Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 5:12

Επειδή, λοιπόν, οι μεν εντολές είναι κοπιαστικές και υψηλές, τα δε έπαθλα και τα βραβεία είναι αντικείμενα της πίστεως, δες τι κάνει· πώς καθιστά εύκολο τον αγώνα· πώς κάνει εύκολους τους στίβους. Πώς και με ποιον τρόπο; Με αυτούς τους δύο τρόπους: αφενός, με το να τις εφαρμόσει ο ίδιος· αφετέρου, με το να δείξει ο ίδιος τα βραβεία και να τα φέρει μπροστά στα μάτια μας. Διότι από όσα έλεγε ο ίδιος, άλλα αποτελούσαν εντολή και άλλα έπαθλο. Εντολή μεν ήταν το: «Να προσεύχεσθε υπέρ εκείνων που σας κακομεταχειρίζονται και σας καταδιώκουν»· έπαθλο δε το: «Για να γίνετε υιοί του Πατέρα σας που βρίσκεται στους ουρανούς». Και πάλι: «Μακάριοι είστε, όταν σας χλευάσουν και σας καταδιώξουν, και πουν κάθε κακό λόγο εναντίον σας ψευδόμενοι. Να χαίρεσθε και να αγαλλιάζεσθε, διότι ο μισθός σας είναι πολύς στους ουρανούς». Είδες ότι το ένα είναι εντολή και το άλλο έπαθλο; Και πάλι: «Εάν θέλεις να γίνεις τέλειος, πούλησε τα υπάρχοντά σου και δώσε τα στους φτωχούς, και έλα ακολούθησέ με, και θα αποκτήσεις θησαυρό στον ουρανό». Είδες άλλη εντολή και έπαθλο; Διότι το ένα διέταξε να το κάνουν εκείνοι, ενώ το άλλο το ετοίμασε ο ίδιος, το οποίο αποτελούσε τον μισθό και την ανταπόδοση. Και πάλι: «Όποιος άφησε σπίτια και αδελφούς και αδελφές»· αυτό είναι εντολή· «θα λάβει εκατονταπλάσια και θα κληρονομήσει ζωή αιώνια»· αυτό είναι βραβείο και στεφάνι.

Άκουσε λοιπόν τον Θεό να δίνει μαρτυρία γι' αυτόν: «Δεν υπάρχει άνθρωπος όμοιός του πάνω στη γη, άνθρωπος άμεμπτος, δίκαιος, αληθινός, θεοσεβής, που να απέχει από κάθε πονηρό πράγμα». «Μακάριοι οι διωκόμενοι ένεκεν δικαιοσύνης, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών». Και από αυτό απέκτησε μεγάλη αφθονία αγώνων και βραβείων. Διότι δεν καταδιωκόταν από ανθρώπους, αλλά ο ίδιος ο αρχέκακος δαίμονας, αφού επιτέθηκε και έθεσε σε κίνηση όλες του τις μηχανουργίες, εφορμήσε έτσι εναντίον του, εκδιώκοντάς τον και από την οικία και από την πατρίδα του και οδηγώντας τον στην κοπριά, αφού του αφαίρεσε όλα τα χρήματα, τα κτήματα, τα παιδιά, αυτήν την ίδια την υγεία του σώματός του και τον παρέδωσε σε βαρύτατη πείνα· μαζί δε με εκείνον, και μερικοί από τους φίλους του, με πρωτοφανή σφοδρότητα, του επιτίθονταν και ξανανοίγαν τις πληγές της ψυχής του. «Μακάριοι είστε, όταν σας ονειδίσουν και σας καταδιώξουν και πουν κάθε πονηρό λόγο εναντίον σας ψευδόμενοι, εξαιτίας μου. Χαίρετε και αγαλλιάσθε, διότι ο μισθός σας είναι πολύς στους ουρανούς». Αλλά και αυτόν τον μακαρισμό τον καρπώθηκε με πολλή αφθονία. Διότι τον διέβαλλαν όσοι ήταν παρόντες τότε, λέγοντας ότι τιμωρήθηκε λιγότερο από όσα είχε αμαρτήσει, απευθύνοντας εναντίον του μακροσκελείς κατηγορίες και λόγους ψευδείς και γεμάτους συκοφαντίες.

λζʹ. Ας μισήσουμε λοιπόν τους εχθρούς Του. Καθένας που δεν ομολογεί τον Χριστό ως Υιό του Θεού και Κύριο, είναι αντίχριστος. Εάν κάποιος πει ότι ο Χριστός είναι δούλος, ας κλείσουμε τις ακοές μας, γνωρίζοντας ότι είναι ψεύτης και αλήθεια μέσα του δεν υπάρχει. Ας υπομείνουμε τον ονειδισμό Του, σαν διάδημα δόξας. Διότι, λέγει, μακάριοι είστε όταν σας ονειδίσουν, και σας διώξουν, και πουν κάθε πονηρό λόγο εναντίον σας εξαιτίας μου. Χαίρετε και αγαλλιάσθε, διότι ο μισθός σας είναι πολύς στους ουρανούς. Διότι έτσι, αφενός μεν θα αποφύγουμε την αφροσύνη των μωρών, αφετέρου δε θα ζηλώσουμε τη σοφία των φρονίμων.

«Και θα είναι η ψυχή των αγίων σαν δέντρο καρποφόρο.» «Μακάριοι είμαστε, Ισραήλ, διότι τα αρεστά στον Θεό είναι γνωστά σε εμάς.» «Μακάριος ο άνθρωπος που δεν ολίσθησε με το στόμα του. Μακάριος εκείνος τον οποίο δεν κατέκρινε η συνείδησή του.» «Εννέα σκέψεις θεώρησα μακάριες στην καρδιά μου, και τη δέκατη θα την αναφέρω με τη γλώσσα μου: Ο άνθρωπος που ευφραίνεται για τα παιδιά του, και που ζει για να δει την πτώση των εχθρών του. Μακάριος αυτός που συζεί με συνετή γυναίκα, και αυτός που δεν ολίσθησε με τη γλώσσα του, και αυτός που δεν δούλεψε σε κάποιον ανάξιό του. Μακάριος αυτός που βρήκε τη φρόνηση, και που τα λόγια του κατευθύνονται σε αυτιά που ακούν. Πόσο μεγάλος είναι αυτός που βρήκε τη σοφία! Αλλά δεν υπάρχει κανένας ανώτερος από εκείνον που φοβάται τον Κύριο.» «Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών.» «Μακάριοι οι πράοι, διότι αυτοί θα κληρονομήσουν τη γη.» «Μακάριοι όσοι πενθούν, διότι αυτοί θα παρηγορηθούν.» «Μακάριοι όσοι πεινούν και διψούν για τη δικαιοσύνη, διότι αυτοί θα χορτάσουν.» «Μακάριοι οι ελεήμονες, διότι αυτοί θα ελεηθούν.» «Μακάριοι οι καθαροί στην καρδιά, διότι αυτοί θα δουν τον Θεό.» «Μακάριοι οι ειρηνοποιοί, διότι αυτοί θα ονομαστούν υιοί του Θεού.» «Μακάριοι οι διωκόμενοι ένεκα της δικαιοσύνης, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών.» «Μακάριοι είστε όταν σας χλευάσουν και σας διώξουν και πουν εναντίον σας κάθε πονηρό λόγο ψευδόμενοι, εξαιτίας μου. Χαίρετε και αγαλλιάσθε, διότι ο μισθός σας είναι πολύς στους ουρανούς.» «

Όταν, απαριθμώντας για εμάς τις βαθμίδες της ευσέβειας σε εννέα αναβάσεις, έθεσε τη δέκατη βαθμίδα μέσα σε εκείνους τους καινούργιους ουρανούς. Διότι λέει: «Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών»· έπειτα, «Μακάριοι οι πραείς, διότι αυτοί θα κληρονομήσουν τη γη», και συνοψίζοντας: «Χαίρετε», λέει, «και αγαλλιάσθε, διότι ο μισθός σας είναι πολύς στους ουρανούς». Σε ποιους άραγε ουρανούς αναφέρεται; Υποσχέθηκε ότι ο μισθός μας θα είναι πολύς σε εκείνους στους οποίους, όπως προσθέτει το λόγιο του Πέτρου, κατοικεί η δικαιοσύνη. Ποια είναι λοιπόν η δικαιοσύνη; Ο Θεός, ο οποίος ονομάζεται ήλιος της δικαιοσύνης. Εάν λοιπόν ο ήλιος της δικαιοσύνης, ο Θεός, κατοικεί σε εκείνους τους καινούργιους ουρανούς, όπως αναφέρει το λόγιο, και ο Θεός βρίσκεται εκτός του παντός και, όταν η κτίση καταλύεται, παραμένει ο Ίδιος αναλλοίωτος και αιώνιος και χωρίς ποτέ να έχει τέλος, δεν υπάρχει άραγε σε αυτούς κανένα άλλο κτίσμα πιο θεοειδές, παρά μόνο το απρόσιτο φως, στο οποίο κατοικώντας ο Θεός περιβάλλεται το φως σαν ιμάτιο και καθιστά τους οσίους Του θεοειδείς.

Δύο έργα επιτελεί η πηγή του ευαγγελίου: καθαρίζει και ποτίζει· ποτίζει μεν τις διψασμένες, καθαρίζει δε τις λερωμένες ψυχές. Το «Ο μισθός σας είναι πολύς στους ουρανούς» στα Ευαγγέλια λέγεται μία φορά, όπως εδώ η λέξη «πολύς», και στην Παλαιά Διαθήκη μία φορά προς τον Αβραάμ, μετά την εξόντωση των βασιλέων και τη διάσωση των αιχμαλώτων, και αφού δεν δέχθηκε να λάβει αμοιβή για τους κόπους του και για τη νίκη του εναντίον εκείνων που πήραν τους αιχμαλώτους. Διότι τότε του λέει ο Θεός: «Μη φοβάσαι, Αβραάμ, ο μισθός σου θα είναι πάρα πολύς». Κατά λέξη μεν μία και μόνη φορά λέγεται το «πολύς», αλλά ως προς το νόημα και πολλές φορές. Διότι και ο Δαβίδ λέει: «Ανταπόδοση πολλή», αντί για «μισθός πολύς», καθώς και αλλού. Όταν όμως ο Θεός πει «Πολύς είναι ο μισθός», έχοντας στον νου σου Εκείνον που το εξαγγέλλει, αναλογίσου και το ανέκφραστο μέγεθος του «πολύ». Διότι άλλο είναι το «πολύ» για έναν αγρότη, και άλλο για έναν πολίτη· μεγαλύτερο και από τα δύο είναι το «πολύ» του στρατηγού· ενώ το «πολύ» από τον βασιλιά είναι μυριάδες φορές μεγαλύτερο από εκείνο των άλλων· και το «πολύ» από τον Θεό πόσες φορές πολλαπλάσιο όλων θα μπορούσε να είναι, δεν μπορεί καν να εκφραστεί με λόγια. Πολύς λοιπόν είναι ο μισθός των μαρτύρων, όσων διώκονται άδικα, όσων συκοφαντούνται για χάρη του Θεού, όσων θλίβονται, και όσων καταπατούν την ανθρώπινη δόξα, όπως ο Αβραάμ.

Διότι η δόξα και ο πλούτος και η τρυφή και ο θησαυρός και η καύχηση των Χριστιανών είναι τα παθήματα του Χριστού, σύμφωνα με το αποστολικό λόγιο: Όχι μόνο αυτό, αλλά και καυχόμαστε στις θλίψεις, καθώς και με αυτό που ειπώθηκε από τον Κύριο: Μακάριοι είστε όταν σας ονειδίσουν και σας καταδιώξουν οι άνθρωποι και πουν κάθε πονηρό λόγο εναντίον σας ψευδόμενοι εξαιτίας μου· χαίρετε και αγαλλιάσθε, διότι ο μισθός σας είναι πολύς στους ουρανούς. Και πάλι ο μακάριος Παύλος, δείχνοντας πόση ευφροσύνη αισθανόταν για τα παθήματα υπέρ του Χριστού, αναφωνεί λέγοντας: Με μεγάλη χαρά λοιπόν θα καυχηθώ για τις ασθένειές μου, για να κατοικήσει πάνω μου η δύναμη του Χριστού· γι' αυτό ευαρεστούμαι στις ασθένειες, στις ύβρεις, στις ανάγκες, στις στενοχώριες, στις πληγές, στις φυλακές· διότι όταν ασθενώ, τότε είμαι δυνατός. Και πάλι: Ως διάκονοι του Θεού με πολλή υπομονή. Διότι η πληρέστατη ενοίκηση του Αγίου Πνεύματος μέσα τους και η άφθαρτη και ενεργή παρηγοριά θα τους προετοιμάσει να αποδεχθούν τα παθήματα του Χριστού με γλυκύτατη βεβαιότητα και με πολλή απόλαυση εξαιτίας της μελλοντικής αθάνατης ελπίδας της αναστάσεως· και έτσι είναι δυνατόν να αναλάβει κανείς πρόθυμα και εύκολα τα πάθη του Χριστού.

Κατανόησε, λοιπόν, και δες πώς από την αρχή οι πατέρες, οι πατριάρχες, οι προφήτες, οι απόστολοι και οι μάρτυρες πέρασαν μέσα από τη στενή οδό των θλίψεων και των πειρασμών και έτσι μπόρεσαν να ευαρεστήσουν τον Θεό, υπομένοντας κάθε θλίψη και πειρασμό γενναία, και στις στενοχώριες και τις κακουχίες χαίρονταν εξαιτίας της προσδοκώμενης ελπίδας της ανταμοιβής, καθώς λέει η Γραφή: «Τέκνο, αν προσέρχεσαι για να υπηρετήσεις τον Κύριο, ετοίμασε την ψυχή σου για πειρασμό· βάθυνε την καρδιά σου και δείξε καρτερία», και πάλι ο απόστολος λέει: «Αν όμως είστε χωρίς διαπαιδαγώγηση, της οποίας μέτοχοι έχουν γίνει όλοι, τότε είστε νόθοι και όχι υιοί», και αλλού: «Όλα όσα σου συμβαίνουν να τα αποδέχεσαι ως αγαθά, γνωρίζοντας ότι τίποτα δεν γίνεται χωρίς τον Θεό». Και ο Κύριος λέει: «Μακάριοι είστε όταν σας ονειδίσουν και σας διώξουν και πουν κάθε πονηρό λόγο εναντίον σας, λέγοντας ψέματα ένεκα εμού. Χαίρετε και αγαλλιάσθε, διότι ο μισθός σας είναι πολύς στους ουρανούς», και το: «Μακάριοι οι δεδιωγμένοι ένεκα δικαιοσύνης, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών», και δεδιωγμένοι είτε φανερά από τους ανθρώπους είτε κρυφά από τα πνεύματα «της πονηρίας».

Διότι κατανόησε και δες πώς εξαρχής οι πατέρες, οι πατριάρχες και οι προφήτες, οι απόστολοι και οι μάρτυρες, πέρασαν μέσα από τη στενή οδό των θλίψεων και των πειρασμών, και έτσι μπόρεσαν να ευαρεστήσουν τον Θεό, υπομένοντας γενναία κάθε πειρασμό και θλίψη, και στις στενοχώριες και τις κακουχίες χαίρονταν λόγω της προσδοκώμενης ελπίδας της ανταμοιβής, όπως λέει η Γραφή: «Τέκνο, εάν προσέρχεσαι να δουλέψεις τον Θεό, ετοίμασε την ψυχή σου για πειρασμό· βάθυνε την καρδιά σου και κάνε υπομονή», και ο Απόστολος: «Εάν όμως είστε χωρίς παιδαγωγία, της οποίας μέτοχοι έχουν γίνει όλοι, τότε είστε νόθοι και όχι υιοί», και αλλού: «Όλα όσα σου συμβαίνουν να τα δέχεσαι ως αγαθά, γνωρίζοντας ότι τίποτα δεν γίνεται χωρίς τον Θεό». Και ο Κύριος λέει: «Μακάριοι είστε όταν σας ονειδίσουν και σας διώξουν και πουν κάθε πονηρό λόγο εναντίον σας ψευδόμενοι εξαιτίας μου. Χαίρετε και αγαλλιάσθε, διότι ο μισθός σας είναι πολύς στους ουρανούς», και το: «Μακάριοι οι δεδιωγμένοι ένεκεν δικαιοσύνης, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών», και καταδιωκόμενοι νοούνται είτε φανερά από τους ανθρώπους είτε κρυφά από τα πνεύματα «της πονηρίας».

Με όλα αυτά, βέβαια, γίνεται επίσης ελεήμων και συμπαθητική, ώστε από όλα αυτά να καθίσταται καθαρή η καρδιά της, να φθάνει στη θέα του Θεού και να βλέπει καθαρά τη δόξα Του, σύμφωνα με την υπόσχεση. Όσοι, λοιπόν, κατέστησαν τέτοιες τις ψυχές τους, είναι αληθινά ειρηνοποιοί και ονομάζονται υιοί του Υψίστου, οι οποίοι αναγνωρίζουν καθαρά τον δικό τους Πατέρα και Δεσπότη και Τον αγαπούν με όλη τους την ψυχή, υπομένοντας δηλαδή για χάρη Του κάθε πόνο και κάθε θλίψη, υβριζόμενοι, λοιδορούμενοι, στενοχωρούμενοι εξαιτίας της δίκαιης εντολής Του, την οποία μας παρήγγειλε να τηρούμε, ονειδιζόμενοι και διωκόμενοι, και υπομένοντας με χαρά κάθε κακό λόγο που λέγεται ψευδώς εναντίον τους για το όνομά Του, αγαλλιώμενοι επειδή αξιώθηκαν να υποστούν ατίμωση από τους ανθρώπους για την αγάπη Του.

Γι' αυτό και προσθέτοντας λέει: «Μακάριοι είστε, όταν σας ονειδίσουν και σας διώξουν και πουν κάθε πονηρό λόγο εναντίον σας ψευδόμενοι ένεκεν εμού. Χαίρετε και αγαλλιάσθε, διότι ο μισθός σας είναι πολύς στους ουρανούς.» Για ποιο λόγο λοιπόν έθεσε στο τέλος τους διωγμένους και τους ονειδιζομένους, και προστάζει με εξουσία αναφωνώντας τους το «Χαίρετε και αγαλλιάσθε»; Επειδή εκείνος που επέδειξε μετάνοια αντάξια των δικών του σφαλμάτων και έγινε εξαιτίας αυτού ταπεινός —για να σου πω πάλι τα ίδια επαναλαμβάνοντας—, αξιώνεται και να πενθεί καθημερινά και γίνεται πράος και πεινά και διψά τον ήλιο της δικαιοσύνης από τα βάθη της ψυχής του, και καθίσταται ελεήμων και συμπαθής, καθώς οικειοποιείται τα πάθη, τις θλίψεις και τις ασθένειες όλων, και κλαίγοντας και καθαιρόμενος βλέπει τον Θεό και συμφιλιώνεται μαζί Του και γίνεται πραγματικά ειρηνοποιός και αξιώνεται να ονομαστεί υιός του ίδιου του Θεού. Επομένως, ένας τέτοιος άνθρωπος μπορεί, ακόμα και όταν διώκεται και χτυπιέται και ονειδίζεται, λοιδορείται και υβρίζεται, και όταν ακούει να λέγεται εναντίον του κάθε πονηρός λόγος, να τα υπομένει με χαρά και ανείπωτη αγαλλίαση, και, επειδή το γνωρίζει αυτό ο Δεσπότης Θεός, το είπε αποφασιστικά: «Χαίρετε και αγαλλιάσθε». Εκείνος όμως που δεν έχει γίνει τέτοιος, ούτε έχει αποκτήσει πλούσια μέσα του την ενυπόστατη χαρά, πώς άραγε θα μπορέσει να τα υπομείνει όλα αυτά χωρίς μνησικακία; Ουδαμώς!

Γι' αυτό να έχετε θάρρος, τέκνα και αδελφοί, και να μη φοβηθείτε ούτε να καταπέσετε. Είναι καιρός ομολογίας, καιρός αντίστασης, καιρός άθλησης και ίσως και άλλων παθημάτων, αλλά και στεφάνων και επουράνιας δόξας· διότι λέει, αυτούς που με δοξάζουν θα τους δοξάσω, και εκείνος που με περιφρονεί θα ατιμαστεί· και, μακάριοι όσοι δεν παρεκκλίνουν από τις εντολές του. Γι' αυτό να χαίρεστε και να αγαλλιάζετε, διότι ο μισθός σας για όσους υπομένουν είναι πολύς στους ουρανούς. Να μένετε προσηλωμένοι στα έργα σας, να προσεύχεστε θερμά για τους βασιλείς μας, για τον αρχιερέα, για να εκδιωχθεί ο Ιωσήφ από το θυσιαστήριο, επιθυμώντας σφόδρα την ειρήνη της Εκκλησίας και πορευόμενοι σε οδό άμωμη σύμφωνα με τις εντολές του, με κάθε καλή συμπεριφορά και κανονική βιοτή, έως ότου ακούσετε κάτι περισσότερο ή σας ειδοποιήσουμε εμείς. Ο Χριστός να είναι μαζί σας, η Θεοτόκος να σας σκέπει, ο Πρόδρομος και ο Θεολόγος να σας φρουρούν, καθώς και όλοι οι άγιοι με την ευχή του πατέρα μου και πατέρα σας. Ασπάζομαι τον καθένα σας ονομαστικά· η χάρη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού ας είναι με όλους σας, αγαπημένα τέκνα. Αμήν.

Προς το τέκνο μου Στέφανο. Χάρη σε σένα, αδελφέ Στέφανε, αγαπημένο μου τέκνο, αθλητή του Χριστού· σε επισκέπτομαι μέσω αυτής της επιστολής, σε ασπάζομαι από τα βάθη της καρδιάς μου. Καλός είναι ο αγώνας και η εξορία σου για τον Χριστό· προτίμησες να υπομείνεις πληγές, για να γίνεις σύμμορφος με τα πάθη του Χριστού, στεφανωμένος στο μαρτύριο του Χριστού, επαληθεύοντας το όνομά σου. Χαίρε και ευφραίνου, διότι είναι πολύς ο μισθός σου στους ουρανούς. Αλλά επειδή ο αγώνας βρίσκεται ακόμη στην ακμή του, χρειάζεται υπομονή, ώστε έτσι μέχρι τέλους να λάβεις την υπόσχεση του Θεού. Προετοιμάσου ενδεχομένως να μαστιγωθείς και πάλι, ή ακόμη και να πεθάνεις μαρτυρικά. Και ποιος είναι άξιος να το υπομείνει αυτό; Εγώ γνωρίζω τους αγώνες σου στο μοναστήρι, τους ασκητικούς και τους φιλομαρτυρικούς, την προθυμία και τη ζέση της καρδιάς σου, από τα οποία και οδηγήθηκες να εισέλθεις στο στάδιο της μαρτυρίας του Χριστού. Αρίστευσε ακόμη περισσότερο, δείξε ακόμη μεγαλύτερη ανδρεία μέσω της υπομονής, ώστε να συμμετάσχεις στη χορεία μαζί με τους ομολογητές, μαζί με τους μάρτυρες. Σχετικά με τη διαφύλαξη της ψυχής σου είναι περιττό να σου γράψω, καθώς γνωρίζω την ακρίβειά σου, τη σεμνότητά σου, τη νηφαλιότητα και την πνευματική σου εγρήγορση. Να παραμένεις σταθερός σε αυτά, ώστε η προκοπή σου να γίνεται φανερή σε όλους· να θυμάσαι την ημέρα του θανάτου και έτσι θα είσαι πάντοτε άοκνος.

Εκείνοι λοιπόν έτσι έπραξαν. Εσύ όμως, αγαπημένο μου τέκνο, όπως παλαιότερα για τον Χριστό έτσι και τώρα υποφέρεις, κατοικώντας σε φυλακή για χάρη του, όντας μόνος μέσα σε αυτήν, αλλά όχι μόνος· διότι ο Χριστός είναι μαζί σου, καθώς και ο άγγελος που φυλάει τη ζωή σου. Ας υπομείνουμε, σε παρακαλώ, Εκείνον που μας ετοιμάζει τα στεφάνια της υπομονής· κι αν ακόμη πνιγόμαστε από την αποθάρρυνση, ας γλυκαθούμε με την ελπίδα· κι αν πιεζόμαστε από τις ανάγκες, ας έχουμε θάρρος με την προσδοκία. Διότι, τι συμβαίνει; Δεν είναι ικανός ο Κύριος να βρέξει αόρατα άρτους, και οτιδήποτε άλλο φαγώσιμο; Όμως αναμένει την υπομονή μας, για να μας στεφανώσει, ώστε να μας δοξάσει και να μας ευφράνει στους αιώνες. Ναι, τέκνο, σε παρακαλώ, υπόμενε γενναία, περνώντας τη μια μέρα μετά την άλλη, και μην αφήνεις τη μακρά διάρκεια του χρόνου να προκαλέσει ακηδία στην ψυχή σου. Ιδού, σαν όνειρο είναι αυτός ο κόσμος· τα πάντα θα παρέλθουν, ενώ εκείνος που πράττει το θέλημα του Κυρίου θα ζήσει αιώνια και δεν θα πεθάνει. Με αυτές τις σκέψεις ανανεώνοντας πάντοτε την ψυχή σου, να χαίρεσαι, διότι είναι πολύς ο μισθός σου στους ουρανούς.

Ως άρχουσα λοιπόν εν Κυρίω, να καθοδηγείς και να κατευοδώνεις το ποίμνιό σου, καθιστώντας τον εαυτό σου πρότυπο κάθε αγαθού, ώστε να αξιωθείς να πεις: «Ιδού εγώ και τα παιδιά που μου έδωσε ο Θεός». Διότι ο Θεός σου παρέδωσε τις ψυχές μέσω της αποταγής και σε Αυτόν πρέπει να τις προσφέρεις ως θυσία ευπρόσδεκτη· και για αυτό, πολύς θα είναι ο μισθός σου στους ουρανούς. Να τις διδάσκεις, να τις νουθετείς τα σωτήρια προστάγματα, να ποθούν μόνο τον Χριστό, και όχι σάρκες και αίματα, να είναι ακτήμονες και να μην έχουν τίποτα ιδιόκτητο, να έχουν απροσπάθεια και να μην τρέφουν ιδιαίτερη προσκόλληση στους συγγενείς, να εργάζονται με προθυμία και να μην δείχνουν οκνηρία προς την άσκηση. Διότι, αν πράττουν έτσι, λίγο αργότερα θα τις συναντήσει ο νυμφίος Χριστός καθώς θα κρατούν τις λαμπάδες και θα προϋπαντηθεί με μεγάλη χαρά, θα τις ασπαστεί και θα τον ασπαστούν ιεροπρεπώς, θα τους ανοίξει τον ουράνιο και αχειροποίητο νυμφώνα, θα τους δώσει τη βασιλεία των ουρανών, την τρυφή του παραδείσου, πόματα αθανασίας, γλυκάσματα αιώνιας ζωής, θα τις ντύσει με ενδύματα φωτεινά, θα τις στολίσει με κοσμήματα αφθαρσίας, με νυφικά διαδήματα, και θα τις γεμίσει με τα άπειρα αγαθά στους αιώνες των αιώνων.

Έτσι λοιπόν, τέκνα, διακατεχόμενοι και εμείς από ζήλο για αυτά, παρακαλώ ας κακοπαθήσουμε, και ας υποστούμε αστάθεια, και ας ραπιστούμε, και ας πεινάσουμε και ας διψάσουμε, και ας καψαλιστούμε, και ας κατακαούμε, και ας ονειδιστούμε, και ας εμπαιχθούμε, και ας χλευαστούμε· και οτιδήποτε άλλο φαίνεται ότι είναι λυπηρό, αρκεί μόνο να μην εκπέσουμε από τη βασιλεία. Επομένως, και αυτός που μαγειρεύει ας καίγεται κοντά στη φωτιά ετοιμάζοντας τα προς ανάπαυση της αδελφότητας, και ας μην αγανακτεί καθόλου, και ιδού ο μισθός του βρίσκεται μπροστά του· και ο κελάρης ας δίνει το καθετί στον καθένα με τον κατάλληλο τρόπο, χωρίς να υποχωρεί εξαιτίας της ενόχλησης που προκύπτει, και θα τον ανταμείψει η αιώνια ζωή· και γενικά κάθε ένας από αυτούς που βρίσκονται στα διακονήματα. Προπάντων δε ο οικονόμος ας ευδοκιμεί καταπονούμενος και φθειρόμενος στη μέριμνα των αναγκαίων προκείμενων έργων· είτε σωματικών είτε πνευματικών, και γι' αυτόν θα είναι πολύς ο μισθός στους ουρανούς, εν αυτώ τω Χριστώ τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Λοιπόν, όποιος αθετεί, ας αθετεί, και όποιος ανομεί, ας ανομεί, καθώς έχει γραφτεί ο λόγος για όσους έχουν αποστατήσει. Μάλλον όμως πρέπει να προσευχόμαστε για αυτούς και να τους καλούμε σε επιστροφή. Διότι ο Θεός δεν θέλει τον θάνατο του αμαρτωλού, αλλά να επιστρέψει και να ζήσει. Εσείς όμως, με τη χάρη του Χριστού, που έχετε υπομείνει στον πνευματικό σας αγώνα της υποταγής και έχετε διαφυλάξει αδιάψευστες τις ομολογίες και τις υποσχέσεις σας ενώπιον Θεού και ανθρώπων, να χαίρεστε και να ευφραίνεστε, διότι πολύς είναι ο μισθός σας που θησαυρίζεται στους ουρανούς.

Τέτοιος και τόσο σπουδαίος είναι ο μακάριος βίος σας, αλλοιωμένος και υψωμένος πάνω από τα πρόσκαιρα, ένας βίος ξένος και διαφορετικός σε σχέση με εκείνους που φρονούν τα του κόσμου και κυβερνώνται από τη σάρκα, και οι οποίοι προτιμούν τα παρόντα από τα μέλλοντα. Τέτοιοι είστε εσείς, τέκνα μου και αδελφοί, στο να εγκαταλείψετε τον κόσμο και τα του κόσμου, γονείς και αδελφούς και τέκνα και κάθε περιουσία της ζωής, όντας έτοιμοι, για την αγάπη προς τον Κύριο, και να ταλαιπωρηθείτε και να υποφέρετε πόνους, και να συρθείτε και να περιφερθείτε, να περιπαιχθείτε, αν συμβεί, και να χλευαστείτε, ακόμη και να χτυπηθείτε, να βασανιστείτε, να διαμελιστείτε και να πεθάνετε. Γι' αυτόν τον λόγο πολύς είναι ο μισθός σας που θησαυρίζεται στους ουρανούς, και γι' αυτό, όταν μετατεθείτε από τον κόσμο, πηγαίνετε προς τον Θεό, και χωριζόμενοι από την πρόσκαιρη ζωή μεταβαίνετε στην ατελεύτητη ζωή, εάν βέβαια επιδείξετε μέχρι τέλους τη δοκιμασμένη σας υποταγή εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Εάν λοιπόν με επιμονή παραμείνετε σταθεροί, όπως έχει ειπωθεί, «να χαίρεστε, διότι ο μισθός σας είναι πολύς στους ουρανούς». Αλλά χρειάζεται προσοχή και κάθε στιγμή της ημέρας και της ώρας ανασκόπηση του νου μας στο πού ακριβώς βρισκόμαστε και πού πρόκειται να μεταβούμε και πώς θα είναι η αναχώρηση από τον κόσμο, η συνάντηση με τους αγγέλους, η παράσταση ενώπιον του Θεού, η εξέταση από τον Κριτή, η ανταπόδοση ανάλογα με την τοποθέτηση στα δεξιά ή στα αριστερά. Με αυτά να ξυπνάτε το πρωί, αυτά να μελετάτε, μέσα σε αυτά να ζείτε. Ήδη σας καθιστώ μάρτυρες ενώπιον του Θεού και των εκλεκτών του αγγέλων, ώστε πολιτευόμενοι επάξια προς την κλήση σας να μην παρεκκλίνετε προς τα αριστερά, ούτε να συληθείτε από την αμαρτία, ούτε να δελεαστείτε από την αμέριμνη οικειότητα φτάνοντας μέχρι τα αστεία, τις κρυφές συνάξεις, την προσέγγιση οποιουδήποτε μέλους ή κάποιου άλλου από τους γνωστούς σας. Προσέχετε, φωνάζω, και δεν θα παύσω να φωνάζω. ανοίξτε τα αυτιά σας και ας θερμανθεί η καρδιά σας και κατανοήστε αυτά που λέω, και διαφυλάξτε τους εαυτούς σας αβλαβείς, κοπιάζοντας για εμάς, για τους ασθενείς, για τους φτωχούς, ώστε ως εργάτες του αμπελώνα του Θεού να λάβετε τον μισθό πολύ και άπειρο.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΙΕ΄ ΔΟΓΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙ ΤΙΜΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΣΕΩΣ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ Αδελφοί και πατέρες, χθες επειδή εορτάσαμε τη μνήμη του Προδρόμου, ήλθε οπωσδήποτε στο νου μας και η ανάμνηση της ζωής μας στο μοναστήρι, πώς ήμασταν τότε όλοι μαζί «προχωρώντας με ομόνοια στον οίκο του Θεού», και πώς τώρα είμαστε διασκορπισμένοι, άλλος αλλού σε διάφορους τόπους και χώρες. Αλλά επειδή η διασπορά αυτή γίνεται για τον λόγο του Θεού, οφείλουμε να χαιρόμαστε σύμφωνα με την προσταγή που λέει: «Χαίρετε και αγαλλιάσθε, διότι ο μισθός σας είναι πολύς στους ουρανούς». Έπειτα διότι γινόμαστε όμοιοι με τον Δεσπότη που είπε: «Αν εμένα δίωξαν, θα διώξουν και εσάς. Αν τήρησαν τον λόγο μου, θα τηρήσουν και τον δικό σας. Αλλά όλα αυτά θα σας τα κάνουν εξαιτίας του ονόματός μου, διότι δεν γνωρίζουν αυτόν που με έστειλε». Πράγματι, όπως ακριβώς οι Ιουδαίοι δεν γνωρίζουν τον Πατέρα εφόσον δεν δέχονται τον Υιό, έτσι και οι Εικονομάχοι δεν γνωρίζουν τον Χριστό εφόσον δεν αποδέχονται την εικόνα του. Και η μεν αλήθεια είναι φανερή, αλλά εκείνοι που την κατανοούν, είναι ένας στους χίλιους.

Έτσι κατεδίωξαν και τους αγίους αποστόλους, προς τους οποίους λέει ο Κύριος: «Μακάριοι είστε όταν σας ονειδίσουν και σας διώξουν και πουν κάθε πονηρό λόγο εναντίον σας ψευδόμενοι εξαιτίας μου· χαίρετε και σκιρτήστε εκείνη την ημέρα.» Επομένως, τα παρόντα είναι αφορμή χαράς και σκιρτήματος· διότι μας προξενούν την ανεκλάλητη χαρά, την αιώνια ζωή και την ατελεύτητη βασιλεία. «Σε δρόμο εθνικών μην πάτε», λέει, «και σε πόλη Σαμαρειτών μην εισέλθετε.» Αυτό πρέπει να το εκλάβουμε ως αναφορά στους αιρετικούς· ας μην εισέλθουμε λοιπόν στις εκκλησίες τους ούτε στα σπίτια τους· αλλά όπου υπάρχει υιός ειρήνης, σπέρμα ευσέβειας, εκεί ας καταλύουμε και από εκεί ας τρεφόμαστε, όπως ακριβώς στους προηγούμενους χρόνους. Ας φυλαχτούμε από αυτούς που υποκρίνονται την αλήθεια, από αυτούς που λένε ότι είναι καθηγούμενοι και δεν είναι, αλλά είναι πλάνοι που πλανούν και πλανώνται, που εξαπατούν τους άλλους και εξαπατώνται οι ίδιοι, «των οποίων η καταδίκη είναι δίκαιη»· ας διαφυλάξουμε την πίστη ακλόνητη και τον βίο ακέραιο, χωρίς να φθείρουμε το ένα με το άλλο, αλλά όντας ακέραιοι και τέλειοι αμφοτέρωθεν. Το προκείμενο θέμα της ομολογίας αφορά την ενανθρώπηση του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.

Ειρηνοποιοί είναι επίσης και εκείνοι που μέσω της διδασκαλίας μεταστρέφουν τους εχθρούς του Θεού. Τέτοιοι είναι Υιοί του Θεού. Διότι και ο Μονογενής μάς συμφιλίωσε με τον Θεό. «Μακάριοι οι διωκόμενοι ένεκεν δικαιοσύνης, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών». Δεν διώκονται μόνο οι μάρτυρες, αλλά και πολλοί επειδή βοηθούν τους αδικουμένους και απλώς για κάθε αρετή, διότι η δικαιοσύνη είναι όλη η αρετή. Επειδή και οι κλέφτες και οι φονιάδες διώκονται, αλλά δεν είναι μακάριοι. «Μακάριοι είστε όταν σας ονειδίσουν και σας διώξουν». Απευθύνεται, λοιπόν, προς τους ίδιους τους αποστόλους, δείχνοντας ότι χαρακτηριστικό γνώρισμα των δασκάλων είναι προπάντων το να τους ονειδίζουν. «Και πουν κάθε πονηρό λόγο εναντίον σας ψευδόμενοι, εξαιτίας μου». Δεν είναι μακάριος όποιος απλώς ονειδίζεται, αλλά όταν αυτό γίνεται για τον Χριστό, και μάλιστα ψευδώς. Εάν όμως δεν υπάρχουν αυτά τα δύο, εκείνος είναι άθλιος, επειδή σκανδαλίζει πολλούς. «Χαίρετε και αγαλλιάσθε, διότι ο μισθός σας είναι πολύς στους ουρανούς». Στις άλλες περιπτώσεις δεν μίλησε για πολύ μισθό· εδώ όμως το κάνει, για να δείξει ότι το να υπομείνει κανείς τον ονειδισμό είναι κάτι το μεγάλο και πάρα πολύ δύσκολο. Διότι πολλοί μάλιστα μέχρι και απαγχονίστηκαν. Και ο Ιώβ ακόμη, ενώ υπέμεινε τους άλλους πειρασμούς, τότε κυρίως ταράχτηκε, όταν τον ονείδιζαν οι φίλοι του με τον ισχυρισμό ότι δήθεν υπέφερε εξαιτίας των αμαρτιών του. «Διότι έτσι καταδίωξαν τους προφήτες πριν από εσάς».