Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 3:14

Διότι αυτό το κήρυγμα τυγχάνει να είναι ίσως του Ιωάννη, έστω κι αν διακηρύχθηκε με το στόμα της Ελισάβετ· επειδή ακριβώς με συγγενική και ολόιδια φωνή έκραξε προς τον Σωτήρα Χριστό, όταν πάλι πήγε προς Αυτόν, καθώς Εκείνος βάπτιζε το πλήθος στον Ιορδάνη, για να βαπτιστεί και ο ίδιος από Αυτόν. Διότι αναφώνησε και τότε, όταν Τον είδε να πλησιάζει: «Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από Εσένα, και Εσύ έρχεσαι σε εμένα;» Αναγνώρισες τη συγγένεια της φωνής; Αναγνώρισε λοιπόν ότι αυτός είναι που εξέφρασε και εκείνη και τούτη τη φωνή· και τη μεν μία την αναφώνησε από μόνος του, τη δε άλλη μέσα από το στόμα της μητέρας του.

Ποιος έχει τη δύναμη να εκφράσει τη δικαιοσύνη του Θεού, η οποία κάνει κάθε φάραγγα, που έχει γίνει βαθύτατη από τα πταίσματα, να γεμίσει από τη θεία πληρότητα, και κάθε βουνό τυραννικό και υπερήφανο, που νοσεί από την τυραννική αλαζονεία απέναντι στον Θεό, το αποδεικνύει ταπεινό και το καθιστά χαμηλό, και τα σκολιά τα κάνει ευθέα και ολόρθα, και τα τραχιά και δυσχερή και δυσκολοδιάβατα τα μεταβάλλει σε ομαλούς δρόμους και τα μετατρέπει σε εύκολες πορείες; Διότι διαθέτει σε απόλυτη ισορροπία το θέλειν με το δύνασθαι, και έχει τη δύναμη σύμφωνη με τη βούληση. Φοβούμενος λοιπόν την εμφάνιση αυτής της δικαιοσύνης ο Βαπτιστής, και τρέμοντας έντονα την άφιξή της, γίνεται πιο διστακτικός στο να επιχειρήσει αυτά που του είχαν προσταχθεί, κηρύττοντας το βάπτισμα με νερό, το οποίο ήταν πρόδρομο του σωτηρίου βαπτίσματος· διότι αυτό παρακινούσε μόνο σε μετάνοια εκείνον που βαπτιζόταν με αυτό, ως μια προκαταρκτική κάθαρση. Διστάζει και αναβάλλει και, δειλιάζοντας, υποχωρεί φανερά και φωνάζει με δυνατή φωνή, βλέποντας με τα μάτια του τον Χριστό, τον δημιουργό της θείας δικαιοσύνης: «Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα, και εσύ έρχεσαι σε εμένα;» Και δεν ψεύδεται λέγοντας αυτά· διότι τα σύμπαντα ηττώνται ενώπιον της δικαιοσύνης του Θεού και βρίσκονται ασυγκρίτως κατώτερα από την υπέρτατη καθαρότητά Του. «Και πώς βαπτίζεις, ω Βαπτιστά, εφόσον ο ίδιος έχεις ανάγκη να βαπτιστείς;»

Όταν ο Βαπτιστής τον είδε και έμεινε κατάπληκτος από την ταπείνωσή του, γεμάτος από ένθεο ζήλο και Πνεύμα είπε: «Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα και εσύ έρχεσαι προς εμένα;». Και πολύ σωστά ο νόμος απευθύνεται προς τη χάρη: διότι ο νόμος είχε ανάγκη τη χάρη, επειδή δεν τελειοποίησε τίποτα με την έλευσή του, ούτε θεράπευσε την ανθρώπινη νόσο από την οποία η ανθρώπινη φύση είχε νοσήσει παλαιά στον Παράδεισο, αλλά έγινε μεν άριστος παιδαγωγός και παιδαγώγησε σωστά προς τον Χριστό εκείνους που είδαν καθαρά το μυστικό του βάθος, και όχι εκείνους που περιόρισαν όλη του τη δύναμη μόνο στην προσκόλληση στο γράμμα και αγνόησαν παντελώς τον σκοπό του και δεν εννόησαν τη θεραπεία που κρυβόταν μέσα του. «Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα και εσύ έρχεσαι προς εμένα; Εσύ δεν έχεις διαπράξει αμαρτία, ούτε έχει ξεστομίσει δόλο το στόμα σου, και γιατί χρειάζεσαι το δικό μου βάπτισμα; Εσύ ο ίδιος με απέστειλες να βαπτίζω τους ρυπαρούς, και πώς να βαπτίσω εσένα που δεν έχεις κανένα ρύπο; Πώς να βαπτίσω εσένα, τον καθαρό και αμίαντο, ενώ εγώ ο ίδιος δεν διαθέτω τέτοια καθαρότητα; Πώς να βαπτίσω εσένα που καθαίρεις τους πάντες, ενώ εγώ ο ίδιος έχω μάλλον ανάγκη από τη δική σου κάθαρση; Πώς να βαπτίσω εσένα που δεν έχεις ανάγκη από μετάνοια;»

Διότι βάπτισμα μετανοίας μού έχεις δωρίσει· αυτό το βάπτισμα είναι για τους βεβαρημένους από τις αμαρτίες, χωρίς καν να τους παρέχει άφεση από αυτές, αλλά τους καλεί σε επιστροφή και μετάνοια, προκειμένου να πιστεύσουν σε εσένα, τον Σωτήρα, και να εναποθέσουν τις ελπίδες τους σε εσένα, που πρόκειται να φανερωθείς μετά από εμένα. Πώς να βαπτίσω στα ύδατα εσένα, που πρόκειται να με βαπτίσεις με Πνεύμα, αυτού ακριβώς του βαπτίσματος που εγώ έχω ανάγκη πριν από όλους, καθώς μαζί με όλους υποκείμαι και εγώ σε μολυσμούς; «Εγώ έχω ανάγκη να βαπτισθώ από εσένα, και εσύ έρχεσαι προς εμένα;»

Διότι, ως αγνότατος προφήτης, έβλεπε την έκβαση των προρρηθέντων, επειδή πώς, πριν από το σημείο και το γνώρισμα που του δόθηκε για τη φανέρωση του Χριστού του Σωτήρος, φώναζε και κραύγαζε: «Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα, και εσύ έρχεσαι σε μένα;»; Αλλά όντως είναι μεγάλα τα μυστήρια του Θεού. Διότι όχι μόνο χαρίζει το πνεύμα της προφητείας στους προφήτες και παρέχει τη γνώση των μελλοντικών, αλλά και πριν από την έλευση των γνωρισμάτων, εμπνέει και την ίδια τη δήλωση των σημείων που πρόκειται να γίνουν γνωστά και το πρόσωπο επί του οποίου αυτά, όταν προέλθουν, θα φανερωθούν. Διότι σε ποιον άλλον ανήκει το να βαπτίζει με πυρ και πνεύμα, παρά μόνο στον Θεό, ο οποίος αφενός είναι πυρ λόγω της θείας φύσης του, αφετέρου έχει και το Άγιο Πνεύμα σύμφυτο, ως κοινωνό της φυσικής και ουσιώδους θεότητάς του; Έτσι ο Χριστός βαπτίζεται κατά σάρκα, αναγνωριζόμενος ως ένας της μακαρίας Τριάδος και μη διαιρώντας τη μία και αδιαίρετη θεότητά της σε θεούς και θεότητες. Έτσι μυσταγωγεί αυτόν που τον βαπτίζει στο ποιος είναι αυτός που βαπτίζει με πυρ και πνεύμα και ποιο είναι το μυστήριο του δικού Του βαπτίσματος. Έτσι καθαρίζει τη φύση του ύδατος, πυρπολώντας την ταυτόχρονα με θεϊκό πυρ και καθαρίζοντάς την με Εκείνον που καθαρίζει τα πάντα μυστικώς, και περιπνέοντας και αγιάζοντάς την με το Πνεύμα που αγιάζει τα πάντα πνευματικώς, πάνω στα οποία επιφέρεται αγιαστικώς και φανερώνει τη θεϊκή του πτήση.

«Και θα συνάξει τον σίτο στην αποθήκη του· το δε άχυρο θα το κατακάψει με πυρ άσβεστο.» Άσβεστο είναι εκείνο το πυρ· ώστε φλυαρεί ο Ωριγένης, λέγοντας ότι θα υπάρξει τέλος της κολάσεως. «Τότε έρχεται ο Ιησούς από τη Γαλιλαία στον Ιορδάνη προς τον Ιωάννη, για να βαπτιστεί από αυτόν· ο δε Ιωάννης τον εμπόδιζε, λέγοντας.» Όντας καθαρός βαπτίζεται, για να μας αποπλύνει και για να μας δείξει ότι, όταν πρόκειται να βαπτιστούμε, πρέπει να προκαθαριζόμαστε· για να μη μολύνουμε το βάπτισμα, ρυπαινόμενοι εύκολα μετά από αυτά εξαιτίας της πονηρής συνήθειας. Τον εμποδίζει δε ο Ιωάννης, για να μη νομίσουν όσοι βλέπουν ότι και αυτός βαπτίζεται για μετάνοια ως ένας από τους πολλούς. «Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα.» Διότι ο Πρόδρομος είχε ανάγκη να καθαριστεί από τον Κύριο. Επειδή, καθώς καταγόταν από τον Αδάμ, έφερε και αυτός το μόλυσμα από την παρακοή, ο δε Χριστός, αφού σαρκώθηκε, καθάρισε τους πάντες. «Και εσύ έρχεσαι σε εμένα;» Δεν τόλμησε να πει: Και εσύ βαπτίζεσαι από εμένα; αλλά, «Και εσύ έρχεσαι;» τόσο πολύ ευλαβείτο. «Αποκριθείς δε ο Ιησούς, είπε προς αυτόν:»

Αν ο Ιωάννης δεν τον γνώριζε, πώς λέει ο Ματθαίος ότι: «Τον εμπόδιζε λέγοντας: Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα;» Μπορούμε λοιπόν να πούμε το εξής: Το «Δεν τον γνώριζα», να το κατανοήσεις έτσι, ότι από παλιά και πριν από το βάπτισμα δεν τον γνώριζε, όμως κατά τον καιρό του βαπτίσματος, τότε τον γνώρισε.