Πατερικές αναφορές στο ΑΡΙΘΜΟΙ 16:32

Αυτό δε είναι το θέλημα του Χριστού: εκείνος που προσκολλάται σε Αυτόν να μην παρασύρεται καθόλου από τα του αιώνος τούτου, να μη φροντίζει κανένα από τα γήινα, αλλά μόνο να βαστάζει τον σταυρό Εκείνου που σταυρώθηκε για χάρη του, και να έχει ως φροντίδα και μέριμνά του, νύχτα και μέρα, το να Τον υμνεί με ακατάπαυστους ύμνους και δοξολογίες, να έχει φωτισμένο το όμμα της διανοίας, να γνωρίζει το θέλημά Του και να το πράττει, να έχει απλή την καρδιά και καθαρό τον νου· να είναι ελεήμων, ώστε, όπως Εκείνος είναι οικτίρμων και ελεήμων, έτσι και εμείς να Τον ακολουθούμε· να είναι πράος και ήσυχος, ανεξίκακος, να μην ανταποδίδει σε κανέναν κακό αντί κακού· να ανέχεται πολλές ύβρεις, όπως και Εκείνος υβρίστηκε από τους Ιουδαίους, και να υπομένει πληγές και βάσανα· διότι και Εκείνος τα έπαθε αυτά. Όταν δηλαδή ραπίστηκε από τον δούλο του αρχιερέα, δεν έπραξε τίποτα, αλλά μόνο είπε: «Εάν μίλησα κακά, μαρτύρησε για το κακό· εάν όμως καλά, γιατί με χτυπάς;» Δεν μπορούσε άραγε Εκείνος που πρόσταξε τη γη να καταπιεί ζωντανούς τον Δαθάν και τον Αβειρών, να προστάξει να καταπιεί ζωντανό και τούτον που άπλωσε το χέρι του και χτύπησε τον ίδιο του τον Δημιουργό; Αλλά υπέμεινε, αφήνοντας σε εμάς υπόδειγμα, για να ακολουθήσουμε εμείς τα δικά Του ίχνη. Εσύ όμως, άνθρωπε, δεν ανέχεσαι να υβριστείς από τον συνάνθρωπό σου; Μιμήσου τον Δεσπότη σου.

Ο Φαραώ σκληρύνθηκε και τον κατάπιε το νερό της Ερυθράς Θάλασσας, καταποντίζοντας τον ίδιο και όσους ήταν μαζί του. Όσοι ήταν με τον Δαθάν εναντιώθηκαν στον Μωυσή, και τους κατάπιε η γη, μαζί με τους οίκους τους. Και αν όσους εναντιώνονται στον ιερέα τους καταπίνει η γη, όπως λέει η Γραφή, πώς εσύ τόλμησες να εναντιωθείς σε αυτόν που σου έλεγε να πεις «Συγχώρεσέ με» και δεν το έλεγες; Και αποξένωσες τον εαυτό σου από την ταπείνωση του Θεού και από τα λόγια των Πατέρων, που λένε: «Σε κάθε πράγμα χρειαζόμαστε την ταπείνωση, όντας έτοιμοι σε κάθε έργο και λόγο να λέμε:

Πώς λοιπόν είναι δυνατόν να μην κινηθεί το πάθος προς όσα δεν πρέπει; Πώς; Εάν προπαιδευτείς στην ταπεινοφροσύνη, την οποία ο Κύριος διέταξε με τον λόγο του και υπέδειξε με τα έργα του· αφενός λέγοντας: «Εκείνος που θέλει να είναι πρώτος ανάμεσά σας, ας είναι ο έσχατος όλων»· και αφετέρου ανεχόμενος με πραότητα και αταραξία εκείνον που τον χτυπούσε. Διότι ο Ποιητής και Δεσπότης του ουρανού και της γης, αυτός που προσκυνείται από όλη τη νοητή και αισθητή κτίση, αυτός που βαστάζει τα σύμπαντα με τον λόγο της δυνάμεώς του, δεν τον έστειλε ζωντανό στον άδη, ανοίγοντας τη γη κάτω από τον ασεβή, αλλά τον νουθετεί και τον διδάσκει: «Αν μίλησα κακά, μαρτύρησε για το κακό· αν όμως καλά, γιατί με χτυπάς;». Διότι, εάν συνηθίσεις να είσαι ο έσχατος από όλους σύμφωνα με την εντολή του Κυρίου, πότε θα αγανακτήσεις θεωρώντας ότι υβρίστηκες δυσανάλογα προς την αξία σου;

Αν λοιπόν και αυτός που απλώς σκέφτηκε το κακό είναι ίσος με αυτόν που το έπραξε, πώς θα μπορέσω εγώ να απολογηθώ για τα άπειρα πλήθη των ανομιών μου; Ο Χαμ, επειδή διανοήθηκε τον χλευασμό του πατέρα του, αποβλήθηκε. Όσοι συναίνεσαν με τον Κορέ καταποντίστηκαν, χωρίς να πουν ή να πράξουν απολύτως τίποτα. Και εκείνοι στην εποχή του Ηλιού έπαθαν ομοίως. Και ο Σαούλ, επειδή συγκατατέθηκε σε λογισμούς ειδωλολατρίας, απορρίφθηκε. Και ο Αχιτόφελ, επειδή έδωσε μόνο συμβουλή στην αμαρτία, πέθανε. Και οι υιοί του Ααρών, επειδή έσφαλαν, πέθαναν. Και η Σαπφείρα και οι δικοί της, επειδή διέτριβαν με καταφρόνηση, δεν έτυχαν καιρού μετάνοιας.

Και για να μην αμφιβάλλει πάλι κανείς, κατέβασε και άλλους στον Άδη με τα σώματά τους. Διότι άνοιξε η γη το στόμα της και κατάπιε τον Δαθάν και τον Αβειρών, τους γιους του Κορέ και τον Αυνάν, και κατέβηκαν στον Άδη ζωντανοί με σώμα και ψυχή. Διότι από εκείνη την ώρα παραδόθηκαν σε κρίση, χωρίς ούτε τα σώματά τους να λιώσουν ούτε να παραδοθεί κάποιο λείψανο ή μέρος τους, αλλά παραδόθηκαν ολόκληροι σε τιμωρία, με σώμα και ψυχή. Ο Ιώβ λέει «έως ότου γίνω πάλι» και «να αναστήσει αυτό το σώμα που τα υπομένει αυτά» και «θα με ανακαινίσεις», και πάλι «θα ανακαινιστεί η νεότητά σου σαν του αετού», ο δε Ησαΐας «θα αναστηθούν οι νεκροί και θα εγερθούν όσοι βρίσκονται στα μνήματα»· διότι ήλθε αυτός που «ελευθερώνει με ανδρεία τους δεσμώτες, ομοίως και όσους τον πικραίνουν και όσους κατοικούν στους τάφους». Λέει δε ο Ιώβ: «ο άνθρωπος, όταν κοιμηθεί, δεν πρόκειται πλέον να εγερθεί, ούτε θα αναγνωρίσει τον τόπο του». Και πραγματικά, η ανάσταση δεν γίνεται κάθε μέρα, αλλά έχει οριστεί για μία ημέρα. Δείχνοντας δε ότι γνωρίζει ποια προθεσμία προσδοκούσε, έλυσε αμέσως το ζήτημα λέγοντας: «έως ότου ο ουρανός διαλυθεί». Διότι, όσο καιρό υπάρχει ο ουρανός και η γη, εξακολουθούν και τα σώματα να υπάρχουν μέσα στη γη. Όταν όμως έλθει αυτός που «τυλίγει τον ουρανό σαν βιβλίο» και συνταράσσει τη γη, τότε «θα εγερθούν και όσοι βρίσκονται στο χώμα της γης».

Γι' αυτό και προλέγει ότι, παρόμοια με τους οπαδούς του Δαθάν και του Αβειρών, θα καταποθούν και αυτοί και θα κατέβουν ζωντανοί στον Άδη. Ως προς δε το χωρίο, «Πονηρίες υπάρχουν στις κατοικίες τους ανάμεσά τους»· διότι οι συγκεντρώσεις και οι συναθροίσεις όσων στράφηκαν εναντίον του Σωτήρος υπήρξαν πονηρές, γι' αυτό και ο Ακύλας αναφέρει: «Ότι πονηρίες υπάρχουν στη συσπείρωσή τους». Επειδή, λοιπόν, δεν συγκεντρώνονταν για καλό σκοπό, αλλά σχημάτιζαν πονηρές συσπειρώσεις και συγκεντρώσεις, εύλογα προφήτευσε το ποιο τέλος πρόκειται να τους βρει.

Μαζί με τον Μωυσή και τον Ααρών, μεταβάλλοντας αμέσως και παρευθύς στάση μετά την ωδή της Εξόδου, βιάστηκαν και λησμόνησαν τα έργα Του. Και κυριεύθηκαν από σφοδρή επιθυμία στην έρημο, και προκάλεσαν τον Θεό σε τόπο άνυδρο. Και τους έδωσε αυτό που ζήτησαν, και έστειλε χορτασμό στις ψυχές τους. Και εξόργισαν τον Μωυσή στο στρατόπεδο, και τον Ααρών, τον άγιο του Κυρίου. Όταν μεν προκάλεσαν τον Θεό στον άνυδρο τόπο, Εκείνος, όντας απείραστος από το κακό και αμνησίκακος, χωρίς να τους τιμωρήσει, τους έδωσε αυτό που ζήτησαν. Αλλά και όταν τον πίκραναν ανεβαίνοντας στην Ερυθρά Θάλασσα, και τότε τους έκανε γνωστή τη δύναμή Του· όταν όμως παρόργισαν τον Μωυσή και τον Ααρών στο στρατόπεδο, τότε ακριβώς άνοιξε η γη και τους κατάπιε· διότι δεν έπρεπε να καταφρονηθούν οι υπηρέτες Του.

Όταν πάλι εκδηλώθηκε επανάσταση του λαού εναντίον του για την ηγεσία και ορισμένοι επιχειρούσαν να ιδιοποιηθούν βιαίως την ιερωσύνη, αυτός μεν ικέτευε τον Θεό υπέρ αυτών που αμάρταναν, το δίκαιο όμως της κρίσεως του Θεού στάθηκε ισχυρότερο από τη συμπάθεια του Μωυσή προς τους ομοεθνείς του. Διότι η γη, αφού σχίστηκε δημιουργώντας χάσμα κατά το θείο θέλημα, έκλεισε και πάλι, εγκλωβίζοντας στο εσωτερικό της παγγενεστί όλους εκείνους που είχαν στασιάσει κατά της εξουσίας του Μωυσή. Εκείνοι δε που είχαν επιδιώξει με μανία την ιερωσύνη, αφού καταφλέχθηκαν από πυρ, όντας περίπου διακόσιοι πενήντα τον αριθμό, με το πάθημά τους σωφρονίζουν τους ομοεθνείς τους.

Έπειτα απορούμε πώς μας εγκατέλειψε ο Θεός, πώς γίναμε περίγελος των εχθρών, πώς υπερίσχυσε πάνω μας κάθε έθνος και μας κατατρέχει λεηλατώντας μας ανελέητα. Ενώ θα έπρεπε να θαυμάζουμε την υπερβολική ανοχή του Θεού, το πώς δεν έριξε φωτιά εναντίον μας από ψηλά όπως στον Κορέ και σε όσους ήταν μαζί του, πώς δεν μας έστειλε ζωντανούς στον άδη ανοίγοντας τη γη για εμάς και δημιουργώντας χάσμα και βάραθρο, όπως στον Δαθάν και στον Αβειρών και σε όλη τη συναγωγή τους, πώς δεν μας παρέδωσε σε ολοκληρωτική πανωλεθρία, όπως έκανε πολλές φορές σε πολλά από τα έθνη, έχοντας εμείς διαπράξει ανήκεστα. Όντως, για λίγα από όσα αμαρτήσαμε έχουμε μαστιγωθεί.

Και από πού, πείτε μου άθλιοι, τολμάτε να αποφανθείτε για ένα τέτοιο πράγμα, και μάλιστα εκφέροντας από μόνοι σας αυτή την άδικη κρίση; Εγώ, όμως, και από όσα έχει πει ο Χριστός και από όσα έχει πράξει, θα προσπαθήσω να αποδείξω το αντίθετο. Διότι, αν δεν πιστεύουμε στις μελλοντικές κολάσεις, ας πιστέψουμε τουλάχιστον από τα γεγονότα που έχουν ήδη συμβεί· διότι βεβαίως όσα έχουν συμβεί και έχουν γίνει πράξη δεν είναι μόνο απειλές και λόγια. Ποιος, λοιπόν, κατέκλυσε ολόκληρη την οικουμένη στην εποχή του Νώε, και προκάλεσε εκείνο το φοβερό ναυάγιο, και επέφερε την πανωλεθρία ολόκληρου του γένους μας; Ποιος πάλι μετά από αυτά εξαπέλυσε εκείνους τους κεραυνούς και τις πύρινες θύελλες πάνω στη γη των Σοδόμων; Ποιος καταπόντισε ολόκληρη την Αίγυπτο; Ποιος εξόντωσε τις εξακόσιες χιλιάδες μέσα στην έρημο; Ποιος κατέφλεξε τη συναγωγή του Αβιρών; Ποιος διέταξε τη γη να ανοίξει το στόμα της και να καταπιεί αυτούς που ήταν γύρω από τον Κορέ και τον Δαθάν; Ποιος κατακρήμνισε τις εβδομήντα χιλιάδες μέσα σε μία στιγμή στα χρόνια του Δαβίδ; Ποιος θανάτωσε εκατόν ογδόντα πέντε χιλιάδες σε μία νύχτα στα χρόνια της προφητείας του Ησαΐα; Να αναφέρω και εκείνους που τιμωρήθηκαν ατομικά, τον Κάιν που παραδόθηκε σε αδιάκοπη τιμωρία, τον Χάρμη που λιθοβολήθηκε μαζί με όλη του την οικογένεια, εκείνον που έπαθε το ίδιο επειδή μάζευε ξύλα την ημέρα του Σαββάτου, και τα σαράντα δύο παιδιά στην εποχή του Ελισσαίου που κατασπαράχθηκαν από τα θηρία και δεν έτυχαν συγχώρησης ούτε καν εξαιτίας της ηλικίας τους;

Ε΄. Αυτά ας έχουν λεχθεί από εμένα προς εκείνους που παραδίδουν αδιάφορα τον εαυτό τους σε αυτούς που κατασχίζουν την Εκκλησία. Διότι, εάν μεν έχουν αντίθετα δόγματα, γι' αυτόν τον λόγο δεν πρέπει κανείς να αναμειγνύεται μαζί τους· εάν όμως πιστεύουν τα ίδια, οφείλει να το αποφεύγει πολύ περισσότερο. Για ποιο λόγο; Επειδή πάσχουν από τη νόσο της φιλαρχίας. Δεν γνωρίζετε τι έπαθαν όσοι ήταν με τον Κορέ, τον Δαθάν και τον Αβειρών; Άραγε τιμωρήθηκαν μόνο αυτοί, και όχι και εκείνοι που ήταν μαζί τους; Τι λες; Η πίστη είναι η ίδια, ορθόδοξοι είναι και εκείνοι. Για ποιο λόγο, λοιπόν, δεν βρίσκονται μαζί μας; «Ένας Κύριος, μία πίστη, ένα βάπτισμα». Εάν τα δικά τους γίνονται σωστά, τα δικά μας είναι λανθασμένα· εάν όμως τα δικά μας είναι σωστά, τα δικά τους είναι λανθασμένα. «Νήπια», λέει, «που κλυδωνίζονται και παρασύρονται από κάθε άνεμο». Πείτε μου, θεωρείτε ότι αρκεί το να λέτε ότι είναι ορθόδοξοι, ενώ το μυστήριο της χειροτονίας τους έχει καταλυθεί και εκλείψει; Και ποιο είναι το όφελος των άλλων, εάν αυτή δεν τηρείται με ακρίβεια; Διότι, όπως ακριβώς πρέπει να αγωνιζόμαστε για την πίστη, έτσι οφείλουμε να αγωνιζόμαστε και για αυτήν. Επειδή, εάν επιτρέπεται στον καθένα να περιβάλλει μόνος του τον εαυτό του με ιερατική εξουσία, σύμφωνα με τους παλαιούς, και να γίνεται ιερέας, τότε ας προσέλθουν όλοι· μάταια έχει οικοδομηθεί αυτό εδώ το θυσιαστήριο, μάταια υπάρχει το πλήρωμα της Εκκλησίας, μάταια και ο αριθμός των ιερέων· ας τα καταργήσουμε αυτά και ας τα καταστρέψουμε.

Τι του άξιζε, λοιπόν; Με το που πάτησε τα ιερά πρόθυρα με τόση αναισχυντία, του άξιζαν μύριοι κεραυνοί και η έσχατη κόλαση και τιμωρία. Διότι, εάν οι πρώτοι που τόλμησαν τέτοια πράγματα υπέστησαν αυτή την τιμωρία, δηλαδή ο Δαθάν, ο Κορέ, ο Αβειρών και οι ακόλουθοί τους, πολύ περισσότερο έπρεπε να τιμωρηθεί κατ' αυτόν τον τρόπο αυτός, ο οποίος δεν συνετίστηκε ούτε από τις δικές τους συμφορές. Αλλά ο Θεός δεν έπραξε έτσι, παρά προηγουμένως του απηύθυνε λόγια γεμάτα από πολλή επιείκεια μέσω του ιερέα. Και αυτό που ο Χριστός προέτρεψε τους ανθρώπους να κάνουν, όταν αμαρτάνουν ο ένας εις βάρος του άλλου, αυτό ακριβώς έκανε ο Θεός προς τον άνθρωπο. «Διότι όταν», λέει, «αμαρτήσει εις βάρος σου ο αδελφός σου, πήγαινε και έλεγξέ τον μεταξύ σου και αυτού μόνου». Έτσι έλεγξε ο Θεός και αυτόν τον βασιλιά. Και ο μεν Χριστός λέει: «Εάν δεν σε ακούσει, ας είναι για εσένα όπως ο εθνικός και ο τελώνης». Ο Θεός όμως, υπερβαίνοντας από φιλανθρωπία τους δικούς Του νόμους, ούτε και τότε τον απέκοψε, αλλά, μολονότι εκείνος παράκουσε και οργίστηκε, δεν τον απέρριψε, παρά πάλι τον δέχεται κοντά Του και τον παιδαγωγεί με τρόπο που επιφέρει τη διόρθωση μάλλον, παρά την τιμωρία.

Αλλ' όμως, αυτός ο πράος αξίωσε να καταποθούν από τη γη ο Δαθάν, ο Αβειρών και ο Κορέ, όταν επαναστάτησαν εναντίον της ιεροσύνης, και οι υπόλοιποι να κατακαούν, όταν προσέφεραν ξένο πυρ. Επίσης και ο Δαβίδ ο πράος κατέβαλε τον Γολιάθ, έτρεψε σε φυγή το στρατόπεδο και κατήγαγε τη νίκη. Διότι αυτό προπάντων είναι το γνώρισμα του πράου, το να παραβλέπει δηλαδή τα όσα γίνονται εις βάρος του, αλλά να υπερασπίζεται όσους αδικούνται· όπως ακριβώς έπραξε και ο Χριστός.

Διότι τα πάντα έπραττε και τα πάντα μεριμνούσε υπέρ της δικής τους σωτηρίας. Εάν όμως φάνηκαν ανάξιοι της ευεργεσίας, ας το καταλογίσουν στις δικές τους παρανομίες και στην υπερβολή της αγνωμοσύνης τους. Ας πει λοιπόν ο οίκος του Ααρών ότι είναι αγαθός, ότι το έλεός Του μένει στον αιώνα. Εδώ καλεί ξεχωριστά τους ιερείς στην υμνωδία, δείχνοντας πόσο υπερέχουσα είναι η ιεροσύνη. Διότι όσο ανώτεροι ήταν αυτοί από τους άλλους, τόσο μεγαλύτερη τιμή απολάμβαναν από τον Θεό, όχι μόνο ως προς το αξίωμα της ιεροσύνης, αλλά και σε όλα τα υπόλοιπα. Αφού και όταν κατήλθε πυρ, εξαιτίας τους κατήλθε, και η γη άνοιξε, και το ραβδί βλάστησε, και αμέτρητα άλλα θαύματα έγιναν δι' αυτούς, ή μάλλον υπέρ αυτών.

Ποιος διέταξε τη γη να ανοίξει το στόμα της και να καταπιεί αυτούς που βρίσκονταν γύρω από τον Κορέ και τον Δαθάν; Ποιος κατακρήμνισε τις εβδομήντα χιλιάδες μέσα σε μία στιγμή του χρόνου, την εποχή του Δαβίδ; Ποιος είναι αυτός που θανάτωσε τις εκατόν ογδόντα πέντε χιλιάδες μέσα σε μία νύχτα κατά την εποχή της προφητείας του Ησαΐα; Και τις καθημερινές συμφορές δεν τις βλέπεις, πόσες υφιστάμεθα επειδή αμαρτάνουμε; Πώς θα ήταν λογικό, άλλοι μεν να τιμωρούνται και άλλοι να μην τιμωρούνται; Διότι, εάν ο Θεός δεν είναι άδικος, όπως ακριβώς δεν είναι άδικος, εξάπαντος και εσύ θα υποστείς την τιμωρία, εφόσον αμαρτάνεις· εάν πάλι δεν τιμωρεί επειδή είναι φιλάνθρωπος, τότε ούτε και εκείνοι θα έπρεπε να είχαν τιμωρηθεί. Τώρα, όμως, εξαιτίας αυτών των προφάσεών μας, ο Θεός τιμωρεί πολλούς και εδώ στη γη, ώστε, όταν δεν πιστεύετε στα λόγια της απειλής, να πιστέψετε τουλάχιστον στα ίδια τα γεγονότα της τιμωρίας. Άραγε, πείθουμε όσους αντιλέγουν ότι ο λόγος περί της γέεννας δεν είναι μύθος; Διότι είναι τόσο αληθινός, που όχι μόνο εμείς, αλλά και ποιητές και φιλόσοφοι και συγγραφείς έχουν φιλοσοφήσει περί της μελλοντικής ανταποδόσεως και έχουν πει ότι οι πονηροί τιμωρούνται στον άδη. Διότι, έστω και αν δεν μπόρεσαν να μιλήσουν με αλήθεια για το πώς ακριβώς έχουν αυτά τα πράγματα, καθώς κινήθηκαν από ανθρώπινους συλλογισμούς και από όσα άκουσαν από εμάς, εντούτοις συνέλαβαν κάποια εικόνα της κρίσεως.

Τι σημαίνουν οι διακόσιοι πενήντα άνδρες, οι οποίοι στασίασαν κατά του Μωυσή και, ενώ προσέφεραν το θυμίαμα, εξήλθε πυρ από τον Κύριο και τους κατέφαγε, και ο Κύριος πρόσταξε τον Ελεάζαρ να περισυλλέξει τα πυρεία τους, να τα μετατρέψει σε σφυρήλατα ελάσματα και να τα προσαρτήσει στο θυσιαστήριο;

Έτσι παραπονιέται ο Θεός μέσω του Ιεζεκιήλ. Εσύ απορρίπτεις πολλές φορές τη χάρη του, καταπατάς τον νόμο του, περιφρονείς τις ευεργεσίες του. Γιατί; Για μια σιχαμερή ηδονή, για ένα τιποτένιο κέρδος, για μια και μόνη μάταιη φαντασία σου, για ένα, για ένα τίποτα. Ιδού σε ποια υπερβολή φτάνει η κακία της καρδιάς σου, άνθρωπε, για την οποία παραπονετικά φωνάζει ο Ιησούς: «Με μίσησαν αναιτίως». Αχ! Και για μια τέτοια περιφρόνησή σου, δεν θα έπρεπε ο ουρανός να βρέξει πάλι επάνω σου τη φωτιά και το θειάφι των Σοδόμων για να σε κατακάψει; Δεν θα έπρεπε να ανοίξει η γη ξαφνικά κάτω από τα πόδια σου και να σε καταπιεί ζωντανό, όπως τον Δαθάν και τον Αβειρών;

Πώς, ενώ συνέβη η θεομηνία εναντίον του Κορέ, του Δαθάν και του Αβειρών, και έπρεπε το υπόλοιπο πλήθος να έχει πτοηθεί και, φοβούμενο τον κίνδυνο της ψυχής του, να μετριάσει την αλαζονεία και την απερισκεψία του φρονήματός του και να αποκτήσει επίγνωση των αμαρτημάτων του, αυτοί αντίθετα, χωρίς να επιδεικνύουν τίποτα τέτοιο, γογγύζουν και κατά του Μωυσή; Ή επειδή, ως πλήθος που ήταν, παραδομένο σε άλογες ορμές και κυριευμένο από θρασείς λογισμούς, νόμιζαν ότι με τις επωδούς ή τις περιφορές του Μωυσή το Θείο σαγηνεύεται, παρασύρεται και πείθεται σε ό,τι είναι αρεστό σε εκείνον, και για τον λόγο αυτό εξαπολύει τιμωρίες εναντίον των ομοεθνών που τον στενοχωρούν. Έτσι, παραπλανημένοι από αυτούς τους διαλογισμούς και οπλισμένοι με θρασύτητα, νόμιζαν ότι με την εξέγερσή τους θα τρομοκρατούσαν τον Μωυσή, θα τον απέτρεπαν από την προσπάθειά του, ώστε στο εξής να μην παροξύνει τον Θεό με το να τον παρακαλά να τιμωρήσει αυτούς που αδικούν, και κατ' επέκταση θα απάλλασσαν τους ομοεθνείς τους από τη θεία οργή. Διότι, αφού οι ίδιοι δεν στήριζαν τον νου τους σε αντικειμενική γνώμη, στην απάθεια και στην ορθότητα, αλλά διαμόρφωναν την κρίση τους σύμφωνα με τα πάθη, φαντάζονταν ότι σε αυτά τα πάθη υποτάσσεται όχι μόνο ο Μωυσής, αλλά και ο ίδιος ο κοινός Δεσπότης και Δημιουργός.

Διότι είναι όντως θαυμαστή η παντοδυναμία του Σωτήρος και η άπειρη εφευρετικότητα της πρόνοιάς του, το πώς δεν κεραυνοβόλησε εκείνον τον αλιτήριο δαίμονα βρέχοντας θειάφι και πυρ από τον ουρανό, όπως παλαιά τα Σόδομα και τα Γόμορρα που ατίμασαν τη φύση και εξύβριζαν τον Ποιητή, σαν να μην είχε διευθετήσει καλά τα δικά μας· ούτε έκρινε να ανοίξει η γη και να καταπιεί τον ακάθαρτο, όπως κάποτε την υπερήφανη συναγωγή του Δαθάν και του Αβειρών· ούτε έβρεξε λίθους για να καταστρέψει τον ανόσιο με χαλάζι, όπως κάποτε το έθνος που αντιστάθηκε στον Ισραήλ· ούτε πρόσταξε να πέσει το βδελυρότατο άγαλμα του μιαρού και να συντριβεί σε κομμάτια, όπως παλαιά κονιορτοποίησε τον Βηλ και τον Δαγών, αλλά με σώματα νεκρά και κεκοιμημένα σε μνήμα κατέβαλε το θράσος του και κατεύνασε τη μανία του, και κατήσχυνε την αλαζονεία εκείνων που καυχώνταν για αυτόν· θέλοντας να δείξει, όπως νομίζω, στους συνετούς και σώφρονες, πόση είναι η δύναμη των μαρτύρων του ακόμη και μετά θάνατον, και πόση είναι η αδυναμία των θεών των Ελλήνων, και πόσο πολύ ηττώνται εκείνοι που καυχήθηκαν ότι υπήρξαν θεοί, από τα ακίνητα, νεκρά και άπνοα σώματα των αγίων.

Τα όσα έγιναν από εκεί και πέρα, πώς να σου τα διηγηθώ, άνθρωπέ μου; Ποια γλώσσα θα μπορούσε να τα εκφράσει ή ποια ακοή να δεχθεί αυτά που συνέβησαν μέσα στο πλοίο και κατά τη διάρκεια της οδοιπορίας; Αυτά που ανάγκαζα τους άθλιους να κάνουν, χωρίς καν να το θέλουν; Δεν υπάρχει είδος ασελγείας, ρητό και άρρητο, στο οποίο να μη έγινα δασκάλα στους ταλαίπωρους. Εγώ, λοιπόν, αββά μου, εκπλήσσομαι πώς υπέμεινε η θάλασσα τις ασωτίες μου· πώς δεν άνοιξε η γη το στόμα της να με κατεβάσει ζωντανή στον Άδη, εμένα που παγίδευσα τόσες ψυχές. Αλλά, όπως φαίνεται, ο Θεός αναζητούσε τη μετάνοιά μου· διότι δεν θέλει τον θάνατο του αμαρτωλού, αλλά περιμένει μακροθυμώντας, προσδοκώντας την επιστροφή του. Έτσι λοιπόν, και με τόσο ζήλο, ανεβήκαμε στα Ιεροσόλυμα· και όσες ημέρες πριν από την εορτή διέμεινα στην πόλη, έκανα τα ίδια, ή μάλλον χειρότερα. Διότι δεν αρκέστηκα μόνο στους νέους που είχα στη θάλασσα και στον δρόμο να με υπηρετούν, αλλά διέφθειρα και πολλούς άλλους, συγκεντρώνοντας ντόπιους και ξένους για αυτόν τον σκοπό.

Μιμήσου, λοιπόν, τη μετάνοια του Δαβίδ και τότε θα αποκτήσεις την ταπείνωσή του· διότι μέσω της μετάνοιας εξαφανίζεται το νέφος της άγνοιας που μας επικαλύπτει και «αφαιρείται το κάλυμμα»· όταν δε γίνει αυτό, τότε γνωρίζουμε πραγματικά τους εαυτούς μας και βλέπουμε την κατάστασή μας όπως ακριβώς είναι, και βλέπουμε τα τραύματα και τις κηλίδες της ψυχής, και έτσι όχι μόνο ταπεινοφρονούμε ούτε απλώς ταπεινολογούμε, αλλά αισθανόμαστε ντροπή απέναντι στον ήλιο και τα άστρα και όλα τα κτίσματα του Θεού, επειδή δημιουργήθηκαν για εμάς και εμείς τον Θεό που τα έπλασε για εμάς, όπως ελέχθη, τον εξοργίσαμε και αμαρτήσαμε παραβαίνοντας όχι μία, αλλά όλες τις εντολές του, και δεν τολμάμε ούτε να σηκώσουμε το βλέμμα μας ούτε να τα δούμε, ούτε θεωρούμε καθόλου άξιους τους εαυτούς μας να γευτούμε από τους καρπούς της γης, αλλά καταδικάζουμε οι ίδιοι τους εαυτούς μας θεωρώντας δίκαιο να πεθάνουμε από την πείνα και τη δίψα. Την εικόνα του Χριστού και των αγίων του, επειδή είμαστε βέβηλοι και αμαρτωλοί, δεν έχουμε τη δύναμη να τις ατενίσουμε και να τις δούμε, αλλά νομίζουμε ότι αυτές βδελύσσονται εμάς και τις πράξεις μας, γι' αυτό και δεν τολμάμε ούτε να τις πλησιάσουμε και να τις ασπαστούμε, ντρεπόμενοι να αγγίξουμε τα καθαρά και άγια με μιαρά και ακάθαρτα χείλη· όταν πρόκειται να εισέλθουμε στον ναό του Θεού, κυριευόμαστε από φόβο και τρόμο, επειδή εισερχόμαστε ανάξια, μήπως τυχόν σχιστεί το έδαφος και μας στείλει «ζωντανούς στον άδη».

Γι' αυτό προσέχετε όλοι από τις κρίσεις του, και όσοι στέκεστε προσέχετε πώς στέκεστε. Το παράγγελμα είναι αποστολικό· διότι εισχωρεί κατά κάποιον τρόπο η έπαρση που λέει εκείνο το λόγο του Δαβίδ: «εγώ δε είπα μέσα στην ευημερία μου, δεν πρόκειται ποτέ να κλονιστώ στον αιώνα», εξαιτίας του οποίου φρονήματος του παραχωρήθηκε η πτώση. Όσοι κοπιάζετε με τους λογισμούς, μην ενδώσετε από τον πόλεμο του διαβόλου εναντίον σας· διότι γνωρίζω καλά ότι θα φύγει, εάν εσείς επιμείνετε με καρτερία. Όσοι απομωραθήκατε εξαιτίας της αναισθησίας, αν τυχόν υπάρχουν τέτοιοι ανάμεσά σας, αναζωπυρωθείτε μέσω της ευαισθησίας, μήπως ως ξεραμένη συκιά αποκοπείτε από τον γεωργό των ψυχών εξαιτίας της ακαρπίας σας. Όσοι επιχειρείτε παράνομες συνάξεις και ανταρσίες μην τα πράττετε πλέον αυτά, για να μην σας καταπιεί, χάσκοντας, η γη της αμαρτίας, όπως τον Δαθάν και τον Αβειρών, τους υπερήφανους και αντινομοθέτες και πολέμιους του Μωυσή. Οι ολιγόψυχοι και οι οξύθυμοι και οι ταραχοποιοί, παύστε την κακία που διαπράττεται από την αφροσύνη και την αλαζονεία σας, για να μην καταποντιστείτε στη θάλασσα της ανομίας, ταράσσοντας και ταρασσόμενοι. Όλοι ασφαλίστε τα πάντα, κατορθώστε το αγαθό, πράξτε το καλό.