Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 3:11

Εγώ υπάρχω για εκείνον, εκείνος όχι για εμένα· εγώ προέρχομαι από στείρα, εκείνος από παρθένο· εγώ είμαι στρατιώτης, εκείνος βασιλιάς· εγώ είμαι πρόδρομος, εκείνος ουράνιος· εγώ έχω λάβει ως δάνειο το Πνεύμα, εκείνος παρέχει ζωή σε όλους τους ανθρώπους· εγώ είμαι κήρυκας της μετάνοιας, εκείνος χορηγός της υιοθεσίας· εγώ σας βαπτίζω με νερό, προκαθαρίζοντάς σας ως σκεύη ρυπωμένα από τις αμαρτίες, εκείνος θα εμβάλει μέσα σας το μύρο της χάριτος· Αυτός θα σας βαπτίσει με Άγιο Πνεύμα και πυρ, όχι καυστικό, αλλά αγιαστικό.

Εγώ κινώ γλώσσα νουθεσίας, εκείνος όμως βαστάζει το πτύο της δικαιοκρισίας, και τους μεν δικαίους, σαν ωραίο σιτάρι, θα τους εναποθέσει στην αποθήκη των ουρανών, τους δε αμαρτωλούς και όσους δεν μετανόησαν, σαν άχυρα, θα τους παραδώσει στο άσβεστο πυρ. Αυτός δε που έρχεται οπίσω μου είναι ισχυρότερός μου. Εκείνον να προσμείνετε, από εκείνον να δεχθείτε το τέλειο βάπτισμα· εγώ είμαι λύχνος κατά ένα μέρος, εκείνος είναι ήλιος πανταχού.

Εκείνος όμως που έρχεται ύστερα από εμένα είναι ισχυρότερός μου. Καθώς ο Ιωάννης παρήγγελλε αυτά και άλλα παρόμοια, τα πλήθη που είχαν βαπτιστεί από αυτόν παρέμεναν εκεί, ανταλλάσσοντας απόψεις μεταξύ τους και λέγοντας: Ας κάνουμε υπομονή και ας δούμε αυτό που πρόκειται να έλθει, εάν είναι βασιλεία ή φαντασία· ο Ιωάννης φόρτωσε τις ακοές μας με εκπληκτικά λόγια· λέει ότι θα παρουσιαστεί κάποιος ισχυρότερός του, ο οποίος φέρει πτύο και πυρ και Πνεύμα.

Αυτό, λοιπόν, το ταπεινό θέαμα της παρουσίας του Χριστού, όταν το αντίκρισε ο Βαπτιστής Ιωάννης, ενάντια σε κάθε του προσδοκία, ζαλίστηκε, απόρησε και εξεπλάγη· αναζητούσε γύρω του τόπο διαφυγής, θέλοντας να δραπετεύσει, και δεν έβρισκε· διότι κρατούνταν και συγκρατούνταν αοράτως· και φώναζε προς τον Κύριο που τον συγκρατούσε, λέγοντας: Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα, και εσύ έρχεσαι σε εμένα; Τι κάνεις, Δέσποτα; Γιατί με παραδίδεις στα πλήθη να θανατωθώ; Τώρα τα πλήθη θα με λιθοβολήσουν ως ψεύτη· διότι εγώ κήρυξα σπουδαία πράγματα για εσένα, και εσύ έχεις έρθει απλός και άγνωστος. Τι κάνεις, Δέσποτα; Και στον ουρανό Υιός βασιλέως, και στη γη Υιός βασιλέως· και πουθενά βασιλικό σκήπτρο; Δείξε το μεγαλείο σου· γιατί έχεις προσέλθει μόνος και απλός; Πού είναι το πλήθος των αγγέλων σου; Πού είναι το τάγμα των αρχαγγέλων; Πού είναι η λειτουργία των εξαπτέρυγων Χερουβίμ; Πού είναι το λιχνιστήρι; Πού είναι το πυρ; Πού είναι το Άγιο Πνεύμα σου; Τον Μωυσή τον δόξασας, του παρουσίασες φωτεινή νεφέλη, του ετοίμασες πύρινο στύλο να προπορεύεται, έκανες το πρόσωπό του να αστράφτει από αγγελική δόξα, τον δούλο τον περιέβαλες με τόση δόξα, και εσύ, ο Δεσπότης, ερχόμενος με κοινή μορφή, υποκλίνεις την κεφαλή σε εμένα; Σήκωσε την κεφαλή σου, είσαι η κεφαλή των πάντων· δείξε αυτό που είσαι· έδειξες τα ταπεινά, δείξε και τα υψηλά· βάπτισε τους παρόντες, και προ πάντων εμένα. Γιατί θέλεις να βαπτιστείς;

Αφού δε ήπιε την πικρή και οξεία χολή του δράκοντος, αντικέρασε σε εμάς όλες τις δικές του γλυκές πηγές. Διότι, θέλοντας να καταλύσει το έργο της γυναίκας και να ανακόψει την προηγούμενη θανατηφόρα ροή από την πλευρά, άνοιξε την ιερή του πλευρά, από την οποία έρρευσε το ιερό 〈αίμα και ύδωρ〉, τα τέλεια σημεία των μυστικών πνευματικών γάμων, της υιοθεσίας και της παλιγγενεσίας. 〈«Διότι αυτός θα σας βαπτίσει εν Αγίω Πνεύματι και πυρί»〉, το μεν ύδωρ ως 〈«εν πνεύματι»〉, το δε αίμα ως 〈«εν πυρί»〉.

Γ΄. Ο μεν ιουδαϊκός καθαρμός, λοιπόν, δεν απάλλασσε από τα αμαρτήματα, παρά μόνο από τους σωματικούς ρύπους. Το δικό μας, όμως, δεν είναι τέτοιο, αλλά πολύ ανώτερο και γεμάτο από άφθονη χάρη· διότι και από τα αμαρτήματα απαλλάσσει, και την ψυχή αποκαθαίρει, και παρέχει τη δωρεά του Πνεύματος. Το βάπτισμα του Ιωάννη ήταν πολύ ανώτερο από το ιουδαϊκό, αλλά κατώτερο από το δικό μας, καθώς αποτελούσε ένα είδος γέφυρας μεταξύ των δύο αυτών βαπτισμάτων, οδηγώντας μέσα από τον εαυτό του από το πρώτο στο δεύτερο. Διότι δεν τους οδηγούσε στην τήρηση σωματικών καθαρμών, αλλά τους απομάκρυνε από αυτούς, προτρέποντας και συμβουλεύοντάς τους να μεταστραφούν από την κακία στην αρετή, και να στηρίζουν τις ελπίδες της σωτηρίας τους στα κατορθώματα των ορθών έργων, και όχι σε διάφορα βαπτίσματα και καθαρμούς υδάτων. Διότι δεν έλεγε: «Πλύνε τα ενδύματά σου και λούσε το σώμα σου, και θα είσαι καθαρός»· αλλά τι έλεγε; «Αποδώστε καρπό άξιο της μετανοίας». Και ως προς αυτό ήταν ανώτερο από το ιουδαϊκό, αλλά κατώτερο από το δικό μας· επειδή το βάπτισμα του Ιωάννη ούτε το Άγιο Πνεύμα χορηγούσε ούτε παρείχε τη συγχώρηση μέσω της χάριτος. Διότι παρακινούσε μεν σε μετάνοια, αλλά δεν είχε την εξουσία να παρέχει άφεση. Γι' αυτό άλλωστε και έλεγε: «Εγώ μεν σας βαπτίζω με ύδωρ, εκείνος όμως θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και πυρ». Είναι προφανές, συνεπώς, ότι ο ίδιος δεν βάπτιζε με το Πνεύμα. Τι σημαίνει όμως το «Με Πνεύμα Άγιο και πυρ»;

Ας γίνουν τα δικά μας λόγια πράξεις μέσω υμών. Διότι και για τους γεωργούς δεν είναι αυτό το ζητούμενο, το να ζέψουν δηλαδή τα βόδια στο αλέτρι, να ανοίξουν βαθύ αυλάκι και να ρίξουν τους σπόρους, αλλά να παρουσιάσουν τα σπαρτά να φουντώνουν και το αλώνι γεμάτο από δεμάτια, ώστε, όταν έλθει εκείνος που θα το καθαρίσει, ο οποίος κρατά το λιχνιστήρι στο χέρι του, να μη βρει πουθενά στο αλώνι άχυρο, αλλά παντού σιτάρι, παντού καρπό ώριμο, ο οποίος να μπορεί να μεταφερθεί στις βασιλικές αποθήκες. Διότι θα έλθει, οπωσδήποτε θα έλθει εκείνος που σας βαπτίζει εν Πνεύματι Αγίω και πυρί· και το μεν σιτάρι θα το συγκεντρώσει στις αποθήκες, το δε άχυρο θα το κατακάψει με άσβεστο πυρ. Μεγάλη είναι η τιμωρία, αλλά, εάν το θελήσουμε, δεν θα υποστούμε την τιμωρία ούτε θα γίνουμε άχυρα.

Προς το παρόν, λοιπόν, αυτό προσπαθούσε να εδραιώσει στις διάνοιες των ακροατών, ότι δηλαδή εκείνος για τον οποίο δίνεται η μαρτυρία είναι ανώτερος από εκείνον που δίνει τη μαρτυρία, και εκείνος που ήρθε ύστερα είναι ανώτερος από εκείνον που παρουσιάστηκε πρώτος, και εκείνος που δεν είχε ακόμη φανερωθεί είναι ανώτερος από τον φανερό και γνωστό σε όλους. Και πρόσεξε με πόση σύνεση εισάγει τη μαρτυρία. Διότι δεν τον υποδεικνύει μόνο αφού έχει φανερωθεί, αλλά τον ανακηρύσσει και πριν φανερωθεί. Διότι το «Αυτός είναι για τον οποίο σας είπα», αυτό ακριβώς δηλώνει· όπως βέβαια λέει και ο Ματθαίος, ότι, καθώς έρχονταν όλοι προς αυτόν, έλεγε: «Εγώ μεν σας βαπτίζω με νερό· εκείνος όμως που έρχεται πίσω μου είναι ισχυρότερός μου, του οποίου δεν είμαι άξιος να λύσω το λουρί του υποδήματός του». Για ποιον λόγο, λοιπόν, το έκανε αυτό και πριν ακόμη εκείνος φανερωθεί; Για να γίνει ευπρόσδεκτη η μαρτυρία όταν πλέον φανερωθεί, καθώς η διάνοια αυτών που τον άκουσαν θα έχει ήδη προετοιμαστεί από όσα ελέχθησαν γι' αυτόν, και η ταπεινή του περιβολή δεν θα υπονόμευε καθόλου αυτή τη μαρτυρία. Διότι, εάν έβλεπαν τον ίδιο τον Χριστό χωρίς να έχουν ακούσει απολύτως τίποτα, και ταυτόχρονα με το θέαμά του δέχονταν και τη μαρτυρία των λόγων, που ήταν τόσο θαυμαστή και σπουδαία, αμέσως η ταπεινότητα του παρουσιαστικού του θα ερχόταν σε αντίθεση με το μεγαλείο των όσων λέγονταν. Διότι τόσο ταπεινό παρουσιαστικό έφερε ο Χριστός, και τόσο συνηθισμένο για όλους τους ανθρώπους, ώστε και Σαμαρείτισσες γυναίκες, και πόρνες, και τελώνες, έπαιρναν το θάρρος, με μεγάλη άνεση, να τον πλησιάζουν και να συνομιλούν μαζί του.

Διότι όλα αυτά γίνονταν από εσάς παράλογα, καθώς αγνοούσατε την αρχή και την αιτία. Αλλά τίποτε από αυτά δεν είπε ο μακάριος Ιωάννης, ούτε τους κατηγόρησε, ούτε τους επιτίμησε, αλλά τους αποκρίνεται με κάθε επιείκεια. Το για ποιον λόγο όμως το έκανε αυτό, αξίζει να το μάθουμε, ώστε να γίνει σε όλους ολοφάνερη και ξεκάθαρη η κακοβουλία τους. Πολλές φορές ο Ιωάννης έδωσε μαρτυρία στους Ιουδαίους για τον Χριστό, και όταν τους βάπτιζε, συνεχώς τον ανέφερε σε όσους ήταν παρόντες, και έλεγε: «Εγώ μεν σας βαπτίζω με ύδωρ· εκείνος όμως που έρχεται μετά από εμένα, είναι ισχυρότερός μου· αυτός θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και πυρ». Κυριεύθηκαν, λοιπόν, απέναντί του από ένα ανθρώπινο πάθος. Διότι, καθώς είχαν θαμπωθεί από την κοσμική δόξα και έκριναν από την εξωτερική εμφάνιση, θεωρούσαν ανάξιο να υποτάσσεται αυτός στον Χριστό. Επειδή υπήρχαν πολλά που αναδείκνυαν τον Ιωάννη λαμπρό: πρώτα-πρώτα, η καταγωγή του ήταν επίσημη και περιφανής, διότι ήταν υιός αρχιερέα· έπειτα ο τρόπος ζωής του και η σκληραγωγία, καθώς και η περιφρόνηση όλων των ανθρώπινων πραγμάτων. Διότι, έχοντας περιφρονήσει την ενδυμασία, το τραπέζι, την οικία, ακόμη και την ίδια την τροφή, περνούσε τον προηγούμενο καιρό του στην έρημο.

1. Τη χάρη του Πνεύματος η Γραφή άλλοτε την ονομάζει πυρ και άλλοτε ύδωρ, δείχνοντας ότι τα ονόματα αυτά δεν είναι δηλωτικά της ουσίας, αλλά της ενέργειας. Διότι το Πνεύμα δεν αποτελείται από διαφορετικές ουσίες, όντας αόρατο και μονοειδές. Το πρώτο, λοιπόν, το φανερώνει ο Ιωάννης, λέγοντας τα εξής: «Αυτός θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και πυρ»· ενώ το δεύτερο ο Χριστός: «Ποταμοί ζώντος ύδατος θα ρεύσουν από την κοιλία του».

Και πάλι: «Αυτός θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και πυρ». Και τι περισσότερο θα είχε από τους αποστόλους, εάν επρόκειτο να παρακαλέσει τον Πατέρα ώστε να το δώσει σε άλλους, τη στιγμή που εκείνοι πολλές φορές φαίνονται να το πράττουν αυτό ακόμη και χωρίς προσευχή; Πώς, επίσης, εάν στέλνεται από τον Πατέρα κατόπιν παρακλήσεως, αυτό επιφοιτά από μόνο του; Πώς στέλνεται από άλλον αυτό που είναι πανταχού παρόν, και το οποίο μοιράζει τα χαρίσματα ιδιαιτέρως στον καθένα όπως βούλεται, και λέγει με αυθεντία: «Ξεχωρίστε μου τον Παύλο και τον Βαρνάβα»; Μολονότι εκείνοι που λειτουργούσαν, τελούσαν τη λειτουργία προς τον Θεό, εντούτοις το Πνεύμα τους κάλεσε με αυθεντία στο δικό του έργο· όχι διότι τους καλούσε σε κάποιο άλλο έργο, αλλά για να δείξει την εξουσία του. Τι σημαίνει λοιπόν, λέγει, το «θα παρακαλέσω τον Πατέρα»; Υποδεικνύει τον καιρό της παρουσίας του.

Διότι δεν συντελεί τα μέγιστα σε μια τέτοια καρποφορία μόνο η φύση της ρίζας, αλλά και η τέχνη του γεωργού. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, προκειμένου να μην πουν: «Μας αναστατώνεις, μας καταπιέζεις και μας προκαλείς αγωνία, βάζοντας την αξίνα, απειλώντας με αποκοπή, και απαιτώντας καρπούς σε καιρό τιμωρίας», πρόσθεσε τα εξής, αποδεικνύοντας πόσο εύκολη είναι η καρποφορία: «Εγώ μεν σας βαπτίζω με νερό· εκείνος όμως που έρχεται οπίσω μου είναι ισχυρότερός μου, του οποίου δεν είμαι άξιος ούτε το λουρί του υποδήματος να λύσω· αυτός θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και πυρ». Μέσα από αυτά δείχνει ότι απαιτείται μόνο αγαθή προαίρεση και πίστη, και όχι κόποι και ιδρώτας· και όπως ακριβώς είναι εύκολο να βαπτιστεί κανείς, το ίδιο εύκολο είναι να μεταστραφεί και να γίνει καλύτερος. Αφού, λοιπόν, συγκλόνισε τη διάνοιά τους με τον φόβο της κρίσεως, με την προσδοκία της κολάσεως, με την αναφορά στην αξίνα, με την απόρριψη των προγόνων, με την εισαγωγή των άλλων τέκνων, και με τη διπλή τιμωρία της αποκοπής και της κατακαύσεως, και αφού μαλάκωσε από κάθε πλευρά τη σκληρότητά τους, οδηγώντας τους στο να επιθυμούν την απαλλαγή από τόσα δεινά, τότε ακριβώς εισάγει τον λόγο περί του Χριστού· και μάλιστα όχι απλώς, αλλά προβάλλοντας τη μεγάλη υπεροχή Του.

Επομένως, όταν ακούσεις ότι «Είναι ισχυρότερός μου», μην νομίσεις ότι το έχω πει αυτό κάνοντας απλώς μια σύγκριση μεταξύ μας. Διότι δεν είμαι άξιος ούτε καν να ταχθώ μεταξύ των δούλων Του, ούτε μεταξύ των πιο κατώτερων δούλων, ούτε να αναλάβω το πιο ευτελές μέρος της διακονίας Του. Γι' αυτό δεν είπε απλώς «τα υποδήματα», αλλά «ούτε το λουρί»· πράγμα που εθεωρείτο πως είναι το κατώτερο από όλα. Έπειτα, για να μην νομίσεις ότι αυτά που ειπώθηκαν είναι απλώς λόγια ταπεινοφροσύνης, παραθέτει και την απόδειξη από τα ίδια τα γεγονότα: «Διότι Εκείνος», λέει, «θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και πυρ». Είδες πόση είναι η σοφία του Βαπτιστή; Διότι, όταν κηρύττει ο ίδιος, λέει όλα τα φοβερά και εκείνα που προκαλούν αγωνία· όταν όμως τους στέλνει σε Εκείνον, αναφέρει τα αγαθά και όσα είναι ικανά να τους αναζωογονήσουν. Δεν προβάλλει την αξίνα, ούτε το δέντρο που κόβεται και καίγεται και ρίχνεται στη φωτιά, ούτε τη μέλλουσα οργή, αλλά την άφεση των αμαρτημάτων, την αναίρεση της τιμωρίας, τη δικαιοσύνη, τον αγιασμό, την απολύτρωση, την υιοθεσία, την αδελφοσύνη, τη συμμετοχή στην κληρονομιά και την πλούσια χορηγία του Αγίου Πνεύματος. Όλα αυτά τα υπονόησε λέγοντας: «Θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο», φανερώνοντας μάλιστα την αφθονία της χάριτος με την ίδια τη μεταφορική χρήση της λέξης. Δεν είπε δηλαδή: «Θα σας δώσει Πνεύμα Άγιο», αλλά: «Θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο»· και με την προσθήκη του πυρός, υποδεικνύει και πάλι το σφοδρό και ακάθεκτο της χάριτος.

Βλέπεις ότι αυτός είναι ο Κύριος των πάντων, και ότι ο ίδιος είναι ο γεωργός, έστω και αν αλλού λέγει το ίδιο για τον Πατέρα: «Διότι ο Πατέρας μου», λέγει, «είναι ο γεωργός». Επειδή δηλαδή χρησιμοποίησε τη λέξη «αξίνα», για να μη νομίσεις ότι το έργο απαιτεί κόπο και ότι ο διαχωρισμός είναι δύσκολος, μέσα από ένα άλλο παράδειγμα παρουσιάζει την ευκολία του, δείχνοντας ότι όλος ο κόσμος είναι δικός του· διότι δεν θα τιμωρούσε όσους δεν είναι δικοί του. Τώρα, βέβαια, όλα είναι ανακατεμένα· διότι, ακόμη κι αν το σιτάρι φαίνεται να λάμπει, εντούτοις κείτεται μαζί με τα άχυρα, όπως συμβαίνει στο αλώνι, και όχι όπως στην αποθήκη· τότε όμως ο διαχωρισμός θα είναι μεγάλος. Πού βρίσκονται τώρα εκείνοι που δεν πιστεύουν στη γέεννα; Διότι δύο πράγματα διατύπωσε: και ότι θα βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο, και ότι θα κατακάψει τους απειθείς. Αν λοιπόν το ένα είναι αξιόπιστο, τότε είναι οπωσδήποτε και το άλλο. Γι' αυτόν τον λόγο έθεσε διαδοχικά τις δύο προφητείες, ώστε από εκείνη που έχει ήδη πραγματοποιηθεί να επιβεβαιώσει και αυτήν που δεν έχει ακόμη συμβεί. Και ο Χριστός, άλλωστε, το κάνει αυτό σε πολλά σημεία, πολλές φορές για τα ίδια πράγματα και πολλές φορές για τα αντίθετα, διατυπώνοντας δύο προφητείες, και την μεν μία εκπληρώνοντας στο παρόν, την δε άλλη υποσχόμενος για το μέλλον· ώστε, εξαιτίας εκείνης που ήδη πραγματοποιήθηκε, να πιστέψουν και σε εκείνη που δεν έχει ακόμη συμβεί ακόμη και οι πιο φιλόνεικοι. Διότι και σε όσους αποχωρίζονται για χάρη του όλα τους τα υπάρχοντα, υποσχέθηκε να δώσει εκατονταπλάσια στην παρούσα ζωή και ζωή αιώνια στη μέλλουσα, καθιστώντας τα μελλοντικά αξιόπιστα μέσα από όσα έχουν ήδη δοθεί.

Αυτό ακριβώς έπραξε εδώ και ο Ιωάννης, θέτοντας δύο πράγματα: ότι και θα βαπτίσει με Άγιο Πνεύμα, και θα κατακάψει με πυρ άσβεστο.

ΣΤ΄. Αν, λοιπόν, δεν βάπτιζε με το Πνεύμα τους αποστόλους και όλους όσους το επιθυμούν καθημερινά, θα μπορούσες να αμφιβάλλεις και για εκείνα· αν όμως το μεγαλύτερο και φαινομενικά δυσκολότερο, το οποίο ξεπερνά κάθε λογική, και έχει γίνει και γίνεται κάθε μέρα, πώς ισχυρίζεσαι ότι το εύκολο και σύμφωνα με τη λογική γενόμενο δεν είναι αληθινό; Επειδή δηλαδή είπε ότι «Θα βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και πυρ», και με αυτό υποσχέθηκε μεγάλα αγαθά, για να μην εφησυχάσεις έχοντας απαλλαγεί από όλα τα προηγούμενα, πρόσθεσε το λιχνιστήρι και την κρίση που φανερώνεται μέσω αυτού. Διότι «Μη νομίσετε», λέει, «ότι αρκεί το βάπτισμα, αν μετά από αυτό γίνετε φαύλοι· διότι χρειαζόμαστε και αρετή και πολλή πνευματική φιλοσοφία». Γι' αυτόν τον λόγο, προς μεν τη χάρη και το λουτρό τούς ωθεί δια της απειλής της αξίνης· μετά δε τη χάρη, τους φοβίζει με το λιχνιστήρι και το άσβεστο πυρ. Και για τους προ του βαπτίσματος δεν κάνει καμία διάκριση, αλλά λέει απλώς: «Κάθε δέντρο που δεν κάνει καλό καρπό κόβεται», τιμωρώντας όλους τους απίστους· μετά το βάπτισμα, όμως, κάνει κάποιον διαχωρισμό, επειδή πολλοί από εκείνους που πίστεψαν επρόκειτο να επιδείξουν βίο ανάξιο της πίστεως. Ας μη γίνει, λοιπόν, κανείς άχυρο, ας μην παρασύρεται κανείς εύκολα από τον άνεμο, και ας μην είναι παραδομένος στις πονηρές επιθυμίες, παρασυρόμενος και διασκορπιζόμενος εύκολα από αυτές παντού.

Διότι, όπως ακριβώς από τα πράγματα με τα οποία οικοδομούνταν οι μαθητές βλάπτονταν τα πλήθη, επειδή θεωρούσαν ότι αυτός ήταν ευμετάβολος· έτσι και από εκείνα με τα οποία θεραπεύονταν τα πλήθη θα προέκυπτε μεγαλύτερη βλάβη, εάν από τα λεγόμενα σχημάτιζαν για εκείνον υψηλότερη ιδέα από ό,τι για τον Χριστό. Γι' αυτό και το διορθώνει αυτό χωρίς να κινήσει υποψίες, λέγοντας: «Ο δε μικρότερος στη βασιλεία των ουρανών είναι μεγαλύτερός του». Μικρότερος ως προς την ηλικία, αλλά και ως προς τη γνώμη των πολλών· διότι τον αποκαλούσαν φαγά και οινοπότη, και έλεγαν: «Δεν είναι αυτός ο υιός του τέκτονα;» και παντού τον εξευτέλιζαν. Τι λοιπόν; λέει· συγκριτικά με τον Ιωάννη ήταν μεγαλύτερος; Μη γένοιτο! Διότι ούτε ο Ιωάννης όταν λέει «Είναι ισχυρότερός μου», το λέει συγκρίνοντας· ούτε ο Παύλος, όταν μνημονεύοντας τον Μωυσή γράφει «Διότι αυτός έχει αξιωθεί περισσότερης δόξας από τον Μωυσή», το γράφει κάνοντας σύγκριση. Αλλά και ο Ίδιος, όταν λέει «Ιδού, εδώ υπάρχει κάτι περισσότερο από τον Σολομώντα», δεν το λέει συγκρίνοντας. Εάν όμως υποθέσουμε ότι το είπε αυτό και κατά σύγκριση, αυτό έγινε κατ' οικονομίαν, εξαιτίας της πνευματικής αδυναμίας των ακροατών. Διότι οι άνθρωποι έτρεφαν υπέρμετρο θαυμασμό γι' αυτόν· και τότε το δεσμωτήριο, καθώς και η παρρησία του απέναντι στον βασιλιά, τον είχαν καταστήσει ακόμη πιο λαμπρό, και ήταν αρκετό προς το παρόν να γίνει αυτό αποδεκτό από τους πολλούς.

Μην σε απασχολεί, εγώ είμαι ιατρός. Γνωρίζω το δικό μου σκεύος, γνωρίζω πώς διαστράφηκε. Ήταν πήλινο προηγουμένως και διαστράφηκε. Το αναπλάθω μέσω του λουτρού της παλιγγενεσίας και το παραδίδω στο πυρ. Διότι, πρόσεξε: πήρε χώμα από τη γη και εποίησε τον άνθρωπο· τον έπλασε. Ήρθε ο διάβολος και τον διέστρεψε. Ήρθε Αυτός, τον πήρε πάλι, τον ξαναζύμωσε, τον αναχώνευσε μέσα στο βάπτισμα, όμως δεν άφησε το σώμα του να παραμείνει πήλινο, αλλά το έκανε οστράκινο. Παρέδωσε τον πηλό στο πυρ του Πνεύματος: «Αυτός θα σας βαπτίσει εν Πνεύματι Αγίω και πυρί»· στο ύδωρ, για να αναπλασθεί, στο πυρ, για να στερεωθεί.

Πύρινη είναι η φύση εκείνων των άστρων, πύρινη είναι και αυτών των άστρων η ουσία. Αλλά εκεί μεν το πυρ είναι αισθητό, εδώ δε το πυρ είναι νοητό. «Αυτός θα σας βαπτίσει», λέει, «με Άγιο Πνεύμα και πυρ». Θέλεις να μάθεις και τα ονόματα και των δύο ειδών; Σε εκείνα τα άστρα υπάρχουν τα εξής ονόματα: Ωρίων, Αρκτούρος, Έσπερος και Φωσφόρος· σε τούτα όμως τα άστρα δεν υπάρχει κανένας Έσπερος, αλλά όλοι είναι Φωσφόροι. «Ευλογητός ο Θεός», ας πούμε πάλι, «ο οποίος μόνος Αυτός επιτελεί θαυμαστά έργα», Αυτός που δημιουργεί τα πάντα και τα μετασχηματίζει. Αυτοί που προχθές ήταν αιχμάλωτοι, τώρα είναι ελεύθεροι και πολίτες της Εκκλησίας· αυτοί που πρωτύτερα βρίσκονταν στην αισχύνη των αμαρτιών, τώρα βρίσκονται σε παρρησία και δικαιοσύνη.

Πρώτο βάπτισμα είναι αυτό του κατακλυσμού για την εξάλειψη της αμαρτίας. Δεύτερο, αυτό διά της θάλασσας και της νεφέλης· διότι η μεν νεφέλη είναι σύμβολο του Πνεύματος, η δε θάλασσα του ύδατος. Τρίτο, το νομικό· διότι κάθε ακάθαρτος λουζόταν με νερό, έπλενε τα ενδύματά του και έτσι εισερχόταν στην παρεμβολή. Τέταρτο, του Ιωάννη, το οποίο ήταν εισαγωγικό και οδηγούσε τους βαπτιζομένους σε μετάνοια, ώστε να πιστέψουν στον Χριστό· «διότι εγώ», λέει, «σας βαπτίζω με νερό· εκείνος όμως που έρχεται οπίσω μου, αυτός θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και πυρ». Ο Ιωάννης, λοιπόν, προκαθαρίζει μέσω του ύδατος ενόψει του Πνεύματος. Πέμπτο, το βάπτισμα του Κυρίου, με το οποίο ο Ίδιος βαπτίστηκε. Και βαπτίζεται όχι επειδή ο Ίδιος είχε ανάγκη καθάρσεως, αλλά οικειούμενος τη δική μου κάθαρση, για να συντρίψει τις κεφαλές των δρακόντων πάνω στο νερό, για να αποπλύνει την αμαρτία και να ενταφιάσει ολόκληρο τον παλαιό Αδάμ στο νερό, για να αγιάσει τον Βαπτιστή, για να εκπληρώσει τον Νόμο, για να αποκαλύψει το μυστήριο της Τριάδος, για να γίνει σε εμάς τύπος και υπογραμμός ως προς το βάπτισμα. Εμείς δε βαπτιζόμαστε το τέλειο βάπτισμα του Κυρίου, το οποίο γίνεται διά του ύδατος και του Πνεύματος.

Αλλά και ο Ιωάννης ο Βαπτιστής στον Ιορδάνη κήρυττε με παρρησία στους Ιουδαίους λέγοντας: «Εγώ μεν σας βαπτίζω με νερό, για μετάνοια· εκείνος όμως που έρχεται οπίσω μου είναι ισχυρότερός μου, του οποίου δεν είμαι άξιος να βαστάξω τα υποδήματα· αυτός θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και πυρ». Και πάλι, «στους ίδιους ο ίδιος μαρτύρησε λέγοντας, ότι έχω δει το Πνεύμα να καταβαίνει σαν περιστέρι από τον ουρανό και να μένει πάνω του· και εγώ δεν τον γνώριζα, αλλά εκείνος που με έστειλε να βαπτίζω με νερό, εκείνος μου είπε: σε όποιον δεις το Πνεύμα να καταβαίνει και να μένει πάνω του, αυτός είναι που βαπτίζει με Πνεύμα Άγιο». Και πάλι, «διότι ο Πατέρας δεν δίνει με το μέτρο το Πνεύμα σε εκείνον, μιλώντας περί του Υιού». Και οι ευαγγελιστές αναφέρουν: «Αφού βαπτίστηκε ο Ιησούς, ανέβηκε αμέσως από το νερό, και ιδού του ανοίχτηκαν οι ουρανοί, και είδε το Πνεύμα του Θεού να καταβαίνει σαν περιστέρι και να έρχεται πάνω του· και τότε ο Ιησούς οδηγήθηκε στην έρημο από το Πνεύμα· και ο Ιησούς πλήρης Πνεύματος Αγίου επέστρεψε από τον Ιορδάνη· και συνέβη, όταν βαπτίστηκε όλος ο λαός και ενώ ο Ιησούς είχε βαπτιστεί και προσευχόταν, να ανοίξει ο ουρανός και να καταβεί το Άγιο Πνεύμα πάνω του με σωματική μορφή σαν περιστέρι». Και αυτό το έλεγε περί του Πνεύματος το οποίο επρόκειτο να λάβουν όσοι πίστευαν σε αυτόν.

«Μάλιστα», αποκρίθηκε. «Και ο δικός μας Κύριος λοιπόν», είπα, «παρέδωσε στη διδασκαλία του ότι ακριβώς αυτό πρόκειται να συμβεί, λέγοντας ότι και ο Ηλίας θα έλθει· και εμείς γνωρίζουμε ότι αυτό θα γίνει, όταν πρόκειται να έλθει με δόξα από τους ουρανούς ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, του οποίου και στην πρώτη φανέρωση προήλθε ως κήρυκας το Πνεύμα του Θεού που βρισκόταν στον Ηλία, μέσω του Ιωάννη, ο οποίος υπήρξε προφήτης στο γένος σας, μετά τον οποίο κανένας άλλος προφήτης δεν εμφανίστηκε πλέον σε εσάς. Αυτός, καθώς βρισκόταν στον Ιορδάνη ποταμό, φώναζε: Εγώ μεν σας βαπτίζω με νερό για μετάνοια· θα έλθει όμως ο ισχυρότερός μου, του οποίου δεν είμαι άξιος να βαστάξω τα υποδήματα· αυτός θα σας βαπτίσει με Άγιο Πνεύμα και φωτιά. Αυτός κρατάει το φτυάρι στο χέρι του, και θα καθαρίσει πλήρως το αλώνι του και θα συνάξει το σιτάρι στην αποθήκη, ενώ το άχυρο θα το κατακάψει με άσβεστη φωτιά. Και αυτόν ακριβώς τον προφήτη είχε κλείσει στη φυλακή ο βασιλιάς σας, ο Ηρώδης, και κατά την ημέρα του εορτασμού των γενεθλίων του, επειδή η ανιψιά του ίδιου του Ηρώδη χόρεψε και τον ευχαρίστησε, της είπε να ζητήσει ό,τι θέλει. Και η μητέρα του κοριτσιού την παρακίνησε να ζητήσει το κεφάλι του Ιωάννη που βρισκόταν στη φυλακή· και όταν το ζήτησε, έστειλε ανθρώπους και διέταξε να φέρουν το κεφάλι του Ιωάννη πάνω σε πινάκιο».

Επειδή είναι γραμμένο στο Ευαγγέλιο ότι «εάν κάποιος δεν γεννηθεί εξ ύδατος και πνεύματος» και σε άλλο σημείο πάλι «αυτός θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και πυρ», παρακαλώ να μάθω ποια είναι η διαφορά. Το Άγιο Πνεύμα, όταν εισέρχεται στον καθένα, ως ύδωρ μεν καθαρίζει τον μολυσμό της σάρκας, ως πνεύμα δε εκπλύνει τις κηλίδες της ψυχής, ως Άγιο Πνεύμα δε υπαγορεύει τους τρόπους των αρετών, και ως πυρ τον καθιστά θεό κατά χάριν, ακτινοβολώντας επάνω του τα θεία γνωρίσματα της αρετής.

Διότι αυτά και τα παρόμοια με αυτά μάς λέγει ο Σωτήρας μέσω αυτού του λόγου της μετανοίας, και αυτά είναι αρκετά για τη μετάνοια όσων επιθυμούν να την ελκύσουν. Και ελάτε λοιπόν, ας ατενίσουμε νοερώς προς τον Ιορδάνη, στο μέτρο του εφικτού για εμάς, και ας παρατηρήσουμε νοερώς τον Δεσπότη να στέκεται εκεί στα ρείθρα μαζί με τον Πρόδρομο· και του μεν Δεσπότη ας δοξάσουμε την άπειρη οικονομία και συγκατάβαση, του δε δούλου ας μιμηθούμε την υψοποιό, αξιοθαύμαστη και μακάρια ταπείνωση. Διότι αυτός που πριν από λίγο έλεγε ότι δεν είναι ικανός να βαστάξει τα δεσποτικά υποδήματα και που θεωρούσε τον εαυτό του ανάξιο να αγγίξει και να λύσει τους ιμάντες τους, διακηρύσσοντάς το αυτό ξεκάθαρα στα πλήθη, δες τον να προτρέπεται να χειροθετήσει τη δεσποτική κορυφή. Τι είναι λοιπόν αυτό; Ο δούλος προς τον Δεσπότη; Έχει αλλάξει και ανατραπεί η τάξη, ώστε ο δούλος να βαπτίσει τον Δεσπότη, και όχι μάλλον ο Δεσπότης να βαπτίσει επάξια τον δούλο; «Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα, και εσύ έρχεσαι σε εμένα;». Διότι όσα προηγουμένως μαρτύρησα για εσένα, Δέσποτα, αναιρούνται πλέον· επειδή κήρυξα στα πλήθη ότι θα βαπτιστούν από εσένα «με Πνεύμα Άγιο και πυρ», αλλά και ρητώς δήλωσα ότι δεν είμαι άξιος, Δέσποτα, ούτε να λύσω ούτε να βαστάξω τα υποδήματά σου. Και ποιος άραγε από όσους σε βλέπουν τώρα να βαπτίζεσαι από εμένα δεν θα σε μειώσει, Δέσποτα;

Και η βάτος υποβάλλεται στη φωτιά, και όχι κάποιο άλλο φυτό, ίσως μεν επειδή η έρημος δεν διέθετε κανένα άλλο καρποφόρο φυτό εκτός από αυτό. Ακόμη δε και για να μάθουμε ότι το πυρ της θεότητας, που περιέβαλε την ανθρώπινη φύση η οποία προέβαλλε τις αμαρτίες σαν αγκάθια, αυτήν μεν τη φύση την φλόγιζε, αλλά δεν την κατέκαιγε, ενώ τα αγκάθια γύρω της τα κατέκαιγε και τα κατέστρεφε. Εάν πάλι θέλεις, επειδή τα πλήθη των εθνών, τα οποία σύρονταν με χαμερπείς αντιλήψεις περί του θείου και ήταν τρόπον τινά περιχυμένα με την αθεΐα, φέροντας τις εκβλαστήσεις των αμαρτιών και έχοντας σαθρή τη σύσταση της λατρείας τους, επρόκειτο με την επιφοίτηση και την έλλαμψη του Παναγίου Πνεύματος να περιφλεχθούν και να αποκαθαρθούν από την ακανθώδη και ζιζανιώδη πλάνη τους, και να υποδεχθούν τις ακτίνες του θεϊκού πυρός (διότι λέει: «αυτός θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και πυρ»), προκειμένου να προδιατυπωθεί πιο εμφανώς και πιο τηλαυγώς αυτό που εικονίζεται, χρησιμοποιείται η βάτος, η οποία υπηρετείται μεν, δεν καταφλέγεται δε από το πυρ. Διότι είναι φυτό χαμερπές και ακανθώδες, με ασθενή υπόσταση και απλωμένο κατά την όψη πάνω στη γη, χαρακτηριστικά ως προς τα οποία τα έθνη διασώζουν την αναλογία τους με αυτήν.

Λέει, λοιπόν, ότι είναι αδύνατον η μετάνοια που προηγείται του βαπτίσματος να ενεργηθεί για δεύτερη φορά, επειδή ούτε το βάπτισμα είναι δυνατόν να το δεχτεί κανείς δεύτερη φορά. Έτσι και ο Ιωάννης όταν βάπτιζε, τότε που βάπτισε και τους μαθητές του Κυρίου, λέει: «Εγώ μεν σας βαπτίζω στο νερό εις μετάνοιαν», και πάλι προς τα πλήθη: «Κάνετε καρπούς άξιους της μετανοίας», εννοώντας προφανώς τη μετάνοια, λέει, που συντελείται μέσω αυτού του ίδιου του βαπτίσματος.

ΟΜΙΛΙΑ ΜΖ' περί των παλαιών. Η δόξα του Μωυσή, την οποία είχε στο πρόσωπό του, ήταν τύπος της αληθινής δόξας. Διότι, όπως ακριβώς εκεί οι Ιουδαίοι δεν μπορούσαν να ατενίσουν το πρόσωπο του Μωυσή, έτσι και τώρα οι Χριστιανοί δέχονται εκείνη τη δόξα του φωτός στις ψυχές τους, και το σκοτάδι, μη μπορώντας να υποφέρει τη λάμψη του φωτός, τυφλώνεται και τρέπεται σε φυγή. Εκείνοι φαίνονταν ότι ήταν λαός του Θεού από την περιτομή. Εδώ όμως, ο περιούσιος λαός του Θεού δέχεται το σημείο της περιτομής εσωτερικά στην καρδιά του, διότι μια επουράνια μάχαιρα αποκόπτει το περιττό του νου, δηλαδή την ακάθαρτη ακροβυστία της αμαρτίας. Σε εκείνους υπήρχε βάπτισμα που αγίαζε τη σάρκα, ενώ σε εμάς υπάρχει το βάπτισμα του Αγίου Πνεύματος και του πυρός. Διότι αυτό κήρυξε ο Ιωάννης: «Αυτός θα σας βαπτίσει με Άγιο Πνεύμα και πυρ».

ΛΟΓΟΣ ΙΑ΄. Περί του ότι ο νόμος έχει τη σκιά των μελλοντικών αγαθών και όχι την ίδια την εικόνα των πραγμάτων. Η δόξα του Μωυσή, την οποία είχε στο πρόσωπό του, ήταν τύπος της αληθινής δόξας. Διότι, όπως ακριβώς εκεί δεν μπορούσαν «να ατενίσουν το πρόσωπο του Μωυσή», έτσι και τώρα οι Χριστιανοί δέχονται μεν εκείνη τη δόξα του φωτός στην ψυχή, το σκοτάδι όμως, μη αντέχοντας τη λάμψη του φωτός, τυφλώνεται και φυγαδεύεται. Εκείνοι γίνονταν φανεροί ότι ήταν λαός του Θεού από την περιτομή. Εδώ όμως ο περιούσιος λαός του Θεού δέχεται το σημείο της περιτομής εσωτερικά στην καρδιά· διότι επουράνια μάχαιρα αποκόπτει το περιττό του νου, δηλαδή την ακάθαρτη ακροβυστία της αμαρτίας. Σε εκείνους υπήρχαν βαπτίσματα που αγίαζαν τη σάρκα, σε εμάς όμως υπάρχει βάπτισμα Αγίου Πνεύματος και πυρός· διότι αυτό κήρυττε ο Ιωάννης λέγοντας: «Αυτός θα σας βαπτίσει με Άγιο Πνεύμα και πυρ».

«Και πώς καθαρίζεις τους ρυπαρούς από αμαρτήματα, εφόσον και εσύ ο ίδιος έχεις ανάγκη από εκείνον που καθαρίζει, και για τον λόγο αυτό», λέει, «βρίσκεσαι μακριά από τη θεϊκή τελειότητα και δεν είσαι αμέτοχος των ανθρώπινων μολυσμών; Διότι κανένας δεν είναι καθαρός από ρύπο, έστω και αν ζήσει μόνο μία ημέρα, και κανένας δεν θα μπορούσε να καυχηθεί ότι έχει αγνή καρδιά, έχοντας κληρονομήσει χοϊκή φύση». — «Εγώ μεν σας βαπτίζω με νερό, εσάς που είστε περισσότερο ρυπαροί από εμένα, παρέχοντάς σας ένα μικρό ξέπλυμα μέσω της μετάνοιας και προκαθαρίζοντάς σας, τρόπον τινά, από την άπειρη και δυσέκπλυτη ρυπαρότητα, ανάμεσά σας όμως στέκεται κάποιος που εσείς δεν γνωρίζετε, ο οποίος θα σας βαπτίσει με πυρ και πνεύμα, κατακαίγοντας ολόκληρο το αλώνι των αμαρτημάτων σας και σκορπίζοντας σαν με φύσημα όλο το άχυρο των σφαλμάτων σας. Το λιχνιστήρι του βαστιέται από το θείο χέρι και διακαθαρίζει όλο το αλώνι του, και με αυτό, τον μεν καθαρό σίτο που του προσφέρεται και είναι απαλλαγμένος από τα χείριστα ζιζάνια, τον τοποθετεί στην ουράνια αποθήκη, όπου σκόρος δεν εμφανίζεται και όπου ληστής δεν εισέρχεται, με τον πρώτο να φθείρει κακώς το μυστικό αγαθό και τον δεύτερο να κλέβει σκληρά τον θησαυρό· το δε άχυρο θα το κατακάψει με άσβεστο πυρ, ως ανάξιο των ουράνιων αποθηκών».

Βλέπεις τι λέει, ότι δεν πρέπει μόνο να αποφεύγουμε την κακία, αλλά και να παράγουμε καρπούς αρετής. «Απόκλινε», λέει, «από το κακό και κάνε το αγαθό». «Και μην νομίσετε πως μπορείτε να λέτε μέσα σας: Έχουμε πατέρα τον Αβραάμ». Αυτό τους οδηγούσε στην απώλεια, το ότι επαναπαύονταν στην ευγενική τους καταγωγή. «Διότι σας λέω ότι ο Θεός μπορεί και από τις πέτρες αυτές να αναδείξει τέκνα στον Αβραάμ». Ως πέτρες, βέβαια, νοούνται και τα έθνη, από τα οποία πολλοί πίστεψαν. Εξάλλου, όμως, ο Ιωάννης το λέει αυτό και κυριολεκτικά, ότι μπορεί και από τις πέτρες να δημιουργήσει τέκνα στον Αβραάμ. Διότι και η μήτρα της Σάρρας ήταν σαν πέτρα, εξαιτίας της στειρότητας, αλλά ωστόσο γέννησε· ανέδειξε δε τέκνα στον Αβραάμ ο Κύριος από τις πέτρες. Πότε; Όταν, καθώς σταυρωνόταν, πολλοί είδαν τις πέτρες να σχίζονται και πίστεψαν. «Ήδη δε και η αξίνα βρίσκεται στη ρίζα των δέντρων». Ως αξίνα εννοεί την κρίση του Χριστού. Και ως δέντρα, τον καθένα από εμάς. Εκείνος, λοιπόν, που δεν πίστεψε, από τώρα κιόλας αποκόπτεται σύρριζα και ρίχνεται στη γέεννα. «Κάθε δέντρο λοιπόν». Ακόμη και αν κατάγεται από τον Αβραάμ. «Που δεν κάνει καλό καρπό». Δεν είπε, «που δεν έκανε», αλλά «που δεν κάνει». Διότι πρέπει να καρποφορούμε συνεχώς. Γιατί, αν χθες ελέησες, αλλά σήμερα αρπάζεις, δεν είσαι ευάρεστος στον Θεό. «Κόβεται και ρίχνεται στη φωτιά». Δηλαδή στης γέεννας. «Εγώ μεν σας βαπτίζω με νερό για μετάνοια· εκείνος όμως που έρχεται οπίσω μου, είναι ισχυρότερός μου». Τους είπε: Κάντε καρπό.

Και πίσω του ερχόταν ο Χριστός. Επειδή ήταν και μεταγενέστερός του ως προς τη γέννηση, κατά έξι μόνο μήνες, αλλά και ως προς τη φανέρωση. Διότι φανερώθηκε πρώτα ο Πρόδρομος, και έπειτα ο Χριστός, λαμβάνοντας μαρτυρία από αυτόν. «Του οποίου δεν είμαι άξιος να βαστάξω τα υποδήματα.» Ούτε ο τελευταίος δούλος του, λέει, δεν είμαι, ώστε να τα βαστάξω. Ως υποδήματα να κατανοήσεις και τις δύο καταβάσεις του, αυτήν από τον ουρανό στη γη, και αυτήν από τη γη στον άδη. Διότι υποδήματα είναι η δερμάτινη σάρκα, και η νέκρωση. Αυτές λοιπόν τις δύο καταβάσεις, δεν δύναται να βαστάξει ο Πρόδρομος, μη δυνάμενος να κατανοήσει πώς έγιναν. «Αυτός θα σας βαπτίσει με Άγιο Πνεύμα.» Δηλαδή, θα σας κατακλύσει άφθονα με τις χάριτες του Πνεύματος. Επειδή το δικό μου βάπτισμα, λέει, δεν δίνει πνευματική χάρη, διότι ούτε άφεση αμαρτιών προσφέρει. Αυτός όμως και θα σας συγχωρήσει, και θα δώσει άφθονα το Πνεύμα. «Του οποίου το λιχνιστήρι είναι στο χέρι του.» Μη νομίσετε ότι εάν βαπτιστείτε από εκείνον, και έπειτα αμαρτάνετε, θα σας συγχωρήσει. Αλλά έχει και λιχνιστήρι, δηλαδή, κρίση και εξέταση. «Και θα καθαρίσει πλήρως το αλώνι του.» Δηλαδή, την Εκκλησία, η οποία έχει μεν πολλούς βαπτισμένους, όπως ακριβώς στο αλώνι βρίσκεται όλη η σοδειά. Αλλά μεταξύ αυτών, άλλοι μεν είναι άχυρα, όσοι είναι κενοί και κινούνται από τα πνεύματα της πονηρίας, άλλοι δε είναι σιτάρι, όσοι ωφελούν και άλλους, και τρέφουν μέσω της διδασκαλίας και της πράξης. «