται εναντίον του ίδιου του Δεσπότη και ευεργέτη τους και λυσσομανούν και αγνοούν τον εαυτό τους και γίνονται αυτουργοί των χειρότερων πράξεων. Τον προσηλώνουν στον Σταυρό, διαπερνώντας με καρφιά τα χέρια και τα πόδια, με λόγχη τρυπούν την πλευρά, τον ποτίζουν χολή με ξύδι, και τολμούν να πράξουν όλα τα υπόλοιπα χωρίς δισταγμό.
Λεπτομέρειες
Ὁ δὲ Ἰησοῦς πάλιν κράξας φωνῇ μεγάλῃ, ἀφῆκε τὸ πνεῦμα· καὶ ἰδοὺ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ ἐσχίσθη εἰς δύο, ἀπὸ ἄνωθεν ἕως κάτω, καὶ ἡ γῆ ἐσείσθη, καὶ αἱ πέτραι ἐσχίσθησαν, καὶ τὰ μνημεῖα ἀνεῴχθησαν, καὶ πολλὰ σώματα τῶν κεκοιμημένων ἁγίων ἠγέρθη, καὶ ἐξελθόντες ἐκ τῶν μνημείων μετὰ τὴν ἔγερσιν αὐτοῦ, εἰσῆλθον εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν, καὶ ἐνεφανίσθησαν πολλοῖς.» Κράζει μεγάλῃ φωνῇ ὁ Ἰησοῦς, ἵνα γνῶμεν ὅτι ὅπερ ἔλεγεν, ὅτι «Ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι τὴν ψυχήν μου,» ἀληθὲς ἦν.
Ο δε Ιησούς, αφού έκραξε πάλι με μεγάλη φωνή, παρέδωσε το πνεύμα. Και ιδού, το καταπέτασμα του ναού σχίστηκε στα δύο, από πάνω έως κάτω, και η γη σείστηκε, και οι πέτρες σχίστηκαν, και τα μνημεία ανοίχτηκαν, και πολλά σώματα των κεκοιμημένων αγίων αναστήθηκαν, και αφού βγήκαν από τα μνημεία μετά την ανάστασή του, εισήλθαν στην αγία πόλη και εμφανίστηκαν σε πολλούς.» Κράζει με μεγάλη φωνή ο Ιησούς, για να γνωρίσουμε ότι εκείνο που έλεγε, ότι «Έχω εξουσία να παραδώσω την ψυχή μου», ήταν αληθινό.
Λεπτομέρειες