Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 3:15

Διότι ήλθε φωνή από τον ουρανό που έλεγε: Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευδόκησα. Τότε και ο Κύριος επάνω στα πολλά ύδατα, αφού καταδέχθηκε να κατέλθει στο βάπτισμα του Ιωάννη, για να εκπληρώσει κάθε δικαιοσύνη που υπάρχει στον νόμο.

Αποκρινόμενος δε ο Ιησούς τού είπε: Άφησέ το τώρα· διότι έτσι μας πρέπει να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη, και τα εξής... Από τότε άρχισε ο Ιησούς να φανερώνει στους μαθητές του ότι πρέπει να μεταβεί στα Ιεροσόλυμα, και να πάθει πολλά από τους πρεσβυτέρους, και τους αρχιερείς, και τους γραμματείς· και να θανατωθεί, και την τρίτη ημέρα να αναστηθεί.

ΕΡΩΤΗΣΗ ΙΑ΄ Εάν επιβάλλεται ή εάν είναι ακίνδυνο να αποφεύγει κανείς κάτι από όσα έχουν προσταχθεί από τον Θεό, ή να εμποδίζει αυτόν που έχει λάβει την εντολή να την εκτελέσει, ή να ανέχεται όσους τον εμποδίζουν· προπαντός εάν αυτός που τον εμποδίζει είναι στενά συνδεδεμένος μαζί του, ή εάν ένας λογισμός που φαίνεται εύλογος αντιτίθεται στην προσταγή. ΑΠΟΚΡΙΣΗ Εφόσον ο Κύριος λέει: «Μάθετε από εμένα, ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά», είναι φανερό ότι διδασκόμαστε τα πάντα με μεγαλύτερη ασφάλεια όταν φέρνουμε στη μνήμη μας τον ίδιο τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, τον μονογενή Υιό του ζώντος Θεού, όταν ο Ιωάννης ο Βαπτιστής Τού είπε: «Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα, και εσύ έρχεσαι σε εμένα;» και Εκείνος του αποκρίθηκε: «Άφησέ το τώρα· διότι έτσι πρέπει να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη». Στην περίπτωση πάλι των μαθητών, όταν ο Πέτρος ευχήθηκε να αποτραπούν τα πάθη στην Ιερουσαλήμ, τα οποία ο ίδιος ο Κύριος είχε προφητεύσει ότι θα υποστεί, Εκείνος του μίλησε με αγανάκτηση: «Ύπαγε οπίσω μου, σατανά, μου είσαι σκάνδαλο· διότι δεν φρονείς τα του Θεού, αλλά τα των ανθρώπων». Και πάλι, όταν ο ίδιος ο Πέτρος αρνήθηκε τη διακονία παρακινούμενος από διάθεση σεβασμού προς τον Δεσπότη, ο Κύριος του είπε ξανά: «Εάν δεν σε νίψω, δεν έχεις μέρος μαζί μου». Εάν δε η ψυχή έχει ανάγκη να βοηθηθεί περισσότερο με παραδείγματα από τους συνανθρώπους μας, ας θυμηθούμε τον Απόστολο που λέει: «Τι κάνετε και κλαίτε, και συντρίβετε την καρδιά μου;»

Υπέκυψε, λοιπόν, τον αυχένα στον νόμο μαζί με εμάς, και το έπραξε αυτό κατ' οικονομίαν· διότι έπρεπε να εκπληρώσει κάθε δικαιοσύνη. Επειδή, δηλαδή, έλαβε πλήρως μορφή δούλου, για αυτήν ακριβώς την αιτία, έχοντας καταταχθεί ανάμεσα σε όσους ήταν υπό ζυγό εξαιτίας της ανθρώπινης φύσης του, πλήρωσε κάποτε και στους φοροεισπράκτορες τα δίδραχμα, αν και εκ φύσεως ήταν ελεύθερος και ανεξάρτητος, ως Υιός.

Αλλά ήταν αναγκαίο να εκπληρώσει ο ίδιος κάθε δικαιοσύνη· και επειδή έγινε άνθρωπος, να μην αποφύγει την ταπεινότητα της ανθρώπινης φύσης, ούτε βέβαια να απαξιώσει τα λόγια που της αρμόζουν, λόγω του τέλειου σχεδίου της θείας οικονομίας. Λέμε δε ότι το έλεος, και συνδεδεμένα με αυτό την ανάσταση, τα ζητά όχι τόσο για τον εαυτό του, αλλά για εμάς που βρισκόμαστε σε ανάγκη ελέους και ανάστασης.

Διότι οι μεν ονομάζονται ακόμη τέκνα της σάρκας, ενώ οι δε, έχοντας αναγνωρίσει τον Θεό των πάντων ως Πατέρα, προσεύχονται ως υιοί, λέγοντας: «Αββά, ο Πατήρ». Επομένως, λέγει, ακόμη κι αν ενυπάρχει σε κάποιον γεννημένο από γυναίκα η υπεροχή στα έργα, εντούτοις το σπουδαιότερο θα το έχει εκείνος που έχει κληθεί στη βασιλεία των ουρανών, λόγω του ότι δεν ονομάζεται πλέον υιός γυναίκας, αλλά γίνεται κοινωνός της θείας φύσης και ονομάζεται ήδη τέκνο του Θεού, έστω κι αν είναι μικρότερος από αυτούς που είναι τελειότεροι στην κατάσταση, και αν θεωρείται ακόμη μικρό και νεογέννητο βρέφος. Το ότι δε η διά του Πνεύματος αναγέννηση διαφέρει κατά πολύ από τα μέτρα του Ιωάννη ή και κάθε γεννημένου από γυναίκα, ο μάρτυρας δεν μας έρχεται απ' έξω, αλλά ο ίδιος θα εμφανιστεί λέγοντας προς τον Ιησού: «Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα». Διότι ιδού, αν και κατέχει την τελειότητα στην αρετή, ζητά τη χάρη της διά του Πνεύματος αναγέννησης, προκειμένου να ανέλθει μέσω αυτής σε κάτι ανώτερο από τον εαυτό του, και να μην είναι πλέον μόνο γεννημένος από γυναίκα, αλλά να αναμορφώνεται προς τη θεία ευγένεια. Την πίστη δε σε αυτό τη βεβαιώνει μάλιστα ο Σωτήρας: Δεν του είπε «έχεις την τελειότητα στα αγαθά και χωρίς τον αγιασμό του βαπτίσματος», αλλά, συγκατανεύοντας και συμφωνώντας ότι έχει πολύ μεγάλη ανάγκη από αυτό, διαφυλάσσει οικονομικώς τη χάρη για άλλον καιρό. Αυτό ακριβώς νομίζω ότι δηλώνει και το «Άφες άρτι».

Άνοιξε τα αυτιά σου και άκουσε τη φωνή του προφήτη που λέει: «εγώ είμαι φωνή βοώντος εν τη ερήμω», άκουσε τον Πρόδρομο του Κυρίου, αυτόν που καταξιώθηκε να ονομαστεί άγγελος, αυτόν που από την κοιλιά της μητέρας του έλαβε Άγιο Πνεύμα και σκίρτησε κατά την είσοδο της Μαρίας προς την Ελισάβετ· ο οποίος, ενώ βρισκόταν ακόμη στην κοιλιά, αντιλήφθηκε την έλευση του ιδίου του Δεσπότη του και σκίρτησε· στον οποίο δόθηκε το μήνυμα του προκηρύγματος και η ετοιμασία της οδού του Κυρίου· πείσου σε αυτόν, και δεν θα ξεπέσεις από τον σκοπό της αλήθειας. Ιδού, λοιπόν, ο ίδιος μαρτυρεί, λέγοντας πρώτα απ' όλα, αφού αναγνώρισε τον Δεσπότη του, ότι «εγώ έχω ανάγκη από εσένα, και εσύ έρχεσαι προς εμένα;», και όταν ο Σωτήρας είπε «άφησέ τα αυτά τώρα, διότι έτσι πρέπει να εκπληρωθεί κάθε δικαιοσύνη», και αφού Εκείνος βαπτίστηκε από αυτόν, όπως λέει το θείο Ευαγγέλιο, «μαρτύρησε ο Ιωάννης λέγοντας ότι άνοιξαν οι ουρανοί, και είδα το Άγιο Πνεύμα να κατέρχεται με μορφή περιστεριού και να έρχεται πάνω του. Και ακούστηκε φωνή από τον ουρανό: Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευδόκησα». Επάνω ήταν ο Πατέρας, ω φιλόνεικε, από επάνω ερχόταν η φωνή. Εάν λοιπόν η φωνή ερχόταν από επάνω, ξεκαθάρισέ μου τη διαστρεβλωμένη σου σκέψη. Σε ποιον έλεγε ο Πατέρας «αυτός είναι ο αγαπητός μου Υιός, στον οποίο ευδόκησα»; Και ποιος ήταν αυτός; Και γιατί το Πνεύμα κατήλθε με μορφή περιστεριού, παρόλο που δεν είχε φορέσει σώμα;

Και πώς αυτοί περιεργάζονται τα του Θεού, επινοώντας κάποιες αισχρές υπόνοιες, για τις οποίες καμία ανάγκη δεν υπήρξε ποτέ για συζήτηση, ούτε σε προφήτη, ούτε σε ευαγγελιστή, ούτε σε απόστολο, ούτε σε συγγραφέα; Διότι όσα τέτοια ισχυρίζονται αυτοί, ακόμη και αν υποθέσουν κακόβουλα μύρια άλλα πέρα από αυτά, δεν πρόκειται να ανατρέψουν την πατρώα μας πίστη, η οποία κηρύττει αληθινά τον Χριστό [ως άνθρωπο]. Διότι ο Χριστός γεννήθηκε εν σαρκί πραγματικά από την αειπάρθενο Μαρία διά του Αγίου Πνεύματος και ευθύς από την κύηση ονομάζεται Εμμανουήλ, που σημαίνει ο Θεός είναι μαζί μας, και [δεν] γεννάται πλέον δεύτερη φορά. Και το Παιδίον διέφυγε στην Αίγυπτο μαζί με τον Ιωσήφ και τη Μαρία, επειδή ζητούσαν τη ζωή του Παιδίου, δεδομένου ότι μπορούσε να θανατωθεί κατά σάρκα· αλλά προσκυνήθηκε από τους μάγους ως αληθινός Θεός, ο οποίος γεννήθηκε εν σαρκί [αληθινά] και όχι φαινομενικά. Και όταν επέστρεψε από την Αίγυπτο, λόγω του φόβου του Ιωσήφ δεν εισήλθε στην Ιερουσαλήμ εξαιτίας του Αρχελάου, επειδή το Παιδίον μπορούσε να συλληφθεί και προ του καιρού * να πάθει εν σαρκί αυτό που έμελλε να πάθει. * Αλλά εμποδίστηκε από τον Ιωάννη, καθώς αναγνωρίστηκε από τον δούλο ως Δεσπότης, διότι ήταν Θεός που ενανθρώπησε αληθινά. Δεν αποδέχθηκε όμως την τιμή του ίδιου του δούλου του σε αυτήν την περίσταση, ώστε να «εκπληρώσει πάσαν δικαιοσύνην» εν σαρκί, με αληθινή και τέλεια ενανθρώπηση, «αφήνοντας σε εμάς υπογραμμό» σωτηρίας.

Ότι αληθινά γεννήθηκε ο Χριστός από την αειπάρθενο Μαρία διά του Αγίου Πνεύματος, όχι από σπέρμα ανδρός, αλλά λαμβάνοντας το σώμα από την ίδια την αγία Παρθένο, πραγματικά και όχι κατά δόκηση, σάρκα αληθινή, σώμα αληθινό, με οστά και νεύρα και με όλα τα δικά μας, χωρίς να διαφέρει σε τίποτα από εμάς παρά μόνο ως προς τη δόξα της αγιότητάς Του και της θεότητάς Του και του σκεύους της αγιοσύνης και της δικαιοσύνης, και έχοντας τα πάντα τέλεια και αναμάρτητα, και έχοντας λάβει ανθρώπινη ψυχή στα αλήθεια, ανθρώπινο νου στα αλήθεια, όχι επειδή εμείς διαβεβαιώνουμε ότι ο νους είναι υπόσταση, όπως λένε άλλοι· αλλά τα πάντα αμόλυντα από την αμαρτία, «στόμα» που δεν είπε ψέματα, «χείλη που δεν λάλησαν δόλο», καρδιά που δεν έκλινε προς ερεθισμό, νου που δεν παρεκτράπηκε σε όσα δεν πρέπει, σάρκα που δεν έπραξε τα έργα της σαρκικής ηδονής· τέλειος Θεός άνωθεν, που δεν ήρθε για να κατοικήσει μέσα σε άνθρωπο, αλλά ο Ίδιος ενανθρώπησε ολοκληρωτικά, χωρίς να μεταβληθεί ως προς τη φύση, αλλά συνενώνοντας μαζί με τη θεότητα τη δική Του ενανθρώπηση, έχοντας βρεθεί πραγματικά σε μήτρα παρθένου, έχοντας κυοφορηθεί τον ορισμένο χρόνο, έχοντας γεννηθεί μέσα από τους γεννητικούς πόρους ανεπαίσχυντα, άχραντα, αμόλυντα, έχοντας ανατραφεί και εναγκαλισθεί από τον Συμεών και την Άννα, έχοντας βασταχθεί στα χέρια από τη Μαρία, έχοντας περπατήσει, έχοντας οδοιπορήσει, έχοντας γίνει παιδί, έχοντας αναπτυχθεί στην ηλικία, έχοντας τα πάντα μέσα Του σε τελειότητα, έχοντας υπολογισθεί σε αριθμό ετών, έχοντας κυοφορηθεί στην κοιλιά για έναν αριθμό μηνών, «γενόμενος από γυναίκα, γενόμενος υπό τον νόμο», έχοντας έρθει στον Ιορδάνη, έχοντας βαπτιστεί από τον Ιωάννη, όχι επειδή είχε ανάγκη από λουτρά καθαρμού, αλλά λόγω της συνέπειας της έννομης ενανθρώπησης, χωρίς να διαταράξει το δίκαιο, ώστε να «εκπληρωθεί», όπως ο Ίδιος είπε, «κάθε δικαιοσύνη», για να δείξει ότι ενδύθηκε αληθινή σάρκα, [ότι έγινε] αληθινή ενανθρώπηση, κατερχόμενος στα ύδατα, δίνοντας μάλλον παρά λαμβάνοντας, παρέχοντας μάλλον παρά έχοντας ανάγκη, φωτίζοντάς τα, ενδυναμώνοντάς τα ως τύπο εκείνων που επρόκειτο να τελειωθούν μέσω Αυτού, ώστε όσοι πίστεψαν σε Αυτόν στα αλήθεια και έχουν την πίστη της αλήθειας να μάθουν ότι αληθινά ενανθρώπησε, αληθινά βαπτίστηκε, και έτσι, μέσω της δικής Του συγκατάθεσης, ερχόμενοι και αυτοί να λάβουν τη δύναμη της δικής Του κατάβασης, και να φωτιστούν από τη δική Του φωταγωγία, εκπληρουμένου του ρητού στον προφήτη, για τη μεταλλαγή της δύναμης, για την παροχή της σωτηρίας, της δύναμης του άρτου που λαμβάνεται από την Ιερουσαλήμ και της ισχύος του ύδατος· 16.

Διότι έπρεπε να μάθουμε από πού θα αρχίσει τη διδασκαλία του· και υποδηλώνει ότι η αρχή του θα γίνει από έναν ποταμό. Αυτόν τον ποταμό παρουσιάζει το Ευαγγέλιο λέγοντας: «Τότε έρχεται ο Ιησούς από τη Γαλιλαία στον Ιορδάνη προς τον Ιωάννη, για να βαπτιστεί από αυτόν. Εκείνος όμως τον εμπόδιζε, λέγοντας: Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα, και εσύ έρχεσαι προς εμένα; Αποκρινόμενος δε του είπε: Άφησέ το τώρα· διότι έτσι είναι πρέπον να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη.» Τότε, μετά τη βάπτισή του, «Άνοιξαν οι ουρανοί, και είδε το Πνεύμα του Θεού να καταβαίνει σαν περιστέρι και να έρχεται επάνω του. Και ακούστηκε φωνή από τους ουρανούς να λέει: Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκα.» Διότι από τότε άρχισε να γίνεται γνωστή η κυριότητά του. Κατά παράδοξο δε τρόπο τον ποταμό αυτόν μνημονεύει και ο προφήτης Ησαΐας, φέρνοντας το χαρμόσυνο άγγελμα στην έρημο, στην οποία κήρυττε ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. Φώναζε, λοιπόν, λέγοντας: «Ευφράνσου, έρημε διψασμένη, ας αγαλλιάσει η έρημος και ας ανθίσει σαν κρίνο· και θα ανθίσουν και θα αγαλλιάσουν τα έρημα μέρη του Ιορδάνη.» Διότι, για ποιον λόγο ένας τόσο σπουδαίος προφήτης δεν μνημονεύει κάποιον άλλο ποταμό, παρά τον ίδιο τον Ιορδάνη και την έρημο γύρω από αυτόν; Και γιατί εξαγγέλλει ευφροσύνη και αγαλλίαση για την έρημο του Ιορδάνη, και όχι για την Ιερουσαλήμ, ούτε για την υπόλοιπη Ιουδαία;

Έρχεται λοιπόν και ο Χριστός στο βάπτισμα, αφενός λόγω της υπακοής σε αυτόν που έστειλε τον Ιωάννη, όπως άλλωστε και ο ίδιος είπε, «διότι έτσι πρέπον είναι σε εμάς να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη», αφετέρου δε για τη δική του φανέρωση, αλλά και για να κάνει την αρχή της σωτηριώδους καθοδήγησης και να βεβαιώσει όσους ακολουθούν και βαπτίζονται, όπως ο ίδιος υπέδειξε και πρόσταξε, ότι δίδεται Πνεύμα Άγιο, και μέσω του εαυτού του να καταστήσει το βάπτισμα καθαρτικό φάρμακο των μολυσμάτων που έχουν ενσταλαχθεί μέσα μας από την εμπαθή γέννηση και διαβίωση. Διότι, αν και ο ίδιος ούτε ως άνθρωπος είχε ανάγκη κάθαρσης, έχοντας γεννηθεί από αμόλυντη Παρθένο και έχοντας ζήσει μακριά από κάθε αμαρτία, εντούτοις, επειδή γεννήθηκε για εμάς, για εμάς και καθαίρεται.

Προς τα πλήθη, λοιπόν, τέτοια έλεγε ο Ιωάννης, και πριν έρθει ο Κύριος στον Ιορδάνη και αφότου ήρθε. Βλέποντάς Τον όμως να υποκύπτει, ο ίδιος ένιωσε δέος και «Τον εμπόδιζε λέγοντάς Του: εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα»· διότι, έχοντας γεννηθεί από το παλαιό σπέρμα και όντας κληρονόμος εκείνου του πταίσματος και του μιάσματος που προήλθε από αυτό, έχω και εγώ ανάγκη από τη δική Σου κάθαρση· και Εσύ, που σαρκώθηκες χωρίς σπορά από την αγία Παρθένο και που ως Θεός είσαι ο μόνος αναμάρτητος, έρχεσαι σε εμένα, Δέσποτα; Εκείνος, όμως, διατάζοντας ως δεσπότης τον δούλο, λέει: «Άφες άρτι». Πρόσθεσε δε το «άρτι», επειδή μετά τη βάπτιση του Κυρίου ολόκληρος εκείνος ο χώρος έγινε επίσης πνευματική κολυμβήθρα, και μαζί με τον Ιωάννη περιέλαβε και όλους τους άλλους, καθώς η θεία χάρη εκχεόταν σε όλους σαν από πηγή από εκείνο το προσκυνητό σώμα, περιλούζοντας όλους τους αξίους, φωτίζοντάς τους θεϊκά και λυτρώνοντάς τους από την προγονική κατάρα.

Και αυτό είναι εκείνο που ο ίδιος ο Ιωάννης έλεγε έπειτα από αυτά: «Αυτός είναι για τον οποίο είπα: εκείνος που έρχεται πίσω μου έχει βρεθεί εμπρός μου, διότι υπήρχε πριν από εμένα· και από το πλήρωμά του όλοι εμείς λάβαμε». «Άφησε τώρα», του λέει ο Ιησούς, «διότι έτσι είναι πρέπον σε εμάς», δηλαδή σε εμένα· και αυτό λέγεται προς τον Ιωάννη δεσποτικά. «Έτσι λοιπόν είναι πρέπον σε εμάς να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη», δηλαδή καμία θεία εντολή να μην αφήσω ανεκπλήρωτη, αλλά την ανθρώπινη φύση με αυτόν τον τρόπο να δικαιώσω τέλεια και να την γεμίσω πιο φανερά με τη θεία και αιώνια χάρη· διότι, λαμβάνοντας από εσένα το βάπτισμα, θα ελκύσω φανερά σε αυτήν το Πνεύμα της υιοθεσίας από ψηλά.

Αλλά ο μεν Ιωάννης, αφού άκουσε το δεσποτικό πρόσταγμα που έλεγε «άφες» και μη έχοντας πλέον κάτι να αντιτείνει, άφησε τον Κύριο να βαπτιστεί. Εμείς όμως, τη συνέχεια των προκειμένων θα την εκθέσουμε στην επόμενη, καθώς προσιδιάζει ιδιαίτερα στην κυρία των ημερών.

Πώς λοιπόν ο μεν είπε «άνοιξαν», ενώ ο δε «σχίστηκαν»; Για να μη διαφύγει από όσους ακούνε με σύνεση ότι ο τρόπος του μυστηρίου είναι διπλός. Διότι με το «άνοιξαν» μας έδειξε ότι οι ουρανοί ήταν προηγουμένως κλειστοί εξαιτίας της αμαρτίας και της παρακοής μας προς τον Θεό. Επειδή για τον Αδάμ, μετά την παρακοή του στον Θεό και αφού άκουσε από Αυτόν ότι «χώμα είσαι και στο χώμα θα επιστρέψεις», έχει γραφτεί ότι ο ουρανός κλείστηκε. Εύλογα λοιπόν, για τον Χριστό, ο οποίος αναδείχθηκε υπάκουος στα πάντα και, όπως ο Ίδιος είπε στον Ιωάννη, εκπλήρωσε τέλεια κάθε δικαιοσύνη μέσω του βαπτίσματος, άνοιξαν οι ουρανοί.

«Μήπως η κύηση επέφερε φθορά, ή η σύλληψη σαρκική συνεύρεση; Μήπως η μήτρα γνώρισε νυμφίο ή η γαστέρα γεωργό; Μήπως το γάλα προήλθε από άνδρα; Μήπως τον μαστό της μητέρας σου τον ψηλάφισε κάποιος; Μήπως η παρθένος υπέπεσε στην κατάρα της Εύας;» Αλλά τι του απάντησε ο Λυτρωτής; «Άφες άρτι· διότι έτσι πρέπει σε εμάς να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη. Άφες άρτι», δηλαδή, γιατί αποκαλύπτεις πριν από την ώρα τους τα κρυμμένα; Γιατί φανερώνεις εκείνα που πρέπει προς το παρόν να κρύβονται μέχρι την κατάλληλη στιγμή; Γιατί θορυβείς την ακοή των Ιουδαίων; Γιατί τοξεύεις τα αυτιά του διαβόλου; Γιατί διώχνεις από τη γη τους δαίμονες πριν από τον σταυρό; Γιατί κάνεις δειλούς αυτούς που πρόκειται, έστω και παρά τη θέλησή τους, να διακονήσουν τη θυσία του σταυρού;» «Άφες άρτι». Γιατί ζημιώνεις τόσο πολύ τον εαυτό σου; Γιατί στερείς την ανθρώπινη φύση από ένα υπέρτατο αγαθό; Εάν δεν βαπτιστώ, πώς θα ακούσει τη φωνή; Εάν δεν ακούσει τη φωνή, πώς θα μάθει τη βουλή του Πατρός, πώς θα προσεγγίσει με θάρρος τα μυστήρια του Υιού, πώς θα ατενίσεις την έλευση του Πνεύματος, πώς θα δεις τον ουρανό να ανοίγει; Εάν δεν βαπτιστώ, ποιος θα αγιάσει το ύδωρ του βαπτίσματος, ποιος θα συντρίψει τις κεφαλές του δράκοντος, πώς θα λευκανθούν τα στοιχεία, πώς θα καθαρθεί η κτίση, πώς θα ξεπλυθούν τα ρυπωθέντα σκεύη του Αδάμ; «Άφες άρτι· διότι έτσι πρέπει σε εμάς να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη», την οποία ο νόμος παραγγέλλει, οι προφήτες κηρύττουν, η χάρις εισηγείται και το καινό κήρυγμα της βασιλείας επιζητεί.

Δογματίζεις ασυνήθιστα. Άλλα διακήρυξα και άλλα πράττεις. Άλλα άκουσε ο διάβολος και άλλα κατανοεί. Βάπτισέ με με το πυρ της θεότητος. Γιατί περιμένεις το ύδωρ; Φώτισε με το πνεύμα. Γιατί στρέφεσαι στο κτίσμα; Βάπτισέ με, τον βαπτιστή, για να γίνει γνωστή η υπεροχή σου. Εγώ, Δέσποτα, βαπτίζω βάπτισμα μετανοίας, και όσους προσέρχονται σε εμένα είναι αδύνατον να τους βαπτίσω, εάν δεν εξομολογηθούν τις αμαρτίες τους. Ας υποθέσουμε ότι σε βαπτίζω, τι έχεις να εξομολογηθείς; Είσαι αυτός που αφαιρεί τις αμαρτίες και θέλεις να βαπτιστείς το βάπτισμα της μετανοίας; Ακόμη και αν εγώ τολμήσω να σε βαπτίσω, ο Ιορδάνης δεν τολμά να πλησιάσει. «Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα, και εσύ έρχεσαι σε εμένα;» Τι απαντά λοιπόν ο Κύριος σε αυτόν; «Άφησέ τα προς το παρόν, διότι έτσι αρμόζει σε εμάς να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη». «Άφησέ τα προς το παρόν», Ιωάννη, δεν είσαι σοφότερος από εμένα. Εσύ βλέπεις ως άνθρωπος, εγώ ως Θεός προγνωρίζω. Πρώτα πρέπει να πράξω και έπειτα να διδάξω. Δεν πράττω τίποτα το απρεπές, διότι έχω περιβληθεί την ευπρέπεια. Απορείς, ω Ιωάννη, που δεν ήλθα με το αξίωμά μου; Διότι σε έναν απλό άνθρωπο δεν ταιριάζει η βασιλική πορφύρα, ενώ στον βασιλιά ταιριάζει το στρατιωτικό σχήμα. Εναντίον τυράννου ήλθα, δεν ήλθα προς φίλο. «Άφησέ τα προς το παρόν, διότι έτσι αρμόζει σε εμάς να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη».

Είμαι εκπληρωτής του νόμου, δεν θέλω να αφήσω τίποτα ελλιπές σε όλο το πλήρωμα, ώστε μετά από μένα να βροντοφωνάξει ο Παύλος: «Τέλος του νόμου είναι ο Χριστός για τη δικαίωση καθενός που πιστεύει». «Άφησέ τα αυτά τώρα, διότι έτσι πρέπει να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη». Βάπτισέ με, Ιωάννη, για να μην καταφρονήσει κανείς το βάπτισμα. Βαπτίζομαι από εσένα, τον δούλο, ώστε κανένας από τους βασιλείς ή τους άρχοντες να μην περιφρονήσει το να βαπτιστεί από έναν φτωχό ιερέα. Άφησέ με να κατέβω στον Ιορδάνη, για να ακούσουν την πατρική μαρτυρία και να επιγνώσουν τη δύναμη του Υιού. «Άφησέ τα αυτά τώρα, διότι έτσι πρέπει να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη». Τότε, λοιπόν, τον αφήνει ο Ιωάννης. Και αφού βαπτίστηκε ο Ιησούς, ανέβηκε αμέσως από το νερό και του ανοίχθηκαν οι ουρανοί, και ιδού, το Πνεύμα του Θεού κατεβαίνει με μορφή περιστεράς και έμεινε πάνω του, και ακούστηκε φωνή από τους ουρανούς να λέει: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκα». Είδες, αγαπητέ, πόσα και πόσο μεγάλα αγαθά θα στερούμασταν, εάν ο Κύριος υποχωρούσε στην παράκληση του Ιωάννη και αρνούνταν το βάπτισμα. Διότι πριν από αυτό οι ουρανοί ήταν κλειστοί, απάτητος ήταν ο άνω τόπος. Στα κατώτερα κατεβαίναμε, ενώ στα ανώτερα δεν ανεβαίναμε. Αλλά μόλις βαπτίστηκε ο Δεσπότης, «ανακαίνισε τον παλαιό άνθρωπο» και του εμπιστεύθηκε πάλι τα σκήπτρα της υιοθεσίας. «Διότι αμέσως του ανοίχθηκαν οι ουρανοί».

Δοξάζω τον Θεό και Πατέρα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, που δι' αυτού σας έκανε τόσο σοφούς· διότι αντελήφθην ότι είστε πλήρως καταρτισμένοι με ακλόνητη πίστη, σαν να είστε καρφωμένοι στον σταυρό του Κυρίου Ιησού Χριστού και κατά σάρκα και κατά πνεύμα, και εδραιωμένοι στην αγάπη μέσω του αίματος του Χριστού· έχοντας πλήρη βεβαιότητα, αληθώς, για τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, τον Υιό του Θεού, τον πρωτότοκο πάσης κτίσεως, τον Θεό Λόγο, τον μονογενή Υιό, ο οποίος κατάγεται από το γένος του Δαβίδ κατά σάρκα, από την Παρθένο Μαρία, και βαπτίστηκε από τον Ιωάννη, ώστε να εκπληρωθεί κάθε δικαιοσύνη από αυτόν· ο οποίος πολιτεύτηκε οσίως χωρίς αμαρτία, και επί Ποντίου Πιλάτου και Ηρώδη του τετράρχη σταυρώθηκε αληθινά για εμάς κατά σάρκα, από τον οποίο προερχόμαστε και εμείς, από το θεομακάριστο πάθος του, ώστε διά της αναστάσεως να υψώσει λάβαρο στους αιώνες για τους αγίους και πιστούς του, είτε μεταξύ των Ιουδαίων είτε μεταξύ των εθνών, στο ένα σώμα της Εκκλησίας του.

ΞΣΤ΄. ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΚΟΜΗΤΑ ΚΑΙΣΑΡΙΟ. Σχετικά με τον λόγο του Κυρίου, «Άφες άρτι». Απονέμοντας ό,τι αρμόζει στην κάθε περίσταση, ο δίκαιος Κριτής έλεγε το «Άφες άρτι» στον Ιωάννη που αρνούνταν να τελέσει το βάπτισμα. Διότι, επειδή εκείνος, αποδίδοντας τον σεβασμό ως προς τον Δεσπότη, δεν τολμούσε να αγγίξει τη θεία κεφαλή, άκουσε το: «Άφες άρτι». Τώρα, λέει, είναι καιρός πτωχείας, θεσμός συγκαταβάσεως, για τον οποίο προσέλαβα τον άνθρωπο και λαμβάνω το βάπτισμα, για να τον καθαρίσω από την παράβαση. Δεν υπάρχει ανάγκη τώρα για τη δεσποτική εξουσία, αλλά για τη δουλική ευτέλεια.

Άφησε τώρα να εκπληρωθεί η ευσπλαχνία, για να μην εμποδιστεί η σωτηρία των ανθρώπων. Διότι έτσι είναι πρέπον σε εμάς να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη. Διότι δικαιοσύνη είναι, αφού αναδεχθώ τα πάθη των ανθρώπων, να δεχθώ απαθώς υπέρ αυτών και το βάπτισμα, ως λυτήριο της αμαρτίας τους και σύμβολο της αφθαρσίας τους εντός μου.

Αυτός θα σας βαπτίσει με Άγιο Πνεύμα και πυρ. Εκείνες τις ημέρες προσέρχεται ο Ιησούς για να βαπτιστεί από τον Ιωάννη. Και του λέει ο Ιωάννης: «Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα, και εσύ έρχεσαι σε εμένα;». Ευγνώμων δούλος που αναγνωρίζει τη φιλανθρωπία του Δεσπότη. Τι είναι αυτό το πρωτοφανές και παράδοξο; «Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα, και εσύ έρχεσαι σε εμένα;». Πάλι ο Χριστός λέει: «Επίτρεψέ το τώρα. Εσύ δεν βλέπεις αυτό που βλέπω εγώ· δεν γνωρίζεις ποιος στέκεται εδώ. Ο εχθρός, ο διάβολος. Σιώπα, για να μην το αντιληφθεί αυτός. Ήρθα για να παλέψω μαζί του. Γι' αυτό δεν προσήλθα με γυμνή τη θεότητα· γι' αυτό περιβλήθηκα τη δική σας σάρκα, ώστε βλέποντάς με γυμνό να μη φύγει. Άπλωσα σαγήνη. Μην τρομάξεις το θήραμα. Άπλωσα δίχτυα.»

«Μην κάνεις να ξεφύγει το θήραμα.» Διότι εκείνο που ήταν αδύνατο για τον νόμο, επειδή ήταν ανίσχυρος εξαιτίας της σάρκας, ο Θεός, στέλνοντας τον δικό Του Υιό με ομοίωμα αμαρτωλής σάρκας, το εκπλήρωσε. «Γι’ αυτό γεννήθηκα από γυναίκα· ντύθηκα τη σάρκα. Με βλέπεις ως άνθρωπο και λες: "Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα"; Αποδέχομαι την καλή σου προαίρεση, αλλά δεν είναι καιρός να αποκαλυφθούν τα απόρρητα των μυστηρίων· διεξάγεται πόλεμος που ιχνηλατεί τον εχθρό. Άφησέ το τώρα· θα έρθει καιρός, όταν θα με διακηρύξεις. Τώρα εκπλήρωσε την οικονομία. Ακόμη και αν εσύ φύγεις από τη ζωή αποκεφαλιζόμενος, το αίμα σου όμως θα αφήσει φωνή. Άφησέ το τώρα· θα στείλω κάποιον με το ίδιο όνομα με εσένα να λέει: "Εν αρχή ην ο Λόγος". Αλλά τώρα, δεν είναι καιρός για αυτά τα λόγια· τώρα υπάρχει ανάγκη καταβάσεως, ανάγκη οικονομίας, συγκαταβάσεως, καλύμματος, για να κυνηγήσουμε το θήραμα, για να το εξολοθρεύσουμε, για να το πνίξουμε. Άφησέ το τώρα, διότι έτσι πρέπει να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη.» Τότε τον αφήνει ο ευγνώμων δούλος, και υπακούει, εκπληρώνοντας την υπακοή και προς τα δύο. «Αυτό σου φαίνεται ορθό;», δεν περιεργάστηκε το ζήτημα. Γιατί; Ας ακούσουν οι αιρετικοί τον ευαγγελιστή. Δεν ζήτησε εξηγήσεις. «"Αυτό σου φαίνεται ορθό;", δεν το περιεργάζομαι.» Έτσι και στον Αβραάμ: «Σφάξε τον υιό σου.» Αντιφατικά τα λόγια, αλλά ο ευγνώμων δούλος υπακούει. Έτσι και αυτός εδώ λέει: «Δεν βαπτίζω»· ο δε Ιησούς του απαντά: «Άφησέ το τώρα· διότι έτσι πρέπει να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη.»

Τότε τον άφησε, και κατέβηκε στα ύδατα και τον βάπτισε.

«Και εσύ, ω ποταμέ Ιορδάνη, πώς ανέστρεψες προς τα πίσω τη φυσική σου ροή; Επειδή ο αναμάρτητος χειροθετείται από αμαρτωλό άνθρωπο;» Ενώ δε ο Ιωάννης εμπόδιζε τον Δεσπότη, Εκείνος αποκρίθηκε και του είπε: «Άφησε τώρα. Από άνθρωπο γεννήθηκα, από άνθρωπο βαπτίζομαι, αφού έγινα άνθρωπος, για να σώσω τον άνθρωπο.»

Είθε να έλθει ο καιρός, όπου τα πέρατα του κόσμου θα διαλαλήσουν αυτό που γίνεται από εσένα για εμένα. Είθε να έλθει ο καιρός, όπου θα αρχίσω να ελεώ τα πλήθη των εθνών. Είθε να έλθει ο καιρός, όπου θα βαπτίσω με πυρ νοητό και Πνεύμα· με πυρ αφενός, αναχωνεύοντας με τη θερμότητα της Χάριτος, και με Πνεύμα αφετέρου, αγιάζοντας εκείνο που αναχωνεύτηκε». Τότε του το επιτρέπει. Αφού δε βαπτίστηκε ο Ιησούς, ανέβηκε αμέσως από το ύδωρ· και του ανοίχτηκαν οι ουρανοί, και είδε το Πνεύμα του Θεού να καταβαίνει επάνω του. Και ιδού, ακούστηκε φωνή από τον ουρανό που έλεγε: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευδόκησα».

Και διδάσκοντας αυτά στον Βαπτιστή, ο Δεσπότης αναφωνούσε: «Ἄφες ἄρτι· διότι έτσι είναι πρέπον σε εμάς να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη». «Ἄφες ἄρτι»· άκαιρη δοξολογία μού προσφέρεις τώρα· σε ακατάλληλο καιρό φανερώνεις το αξίωμά μου, καθώς δεν θέλω το κρυμμένο μυστήριο της θεότητάς μου να αποκαλυφθεί στον διάβολο. Δεν τον αφήνεις να με πλησιάσει σαν να είμαι ένας από τους απογόνους του Αδάμ, για να συντριβεί από τη θεότητα που είναι σοφά ενωμένη μαζί μου, αλλά αποδιώχνεις το θήραμα. «Ἄφες ἄρτι»· θα υπάρξει καιρός για τη δοξολογία μου· θα έρθει ο χρόνος της θεολογικής μου ομολογίας. Τώρα όμως είναι πρέπον σε εμάς να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη. Τώρα έχω αναλάβει το πρόσωπο της ανθρώπινης φύσης. Πολιτεύομαι υπέρ του καταχρεωμένου γένους· ήρθα για να ξεπληρώσω προς το παρόν τα δικά τους χρέη, και όχι για να εισπράξω τώρα τα όσα οι ίδιοι οφείλουν στη θεότητά μου. Ως αμνός ήλθα ανάμεσα στα γένη των ανθρώπων, ως θυσία που, όπως φαίνεται, θα προσφερθεί μετά από λίγο. Τώρα είναι για μένα ο καιρός της ανθρώπινης βιοτής, και όχι η απαίτηση για τη θεία λατρεία προς το πρόσωπό μου. «Ἄφες ἄρτι, διότι έτσι είναι πρέπον σε εμάς να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη».

Δεν απλώνω τα χέρια μου· αρνούνται την επαφή, μουδιάζουν, συστέλλονται· αυτό που δεν διδάχθηκαν να κρατούν, δεν το δέχονται. Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα, και εσύ έρχεσαι σε εμένα; Γνωρίζω ποιος είσαι, και γνωρίζεις ότι σε ξέρω. Γιατί κρύβεσαι από εμένα που σε γνωρίζω; Ενώ βρισκόμουν ασφαλισμένος στην κοιλιά της μητέρας μου, και μη βρίσκοντας διέξοδο πριν την ώρα μου, απλώς σε αντίκρισα να κυοφορείσαι από εκείνην που διατηρείται στη ζωή από εσένα· σε αναγνώρισα, και μη βρίσκοντας πώς να μιλήσω, δανείστηκα το στόμα της μητέρας μου και φώναξα μέσω αυτής λέγοντας τα δικά μου λόγια: «Από πού μου γίνεται αυτή η τιμή, να έλθει η μητέρα του Κυρίου μου σε εμένα;». Εκεί δεν γελάστηκα, και εδώ δεν σε αναγνωρίζω; Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα, και εσύ έρχεσαι σε εμένα; Ο δε Κύριος του αποκρίθηκε, όπως μόλις άκουσες: Άφησέ το τώρα· διότι έτσι πρέπει να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη. Άφησέ το τώρα· δεν γνωρίζεις τι λες· εγώ γνωρίζω το έργο που επιτελώ. Ζητάς να σου αποκαλυφθεί η δόξα της θεότητάς μου· δεν είναι κατάλληλος ο καιρός· όλα είναι καλά στον καιρό τους. Εσύ λες την αλήθεια, αλλά δεν σε πιστεύουν· διότι άπιστο είναι το έθνος των Ιουδαίων· δεν τους ονόμασες εσύ γεννήματα οχιών; Πώς λοιπόν θέλεις να αποκαλυφθώ σε αυτούς; Δεν δέχονται τη μαρτυρία σου για εμένα· σε υποπτεύονται από καχυποψία, επειδή είσαι πρόδρομος. Άφησέ το τώρα, θα λάβουν μεγαλύτερη μαρτυρία. Άφησέ το τώρα· διότι έτσι πρέπει να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη.

Εάν εκπληρώσω ένα μέρος και παραλείψω ένα άλλο, αφήνω ελλιπή τη θεία οικονομία· πρέπει να τα εκπληρώσω όλα, ώστε μετά από αυτά να γράψει ο Παύλος: Πλήρωμα του νόμου είναι ο Χριστός προς δικαίωση κάθε πιστού. Άφησε τώρα· διότι έτσι είναι πρέπον σε εμάς να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη. Άφησε, Ιωάννη, να αγιαστεί η φύση του ύδατος· πρέπει να τα εκπληρώσω όλα.

«Μην κάνεις το δεξί μου χέρι να αποβεί τολμηρό, αυτό που ήδη παραλύει μπροστά στο έργο του βαπτίσματος.» Τι του απαντά, λοιπόν, ο Δεσπότης; «Επίτρεψέ το τώρα, διότι δεν ήρθα τώρα για να αποκαλύψω την αξία μου, ούτε για να δείξω την καθαρότητα της φύσεώς μου, αλλά για να εκπληρώσω την επωφελή για εσάς οικονομία.» Τότε, λέει, τον αφήνει.

Διότι και όταν βαπτιζόταν, έλεγε: «Έτσι είναι πρέπον σε εμάς να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη». Ήλθα για να εξαγοράσω τον άνθρωπο από την κατάρα του νόμου. Διότι ο Θεός έστειλε τον Υιό Του, γεννημένο από γυναίκα, υποκείμενο στον νόμο, για να εξαγοράσει όσους ήταν υπό τον νόμο, και για να αναπαύσει τον ίδιο τον νόμο. Για να μην πει λοιπόν κανείς ότι για αυτόν τον λόγο τον κατήργησε, επειδή δηλαδή δεν μπορούσε να τον εκπληρώσει, καθώς ήταν φορτικός, επαχθής και δυσκατόρθωτος, αφού πρώτα εκπλήρωσε τα πάντα από αυτόν, τότε τον κατέλυσε.

Ας ακούσουν αυτοί που οικοδομούν τις λαμπρές οικίες και τους μεγάλους περιβόλους, ότι ο Υιός του ανθρώπου δεν έχει πού να γείρει την κεφαλή του. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο του λέγουν οι μαθητές: «Πού θέλεις να σου ετοιμάσουμε να φας το Πάσχα;». Ποιο Πάσχα; Το ιουδαϊκό, αυτό που έλαβε την αρχή του από την Αίγυπτο· διότι εκεί το τέλεσαν για πρώτη φορά. Και για ποιον λόγο το επιτελεί ο Χριστός; Όπως ακριβώς εκπλήρωσε όλες τις άλλες διατάξεις του νόμου, έτσι έπραξε και με αυτήν. Γι' αυτό άλλωστε έλεγε και προς τον Ιωάννη: «Διότι έτσι είναι πρέπον σε εμάς να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη». Επομένως, οι μαθητές δεν ήθελαν να ετοιμάσουν το δικό μας Πάσχα, αλλά το ιουδαϊκό. Διότι εκείνο το ετοίμασαν αυτοί, ενώ το δικό μας το παρασκεύασε ο ίδιος, και μάλιστα ο ίδιος έγινε Πάσχα διά του τιμίου πάθους. Για ποιον λόγο λοιπόν προσέρχεται στο πάθος; Για να μας λυτρώσει από την κατάρα του νόμου. Γι' αυτό και ο Παύλος διακήρυττε: «Εξαπέστειλε ο Θεός τον Υιό Του, ο οποίος γεννήθηκε από γυναίκα, υποτάχθηκε στον νόμο, για να εξαγοράσει όσους ήσαν υπό τον νόμο». Για να μην πει λοιπόν κάποιος ότι για αυτόν τον λόγο τον κατήργησε, επειδή δηλαδή δεν μπορούσε να τον εκπληρώσει, θεωρώντας τον φορτικό και επαχθή και δυσκατόρθωτο, γι' αυτό, αφού τον εκπλήρωσε εξ ολοκλήρου, τότε τον έλυσε. Γι' αυτό και εόρτασε το Πάσχα· διότι η εορτή του Πάσχα αποτελούσε για αυτούς επιταγή του νόμου. Άκουσε: Αγνώμονες υπήρξαν οι Ιουδαίοι απέναντι στον ευεργέτη, και αμέσως λησμονούσαν τον ευεργέτη τους.

Ως προς τη δόξα του Κυρίου, βλέπουμε να έχει προτυπωθεί το γεγονός ότι το πρόβατο είναι «τέλειο» και «αρσενικό» και «ενιαύσιο». «Τέλειο» μεν, διότι μόνος ο Χριστός είναι ανενδεής σε κάθε αρετή και κατά πάντα τρόπο «άμωμος», και από την αρχή έως το τέλος δεν στερείται καμίας δικαιοσύνης, όπως λέγει ο ίδιος: «Διότι έτσι είναι πρέπον σε εμάς να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη»· γι' αυτό και όλα τα προς θυσία ζώα προσφέρονταν τέλεια και άμωμα, επειδή όλα θυσιάζονταν ως τύπος του Χριστού, και ο Θεός διέταξε οι ιερείς να είναι άρτιοι και τέλειοι στα σώματά τους, επειδή όλοι αποτελούσαν τύπο του αληθινού Ιερέα. «Αρσενικό» δε το πρόβατο, διότι είναι και αρχηγικό, έχοντας εκ φύσεως την ηγεμονία, όπως ακριβώς το αρσενικό έχει σωματική υπεροχή έναντι του θηλυκού· διότι εκ φύσεως και κατ' αλήθειαν ο Χριστός είναι ηγεμόνας και βασιλιάς, εφόσον είναι επουράνιος άνθρωπος, και ενώ έχει ταχθεί μαζί μας ως αδελφός κατά τη σαρκική φύση, προΐσταται ως δεσπότης κατά την πνευματική θεότητα.

Αλλά και για μία άλλη αιτία, την οποία αναφέρει ο ίδιος· ποια είναι λοιπόν αυτή; Όταν ο Ιωάννης είπε: «Εγώ έχω ανάγκη να βαπτισθώ από εσένα, και εσύ έρχεσαι προς εμένα;», εκείνος αποκρίθηκε λέγοντας: «Άφησε τώρα, διότι έτσι είναι πρέπον σε εμάς να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη».

Είδες την ευγνωμοσύνη του δούλου; Είδες την ταπεινοφροσύνη του Δεσπότη; Τι σημαίνει άραγε το «να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη»; Δικαιοσύνη ονομάζεται η εκπλήρωση όλων των εντολών, όπως όταν λέει: «Ήταν και οι δύο δίκαιοι, πορευόμενοι σύμφωνα με τις εντολές του Κυρίου άμεμπτοι». Επειδή, λοιπόν, έπρεπε όλοι οι άνθρωποι να εκπληρώσουν αυτή τη δικαιοσύνη, όμως κανένας δεν την ολοκλήρωσε ούτε την εκπλήρωσε, ήλθε ο Χριστός και εκπληρώνει αυτή τη δικαιοσύνη.

Εάν, λοιπόν, το να υπακούει κανείς στον Θεό συνιστά δικαιοσύνη, και εφόσον ο Θεός απέστειλε τον Ιωάννη για να βαπτίσει τον λαό, ο Χριστός εκπλήρωσε και αυτό μαζί με όλες τις υπόλοιπες διατάξεις του νόμου. Ας υποθέσουμε, λοιπόν, ότι οι εντολές του νόμου ισοδυναμούν με διακόσια δηνάρια· αυτό το χρέος όφειλε να το εξοφλήσει το γένος μας. Εμείς δεν το εξοφλήσαμε και μας κρατούσε δέσμιους ο θάνατος, επειδή ήμασταν υπόλογοι για αυτά τα παραπτώματα. Ερχόμενος ο Χριστός και βρίσκοντάς μας κρατούμενους, κατέβαλε το χρέος, εξόφλησε την οφειλή και ελευθέρωσε εκείνους που δεν είχαν τη δυνατότητα να πληρώσουν. Γι' αυτό δεν είπε: «Πρέπει σε εμάς να κάνουμε τούτο και εκείνο», αλλά: «Να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη». «Σε εμένα τον Δεσπότη ταιριάζει», λέει, «που έχω, να καταβάλω το χρέος υπέρ εκείνων που δεν έχουν». Αυτή είναι η αιτία του βαπτίσματος: το να φανεί ότι εκπληρώνει ολόκληρο τον νόμο, τόσο αυτή η αιτία όσο και εκείνη που αναφέρθηκε προηγουμένως. Γι' αυτό και το Πνεύμα κατέρχεται με μορφή περιστεράς· διότι, όπου υπάρχει καταλλαγή με τον Θεό, υπάρχει περιστερά.

Διότι η φράση «Εγένετο απεσταλμένος παρά Θεού» ισοδυναμεί με το «απεστάλη από τον Θεό». Πώς λοιπόν ισχυρίζονται ότι το «εν μορφή Θεού υπάρχων» δεν αναφέρεται στην απαραλλαξία (απόλυτη ταύτιση) προς τον Πατέρα, εξαιτίας του ότι δεν παρατίθεται το άρθρο; Διότι ορίστε, και εδώ δεν υπάρχει πουθενά το άρθρο. Μήπως λοιπόν δεν έχει λεχθεί για τον Πατέρα; Τι θα πούμε τότε στον Προφήτη που λέει: «Ιδού, εγώ αποστέλλω τον άγγελό μου προ προσώπου σου, ο οποίος θα ετοιμάσει την οδό σου»; Το «εμού» και το «σου» είναι δηλωτικά δύο προσώπων. «Ούτος ήλθεν εις μαρτυρίαν, ίνα μαρτυρήση περί του φωτός». Τι σημαίνει αυτό; Ο δούλος δίνει μαρτυρία για τον Δεσπότη; Ίσως θα αναρωτιόταν κάποιος. Όταν λοιπόν τον δεις όχι μόνο να λαμβάνει μαρτυρία από τον δούλο, αλλά και να προσέρχεται σε αυτόν και να βαπτίζεται από αυτόν μαζί με τους Ιουδαίους, άραγε δεν θα εκπλαγείς περισσότερο και δεν θα γεμίσεις απορίες; Αλλά δεν πρέπει να ταράσσεται κανείς ούτε να θορυβείται, παρά να εκπλήττεται από την άφατη αγαθότητα. Αν όμως κάποιος συνεχίζει ακόμη να ζαλίζεται και να θορυβείται, θα πει και σε αυτόν εκείνο που είπε και στον Ιωάννη: «Άφησε τώρα, διότι έτσι είναι πρέπον να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη». Εάν δε ταραχθεί ακόμη περισσότερο, θα του επαναλάβει αυτά που είπε προς τους Ιουδαίους: «Δεν λαμβάνω εγώ μαρτυρία από άνθρωπο». Εάν λοιπόν δεν έχει ανάγκη από αυτήν τη μαρτυρία, για ποιον λόγο απεστάλη ο Ιωάννης από τον Θεό; Όχι βεβαίως επειδή είχε ανάγκη από μαρτυρία ο Κύριος (διότι αυτό αποτελεί εσχάτη βλασφημία), αλλά γιατί;

Και εκείνος μεν, μετά την επιστροφή του Ιησού από την έρημο, αφού αποσιώπησε τα όσα συνέβησαν στο ενδιάμεσο, όπως για παράδειγμα όσα διακήρυξε ο Ιωάννης, όσα έλεγαν οι απεσταλμένοι των Ιουδαίων, και αφού συνόψισε όλα τα υπόλοιπα, προχώρησε αμέσως στο θέμα της φυλακής· διότι λέει: «Όταν άκουσε ο Ιησούς ότι ο Ιωάννης παραδόθηκε, αναχώρησε από εκεί». Ο Ιωάννης όμως δεν έπραξε έτσι, αλλά την μεν πορεία προς την έρημο την αποσιώπησε, επειδή είχε ήδη εξιστορηθεί από τον Ματθαίο· διηγείται όμως τα όσα συνέβησαν μετά την κατάβαση από το όρος, και αφού εκθέτει πολλά, τότε προσθέτει: «Διότι δεν είχε ριφθεί ακόμη ο Ιωάννης στη φυλακή». Και για ποιο λόγο, θα ρωτούσε κανείς, προσέρχεται τώρα σε αυτόν ο Ιησούς, και δεν το κάνει αυτό μόνο μία φορά, αλλά και δεύτερη; Διότι ο μεν Ματθαίος λέει ότι η παρουσία του κατέστη αναγκαία εξαιτίας του βαπτίσματος· γι' αυτό, αποδεικνύοντάς το αυτό, και ο Ιησούς προσθέτει και λέγει: «Έτσι είναι πρέπον να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη».

Διότι, το ότι αυτό ήταν το τελευταίο του κατόρθωμα ως προς την εκπλήρωση του νόμου, άκουσε τι λέει: «Διότι έτσι πρέπει σε εμάς να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη». Αυτό δε που λέει, σημαίνει το εξής: εκτελέσαμε όλα όσα ορίζει ο νόμος, ούτε μία εντολή δεν παραβήκαμε. Επειδή λοιπόν μόνο αυτό υπολείπεται, πρέπει να προσθέσουμε και αυτό, και έτσι θα εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη. Διότι ως δικαιοσύνη εδώ ονομάζει την εκπλήρωση όλων των εντολών. Το ότι, βεβαίως, ο Χριστός γι' αυτόν τον λόγο προσήλθε στο βάπτισμα, είναι φανερό από αυτό. Αλλά για ποιον λόγο επινοήθηκε το βάπτισμα αυτό; Διότι, το ότι ο γιος του Ζαχαρία δεν προσήλθε σε αυτό από δική του πρωτοβουλία, αλλά επειδή τον παρακίνησε ο Θεός, το δηλώνει και ο Λουκάς λέγοντας: «Έγινε ρήμα Κυρίου προς αυτόν», δηλαδή πρόσταγμα. Αλλά και ο ίδιος λέει: «Εκείνος που με απέστειλε να βαπτίζω με ύδωρ, εκείνος μου είπε: σε όποιον δεις το Πνεύμα να καταβαίνει σαν περιστέρι και να μένει επάνω του, αυτός είναι που βαπτίζει με Πνεύμα Άγιο». Για ποιον λόγο λοιπόν στάλθηκε να βαπτίζει;

«Και εσύ έρχεσαι σε εμένα;» Τι πράττει λοιπόν ο Χριστός; Εκείνο που έπραξε αργότερα με τον Πέτρο, αυτό έκανε και τότε. Διότι και εκείνος τον εμπόδιζε να του νίψει τα πόδια· αλλά, επειδή άκουσε: «Αυτό που κάνω εγώ, εσύ δεν το γνωρίζεις τώρα, θα το κατανοήσεις όμως αργότερα», και ότι «Δεν έχεις μερίδιο μαζί μου», γρήγορα υποχώρησε από την επιμονή του και μεταστράφηκε στο αντίθετο. Και αυτός παρομοίως πάλι, όταν άκουσε: «Άφησέ τα τώρα· διότι έτσι αρμόζει σε εμάς να εκπληρώσουμε πάσα δικαιοσύνη», αμέσως υπάκουσε.