Πατερικές αναφορές στο ΑΡΙΘΜΟΙ 20:10

Γι' αυτό, από τη μία πλευρά αποφαίνεται: «Αδελφός δεν λυτρώνει»· και από την άλλη, προσθέτει ερωτηματικά με βαρύτητα: «Θα λυτρώσει άνθρωπος;». Διότι δεν ελευθέρωσε τον λαό από την αμαρτία, αλλά απέτρεψε την κίνηση της οργής του Θεού εξαιτίας της αμαρτίας. Αυτός όμως ούτε για τον εαυτό του δεν μπόρεσε να δώσει εξιλέωμα, εφόσον υπέπεσε σε παράπτωμα· επειδή, μετά από τόσα και τόσο μεγάλα τέρατα και σημεία που είδε, άφησε να ακουστεί εκείνη η διστακτική φωνή: «Ακούστε με, εσείς οι απειθείς. Μήπως από αυτήν την πέτρα θα βγάλουμε για εσάς νερό;». Γι' αυτό ακριβώς και ο Κύριος, με αφορμή αυτόν τον λόγο, είπε προς τον Μωυσή και τον Ααρών: «Επειδή δεν με πιστέψατε, ώστε να με αγιάσετε ενώπιον των υιών του Ισραήλ, για τον λόγο αυτόν εσείς δεν θα εισαγάγετε τη συναγωγή αυτή στη γη που τους έδωσα». Δεν θα δώσει, λοιπόν, στον Θεό εξιλέωμα για τον εαυτό του.

Επρόκειτο δε πολύ γρήγορα το κακό της αμαρτίας, σαν φωτιά, να εξαπλωθεί σε ολόκληρο τον λαό, και μάλιστα παρόλο που αυτός ούτε γνώριζε το γεγονός ούτε ήταν συνένοχος με αυτόν που αμάρτησε, εάν δεν συντριβόταν γρήγορα ο λαός αντιλαμβανόμενος την οργή του Θεού εξαιτίας της πτώσης των ανδρών που φονεύθηκαν, και εάν δεν έπεφτε κάτω, μαζί με τους πρεσβυτέρους, ρίχνοντας χώμα στο κεφάλι του ο Ιησούς του Ναυή· και έτσι, αφού ανακαλύφθηκε ο ένοχος διά κλήρου, υπέστη την προαναφερθείσα ποινή. Τι να πούμε δε για τη Μαρία, την αδελφή του Μωυσή; Αυτή, επειδή απλώς είπε κάτι εναντίον του Μωυσή υπό μορφή κατάκρισης, και μάλιστα αληθινό (διότι πήρε, λέει, γυναίκα Αιθιόπισσα), δοκίμασε τόσο μεγάλη αγανάκτηση από τον Θεό, ώστε ούτε με τις ικεσίες του ίδιου του Μωυσή δεν της συγχωρήθηκε το επιτίμιο της αμαρτίας. Και τι χρειάζεται να μιλάμε για αυτά, αφήνοντας τον ίδιο τον Μωυσή, τον θεράποντα του Θεού, εκείνον τον μέγα, ο οποίος αξιώθηκε από Αυτόν τόση και τέτοια τιμή, και έλαβε τέτοια μαρτυρία από Αυτόν, ώστε να ακούσει: «Σε γνωρίζω περισσότερο από όλους, και βρήκες χάρη ενώπιόν μου»; Διότι αυτός, στο Ύδωρ της Αντιλογίας, για κανέναν άλλο λόγο παρά μόνο επειδή είπε στον λαό που γόγγυζε από την έλλειψη νερού: «Μήπως από τούτη την πέτρα θα σας βγάλω νερό;», μόνο για αυτόν τον λόγο δέχεται αμέσως από τον Θεό την απειλή ότι δεν θα εισέλθει στη γη της επαγγελίας, η οποία αποτελούσε τότε το αποκορύφωμα των υποσχέσεων προς τους Ιουδαίους.

Αλλά ίσως πει κάποιος ότι αυτοί δικαιολογημένα θεωρούνται ύποπτοι και για άλλα αμαρτήματα, εξαιτίας των οποίων άλλωστε βρέθηκαν ένοχοι και σε αυτά· και ότι η Αγία Γραφή μνημόνευσε μόνο τούτα, επειδή ήταν βαρύτερα και άξια θανάτου. Αλλά, ακόμη κι αν είναι κάποιος τόσο υπερβολικά τολμηρός ώστε να προσθέτει και να αφαιρεί κάτι, μήπως άραγε θα κατηγορήσει για πλήθος αμαρτημάτων και τη Μαρία, την αδελφή του Μωυσή, της οποίας η αρετή νομίζω δεν διαφεύγει την προσοχή κανενός από τους πιστούς; Αυτή, επειδή απλώς είπε κάτι εναντίον του Μωυσή ως κατάκριση, και μάλιστα αληθινό («Διότι», λέει, «πήρε γυναίκα Αιθιόπισσα»), δοκίμασε τόσο μεγάλη την αγανάκτηση του Θεού, ώστε ούτε με τις ικεσίες του ίδιου του Μωυσή δεν της συγχωρήθηκε το επιτίμιο της αμαρτίας. Όταν λοιπόν δω τον ίδιο τον Μωυσή, τον θεράποντα του Θεού, τον μέγα εκείνον άνδρα, που αξιώθηκε τόσο πολλή και τόσο μεγάλη τιμή από τον Θεό, και για τον οποίο τόσες πολλές φορές δόθηκε μαρτυρία από Αυτόν, ώστε να ακούσει: «Σε γνωρίζω περισσότερο από όλους, και βρήκες χάρη ενώπιόν μου»· αυτόν όταν τον δω στο Ύδωρ της Αντιλογίας για κανέναν άλλο λόγο, παρά μόνο επειδή είπε στον λαό που γόγγυζε εξαιτίας της έλλειψης νερού, «Μήπως από αυτή την πέτρα θα σας βγάλουμε νερό;»

Έτσι να εννοείς και τον ανθρώπινο νου· διότι μέχρι τα δοσμένα σε αυτόν όρια από τον Δημιουργό φτάνει και εκτείνεται, έστω και αν είναι εντελώς κεκαθαρμένος. Διότι δεν θα δει τίποτα από τα υπερκείμενα, αλλά θα υποχωρήσει, ακόμη και παρά τη θέλησή του, μπροστά στα όσα είναι υπέρ την φύση, μη έχοντας από πουθενά τη δυνατότητα να τα συλλάβει. Με την πίστη, λοιπόν, γίνονται κατανοητά τα όσα είναι πάνω από εμάς, και όχι με τη λογική αναζήτηση, και βεβαίως θαυμάζεται αυτός που πιστεύει με αυτόν τον τρόπο, ενώ σε καμία περίπτωση δεν μένει ατιμώρητος εκείνος που περιπίπτει στα αντίθετα. Και για τούτο πάλι ο ίδιος ο Σωτήρας θα μας δώσει τη μαρτυρία του λέγοντας: «Εκείνος που πιστεύει στον Υιό δεν κρίνεται, ενώ εκείνος που δεν πιστεύει έχει ήδη κριθεί». Έχοντας δε εξετάσει άπαξ τον λόγο για την αναγκαιότητα να μην απιστούμε στον Θεό, ελάτε, αφού πάρουμε πάλι κάτι από τις Ιερές Γραφές, να το παραθέσουμε ενώπιόν μας, και να κάνουμε ξεκάθαρη την τιμωρία για τις απιστίες προς ωφέλεια των αναγνωστών. Λοιπόν· διότι θα μεταβώ πάλι στον ίδιο τον ιεροφάντη Μωυσή. Του είχε δοθεί κάποτε η εντολή στην έρημο, όταν ο λαός είχε καταβαρυνθεί από αφόρητη δίψα, να κάνει κοινωνό του τον Ααρών, και να χτυπήσει με το ραβδί τον βράχο, ώστε να αναβλύσει πηγές υδάτων. Αλλά μη έχοντας πειστεί απόλυτα από τους λόγους εκείνου που διέταζε, και έχοντας δείξει κάποια ολιγοπιστία λόγω της ανθρώπινης φύσης, είπε: «Ακούστε με, οι απειθείς· μήπως από τούτο τον βράχο θα σας βγάλουμε νερό;».

Αλλά, μολονότι έπρεπε να αναθαρρήσει από τέτοια λόγια, ο Μωυσής δείλιασε. Διότι είπε: «Ακούστε με εσείς οι ανυπάκουοι· μήπως από αυτή την πέτρα θα βγάλουμε για εσάς νερό;» Έπειτα χτυπά με τη ράβδο τον βράχο δύο φορές· θεωρώντας πως τίποτα από τα προσδοκώμενα δεν επρόκειτο να συμβεί, ακόμη κι αν ίσως χτυπούσε την πέτρα. Τη χτύπησε δύο φορές· κι όμως στην Αίγυπτο είχε μεταβάλει τα ύδατα σε αίμα, χτυπώντας με τη ράβδο μία μόνο φορά.

β'. Λοιπόν, όταν πέθανε η Μαριάμ κατά τον πρώτο μήνα, ο λαός δίψασε. Έπειτα, κατόπιν προσταγής του Θεού, ο θεσπέσιος Μωυσής χτυπά με το ραβδί του τον βράχο, ενώ παρίσταντο μαζί του και οι πρεσβύτεροι του λαού, καθώς βέβαια και ο Ααρών. Και αυτοί μεν μιλούν προς τον βράχο, αυτός δε αναβλύζει άφθονο νερό και πότισε τη συναγωγή και τα κτήνη τους, όπως έχει γραφτεί. Τι λοιπόν λέμε ότι υπονοείται πάλι με τον θάνατο της Μαριάμ, ή ποια θα μπορούσε γενικά να θεωρηθεί ότι είναι, και τι σκοπό εξυπηρετεί ως αναγκαία δήλωση το να αναφέρεται ότι πέθανε κατά τον πρώτο μήνα; Θα δεχτούμε λοιπόν, ότι ο Μωυσής αποτελεί τύπο του νόμου, ο Ααρών της ιερωσύνης, ενώ το πρόσωπο της Μαριάμ θα το αποδώσουμε στη λατρεία σύμφωνα με τον νόμο. Γι' αυτό άλλωστε είπε ο Θεός μέσω της φωνής του αγίου προς την αχαλίνωτη Ιερουσαλήμ: «Και απέστειλα μπροστά σου τον Μωυσή, τον Ααρών και τη Μαριάμ.» Βλέπεις πώς είχε τοποθετηθεί μαζί με τον Μωυσή και τον Ααρών για να καθοδηγεί τον Ισραήλ;

Μιλάει δε για τον Χριστό, για τον οποίο έλεγε και ο Ησαΐας: «Με ποιον με παρομοιάσατε, και θα υψωθώ;» είπε ο Άγιος, προαναγγέλλοντας τον σταυρό· διότι έτσι τον ονόμασε και ο Χριστός. 6. Για ποιο λόγο, άραγε, στην έρημο όχι μόνο πίκραναν τον Θεό, εννοώντας τον Πατέρα, αλλά και παρόξυναν τον Άγιο του Ισραήλ, δηλαδή τον Υιό; Επειδή η πέτρα που τους ακολουθούσε ήταν ο Χριστός, αλλά αυτοί απίστησαν στο αν μπορεί να βγάλει και να τους χορηγήσει νερό από την πέτρα· ώστε και ο Μωυσής να λέει: «Ακούστε με, εσείς οι απειθείς· μήπως από τούτη την πέτρα θα σας βγάλουμε νερό;» Γι' αυτό ο Θεός, αγανακτισμένος απέναντί τους, έλεγε: «Επειδή δεν με πιστέψατε, ώστε να με αγιάσετε ενώπιον των υιών Ισραήλ», και τα όσα ακολουθούν. Δεν θυμήθηκαν το χέρι του, την ημέρα κατά την οποία τους λύτρωσε από το χέρι αυτού που τους κατέθλιβε. Πώς έθεσε τα σημεία του στην Αίγυπτο, και τα τέρατά του στην πεδιάδα της Τάνεως. Χέρι πάλι του Θεού, δηλαδή του Πατέρα, εύλογα ονομάζει τον Χριστό, επειδή «μέσω αυτού έγιναν τα πάντα, και χωρίς αυτόν δεν έγινε ούτε ένα»· ώστε και άλλος προφήτης να λέει: «Διότι το χέρι του Κυρίου τα έκανε όλα αυτά».

Όπως ακριβώς προσθέτει: «Βιάστηκαν, λησμόνησαν.» Αυτό είναι ίδιον των απίστων και των ολιγόπιστων, το να μην αναμένουν το θέλημα του Θεού, όταν Εκείνος θέλει να τα οικονομήσει όλα με μακροθυμία, αλλά να απελπίζονται, έχοντας ξεχάσει τα προηγούμενα θαύματα. «Και επιθύμησαν επιθυμίαν στην έρημο.» Εδώ συνέδεσε δύο αμαρτήματα των Ιουδαίων: πρώτον, ότι είχαν σαρκική επιθυμία στην έρημο, όπου έπρεπε να ασκούνται πνευματικά και να εγκρατεύονται από κάθε τέτοια επιθυμία· και δεύτερον, ότι όταν είχαν ανάγκη από ύδωρ δεν παρακάλεσαν, αλλά πείραζαν τον Θεό. Εντούτοις, ο Θεός δεν έπαψε να θαυματουργεί. Διότι ούτε καθυστέρησε, ούτε τους πρόσταξε να μετακινηθούν σε άλλον τόπο για να βρουν παροχή ύδατος, αλλά απέδειξε την έρημο και διψασμένη γη ένυδρη, αναβλύζοντας πηγή από την πέτρα. «Άνοιξε η γη.» Όταν στασίασαν εναντίον του Μωυσή και του Ααρών, δημιουργήθηκε χάσμα και καταποντίστηκαν. Και ευλόγως τους συνέβη αυτό το είδος της τιμωρίας. Επειδή, δηλαδή, περιφρόνησαν εκείνους που είχαν διασχίσει την Ερυθρά Θάλασσα, οι ίδιοι χάθηκαν όταν η γη συγκλείστηκε και τους κατάπιε. «Και εξουθένωσαν γη επιθυμητή.» Εννοεί την Υποσχεμένη, όταν, αφού έστειλαν τους κατασκόπους και άκουσαν τόσα πολλά εγκώμια για τη γη, ήθελαν να επιστρέψουν στην Αίγυπτο. «Και τον παρόργισαν στο ύδωρ.» Τα λόγια δηλώνουν την ολιγωρία τους: «Ακούστε με, οι απειθείς· μήπως από τούτη την πέτρα θα σας βγάλουμε ύδωρ;»

Και τον εξόργισαν στο ύδωρ της αντιλογίας, και ταλαιπωρήθηκε ο Μωυσής εξαιτίας τους, διότι πίκραναν το πνεύμα του. Και μίλησε με δισταγμό με τα χείλη του. Το έβδομο αμάρτημα, για το οποίο και κατηγορήθηκε ο Μωυσής. Διότι, ενώ πενθούσε την αδελφή του, τον πλησίασαν με πολλή αταξία και απαίτησαν την ικανοποίηση της ανάγκης τους. Εκείνος δε, καταβεβλημένος από την αθυμία του πένθους και βλέποντας την ακράτειά τους, κυριευμένος από θυμό και λύπη, δεν διακόνησε το θείο πρόσταγμα με τη συνήθη αρμονία· αλλά, αναμειγνύοντας κάποια αμφιβολία στα λόγια του, χτύπησε την πέτρα και έβγαλε το νερό. Διότι αυτό φανερώνει η φράση, «Διέστειλε με τα χείλη του», αντί του ότι δεν εξέφερε τους λόγους του χωρίς αμφιβολία. Είπε δηλαδή, όπως αναφέρει, ο Μωυσής προς αυτούς: «Μήπως από τούτη την πέτρα θα σας βγάλω νερό;». Εξαιτίας αυτού, αγανακτώντας δήθεν ο Θεός των όλων, δεν τους απέδωσε μέσω εκείνου τη γη που είχε υποσχεθεί στους πατέρες, αλλά διέταξε τον ίδιο να δεχθεί το τέλος της ζωής του, ενώ εκπλήρωσε την υπόσχεση μέσω του Ιησού του Ναυή. Και φαίνεται μεν ότι ο Πρύτανης των όλων του επέβαλε αυτή την τιμωρία· όμως, ενήργησε κατ' αυτόν τον τρόπο οικονομώντας άλλα ζητήματα. Πρώτον μεν, επειδή γνώριζε την ανοησία των Ιουδαίων, δεν επέτρεψε να εκπληρωθεί πλήρως η υπόσχεση μέσω αυτού, ώστε να μην τον εκλάβουν ως θεό. Διότι εκείνοι που θεοποίησαν την εικόνα ενός μόσχου, τι είδους σεβασμό δεν θα προσέφεραν σε αυτόν που έγινε υπηρέτης τόσων θαυμάτων;

Γιατί άραγε οργίστηκε ο Θεός με τον Μωυσή και τον Ααρών, όταν έβγαλε το νερό από τον βράχο; Ενώ εκείνοι ήταν περίλυποι για τον θάνατο της αδελφής τους, ο λαός τους πίεζε εξαιτίας της έλλειψης νερού. Δυσφορώντας, λοιπόν, για τη μεγάλη τους απειθαρχία, χρησιμοποίησαν αμφίβολα λόγια βγάζοντας το νερό. Διότι είπε: «Ακούστε με, οι απειθείς, μήπως από αυτόν τον βράχο θα σας βγάλω νερό;» Για αυτόν τον λόγο, λοιπόν, ο Θεός είπε: «Επειδή δεν με πιστέψατε, ώστε να με αγιάσετε ενώπιον των υιών Ισραήλ, γι' αυτό δεν θα εισαγάγετε εσείς αυτήν τη συναγωγή στη γη που τους έδωσα». Αυτό αναφέρει και ο Δαβίδ: «και κακοπάθησε ο Μωυσής εξαιτίας τους» και τα εξής. Διότι, οργισμένος με εκείνους, πρόφερε τον λόγο με τρόπο αμφίβολο· και δεν ήταν αμφιβολία της ψυχής, αλλά της γλώσσας· διότι γι' αυτό είπε «και μίλησε απερίσκεπτα με τα χείλη του». Πρέπει να γνωρίζουμε, βέβαια, ότι ο Θεός εξέδωσε αυτήν την απόφαση οικονομώντας κάτι άλλο.