Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 4:19

Και λοιπόν, εξηγώντας μας ο μακάριος ευαγγελιστής Ματθαίος τα σχετικά με την κλήση τους, πρώτον μεν οδηγεί τον Ιησού στα όρια Ζαβουλών και Νεφθαλείμ. Έπειτα προσθέτει με σαφήνεια με ποιον τρόπο εξέλεξε τους αγίους αποστόλους. Γράφει δε τα εξής για τον Χριστό: «Και αφού εγκατέλειψε τη Ναζαρέτ, ήλθε και κατοίκησε στην παραθαλάσσια Καπερναούμ, στα όρια Ζαβουλών και Νεφθαλείμ, για να εκπληρωθεί αυτό που ειπώθηκε μέσω του Ησαΐα, ο οποίος λέει: Γη Ζαβουλών και γη Νεφθαλείμ, στον δρόμο προς τη θάλασσα, πέρα από τον Ιορδάνη, Γαλιλαία των εθνών, ο λαός που κάθεται στο σκοτάδι είδε φως μεγάλο, και σε εκείνους που κάθονται σε χώρα και σκιά θανάτου, ανέτειλε φως σε αυτούς.» Και προσθέτει σε αυτά: «Ενώ δε περπατούσε κατά μήκος της θάλασσας της Γαλιλαίας είδε δύο αδελφούς, τον Σίμωνα που λέγεται Πέτρος, και τον Ανδρέα τον αδελφό του, να ρίχνουν δίχτυ στη θάλασσα· διότι ήταν αλιείς· και τους είπε ο Ιησούς: Ελάτε πίσω μου, και θα σας κάνω να γίνετε αλιείς ανθρώπων. Και εκείνοι, αφού άφησαν αμέσως τα δίχτυα, τον ακολούθησαν. Και προχωρώντας από εκεί είδε άλλους δύο αδελφούς, τον Ιάκωβο τον γιο του Ζεβεδαίου, και τον Ιωάννη τον αδελφό του, μέσα στο πλοίο μαζί με τον Ζεβεδαίο τον πατέρα τους, να τακτοποιούν τα δίχτυα τους, και τους κάλεσε. Και εκείνοι, αφού άφησαν αμέσως το πλοίο και τον πατέρα τους, τον ακολούθησαν.»

Αλλά δεν θα διαπιστώσουμε ότι οι άγιοι απόστολοι υπήρξαν τέτοιοι· διότι άκουσαν τον Ιησού να λέει: «Ελάτε οπίσω μου και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων». Και εκείνοι παρευθύς, αναφέρει, «αφού άφησαν το πλοίο και τον πατέρα τους, τον ακολούθησαν». Γράφει δε και ο σοφότατος Παύλος: «Όταν δε ευδόκησε ο Θεός να αποκαλύψει τον Υιό του σε εμένα, αμέσως δεν συμβουλεύτηκα σάρκα και αίμα». Τέτοιοι αρμόζει να είναι όσοι επιθυμούν να ακολουθούν τον Χριστό.

Διότι ένας τέτοιος άνθρωπος βάζει μεν το χέρι του στο άροτρο, γι' αυτό και είναι πρόθυμος να ακολουθήσει· κοιτάζει όμως προς τα πίσω, επειδή προφασίζεται αναβολή με σκοπό να συζητήσει και να συμβουλευτεί τους οικείους του. Αλλά σε καμία περίπτωση δεν θα διαπιστώσουμε ότι τέτοιοι υπήρξαν οι άγιοι απόστολοι· διότι, αμέσως μόλις άκουσαν τον Χριστό να λέει: «Ελάτε οπίσω μου», άφησαν το πλοίο και τον πατέρα τους και τον ακολούθησαν. Αυτούς οφείλουν να μιμούνται όσοι ακολουθούν τον Χριστό.

Επομένως, οι μακάριοι μαθητές κλήθηκαν κατ' επιλογήν ανάμεσα από όλους, και δεν προσήλθαν στην αποστολή αυτοβούλως, όπως εκείνος ο ασύνετος Φαρισαίος, δηλαδή ο νομικός, ο οποίος, εντάσσοντας τον εαυτό του στις καυχήσεις της μαθητείας, προσέθετε λέγοντας: «Κύριε, θα σε ακολουθήσω όπου κι αν πας». Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και ο ίδιος ο Σωτήρας, επειδή τον ενοχλούσε μάταια και δεν βρισκόταν ούτε κατ' ελάχιστον κοντά στον ευαγγελικό τρόπο ζωής, τον απέκρουσε λέγοντας: «Οι αλεπούδες έχουν φωλιές και τα πουλιά του ουρανού καταλύματα, αλλά ο Υιός του ανθρώπου δεν έχει πού να γείρει το κεφάλι του». Σε εκείνους, αντίθετα, που ήταν κατάλληλοι για την αποστολή, απευθυνόταν λέγοντας: «Ελάτε οπίσω μου και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων».

Είναι φανερό, αδελφοί, ότι εκεί δεν είναι δυνατόν πότε να γίνεται κανείς Χριστιανός και πότε εθνικός· διότι κανείς δεν μπορεί να δουλεύει σε δύο κυρίους. Πουθενά λοιπόν, όπως προαναφέρθηκε, δεν επιτράπηκε στον Χριστιανό να κάνει κάτι τέτοιο· διότι ο Κύριός μας, όταν ήλθε, τα κατήργησε όλα εκείνα, και αφού καταπάτησε τον Διάβολο που τα δίδαξε και μας λύτρωσε από τα χέρια του, έλεγε: Εγώ είμαι ο ποιμένας ο καλός· ελάτε οπίσω μου.

Και πάλι λέγω: προσέχετε μήπως σας υποσκελίσει ο βίος, και σας εμπαίξει, και σας παραπέμψει γυμνούς και ταλαίπωρους σε εκείνον τον αιώνα· διότι πολλούς υποσκέλισε, πολλούς ενέπαιξε, πολλούς ετύφλωσε η απάτη αυτού του κόσμου. Εμείς όμως, αδελφοί, ας προσέχουμε τον εαυτό μας· ας ακούσουμε τον Κύριο που λέει: ελάτε οπίσω μου. Ας τα εγκαταλείψουμε όλα, και ας ακολουθήσουμε μόνο Αυτόν. Ας περιφρονήσουμε κάθε χαρά αυτού του κόσμου· διότι χλευάζει όλους όσους τον αγαπούν.

Αλλά βέβαια, όταν θα εκλείψουν τα αιγυπτιακά ύδατα, οι θηρευτές των ιχθύων, δηλαδή των ανθρώπινων ψυχών, λέγεται ότι θα πενθήσουν. Θα κατανοήσεις δε αυτούς που στην προφητεία ονομάζονται αλιείς και ρίπτες αμφιβλήστρου με βάση άλλους αλιείς και ρίπτες σαγήνης, εννοώ τους αποστόλους και μαθητές του Σωτήρος μας, στους οποίους έλεγε: «Ελάτε και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων». Διότι, εάν αυτοί μέσω της διδασκαλίας τους θήρευαν τις ψυχές των ανθρώπων ελκύοντάς τες προς τη σωτηρία, γιατί να μην πεις ότι και εκείνοι που ονομάζονται αλιείς και ρίπτες αμφιβλήστρου των Αιγυπτίων ήταν οι παλαιοί δάσκαλοι της δικής τους φιλοσοφίας, οι οποίοι μέσω της αιγυπτιακής μαγείας παγίδευαν, δελεάζοντας σαν με αγκίστρια εκείνους που αιχμαλωτίζονταν από αυτούς. Τις δε σαγήνες τους θα τις κατανοήσεις από την παραβολή του Σωτήρος μας, μέσω της οποίας έχει ειπωθεί: «Η βασιλεία των ουρανών είναι όμοια με σαγήνη που ρίχτηκε στη θάλασσα και συνέλεξε ψάρια από κάθε είδος». Όπως λοιπόν στην παραβολή οι άνθρωποι έχουν ονομαστεί ιχθύες και σαγήνη ο ευαγγελικός λόγος περί της βασιλείας των ουρανών, έτσι και εδώ η πολύπλοκη δεινότητα του λόγου των Αιγυπτίων θα μπορούσε να είναι η σαγήνη, και ομοίως τα αμφίβληστρα.

Διότι, ενώ απευθυνόταν στους μαθητές του με απλή φωνή λέγοντας: «Ελάτε να με ακολουθήσετε, και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων», επιτελούσε το έργο με δύναμη. Και πάλι, όταν τους έδωσε εντολή και είπε: «Πορευθείτε και μαθητεύστε όλα τα έθνη στο όνομά μου», έδειχνε τη δύναμή του έμπρακτα. Και όταν πάλι είπε: «Πρέπει να κηρυχθεί το Ευαγγέλιο της βασιλείας σε όλη την οικουμένη ως μαρτυρία σε όλα τα έθνη», τους παρείχε τη δυνατότητα να δουν τη δύναμη του λόγου μέσα από τα ίδια τα έργα. Και όταν άλλοτε ανέφερε: «Πάνω σε αυτή την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου, και οι πύλες του άδη δεν θα την κατισχύσουν», απέδειξε τη δύναμή του με το ίδιο το γεγονός. Με τον ίδιο λοιπόν τρόπο και σε όλα τα υπόλοιπα λόγια της διδασκαλίας του θα μπορούσες να βρεις συνυφασμένη τη θεϊκή δύναμη. Γι' αυτόν τον λόγο έχει λεχθεί: «Ιδού, θα δώσει στη φωνή του φωνή δύναμης». Αφού λοιπόν δίδαξε αυτά, στη συνέχεια προτρέπει λέγοντας: «Δώστε δόξα στον Θεό για τον Ισραήλ· η μεγαλοπρέπειά του και η δύναμή του βρίσκονται στις νεφέλες». Το μεν λοιπόν, «Δώστε δόξα στον Θεό», λέγεται προς όλους όσοι έχουν κληθεί στη σωτήρια πίστη. Το δε, «για τον Ισραήλ [είναι] η μεγαλοπρέπειά του», υποδηλώνει εκείνους που προέρχονταν από τον Ισραήλ και έγιναν κήρυκες της θεότητάς του, δηλαδή τους αποστόλους και τους ευαγγελιστές, στους οποίους έγινε γνωστή η μεγαλοπρέπειά του, καθώς με αυτόν τον τρόπο ονομάζεται η θεότητά του. Γι' αυτό και λέγεται σε άλλα χωρία: «Διότι υψώθηκε η μεγαλοπρέπειά σου υπεράνω των ουρανών».

Αφού λοιπόν τους κάλεσε κοντά του, αρχικά τους λέει: «ελάτε, ακολουθήστε με, και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων»· επειδή δε στη συνέχεια τους απέκτησε ως ακολούθους του, εμφυσώντας τους θεία δύναμη, γεμίζοντάς τους με σθένος και θάρρος, και βεβαίως ως αληθινός Λόγος του Θεού και ο ίδιος Θεός, δημιουργός τόσο μεγάλων θαυμάτων, αφού τους έκανε θηρευτές νοερών και λογικών ψυχών, και έκανε πράξη τον λόγο που είχε πει: «ελάτε, ακολουθήστε με, και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων», έχοντάς τους ήδη καταστήσει συγχρόνως εργάτες και δασκάλους της ευσέβειας, τους απέστελλε πλέον σε όλα τα έθνη, αναδεικνύοντάς τους κήρυκες της διδασκαλίας του.

«Περνώντας δε δίπλα από τη θάλασσα της Γαλιλαίας, είδε δύο αδελφούς, τον Σίμωνα που ονομαζόταν Πέτρος και τον Ανδρέα τον αδελφό του, να ρίχνουν δίχτυ στη θάλασσα· διότι ήταν ψαράδες, και τους λέει: ελάτε οπίσω μου, και θα σας κάνω ψαράδες ανθρώπων. Εκείνοι δε, αφού άφησαν αμέσως τα δίχτυα, τον ακολούθησαν. Και προχωρώντας από εκεί, είδε άλλους δύο αδελφούς, τον Ιάκωβο τον γιο του Ζεβεδαίου και τον Ιωάννη τον αδελφό του, μέσα στο πλοίο μαζί με τον Ζεβεδαίο τον πατέρα τους να ετοιμάζουν τα δίχτυα τους, και τους κάλεσε. Εκείνοι δε, αφού άφησαν αμέσως το πλοίο και τον πατέρα τους, τον ακολούθησαν. Και περιόδευε ο Ιησούς όλη τη Γαλιλαία, διδάσκοντας στις συναγωγές τους και κηρύσσοντας το ευαγγέλιο της βασιλείας και θεραπεύοντας κάθε νόσο και κάθε αδυναμία στον λαό. Και η φήμη του διαδόθηκε σε όλη τη Συρία· και του έφεραν όλους όσοι έπασχαν, αυτούς που κυριεύονταν από ποικίλες ασθένειες και βάσανα, δαιμονιζομένους και σεληνιαζομένους και παραλυτικούς, και τους θεράπευσε· και τον ακολούθησαν πολλά πλήθη από τη Γαλιλαία.» Όλα αυτά δε τα εξέθεσα εξαιτίας της προφητείας, η οποία υπόσχεται ότι θα ανατείλει μεγάλο φως στη Γαλιλαία, καθώς και στη χώρα του Ζαβουλών και του Νεφθαλείμ, παρόλο που καμία από τις δύο δεν ταυτίζεται με τη Γαλιλαία των εθνών.

Όταν δε «έκλεισαν στα δίχτυα μεγάλο πλήθος ψαριών» και τα δίχτυα άρχισαν να σχίζονται, βαρύνοντας από το πλήθος, κάλεσαν για βοήθεια εκείνους που βρίσκονταν στο διπλανό πλοίο, και έπειτα, αφού ανέσυραν τα ψάρια, γέμισαν και τα δύο σκάφη, σε σημείο που να κινδυνεύουν να βυθιστούν. Εξαιτίας αυτών, ο Πέτρος, γεμάτος θαυμασμό, εξεπλάγη και ομολογούσε τον εαυτό του ανάξιο της σωτήριας επιβίβασης του Κυρίου. Ο δε Ιησούς, σαν να του έδειχνε την εικόνα του μέλλοντος, του διασαφηνίζει και την ερμηνεία της, και του λέει: «Μη φοβάσαι· από τώρα και στο εξής ανθρώπους θα ζωγρείς»· [Προς όλους δε είπε: Ελάτε πίσω μου και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων.] Γαλιλαίους άνδρες, [ευτελείς και αγροίκους,] που δεν γνώριζαν τίποτα περισσότερο από τη συριακή γλώσσα, αλλά και που ασκούσαν το ταπεινό [και ευτελές] επάγγελμα της αλιείας, ευλόγως ο Σωτήρας μας υποσχόταν ότι θα τους καταστήσει θηρευτές ανθρώπων και κήρυκες της διδασκαλίας Του· και το έπραξε χωρίς να διαψεύσει την υπόσχεσή Του, παρουσιάζοντας την ενεργητική δύναμη του Θεού μέσα από ένα γεγονός που υπερκαλύπτει κάθε ανθρώπινη ικανότητα. Διότι, εάν προσελκύοντας κάποιους λογίους και σοφούς, ή ακόμη και ανθρώπους ένδοξους και πλούσιους μεταξύ των Ιουδαίων, χρησιμοποιούσε αυτούς ως δασκάλους των λόγων Του, θα ήταν ίσως φυσικό να θεωρηθεί το όλο εγχείρημα ως ανθρώπινη μάλλον επινόηση.

Και το έργο της ένθεης δύναμής του δεν άργησε να το παρουσιάσει, εκπληρώνοντας με τα έργα αυτά ακριβώς που είχαν προαναγγελθεί με τα λόγια, έτσι ώστε σε σύντομο χρονικό διάστημα ολόκληρη η οικουμένη των ανθρώπων να αποκτήσει αναρίθμητα πλήθη από εκείνους που αλιεύθηκαν από αυτούς τους φτωχούς και απλοϊκούς άνδρες, και να γεμίσει από εκκλησίες κάθε τόπος, Ελλήνων και βαρβάρων, χάρη σε εκείνη τη μία υπόσχεση της θεϊκής φωνής, με την οποία δεν υποσχέθηκε ότι απλώς θα διδάξει τους μαθητές του, αλλά ότι ο ίδιος θα τους κάνει αλιείς ανθρώπων. Ώστε, όχι μόνο προέγνωσε και προφήτευσε το μέλλον, αλλά αποδείχθηκε και αυτουργός αυτής της σπουδαίας γνώσης, και μίλησε με τον λόγο και έπραξε με το έργο, και παρουσίασε το μέλλον μέσω συμβόλου και εικόνας και το εκπλήρωσε με την ίδια την πράξη. Διότι σε εκείνους που παλαιότερα είχαν κοπιάσει μέσα στο σκοτάδι, δίχως το φως της αλήθειας και τη γνώση του Θεού, σαν μέσα στη νύχτα, και δεν είχαν μπορέσει να αλιεύσουν κανέναν για τη σωτηρία, αφού έκανε να λάμψει το δικό του φως, τους προστάζει, τώρα που βρίσκονταν στο φως και στην ημέρα, έχοντας θάρρος όχι στη δική τους τέχνη, αλλά στον δικό του λόγο, να ρίξουν τα δίχτυα στον βυθό. Αυτοί δε συγκέντρωσαν τόσο μεγάλα πλήθη ψαριών, ώστε να σχίζονται τα αλιευτικά τους εργαλεία, και να κινδυνεύουν τα πλοία να βυθιστούν από το βάρος. Και επειδή αυτά που συνέβαιναν κατ' αυτόν τον τρόπο οδηγούσαν τον Πέτρο σε μεγάλη έκπληξη και φόβο, του λέει ο Σωτήρας: «Αλλά αυτά ας μη σε εκπλήσσουν ακόμη».

Αυτοί θα μπορούσαν ίσως να είναι οι αγγελικές δυνάμεις που προπορεύονται της δεσποτικής παρουσίας επί της γης και εισάγουν τον Βασιλέα της δόξης μέσα στον βίο, οι οποίες υποδεικνύουν σε αυτούς που αγνοούν: «Ποιος είναι αυτός ο Βασιλεύς της δόξης, ο κραταιός και δυνατός στον πόλεμο;». Ίσως πάλι κάποιος να έλεγε ότι είναι τα λειτουργικά πνεύματα που αποστέλλονται για διακονία χάριν εκείνων που πρόκειται να κληρονομήσουν τη σωτηρία, ενώ ίσως κάποιος θα μπορούσε να πει ότι κυνηγοί είναι και οι άγιοι απόστολοι, οι οποίοι αποστέλλονται για την άγρα αυτών των θηρίων, προς τους οποίους είπε: «Θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων». Διότι δεν θα πραγματοποιούσαν την αλιεία των ανθρώπων, σαγηνεύοντας τις ψυχές εκείνων που σώζονται με το δίχτυ των λόγων, εάν προηγουμένως δεν έβγαζαν αυτά τα θηρία από τις φωλιές τους, εννοώ εκείνες τις μικρές αλεπούδες από τις καρδιές στις οποίες είχαν φωλιάσει, ώστε να ετοιμάσουν τόπο στον Υιό του Θεού, όπου θα αναπαύσει την κεφαλή Του, εφόσον το γένος των αλεπούδων δεν θα φωλιάζει πλέον μέσα στις καρδιές.

Απορία. Για ποιο λόγο οι ευαγγελιστές εκθέτουν με διαφορετικό τρόπο την κλήση των αποστόλων; Ο μεν Ματθαίος λέει ότι ο Κύριος είπε: «Ελάτε οπίσω μου, και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων». Ο δε Λουκάς, μετά την άγρα των ιχθύων, εξιστόρησε ότι ο Κύριος είπε στον Πέτρο: «Από τώρα και στο εξής θα αλιεύεις ανθρώπους».

Θαύμασε τη σοφία του Χριστού και μακάρισε την εκλογή των αποστόλων. Τι πράγματα αντάλλαξαν και με τι! Διότι αυτό φανερώνουν τα λόγια που ακολουθούν και που τους λέει: «Ελάτε πίσω μου και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων». Ξεχάστε όλα τα παλαιά, αρνηθείτε τους σαρκικούς γονείς σας, για να αποκτήσετε τον αληθινό Πατέρα.

Ας είναι για εσάς μικρός ολόκληρος ο κόσμος, όταν συγκρίνεται με τον δημιουργό του. «Ελάτε οπίσω μου»· διότι σας ανάγω προς τη ζωή, σας καθοδηγώ προς το φως. «Ελάτε οπίσω μου», για να προσπεράσετε τους πατριάρχες, για να δεχθείτε τον κλήρο πριν από τους προφήτες· και ενώ είστε έσχατοι θα γίνετε πρώτοι, ώστε εσείς που προσληφθήκατε την ενδέκατη ώρα να γίνετε ανώτεροι από αυτούς που μισθώθηκαν από το πρωί. «Ελάτε οπίσω μου»· διότι ακολουθώντας εμένα θα έχετε βίο άπονο· διότι χωρίς χρήματα θα πλουτίσετε, χωρίς φάρμακα θα γίνετε ιατροί της οικουμένης, χωρίς όπλα θα βρεθείτε δυνατότεροι από τους εχθρούς. «Ελάτε οπίσω μου»· «Διότι εγώ είμαι το φως του κόσμου», «εγώ είμαι η οδός και η ζωή και η αλήθεια», εγώ καθοδηγώ προς τον Πατέρα, σε αυτούς που πορεύονται οπίσω μου δίνω να «επιβαίνουν πάνω σε ασπίδα και βασιλίσκο και να καταπατούν λιοντάρι και δράκοντα». «Και αμέσως, αφήνοντας τα δίχτυα, τον ακολούθησαν.» Πρέπει, λοιπόν, να μακαρίσουμε την ευγνωμοσύνη των αποστόλων· διότι άφησαν ό,τι είχαν, περιφρόνησαν το μέσο βιοπορισμού που διέθεταν.

Όλος ο θησαυρός και όλος ο πλούτος τους ήταν τα δίχτυα· διότι η ζωή τους εξαρτιόταν από τα δίχτυα· η άγρα των ιχθύων έτρεφε τις ελπίδες του βίου τους. Αυτοί όμως τα άφησαν και αυτά, και δεν είπαν μέσα τους: Ανοησίες μάς λέει αυτός και περιττούς μύθους, υπόσχεται να μας καταστήσει αλιείς ανθρώπων. Και πού υπάρχει ένα τέτοιο δίχτυ;

Είπε ότι οι Ιουδαίοι θα διασκορπιστούν, και πράγματι διασκορπίστηκαν παντού σαν δραπέτες και μαστιγωμένοι δούλοι. Είπε ότι η Εκκλησία θα πολεμηθεί, αλλά δεν θα νικηθεί· και είναι σαφή και λαμπρά τα τρόπαιά της σε στεριά και θάλασσα. Είπε ότι θα κάνει πασίγνωστο αυτό που έκανε η γυναίκα που έχυσε το μύρο στα πόδια Του. Και το γεγονός δεν διέλαθε της προσοχής κανενός. Είπε ότι όση γη φωτίζει ο ήλιος, άλλη τόση θα καταλάβει και το κήρυγμα, και την κατέλαβε. Διότι δεν υπάρχει έθνος ούτε εσχατιά της γης που να μην το έχει ακούσει. Είπε ότι θα κάνει τους ψαράδες των ψαριών, ψαράδες ανθρώπων· και μέχρι σήμερα το δίχτυ τους αλιεύει. Προείπε τον σταυρό και τον θάνατο, και εκπληρώθηκαν. Προανήγγειλε την ανάσταση και την ανάληψη, και έγιναν. Αλλά αν προσπαθήσω να παρουσιάσω όλες τις προφητείες Του, δεν θα μπορούσα, ακόμη κι αν ήθελα να σταματήσω. Αυτός λοιπόν που είπε όλα αυτά και τα έφερε εις πέρας, αυτός που μίλησε για την επιφανέστατη δεύτερη παρουσία Του και την αδέκαστη κρίση, δεν θα γίνει πιστευτός; Και ποιος από αυτούς που δεν στερούνται νου και φρόνησης θα το ανεχόταν; Διότι, αν εκείνες οι προφητείες δεν είχαν πραγματοποιηθεί, ας μη θεωρηθεί ούτε τούτη άξια πίστεως. Αν όμως όλες έλαβαν την πρέπουσα εκπλήρωση, για ποιο λόγο απιστείται μόνο αυτή; Ούτε και το εξής θα παραλειφθεί, το οποίο δεν είναι μικρό, αλλά κατά την κρίση μου μέγιστο: αν όσα προείπε συνέβησαν, για ποια αιτία δεν γίνεται πιστευτός;

Ο Παύλος ήταν πνευματικός αλιεύς· διότι, λέγει, «θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων»· γι' αυτό και τα έπραττε αυτά. Επειδή και οι αλιείς, όταν δουν το ψάρι να καταπίνει το αγκίστρι, δεν το τραβούν αμέσως, αλλά υποχωρώντας το ακολουθούν σε μεγάλη απόσταση, περιμένοντας να καρφωθεί καλά το αγκίστρι, ώστε έτσι με ασφάλεια να ανασύρουν το θήραμα. Έτσι ακριβώς έπρατταν τότε και οι απόστολοι· έριχναν το αγκίστρι της διδασκαλίας του λόγου στην ιουδαϊκή ψυχή, και εκείνοι τραβούσαν μάταια αντίθετα και συγκρατούνταν με πείσμα, οδηγώντας τους εαυτούς τους στην περιτομή, σε εορτές, στην τήρηση των καιρών, σε θυσίες, στο να ξυρίζουν την κεφαλή τους και να πράττουν άλλα παρόμοια. Οι απόστολοι όμως τους ακολουθούσαν παντού, και δεν τους τραβούσαν βίαια· ώστε, λέγει, «και αν ζητάς περιτομή, δεν αντιστέκομαι, αλλά σε ακολουθώ· και αν ζητάς θυσία, προσφέρω θυσία· και αν θελήσεις να ξυριστώ εγώ, που έχω πλέον απομακρυνθεί από τον δικό σου τρόπο ζωής, είμαι παρών και πράττω το προστασσόμενο· και αν με προστάξεις να τηρήσω την Πεντηκοστή, ούτε εδώ φιλονικώ· αλλά όπου και αν με περιφέρεις, ακολουθώ και υποχωρώ, περιμένοντας να σου καρφωθεί το αγκίστρι του λόγου, ώστε να μπορέσω με ασφάλεια να ανασύρω ολόκληρο το έθνος σας από την παλαιά λατρεία και τον παλαιό τρόπο πολιτείας». Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε ήλθε και από την Έφεσο στα Ιεροσόλυμα. Βλέπεις πόσο πολύ εφήρμοσε ο Παύλος την τακτική της αλιείας των ιχθύων, κάνοντας υποχωρήσεις χάριν του λόγου;

Και μην εκπλήσσεσαι, αγαπητέ, αν από τα ύδατα αναδείχθηκαν λιβάδια ανθέων· διότι ούτε εξαρχής η γη έβγαλε τη βλάστηση των φυτών από τη δική της φύση, αλλά υπακούοντας στο πρόσταγμα του Δεσπότη. Και τα ύδατα επίσης τότε παρήγαγαν κινούμενα ζώα, επειδή άκουσαν: «Ας παραγάγουν τα ύδατα ερπετά με ζωντανή ψυχή»· και το πρόσταγμα έγινε έργο· η άψυχη ουσία έβγαλε έμψυχα ζώα. Έτσι και τώρα το ίδιο πρόσταγμα τα δημιούργησε όλα. Τότε είπε: «Ας παραγάγουν τα ύδατα ερπετά με ζωντανή ψυχή»· τώρα όμως δεν ανέδωσε ερπετά, αλλά πνευματικά χαρίσματα. Τότε τα ύδατα έβγαλαν άλογους ιχθείς· τώρα όμως γέννησαν για εμάς λογικούς και πνευματικούς ιχθείς, οι οποίοι αλιεύθηκαν από τους αποστόλους. Διότι λέει: «Ελάτε πίσω μου, και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων». Νέος είναι όντως ο τρόπος αυτής της αλιείας. Διότι οι αλιείς βγάζουν τους ιχθείς από τα ύδατα και νεκρώνουν τα αλιευόμενα· εμείς όμως τα ρίχνουμε μέσα στα ύδατα, και οι αλιευόμενοι ζωογονούνται. Υπήρχε βέβαια κάποτε και στους Ιουδαίους κολυμβήθρα ύδατος· αλλά μάθε τι δύναμη είχε, για να γνωρίσεις με ακρίβεια την ιουδαϊκή φτώχεια, και να μπορέσεις να κατανοήσεις τον δικό μας πλούτο.

Και παρατήρησε την προθυμία που εκδηλώνεται με σεβασμό. Διότι δεν πλησίασαν αμέσως να ρωτήσουν τον Ιησού για αναγκαία και ύψιστα ζητήματα, ούτε δημόσια ενώπιον όλων, απλώς και όπως έτυχε, αλλά επεδίωκαν να συνομιλήσουν μαζί του κατ' ιδίαν. Διότι γνώριζαν ότι τα λόγια του διδασκάλου δεν οφείλονταν σε ταπεινοφροσύνη, αλλά ήταν λόγια αληθείας. «Ήταν ο Ανδρέας», λέγει, «ο αδελφός του Σίμωνος Πέτρου, ο ένας από τους δύο που άκουσαν τον Ιωάννη και τον ακολούθησαν». Για ποιον λόγο, λοιπόν, δεν έκανε γνωστό και το όνομα του άλλου; Κάποιοι λένε επειδή εκείνος που τον ακολούθησε ήταν ο ίδιος ο συγγραφέας· κάποιοι άλλοι όμως όχι, αλλά επειδή εκείνος δεν συγκαταλεγόταν στους επιφανείς. Δεν έπρεπε, λοιπόν, να λέγεται τίποτα περισσότερο από τα αναγκαία. Διότι ποιο θα ήταν το όφελος να μάθει κανείς το όνομα εκείνου, αφού ούτε των εβδομήκοντα δύο τα ονόματα δεν αναφέρει; Αυτό μπορεί να το διαπιστώσει κανείς και στον Παύλο: «Διότι στείλαμε μαζί του», λέγει, «τον αδελφό, ο οποίος πολλές φορές και σε πολλά αποδείχθηκε πρόθυμος, του οποίου ο έπαινος είναι γνωστός στο Ευαγγέλιο». Τον Ανδρέα, όμως, τον μνημονεύει και για μία άλλη αιτία. Για ποια, λοιπόν; Ώστε, όταν ακούσεις ότι ο Σίμων, αφού άκουσε μαζί του το «Ελάτε οπίσω μου, και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων», δεν αμφέβαλε καθόλου μπροστά σε αυτήν την παράδοξη υπόσχεση, να μάθεις ότι ο αδελφός του είχε ήδη θέσει από πριν τα θεμέλια της πίστεως.

Ελάτε οπίσω μου, και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων. Και παντού βλέπουμε ότι η αυθεντία του είναι μεγάλη. Διότι ως προς τα ίδια τα γεγονότα, κανείς δεν θα μπορούσε να κατακρίνει τα όσα συνέβαιναν. Πώς θα μπορούσε άλλωστε; Διότι, αν μεν τα λόγια του δεν επαληθεύονταν και δεν εκπληρώνονταν όπως ακριβώς τα διέταζε, θα μπορούσε κάποιος από εκείνους να πει ότι τα προστάγματά του ήταν δείγμα αφροσύνης· επειδή όμως πραγματοποιούνταν, η αλήθεια της έκβασης των γεγονότων τούς αποστόμωνε, έστω και παρά τη θέλησή τους.

β΄. Γι' αυτόν τον λόγο, όταν αρχίζει, δεν παραθέτει τίποτα το φορτικό και επαχθές, όπως εκείνος, που έκανε μνεία για αξίνα, για δέντρο που κόβεται, για φτυάρι λιχνίσματος, για αλώνι και για άσβεστο πυρ· αντιθέτως, προοιμιάζεται με χρηστά λόγια, ευαγγελιζόμενος σε όσους τον ακούνε τους ουρανούς και τη βασιλεία που βρίσκεται εκεί. Και περιπατώντας παρά τη θάλασσα της Γαλιλαίας, είδε δύο αδελφούς, τον Σίμωνα τον επικαλούμενο Πέτρο και τον Ανδρέα τον αδελφό του, να ρίχνουν δίχτυ στη θάλασσα (διότι ήταν αλιείς), και τους λέγει: Ελάτε οπίσω μου, και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων.

βʹ. Αναλογίσου πόση είναι η μέριμνα του Θεού για τη σωτηρία των ανθρώπων, και μην περιφρονήσεις κανέναν άνθρωπο, αλλά, όταν διαλυθεί αυτό το πνευματικό θέατρο, αναζήτησε αυτόν που απουσιάζει, και μην υποχωρήσεις προτού τον επαναφέρεις και τον ενώσεις με τη μητέρα, και τον απομακρύνεις από την πονηρή συνήθεια, και διασώσεις τον αιχμάλωτο, και ανασύρεις αυτόν που έχει καταποντιστεί, και απαλλάξεις από τα άγρια θηρία αυτόν που έχει πέσει θύμα τους. Διότι, ποια συγγνώμη θα μπορούσες να έχεις, ποια απολογία; Εμείς προσερχόμαστε στους τάφους των αποστόλων· βλέπουμε τα τραύματα και τα στίγματά τους, το αίμα τους που ρέει και είναι πολυτιμότερο από το χρυσάφι, τις αλυσίδες, τις μαστιγώσεις, τους καθημερινούς θανάτους, τους οποίους υπέφεραν για την Εκκλησία· βλέπουμε τον μαθητή του Παύλου να περιτρέχει παντού μαζί με τον Παύλο και να εξισώνεται με τον δάσκαλό του, και το μοσχάρι να συμπορεύεται με τον ταύρο· τον αδελφό του πρώτου των αποστόλων, τον ψαρά που άπλωσε το δίχτυ του και ψάρεψε ανθρώπους αντί για ψάρια, τον κήρυκα του Ευαγγελίου· και, όπως ακριβώς σε ένα λιβάδι, εντρυφούμε στα κατορθώματά τους. Εκείνοι όμως που μας εγκατέλειψαν, κάθονται ως θεατές άλογων ίππων, λούζοντας ο ένας τον άλλον με λοιδορίες και ύβρεις, ανάβοντας θυμό και μάχη χωρίς καμία αφορμή, νιώθοντας χαρά πιο άθλια και από τη λύπη, για ηνιόχους που νικούν, για άλογα που τσακίζονται. Τι θα μπορούσε να είναι πιο παράλογο από αυτό; Διότι, για ποιο πράγμα χαίρεσαι, πες μου;

Δεν υπολόγισε καμία καταγωγή μπροστά στην αγάπη του Σωτήρος, δεν προέκρινε καμία πόλη έναντι της μαθητείας, δεν προτίμησε κανέναν πλούτο έναντι της ακολουθίας Του. Άκουσε: Μην αποκτήσετε χρυσό ούτε άργυρο, και με τη θέλησή του ενστερνιζόταν πρόθυμα την πτωχεία. Άκουσε: Δωρεάν λάβατε, δωρεάν δώστε, και προσέφερε άμισθο το κήρυγμα της σωτηρίας. Άκουσε: Ελάτε οπίσω μου και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων, και με τον πόθο του προέτρεχε της κλήσεως. Άκουσε: Πώλησε τα υπάρχοντά σου και δώσε τα σε πτωχούς, και πουλούσε μαζί με τα υπάρχοντά του και τον ίδιο του τον εαυτό για την κάλυψη των αναγκών των ενδεών. Άκουσε:

Από πού; Από την υπακοή. Πάλι στους αλιείς λέει: «Ελάτε πίσω μου, και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων»· και από την υπακοή έγινε εύμορφη η διάνοιά τους. Ας δούμε εδώ τι είδους κάλλος εννοεί. «Άκουσε, θυγατέρα, και δες, και ξέχασε τον λαό σου και τον οίκο του πατέρα σου, και θα επιθυμήσει ο βασιλιάς το κάλλος σου». Ποιο κάλλος θα επιθυμήσει;

Δεν του είπε, όπως στον Πέτρο: «Έλα πίσω μου, και θα σε κάνω ψαρά ανθρώπων»· ούτε του είπε, όπως στους δώδεκα, ότι: «Θα καθίσετε σε δώδεκα θρόνους κρίνοντας τις δώδεκα φυλές του Ισραήλ»· μάλλον δε, ούτε καν με έναν λόγο δεν τον αξίωσε. Δεν του έδειξε κανένα θαύμα, δεν είδε νεκρό να ανασταίνεται, ούτε δαίμονες να εκδιώκονται· δεν είδε τη θάλασσα να υπακούει, δεν του είπε τίποτα περί βασιλείας, ούτε περί γεέννης· και πάνω από όλα, τον ομολόγησε, και μάλιστα ενώ ο άλλος τον χλεύαζε· διότι τον χλεύαζε ο άλλος ληστής. Διότι υπήρχε και άλλος ληστής σταυρωμένος μαζί του, προκειμένου να εκπληρωθεί εκείνο, ότι: «Συγκαταλέχθηκε μεταξύ των ανόμων». Διότι οι Ιουδαίοι ήθελαν να διαβάλουν τη δόξα του, και από παντού αντιδρούσαν κακόβουλα στα όσα συνέβαιναν· αλλά η αλήθεια έλαμπε από παντού, και αυξανόταν μέσα από τα δικά τους εμπόδια. Τον χλεύαζε, λοιπόν, ο άλλος ληστής. Είδες τον έναν ληστή και τον άλλον; Αμφότεροι βρίσκονταν πάνω στον σταυρό, αμφότεροι προέρχονταν από βίο ληστρικό, αμφότεροι από πονηρία. Αλλά δεν κατέληξαν και οι δύο στην ίδια μοίρα, διότι ο μεν κληρονόμησε τη βασιλεία, ενώ ο δε παραπέμφθηκε στη γέεννα.

Διότι ούτε του είπε, όπως στον Πέτρο και τον Ανδρέα: «Ελάτε, και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων»· ούτε του είπε, όπως στους δώδεκα μαθητές, ότι: «Θα καθίσετε σε δώδεκα θρόνους, κρίνοντας τις δώδεκα φυλές του Ισραήλ». Γενικά δε, ούτε καν ενός λόγου δεν τον αξίωσε.

Εις τους αγίους δώδεκα αποστόλους. Ευλόγως και σήμερα, κατά την επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος, έχει γεμίσει αυτή η σαγήνη των αλιέων, καθώς εμείς, τα λογικά ψάρια, εισπηδούμε μέσα σε αυτήν αυτοβούλως. Διότι ο λόγος του Λόγου, αφού κατέστησε σοφούς τους αγράμματους και αφού όξυνε τον λόγο των βραδύγλωσσων με πύρινες γλώσσες, μετέθεσε την τέχνη τους στο θειότερο, λέγοντας: «Ελάτε οπίσω μου, και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων». Είπε: «Ελάτε οπίσω μου», και αμέσως τα πάντα μεταβλήθηκαν προς το καλύτερο. Είχαν επιλεγεί δώδεκα αθλητές, και από αυτούς κανένας απολύτως δεν έμεινε αστεφάνωτος. Διότι η μία χάρις συμπορεύθηκε και συνέτρεξε με όλους, και αναδείκνυε τη νίκη του καθενός πιο δοκιμασμένη.

Βλέπεις πώς εξ ολοκλήρου απευθύνεται σε αυτόν με θερμή διάθεση; Γι' αυτό και αλλού δεν προφητεύει απλώς, αλλά υπό μορφήν ελέγχου, όπως όταν λέει: «Γιατί φρύαξαν τα έθνη, και οι λαοί μελέτησαν μάταια πράγματα;» Έτσι ακριβώς και εδώ λέει: «Γι' αυτό σε ευλόγησε ο Θεός στον αιώνα». Διότι, χωρίς να έχει μιλήσει καθόλου για τη γέννησή του, ούτε για την ανατροφή του, ούτε για τα άλλα, από το σημείο αυτό εισάγει τον λόγο γι' αυτόν. Για ποιον λόγο άραγε; Διότι το να τα αναφέρει όλα με τη σειρά, είναι έργο των ευαγγελιστών· γι' αυτό και τα επιφύλαξε σε εκείνους· διότι πράγματι ανήκε στη δική τους διήγηση· έργο όμως της προφητείας είναι να αποσπά ορισμένα μέρη και να ομιλεί περί αυτών. Γι' αυτό ακριβώς οι προφήτες παντού αυτό κάνουν· διότι, αφού παρεμβάλουν λίγα στοιχεία στην ιστορία και τα παρουσιάσουν σκιωδώς, αποσύρονται. Γι' αυτό και αυτός λέει: «Σε ευλόγησε ο Θεός στον αιώνα»· και μίλησε έτσι, επειδή τα λόγια του ήταν γεμάτα από τόσο μεγάλη χάρη. Πρόσεξε, λοιπόν, τη δύναμη της χάριτος: Περνούσε κάποτε δίπλα από τη θάλασσα, βρίσκει τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη, και τους λέει: «Ελάτε πίσω μου, και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων». Και εκείνοι, αφού άφησαν και τον πατέρα τους και τα δίχτυα, τον ακολούθησαν.

Έχει δε ως εξής: Διότι, λέει, καθώς περνούσε ο Ιησούς δίπλα από τη θάλασσα της Γαλιλαίας, είδε δύο αδελφούς, τον Σίμωνα που ονομαζόταν Πέτρος, και τον Ανδρέα τον αδελφό του, να ρίχνουν δίχτυ στη θάλασσα· διότι ήταν αλιείς. Και τους είπε: Ελάτε, ακολουθήστε με, και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων.

Αναλογίσου, Άρειε, ποια αυθεντία αθετείς· άκουσέ τον πώς διατάζει άλλους έτσι και άλλους αλλιώς με τρόπο δεσποτικό: «Σε σένα θα δώσω», λέει, «τα κλειδιά της βασιλείας των ουρανών»· και, «Εσύ σήμερα θα είσαι μαζί μου στον παράδεισο». «Εσύ, άφησε το τελωνείο και ακολούθησέ με»· «Εσύ μη φοβάσαι, αλλά μίλα, διότι εγώ είμαι μαζί σου»· «Σε σένα λέω, λεπρέ, καθαρίσου»· «Εσύ τρέξε, νίψου στον Σιλωάμ, και ανάβλεψε»· «Εσύ, παράλυτε, σου συγχωρούνται οι αμαρτίες σου»· «Εσύ, θάλασσα, σιώπα, φιμώσου»· «Εσείς, ελάτε οπίσω μου, και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων»· «Εσείς, γκρεμίστε αυτόν τον ναό, και μέσα σε τρεις ημέρες θα τον εγείρω»· «Εσείς, μαθητεύσατε όλα τα έθνη».

«Και ιδού, εγώ είμαι μαζί σας όλες τις ημέρες, μέχρι τη συντέλεια του αιώνος». Τίποτε από αυτά δεν είπε, [όπως:] «Ο Πατέρας θα σου δώσει τα κλειδιά της βασιλείας των ουρανών»· «ο Πατέρας θα σε οδηγήσει στον παράδεισο»· «εσύ, λεπρέ, καθαρίσου με το θέλημα του Πατέρα»· «εσύ δώσε προσταγή στη θάλασσα εκ μέρους του Πατέρα: Σώπα, ησύχασε»· «εσείς ελάτε πίσω μου, και ο Πατέρας θα σας κάνει αλιείς ανθρώπων»· αλλά οι ρήσεις Του προέρχονται από απόλυτη εξουσία. Αν πάλι κάπου τα λόγια της εξουσίας Του είναι πιο μετριοπαθή, όπως το, «Σε ευχαριστώ, Πατέρα, διότι με άκουσες», προσθέτει την αιτία αυτού του τρόπου: «Για το πλήθος», λέει, «που στέκεται τριγύρω το είπα αυτό, για να πιστέψουν ότι εσύ με απέστειλες»· και επιβράβευε (στεφάνωνε) κάθε υψηλή ομολογία όσων προσέβλεπαν σε αυτόν με θαυμασμό. Τον πλησίασε ένας εκατόνταρχος για τον δούλο του, ανυψώνοντάς τον με επαίνους όσο μπορούσε· διότι, λέει: «Κύριε, δεν είμαι άξιος να εισέλθεις κάτω από τη στέγη μου, αλλά πες μόνο έναν λόγο, και θα θεραπευτεί ο δούλος μου»· και, αφού επαινέθηκε, έλαβε τη δωρεά.

Στην αρχή, η φύση των υδάτων παρήγαγε κινούμενα ζώα· διότι λέγει: «Ας παραγάγουν τα ύδατα ερπετά έμψυχα», και η προσταγή έγινε έργο, και εκείνη η άψυχη ουσία έβγαλε έμψυχα ζώα. Έτσι και τώρα, ας παραγάγουν τα ύδατα, όχι ερπετά έμψυχα, αλλά πνευματικά χαρίσματα. Τότε τα ύδατα παρήγαγαν ιχθύς άλογους και άφωνους, ενώ τώρα έβγαλαν ιχθύς λογικούς και πνευματικούς, ιχθύς που αλιεύθηκαν από τους αποστόλους· διότι λέγει: «Ελάτε, και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων»· αυτήν την αλιεία εννοούσε τότε. Πράγματι, ο τρόπος αυτής της αλιείας είναι καινούργιος· οι αλιείς βγάζουν από τα ύδατα, ενώ εμείς ρίξαμε μέσα στα ύδατα, και με αυτόν τον τρόπο αλιεύσαμε. Υπήρχε κάποτε και στους Ιουδαίους κολυμβήθρα· μάθε ποια δύναμη είχε εκείνη η κολυμβήθρα, για να κατανοήσεις την ιουδαϊκή πτωχεία, για να κατανοήσεις τον πλούτο της Εκκλησίας.

Και τι χρειάζεται να τους παρομοιάζουμε με πολλά και να μακρηγορούμε; Διότι, αφού άκουσαν το «Ελάτε οπίσω μου και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων», έπρεπε οπωσδήποτε να εκπληρωθεί ο λόγος με το έργο και να σταλούν ως αλιείς, για να αλιεύσουν ανθρώπους με το δίχτυ του λόγου και το καλάμι του σταυρού, και να προσφέρουν λογικούς ιχθύες σε Εκείνον που τους έστειλε· πράγμα το οποίο και έγινε. Διότι αυτοί, βρίσκοντας τον κρυμμένο θησαυρό στον αγρό, πούλησαν όλα όσα είχαν και τον αγόρασαν, και έγιναν μεγαλέμποροι αποκτώντας τον πολύτιμο μαργαρίτη. Και παρομοιαζόμενοι με κόκκο σιναπιού και με μικρή ζύμη, αντιπαραβαλλόμενοι με το πλάτος του κόσμου, ζύμωσαν καλά ολόκληρο τον κόσμο με τις διδαχές τους, όπως η γυναίκα τρία σάτα αλεύρι με λίγη ζύμη. Και ο κόκκος του σιναπιού της διδαχής τους, αφού έγινε δέντρο, έφτασε στις ουράνιες αψίδες, και τα πετεινά του ουρανού, τα θεία στρατεύματα, αναπαύονταν στα κλαδιά του, ως φέροντα στελέχη της μυσταγωγού τρισαγίου Μονάδος. Έτσι λοιπόν, αφού στάλθηκαν ως ίπποι, ως φωστήρες, ως αλάτι, ως εργάτες, ως λίθοι, ως στρατιώτες, ως αρνία, ως στρουθία, ως ιατροί, ως γεωργοί, ως οικοδόμοι, ως τέκτονες, ως κλήματα, ως τέκνα βροντής, ως νεφέλες, ως βέλη, ως αλιείς, ως έμποροι, ως ζύμη και ως σινάπι, τι έπραξαν;

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΙΖ΄ ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΓΙΟΥΣ ΚΑΙ ΠΑΝΕΥΦΗΜΟΥΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΟΠΝΕΥΣΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΝΑ ΜΗΝ ΑΚΟΥΜΕ ΕΠΙΠΟΛΑΙΑ ΤΑ ΣΩΤΗΡΙΩΔΗ ΑΥΤΑ ΔΙΔΑΓΜΑΤΑ Ευλόγησε, πάτερ. Αδελφοί και πατέρες, ιδού τα πλέον καρποφόρα κλήματα της αγίας, αθανάτου και ζωαρχικής αμπέλου· «Εγώ είμαι», λέει, «η άμπελος, εσείς τα κλήματα». Ιδού οι φίλοι του Θεού Λόγου και Σωτήρος ημών· «Εσείς είστε φίλοι μου», λέει, «εάν κάνετε όσα εγώ σας παραγγέλλω. Δεν σας λέω πλέον δούλους, διότι ο δούλος δεν γνωρίζει τι κάνει ο Κύριός του». Αλλά εγώ «σας αποκάλεσα φίλους, διότι όσα άκουσα από τον Πατέρα μου, σας τα κατέστησα γνωστά». Ιδού οι απόστολοι και οι κήρυκες της αλήθειας· «Εγώ είμαι», λέει, «η αλήθεια» και όπως «με απέστειλε» ο Πατήρ «να κηρύξω στους αιχμαλώτους άφεση και στους τυφλούς ανάβλεψη» και τα εξής, έτσι και εγώ σας στέλνω για να θεραπεύετε «κάθε νόσο και κάθε αδυναμία», και αυτά που ακούσατε από εμένα στα κρυφά δωμάτια, «να τα κηρύξετε πάνω στα δώματα». Ιδού οι «αλιείς των ανθρώπων». «Ελάτε», λέει, «οπίσω μου και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων».

Και πάλι, το πόσο καλό είναι να υπακούει κανείς στον Θεό το φανέρωσε η υπακοή του πατριάρχη Αβραάμ και η υπακοή των μυστών του Λόγου. Διότι ο μεν πρώτος, όταν διατάχθηκε να θυσιάσει εκείνο το αγαπημένο και μονογενές παιδί, δεν δίστασε, δεν το ανέβαλε, δεν νικήθηκε από την αγάπη για το αγόρι, δεν καθυστέρησε τη σφαγή, αλλά υπάκουσε αμέσως σε αυτόν που τον πρόσταξε και πρόθυμα βιάστηκε να εκπληρώσει το πρόσταγμα και, όσον αφορούσε την δική του πρόθεση, έσφαξε το παιδί και το θυσίασε. Και ο μεν θύτης έτυχε ευλογίας και έγινε πατέρας βασιλέων και πολλών εθνών και ονομάστηκε αληθινά «φίλος Θεού» και δίκαιος, το δε θύμα έγινε θυσία ζωντανή, ευάρεστη στον Θεό, εξαιτίας της άκρας υπακοής του. Οι δε άλλοι, επειδή επέδειξαν θαυμαστή υπακοή, αξιώθηκαν και θαυμαστής χάριτος. Διότι, όταν άκουσαν το «ελάτε οπίσω μου, και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων», δεν δυσπίστησαν σε αυτόν που τους καλούσε, δεν θέλησαν να αναβάλουν την ακολουθία τους, δεν είπε κάποιος από αυτούς ότι έχω υπέργηρο πατέρα και πλοίο και δίχτυα και δεν μπορώ να τα εγκαταλείψω αυτά και να σε ακολουθήσω και «σε παρακαλώ, θεώρησέ με δικαιολογημένο», όπως δικαιολογήθηκαν αυτοί που είχαν κληθεί προηγουμένως. Ούτε, εξάλλου, είπαν ότι δεν ξέρουμε αν θα βγει αληθινός ο λόγος σου, ούτε γνωρίζουμε αν μπορείς να μας κάνεις αλιείς ανθρώπων, όπως είπες· και πώς είναι δυνατόν άνθρωπος να ψαρέψει άνθρωπο; Διότι ούτε φάνηκε ποτέ κάτι τέτοιο, ούτε τέτοιο λόγο ακούσαμε μέχρι τώρα.

Η ορθότητα όμως των λέξεων και της μεταξύ τους σύνταξης, σε τι βλάπτει την ευσέβεια; Τι βλάβη φέρνει σε όσους τη χρησιμοποιούν; Προς ποια μικρή ή μεγάλη πλάνη τούς παρασύρει; Εάν δε ο Πλάστης της φύσης είναι ο ίδιος και ο τεχνίτης των γλωσσών, πώς δεν είναι μάλλον φυσικό οι μαθητές του Λόγου να χρησιμοποιούν τον πρέποντα λόγο; Λοιπόν, δεν προσέλαβε ο Χριστός για μαθητές του απλούς και αγράμματους; Και μάλιστα, θα έλεγα εγώ, αν θέλεις και πιο άφωνους από τα ψάρια που κυνηγούσαν. Αλλά όπως ακριβώς τους προσέλαβε αγράμματους, έτσι και τελώνες και ψαράδες· μήπως τους άφησε να είναι τελώνες ή να ψαρεύουν; Και πού θα ήταν αυτό άξιο θαύματος ή της δύναμης του Χριστού; Πώς θα μπορούσε κανείς να αποφύγει τον έλεγχο των ίδιων των έργων τους; Έτσι λοιπόν δεν άφησε αγράμματους αυτούς που προσέλαβε από εκεί, αλλά αντί για ψαράδες τους έκανε ψαράδες ανθρώπων («ελάτε», είπε, «πίσω μου, και θα σας κάνω ψαράδες ανθρώπων»), αντί για τελώνες σωτήρες ψυχών που κλυδωνίζονται, και αντί για αγράμματους δασκάλους της οικουμένης, γεμίζοντάς τους με τη θεία και ουράνια σοφία και αναδεικνύοντάς τους να μην υστερούν σε τίποτα ως προς την ανθρώπινη παιδεία, όπου το καλεί η ανάγκη. Διότι πώς αλλιώς θα μπορούσαν να αντιπαρατεθούν με επιχειρήματα με τους Στωικούς, με τους Επικουρείους, και με αναρίθμητες άλλες πλάνες που άφησαν μεγάλο όνομα στη φιλοσοφία;

Διότι, αν είχε επιτραπεί στον σατανά να κάνει ό,τι θέλει, επειδή η φύση του είναι άγρια και δυνατή, σε μια στιγμή πολύ εύκολα θα τα είχε καταστρέψει όλα και θα τα είχε βυθίσει. Αλλά γι' αυτόν τον λόγο ο διάβολος συγκρατείται από τη θεία δύναμη, η οποία προστατεύει όχι μόνο τους Χριστιανούς, αλλά και ολόκληρο το γένος του Αδάμ, και αμαρτωλούς και ειδωλολάτρες· διότι περιμένει, εάν τα τέκνα ή οι συγγενείς τους πρόκειται να επιστρέψουν και να δουλεύσουν στον Θεό. Διότι αυτό σημαίνει το «ότι αυτούς που γνώρισε, και προόρισε». Διότι όσους γνωρίζει ότι από αυτεξούσια προαίρεση πρόκειται να υπακούσουν στις εντολές του και να επιλέξουν το αγαθό, αυτούς τους προόρισε και τους έχει εκλεκτούς. Όσοι όμως είναι πιο ράθυμοι και, αφού εισήλθαν στον αγώνα, έστρεψαν τα νώτα, αυτοί είναι νεκροί ως προς τον έσω άνθρωπο· διότι είναι ολοκληρωτικά θανατωμένος και νεκρός, καθώς κυριαρχείται από την κακία. Σε ποιον δόθηκε ο νόμος; Σε ποιον λέει ο Κύριος: «Ελάτε σε εμένα όλοι όσοι κοπιάζετε και είστε φορτωμένοι, κι εγώ θα σας αναπαύσω»; Σε ποιους λέει: «Ελάτε πίσω μου, και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων»; Και πάλι: «Η πίστη σου σε έσωσε»; Ασφαλώς, σε όσους έχουν το αυτεξούσιο. Διότι λέμε ότι ο άνθρωπος έχει το αυτεξούσιο και την ελευθερία του δικού του θελήματος, να στραφεί δηλαδή είτε προς το καλό είτε προς το κακό. Διότι η ίδια η φύση του κτίστηκε με τέτοιον τρόπο ώστε να είναι δεκτική του καλού και του κακού, έχοντας την ικανότητα να ρέπει προς όποιες πράξεις θέλει.

Μετά από αυτά, ανέρχεται ο Παύλος σαν ένας στρατιώτης, και διατρανώνει στο πλήθος τη διδασκαλία του, δηλαδή την ανάγνωση των αποστολικών πράξεων, και παρουσιάζει την εκλογή των Επιστολών τους, και την εκπλήρωση των υποσχέσεων του Χριστού του Θεού μας. Από αυτά αποδεικνύεται η δύναμή Του και το αδιάπτωτο της αλήθειας. Είπε δηλαδή προς αυτούς: «Ελάτε οπίσω μου και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων». Δες, λοιπόν, πώς οι αλιείς και αγράμματοι ανέσυραν ζωντανό ολόκληρο τον κόσμο από τον βυθό της πλάνης.