Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 3:14

Ο πόθος των επουρανίων τον είλκυε, και φτερωνόταν ο νους των αγίων, καθώς λησμονούσαν τα γήινα και μεριμνούσαν για τα επουράνια. Διότι, παραδίδοντας τον νου τους στον ουρανό και ποθώντας τα επουράνια, λησμονούσαν τα γήινα. Έχοντας άλλωστε αυτόν τον πόθο και ο απόστολος Παύλος έλεγε: «Τρέχω προς τον σκοπό, για το βραβείο της άνω κλήσεως». Βλέπεις τους αγίους να αποκτούν φτερά; Διότι αληθινά αυτοί οι λόγοι τους δίνουν φτερά. Ποιων άλλωστε δεν φτερώθηκε ο νους ακούγοντας το ανάγνωσμα;

Ας μην σε εμποδίζουν, λοιπόν, οι μοναχοί, θεωρώντας ότι έχεις κατασταθεί αποκλειστικά από μοναχούς, ούτε και εσύ να προφασίζεσαι ότι θα γίνεις χειρότερος από τον εαυτό σου· διότι μπορείς να γίνεις και καλύτερος, μιμούμενος τον Παύλο και ακολουθώντας με ζήλο τις πράξεις των αγίων. Γνωρίζεις, άλλωστε, ότι οι άνθρωποι αυτοί, αφού καταστάθηκαν οικονόμοι των μυστηρίων, αγωνίζονταν ακόμη περισσότερο προσηλωμένοι στον σκοπό, για το βραβείο της άνω κλήσεως.

Ας μην σε εμποδίζουν, λοιπόν, οι μοναχοί, με τη δικαιολογία ότι καταστάθηκες σε αυτό το αξίωμα προερχόμενος μόνο από τις τάξεις των μοναχών, ούτε και εσύ να προφασίζεσαι ότι τάχα θα γίνεις χειρότερος από τον εαυτό σου. Διότι μπορείς να γίνεις και καλύτερος, μιμούμενος τον Παύλο και ακολουθώντας με ζήλο τις πράξεις των αγίων. Γνωρίζεις, άλλωστε, ότι οι άνθρωποι αυτοί, όταν κατέστησαν οικονόμοι των μυστηρίων, αγωνίζονταν με μεγαλύτερη προσήλωση στον σκοπό για το βραβείο της άνω κλήσεως.

Διότι, όπως ακριβώς εάν ένας ηνίοχος, αφού ανεβεί στα άλογά του μέσα στο στάδιο, αψηφήσει μεν το τέρμα προς το οποίο οφείλει να κατευθύνεται, και, αποστρέφοντας από αυτό την προσοχή του, οδηγεί απλώς το άλογο όπως μπορεί· και μπορεί μεν να το κάνει όπως θέλει· και πολλές φορές μεν ορμά εναντίον εκείνων που συναντά, πολλές φορές δε οδηγεί το άρμα προς τους γκρεμούς, παρασυρόμενος όπου τον φέρει η ταχύτητα των αλόγων, νομίζοντας ότι, τρέχοντας με αυτόν τον τρόπο, δεν έχει αποτύχει στον σκοπό του· διότι αποβλέπει μόνο στο τρέξιμο και δεν βλέπει ότι έχει βρεθεί εκτός του σκοπού του. Έτσι και η ψυχή, αφού αποστραφεί την οδό που οδηγεί προς τον Θεό και καθοδηγώντας αντίθετα προς το πρέπον τα μέλη του σώματος, ή μάλλον παρασυρόμενη και η ίδια μαζί με αυτά από τον ίδιο της τον εαυτό, αμαρτάνει και πλάθει η ίδια το κακό για τον εαυτό της, μη βλέποντας ότι έχει παραπλανηθεί από την οδό και έχει βρεθεί εκτός του σκοπού της αλήθειας, προς τον οποίο αποβλέποντας ο χριστοφόρος άνδρας, ο μακάριος Παύλος, έλεγε: «Τρέχω προς τον σκοπό, για το βραβείο της άνω κλήσεως του Ιησού Χριστού». Έχοντας λοιπόν ως σκοπό του το καλό ο άγιος, ουδέποτε έπραττε το κακό.

Ερώτηση 121. Αν επιτρέπεται να αποφεύγει κανείς τα βαρύτερα από τα έργα. Απόκριση. Εκείνος που έχει γνήσια την προς τον Θεό αγάπη και έχει απόλυτη βεβαιότητα για τη μισθαποδοσία από τον Κύριο, δεν αρκείται σε όσα έχει ήδη πράξει, αλλά πάντοτε επιζητεί να προσθέσει σε αυτά και επιθυμεί το περισσότερο. Και αν ακόμη φανεί ότι κάνει κάτι που ξεπερνά τις δυνάμεις του, δεν εφησυχάζει με τη σκέψη ότι εκπλήρωσε το μέτρο του χρέους του· αλλά πάντοτε αγωνιά, θεωρώντας ότι υπολείπεται από το πρέπον, ακούγοντας τον Κύριο να προστάζει: «Όταν κάνετε όλα όσα σας έχουν διαταχθεί, τότε να λέτε: Δούλοι αχρείοι είμαστε· κάναμε εκείνο που οφείλαμε να κάνουμε»· και εφόσον ο Απόστολος, για τον οποίο ο κόσμος είχε σταυρωθεί και αυτός για τον κόσμο, δεν ντράπηκε να πει: «Εγώ δεν θεωρώ τον εαυτό μου ότι έχει ήδη κατακτήσει τον σκοπό. Ένα όμως κάνω, ξεχνώντας αυτά που βρίσκονται πίσω και απλώνοντας τον εαυτό μου προς αυτά που βρίσκονται μπροστά, τρέχω προς τον σκοπό, για το βραβείο της άνω κλήσεως του Θεού εν Χριστώ Ιησού». Αυτός, μολονότι είχε το δικαίωμα, κηρύττοντας το Ευαγγέλιο, να ζει από το Ευαγγέλιο, λέει: «Με κόπο και μόχθο, εργαζόμενοι νύχτα και μέρα, όχι διότι δεν έχουμε δικαίωμα, αλλά για να δώσουμε τους εαυτούς μας ως υπόδειγμα σε εσάς, ώστε να μας μιμείστε». Ποιος, λοιπόν, είναι τόσο αναίσθητος και άπιστος, ώστε να αρκεστεί ποτέ σε όσα έχει ήδη πράξει, ή να αποφύγει κάτι ως βαρύτερο ή κοπιαστικό;

Τίποτα δεν ξεφεύγει από το μάτι της δορκάδας· γνωρίζει από τι πρέπει να προφυλαχθεί και γνωρίζει πού βρίσκεται το καθοδηγητικό σημείο της πορείας της. Αλλά και εσύ να είσαι δορκάδα για να ερευνάς τα κάτω, και πτηνό για να αναζητάς τα υψηλά, ώστε να μην πιαστείς στην παγίδα, αλλά να βρεθείς ψηλότερα από τις θηλιές. Ποτέ κανένα πτηνό δεν πέφτει σε παγίδα, εάν, σχίζοντας τον αέρα με τα φυσικά του φτερά, υψώνεται πάνω από τη γη. Θέλει, λοιπόν, να προφυλάσσεσαι με ασφάλεια μέσω του ύψους της διανοίας, το οποίο έλαβες από τον Πλάστη σου, και να αποδιώκεται το οικείο πάθος της ραθυμίας, εφόσον αυτό απομακρύνει την αγαθή εκπλήρωση όσων μας έχει προστάξει ο Κύριος. Διότι η χειρότερη μορφή ραθυμίας είναι η νωθρότητα των ψυχών. Μην είσαι ράθυμος ως προς τις εντολές του Κυρίου· μην κάνεις το ένα και αναβάλλεις το άλλο. Εκτελείς κάποιο τυπικό καθήκον σαν να ξεπληρώνεις χρέος, νομίζοντας ότι τα έχεις εκπληρώσει όλα. Αντιθέτως, Εκείνος θέλει να επεκτείνεσαι διαρκώς προς όσα βρίσκονται μπροστά σου. Βλέπεις ότι θέλει να είσαι γοργός δρομέας της ευσέβειας, ο οποίος τρέχει προς το βραβείο της άνω κλήσεως; Δεν πρέπει, λοιπόν, ο ίδιος άνθρωπος να είναι ταυτόχρονα και ράθυμος και να εργάζεται πνευματικά. Είναι παρών αυτός που ζητά· εάν αδρανείς ως προς την ελεημοσύνη, η αδράνειά σου γίνεται εμπόδιο στον δρόμο της σωτηρίας σου.

Πιες αυτό πρώτα, κάνε το γρήγορα. Μην προσέρχεσαι στην ανάληψη του έργου με νωθρότητα, ούτε με μαλθακότητα, ούτε χωρίς προθυμία, ούτε χαλαρά, αλλά με ζέση και με σπουδή. Τέτοιος ήταν ο Παύλος· μόλις ήπιε την πίστη, δεν καθυστέρησε καθόλου να αρχίσει το κήρυγμα· αυτός, ο οποίος βέβαια δεν συμβουλεύτηκε σάρκα και αίμα, αλλά αμέσως, σαν ένας δρομέας, με το που έλαβε το σύνθημα του αγώνα, έσπευδε προς το τέρμα, προχωρώντας προς τον σκοπό, για το βραβείο της άνω κλήσεως.

Διότι πολλές είναι οι πτώσεις και διάφορες οι αιτίες για τις οποίες καταπίπτουμε από το ύψος και δεν φθάνουμε στο βραβείο της άνω κλήσεως· μία δε από αυτές, και όχι η ελάχιστη, είναι η επιθυμία και η προθυμία για την οινοποσία. Γι' αυτό, λοιπόν, οι πύλες αυτών που μεθούν προστάχθηκαν να θρηνούν γοερά· πύλες μέσα από τις οποίες ο άκρατος οίνος, εισερχόμενος, παρασύρει μαζί του το σμήνος των κακών. Τις οδούς, επομένως, μέσω των οποίων διαπράττεται η αμαρτία, αυτές προστάσσει ο λόγος να τραπούν σε θρήνο, ώστε να στενάξει με το στόμα εκείνος που με το στόμα του διέπραξε την αμαρτία της μέθης. Πόλεις δε αυτών των πυλών είναι τα ίδια τα αισθητήρια της ψυχής, εντός των οποίων εδρεύουν συστήματα πονηρών διαλογισμών και πλήθος επιθυμιών, καθώς και κώμοι και μέθες· οι πόλεις αυτές, όντας ταραγμένες και τεθορυβημένες από τις φαντασιώσεις που τους προκαλεί ο οίνος, δεν έχουν την ειρήνη, η οποία υπερέχει κάθε νου, αλλά βρίσκονται πάντοτε σε σάλο και κλονισμό. Για τον λόγο αυτόν κραυγάζουν.

Επειδή, λοιπόν, και κάθε δίκαιος διατρίβει στα υψηλά, επιδιώκοντας τον σκοπό για το βραβείο της άνω κλήσεως, ανατρέχει προς τις πόσιμες πηγές, αναζητώντας τις πρώτες αρχές της θεολογίας. Η δε έλαφος, με την αναπνοή του στόματός της, ελκύει τα ιοβόλα που φωλιάζουν, και από τις κρυψώνες τα εξάγει με τη δύναμη της πνοής της. Όπως, λοιπόν, ο άγιος ονομάζεται αετός επειδή πετά στα ύψη, και επειδή είναι εξυψωμένος κατά πολύ από τη γη· και πρόβατο για το ήμερο και μεταδοτικό αυτών που έχει· και κριός για το ηγεμονικό· και περιστέρι για το άκακο· έτσι και έλαφος για την εναντίωση προς τα πονηρά. Γι' αυτό και ο Σολομών λέει: «Έλαφος φιλίας, και πώλος των χαρίτων σου ας συνομιλεί μαζί σου»· διδάσκοντάς μας ότι οι προειρημένοι έλαφοι είναι κατάλληλοι για τη διδασκαλία της θεολογίας.

Απόκλινε από το κακό και πράξε το αγαθό· αναζήτησε την ειρήνη και επιδίωξέ την. Αυτές οι προτροπές είναι στοιχειώδεις και εισάγουν τον άνθρωπο στην ευσέβεια: το να ελέγχει κανείς με ακρίβεια τη γλώσσα του, να απέχει από τις δόλιες επιβουλές και να αποκλίνει από το κακό. Διότι η απλή αποχή από το κακό δεν είναι το χαρακτηριστικό του τέλειου, αλλά ταιριάζει σε εκείνον που μόλις τώρα διδάσκεται τα στοιχειώδη να απομακρυνθεί από τη ροπή προς το κακό, και αφού απαλλαγεί από τη συνήθεια της πονηρής ζωής σαν από έναν κακό δρόμο, με αυτόν τον τρόπο να προχωρήσει στην πράξη των αγαθών. Επειδή είναι αδύνατον να καταπιαστεί κανείς με το αγαθό, εάν προηγουμένως δεν έχει αποστασιοποιηθεί παντελώς και δεν έχει αποφύγει το κακό· όπως είναι αδύνατον να ανακτήσει κανείς την υγεία του αν δεν απαλλαγεί από την ασθένεια· ή να βρεθεί σε κατάσταση θερμότητας εκείνος που δεν έχει απαλλαγεί πλήρως από το ψύχος· διότι αυτές οι καταστάσεις είναι ασυμβίβαστες μεταξύ τους. Έτσι και αυτός που πρόκειται να ζήσει αγαθό βίο, οφείλει να απαλλαγεί από κάθε σχέση με το κακό. Αναζήτησε την ειρήνη και επιδίωξέ την. Για αυτήν την ειρήνη μίλησε ο Κύριος: «Ειρήνη σας αφήνω, την ειρήνη τη δική μου σας δίνω· δεν σας τη δίνω εγώ όπως τη δίνει ο κόσμος». Αναζήτησε, λοιπόν, την ειρήνη του Κυρίου και επιδίωξέ την. Και δεν θα την επιδιώξεις με κανέναν άλλο τρόπο, παρά μόνο τρέχοντας με προσήλωση προς τον σκοπό, για το βραβείο της άνω κλήσεως.

Τότε και ο ήλιος θα γίνει επταπλάσιος από τον εαυτό του, σύμφωνα με τον Ησαΐα, και η σελήνη θα έχει το σημερινό μέγεθος του ήλιου. Επειδή όμως τα λόγια του Θεού δεν έχουν γραφτεί για όλους, αλλά για όσους έχουν αυτιά κατά τον εσωτερικό άνθρωπο, έθεσε την επιγραφή «Υπέρ των αλλοιωθησομένων»· όπως νομίζω, για εκείνους που φροντίζουν τον εαυτό τους και προκόβουν πάντοτε προς το καλύτερο μέσω των γυμνασίων της ευσέβειας. Διότι αυτή είναι η ωραιότερη αλλοίωση, την οποία χαρίζει η δεξιά του Υψίστου· την οποία αισθάνθηκε και ο μακάριος Δαβίδ, όταν, έχοντας γευθεί τα αγαθά της αρετής, επεκτάθηκε προς εκείνα που βρίσκονταν μπροστά του. Τι λέει δηλαδή; «Και είπα: Τώρα έκανα την αρχή· αυτή είναι η αλλοίωση της δεξιάς του Υψίστου». Επομένως, εκείνος που προκόβει στην αρετή, δεν υπάρχει στιγμή που να μην αλλοιώνεται. Διότι «Όταν ήμουν», λέει, «νήπιο, μιλούσα ως νήπιο, φρονούσα ως νήπιο, σκεπτόμουν ως νήπιο. Όταν όμως έγινα άνδρας, κατήργησα τα του νηπίου». Και πάλι, αφού έγινε άνδρας, δεν σταμάτησε τον αγώνα, αλλά, λησμονώντας όσα βρίσκονταν πίσω και επεκτεινόμενος σε όσα βρίσκονταν μπροστά, έτρεχε προς τον σκοπό, για το βραβείο της άνω κλήσεως. Αλλοίωση, λοιπόν, είναι η ανακαίνιση του εσωτερικού ανθρώπου ημέρα με την ημέρα.

Επειδή, λοιπόν, είναι αναγκαίο, εάν πράγματι έχει εδραιωθεί στην επιθυμία της όντως μακάριας διαγωγής και απέκτησε στην ψυχή του τον καλό και αξιέπαινο έρωτα, αγαπώντας τον Κύριο τον Θεό μας εξ όλης της καρδίας, εξ όλης της ισχύος και εξ όλης της διανοίας, να του υποδειχθούν από τη θεοσέβειά σας τα δυσχερή και ανηφορικά της στενής και τεθλιμμένης οδού, και να στηριχθεί στην ελπίδα των αγαθών τα οποία προς το παρόν δεν είναι ορατά, αλλά φυλάσσονται ως επαγγελίες για τους αξίους του Κυρίου· γι' αυτό σας γράφω και παρακαλώ την ασύγκριτη εν Χριστώ τελειότητά σας να ορίσει, εάν είναι δυνατόν, και χωρίς την παρουσία μου να τελέσει την αποταγή του σύμφωνα με το άρεστο στον Θεό, και να κατηχηθεί αυτός σύμφωνα με όσα ενέκριναν οι άγιοι Πατέρες και τα έχουν εκθέσει εγγράφως. Ας του προταθούν, μάλιστα, από τώρα όλα όσα επιτάσσει η ασκητική ακρίβεια, ώστε με τον τρόπο αυτόν να προσαχθεί στον βίο, αναλαμβάνοντας οικειοθελώς τους αγώνες υπέρ της ευσέβειας και υποβάλλοντας τον εαυτό του στον χρηστό ζυγό του Κυρίου, και έτσι, αφού πολιτευθεί κατά μίμηση Εκείνου που πτώχευσε για εμάς και ενδύθηκε σάρκα και αφού τρέξει προσηλωμένος στον σκοπό για το βραβείο της άνω κλήσεως, να επιτύχει την αποδοχή από τον Κύριο.

Επομένως, κανένα όφελος δεν υπάρχει για όσους δεν σπεύδουν προς τον τελικό σκοπό, αλλά περιορίζουν τον μοναχικό βίο μόνο στην αρχή του. Αντιθέτως, καθιστούν την απόφασή τους καταγέλαστη, καθώς κατηγορούνται από τους έξω για ανανδρία και έλλειψη βουλήσεως. Διότι λέει και ο Κύριος γι' αυτούς: «Ποιος, θέλοντας να οικοδομήσει έναν πύργο, δεν κάθεται πρώτα να υπολογίσει τη δαπάνη, αν έχει τα αναγκαία για να τον ολοκληρώσει; Μήπως τυχόν, αφού θέσει το θεμέλιο και δεν μπορέσει να τον τελειώσει, αρχίσουν να τον εμπαίζουν οι περαστικοί λέγοντας ότι αυτός ο άνθρωπος έθεσε θεμέλιο και δεν μπόρεσε να τελειώσει το έργο.» Η αρχή, λοιπόν, ας ακολουθείται πρόθυμα από την προκοπή προς το πνευματικό κατόρθωμα. Διότι και ο γενναιότατος αθλητής Παύλος, θέλοντας να μην επαναπαυόμαστε στα αγαθά που έχουμε πράξει στο παρελθόν, αλλά καθημερινά να προκόβουμε προς τα εμπρός, λέει: «Ξεχνώντας τα όσα βρίσκονται πίσω, και επεκτεινόμενος προς τα όσα βρίσκονται μπροστά, τρέχω προς τον σκοπό, για το βραβείο της άνω κλήσεως.» Διότι τέτοιος είναι ολόκληρος ο βίος των ανθρώπων, να μην αρκείται στα όσα έχει ήδη επιτύχει, αλλά να τρέφεται όχι τόσο με όσα παρήλθαν, όσο με τα μελλοντικά. Τι ωφελεί, άραγε, τον άνθρωπο ο χθεσινός χορτασμός της κοιλιάς, αν σήμερα η έμφυτη πείνα δεν βρίσκει την οικεία παρηγοριά της τροφής; Έτσι, λοιπόν, κανένα κέρδος δεν υπάρχει για την ψυχή από το χθεσινό κατόρθωμα, όταν στερείται τη σημερινή δικαιοπραγία. «Διότι σε όποια κατάσταση σε βρω», λέει, «σε τέτοια θα σε κρίνω».

Κεφάλαιο Ε'. Ματθαίος. Μακάριοι όσοι πεινούν και διψούν τη δικαιοσύνη. Προς Φιλιππησίους. Εγώ, αδελφοί, δεν θεωρώ ότι έχω ήδη κατακτήσει τον στόχο· ένα όμως κάνω: λησμονώντας εκείνα που βρίσκονται πίσω και προεκτεινόμενος προς εκείνα που βρίσκονται εμπρός, σπεύδω προς τον σκοπό για το βραβείο της άνω κλήσεως εν Χριστώ Ιησού.

Κεφάλαιο ιδ΄. ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ. Λησμονώντας μεν τα οπίσω και επεκτεινόμενος προς τα έμπροσθεν, τρέχω προς τον σκοπό για το βραβείο της άνω κλήσεως του Θεού εν Χριστώ Ιησού. Όσοι, λοιπόν, είμαστε τέλειοι, αυτό ας φρονούμε· και εάν σε κάτι έχετε διαφορετικό φρόνημα, και αυτό ο Θεός θα σας το αποκαλύψει. Πάντως, στο σημείο που έχουμε φθάσει, ας βαδίζουμε σύμφωνα με τον ίδιο κανόνα, έχοντας το ίδιο φρόνημα. ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ Α΄.

Ας αγωνιστούμε να νικήσουμε τη σάρκα και το φρόνημά της εν πνεύματι Θεού. Ας νικήσουμε τον σατανά, τον δράκοντα, δια του Χριστού που μας ενδυναμώνει. Ας σηκώσουμε τον σταυρό και ας ακολουθήσουμε τον νικηφόρο Ιησού. Ας αγωνιστούμε να τρέξουμε ευθέως και με πεποίθηση, για να κατακτήσουμε το βραβείο της άνω κλήσεως εν Χριστώ. Διότι καθένας που τρέχει με πλήρη βεβαιότητα και όχι αβέβαια, κατακτά τον στέφανο της αποταγής και της αγνείας, τον πολύμοχθο και πολύμισθο πλούτο.

Το ότι οι μυσταγωγοί μάς μιλούν για τη μέλλουσα οικουμένη, πώς θα μπορούσε κάποιος να το αμφισβητήσει; Διότι, απομακρύνοντάς μας από τα παρόντα, μας πείθουν να αναζητούμε τα μελλοντικά και μας συμβουλεύουν ότι πρέπει να σπεύδουμε «προς το βραβείο της άνω κλήσεως» και να διψάμε για την ελπίδα των αγίων, σύμφωνα με την οποία τα πάντα θα υποταχθούν σε αυτούς και θα κυριεύσουν τη γη. Και ο ίδιος ο Σωτήρας το υπενθύμισε λέγοντας: «Μακάριοι οι πράοι, διότι αυτοί θα κληρονομήσουν τη γη». Ποιος λοιπόν είναι εκείνος μέσω του οποίου πραγματοποιήθηκε από τον Θεό και Πατέρα η ανακεφαλαίωσή μας; Είναι προφανές ότι πρόκειται για τον Χριστό, για τον οποίο είναι φυσικό να πούμε και εμείς μέσα από τη λύρα του ψαλμωδού: «Ο Κύριος είναι η μερίδα της κληρονομίας μου και του ποτηρίου μου, εσύ είσαι εκείνος που μου αποκαθιστά την κληρονομία μου». Διότι μέσω αυτού αποκτήσαμε την επανάκτηση των αγαθών που είχαν δωρηθεί αρχικά στη φύση μας και τη βέβαιη κατοχή τους. Είναι δε εύκολο να διαπιστώσει κανείς ότι αυτό ισχύει ακριβώς έτσι, αφού ο θεσπέσιος Παύλος έγραψε για αυτόν: «Βλέπουμε δε τον Ιησού, ο οποίος είχε γίνει για λίγο κατώτερος από τους αγγέλους, να είναι στεφανωμένος με δόξα και τιμή εξαιτίας του πάθους του θανάτου».

β'. Διότι κάποιος πολυσχιδής δρόμος μάς οδηγεί στο να μπορέσουμε να κατορθώσουμε την αρετή· και μέσα από μια ποικιλόμορφη οδό θα μπορούσε κανείς μετά βίας να φτάσει «στο βραβείο της άνω κλήσεως». Ωστόσο, σε ένα μόνο πράγμα συνοψίζεται ολόκληρο το αγαθό μας, στο: «Θα αγαπήσεις τον πλησίον σου όπως τον εαυτό σου». Και δεν είναι καθόλου δύσκολο να αποδείξουμε ότι τα λόγια μας είναι αληθινά. Διότι συμφωνεί και συνηγορεί με πολλή δύναμη με όσα έχουμε πει γι' αυτά ο σοφότατος Παύλος, γράφοντας στην επιστολή του: «Σε κανέναν να μην οφείλετε τίποτα, παρά μόνο το να αγαπάτε ο ένας τον άλλον.»

Δεύτερη αναχώρηση και ωφέλιμη μετά από εκείνη, είναι η μετάβαση από τη φαυλότητα και την ασέλγεια στο να θέλει κανείς πλέον να πράττει και να φρονεί τα καλύτερα. Τρίτη δε, ανώτερη από αυτήν και με μεγαλύτερη δόξα, είναι η μετάβαση από το ελλιπές στο άρτιο, τόσο πρακτικά όσο και δογματικά. Ή μήπως δεν πορευόμαστε σιγά σιγά προς την αύξηση που νοείται εν Χριστώ, προκόπτοντας προς τον τέλειο άνδρα και ανεβαίνοντας προς το μέτρο της ηλικίας του πληρώματός του; Αυτό ίσως είναι που εξυμνείται για εμάς δια της φωνής του θεσπέσιου Παύλου: «Ξεχνώντας αυτά που βρίσκονται πίσω, και επεκτεινόμενος σε αυτά που βρίσκονται μπροστά, τρέχω προς τον σκοπό, για το βραβείο της άνω κλήσεως». Αναχωρώντας, λοιπόν, νοητά από την άγνοια στην επίγνωση, από την αμάθεια στη σύνεση, από την απιστία στην πίστη, και προκόπτοντας πάντοτε στις αρετές, μήπως δεν μετακινούμαστε από τόπο σε τόπο, και μεταβαίνοντας από τη μία ενδεχομένως διάθεση ή έξη σε κάποια άλλη, δεν μοιάζουμε πλέον με αυτούς που συνηθίζουν να οδοιπορούν; ΠΑΛΛ. Κατανοώ τι λες. ΚΥΡ. Αλλά ούτε την αναχώρηση από τη φαυλότητα, ούτε βέβαια την ενδεχόμενη άφιξη και κατά κάποιον τρόπο εγκαταβίωση στα καλύτερα, θα μπορούσε κανείς να τα κατορθώσει, εάν δεν είναι συνοδοιπόρος και καθοδηγητής ο Χριστός. Γι' αυτό, άλλωστε, έλεγε και στους αγίους μαθητές: «Χωρίς εμένα δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα».

Αυτά είναι τα σκιρτήματα του Παύλου και τα βήματα. Γίνετε μιμητές μου, αδελφοί, καθώς και εγώ είμαι του Χριστού. Δεν επιθύμησα ασήμι ή χρυσό ή ιματισμό κανενός· τα πάντα σας τα υπέδειξα. Γίνετε μιμητές μου· διότι εγώ είμαι έτοιμος όχι μόνο να δεθώ, αλλά και να πεθάνω υπέρ του ονόματος του Κυρίου Ιησού. Επιδιώκω τον σκοπό για το βραβείο της άνω κλήσεως του Θεού. Έτσι τρέχω, όχι αβέβαια· έτσι πυγμαχώ, όχι χτυπώντας τον αέρα, αλλά καταπονώ το σώμα μου και το υποδουλώνω. Και καθένας που αγωνίζεται εγκρατεύεται σε όλα. Έτσι να τρέχετε, αδελφοί, για να κατακτήσετε το βραβείο. Μιμηθείτε τους Αγίους, και έτσι να τρέχετε, ώστε μαζί με αυτούς να στεφανωθείτε και να συμβασιλεύσετε.

Ώ αγνεία, δώρο του Θεού, γεμάτη χρηστότητα, παιδεία και γνώση! Ώ αγνεία, λιμάνι ακύμαντο, γεμάτο ειρήνη και γαλήνη! Ώ αγνεία, εσύ που χαροποιείς την καρδιά εκείνου που σε κατέχει, και που βγάζεις φτερά στην ψυχή προς τα ουράνια! Ώ αγνεία, εσύ που γεννάς την πνευματική χαρά και θανατώνεις τη λύπη! Ώ αγνεία, εσύ που αποστρέφεσαι το πονηρό και προσκολλάσαι στο αγαθό! Ώ αγνεία, εσύ που μειώνεις τα πάθη και απεργάζεσαι την απάθεια! Ώ αγνεία, εσύ που φωτίζεις τους δικαίους και σκοτίζεις τον Διάβολο, και σπεύδεις προς το βραβείο της άνω κλήσεως εν Χριστώ! Ώ αγνεία, εσύ που διώχνεις την ακηδία και εμποιείς την υπομονή! Ώ αγνεία, φορτίο ελαφρύ, που δεν καταποντίζεται από τα ύδατα, και πλούτε αιώνιε, κρυμμένε στην ψυχή του φιλόχριστου ανθρώπου, τον οποίο θα βρει εκείνος που τον κατέχει, σε καιρό ανάγκης! Ώ αγνεία, κτήμα καλό, που δεν λυμαίνεται από τα θηρία και δεν κατακαίγεται από τη φωτιά! Ώ αγνεία, εσύ που κρατάς στα χέρια πλούτο αμεταμέλητο και απομακρύνεις την ολιγωρία! Ώ αγνεία, άρμα πνευματικό που υψώνεις αυτόν που σε κατέχει! Ώ αγνεία, εσύ που κατοικείς στις ψυχές των πράων και ταπεινών, και αναδεικνύεις ανθρώπους του Θεού! Ώ αγνεία, εσύ που ανθίζεις σαν ρόδο ανάμεσα στην ψυχή και το σώμα, και γεμίζεις όλο τον οίκο με ευωδία! Ώ αγνεία, πρόδρομε και σύνοικε του Αγίου Πνεύματος!

ογ'. Όπως ακριβώς η φωτιά στο χωνευτήρι δοκιμάζει τον χρυσό και τον άργυρο, έτσι και μέσα στους πειρασμούς δοκιμάζονται οι ψυχές των θνητών, έχοντας βοηθό τον Κύριο. οδ'. Ας μη δειλιάσουμε μέσα στους πειρασμούς, αλλά με θάρρος ας προχωρήσουμε προς το βραβείο της άνω κλήσεως εν Χριστώ. Διότι ο Κύριος στεφανώνει όλους όσους τον αγαπούν.

Υπομνηστικό, δηλαδή επιστολή. Κάθε ώρα έχω στον νου μου την οπτασία που μου διηγήθηκες, αδελφέ· γι' αυτό αγωνίζου να ζεις επάξια της κλήσεως, για να γίνεις αρεστός σε Εκείνον που σε στρατολόγησε. Διότι γνωρίζω την προθυμία σου και τον ζήλο σου για τον Θεό· γι' αυτό σε συμβουλεύω, εφόσον έχεις την πρόθεση να σωθείς, αλλά είσαι ακόμη άπειρος στην ενάρετη ζωή, να ακολουθείς τα ίχνη των αγίων και τέλειων αδελφών και πατέρων, και από αυτούς να μαθαίνεις πώς πρέπει να συμπεριφέρεται ο δούλος του Θεού. Αυτό που πάντοτε σου έλεγα, είναι να παρατηρείς τη συμπεριφορά του καθενός και να μιμείσαι τον τρόπο ζωής του, πώς δηλαδή ο καθένας, εξοπλισμένος με την ευσέβεια, σπεύδει προς το βραβείο της άνω κλήσεως· και να παρατηρείς με ακρίβεια του ενός την τέλεια και ορθή πίστη, του άλλου την ελπίδα στον Θεό, του άλλου τη διπλή αγάπη, αυτήν προς τον Κύριο και προς τον πλησίον· και κάποιου άλλου, πώς με φόβο Θεού φρουρεί την ψυχή του, προφυλασσόμενος από κάθε πονηρό πράγμα· ζώντας βίο ακατηγόρητο και ακατάκριτο, ή μάλλον επαινούμενο από όλους για το καθαρό και άμεμπτο της ζωής του· διότι υπάρχουν πολλοί τέτοιοι, για τους οποίους σου έλεγα να στρέφεις την προσοχή σου σε εκείνους, και όχι σε εμένα τον ράθυμο.

ΛΘ'. Και εκτός από τα όσα ειπώθηκαν, είναι επιπλέον καλό, όταν καθαρίζουμε το κεφάλι μας, με τον τρόπο που καθαρίζεται το κεφάλι, το εργαστήριο των αισθήσεων, να κρατάμε σφιχτά την κεφαλή που είναι ο Χριστός, από τον οποίο όλο το σώμα συναρμολογείται και συνδέεται· και την αμαρτία μας, που υψώνεται υπεροπτικά, να την καταρρίπτουμε, υποτάσσοντάς την στο ανώτερο. Είναι καλό και ο ώμος να αγιάζεται και να καθαρίζεται, για να μπορέσει να σηκώσει τον σταυρό του Χριστού, που δεν σηκώνεται εύκολα από τον καθένα. Είναι καλό να τελειοποιούνται και τα χέρια και τα πόδια· τα μεν χέρια, ώστε να υψώνονται όσια σε κάθε τόπο, και να δράττονται της παιδείας του Χριστού, μήπως τυχόν οργιστεί ο Κύριος, και να τους εμπιστεύεται ο λόγος μέσω της έμπρακτης εφαρμογής, όπως αυτός που δόθηκε στο χέρι του προφήτη· τα δε πόδια, να μην είναι γοργά στο να χύνουν αίμα, ούτε να τρέχουν προς την κακία, αλλά να είναι έτοιμα για το Ευαγγέλιο και για το βραβείο της άνω κλήσεως, και να δέχονται τον Χριστό που τα πλένει και τα καθαρίζει. Αν υπάρχει και κάποια κάθαρση της κοιλιάς, η οποία χωράει και αφομοιώνει τις τροφές που προέρχονται από τον Λόγο, είναι καλό να μην την θεοποιούμε εξαιτίας της τρυφής και της βρώσης που θα καταργηθεί, αλλά να την καθαρίζουμε όσο το δυνατόν περισσότερο και να την κάνουμε πιο λεπτή, ώστε να δεχόμαστε στα σπλάχνα μας τον Λόγο του Κυρίου, και να θλιβόμαστε θεάρεστα για τον Ισραήλ που σφάλλει. Βρίσκω επίσης ότι και η καρδιά και τα εσωτερικά όργανα αξιώνονται τιμής. Με πείθει για αυτό ο Δαβίδ, ο οποίος ζητά να κτιστεί μέσα του καρδιά καθαρή, και να ανανεωθεί πνεύμα ευθές στα έγκατά του.

ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΒΙΟΥ ΜΩΥΣΕΩΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΘΕΤΟΥ Η ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΚΑΤΑ ΑΡΕΤΗΝ ΤΕΛΕΙΟΤΗΤΟΣ Αυτό περίπου που παθαίνουν οι θεατές που αγαπούν τους ιππικούς αγώνες, οι οποίοι απέναντι σε αυτούς που υποστηρίζουν με ζήλο κατά τις αναμετρήσεις του ιπποδρόμου, έστω κι αν εκείνοι δεν υστερούν καθόλου σε προθυμία για ταχύτητα, εντούτοις από τον διακαή πόθο τους για τη νίκη τούς φωνάζουν δυνατά από τις κερκίδες, παρακολουθώντας με το βλέμμα την κούρσα, και παρακινούν, όπως τουλάχιστον νομίζουν, τον ηνίοχο σε εντονότερη ορμή, κάμπτοντας το σώμα τους μαζί με τα άλογα και προτείνοντας και κουνώντας τα χέρια τους προς το μέρος τους αντί για μαστίγιο, κάνοντας αυτά τα πράγματα όχι επειδή όσα πράττουν συντελούν κάπου προς τη νίκη, αλλά επειδή με τη φωνή και τις κινήσεις του σώματος εκδηλώνουν τον ενθουσιώδη ζήλο τους από εύνοια προς τους αγωνιζομένους· κάτι παρόμοιο νομίζω ότι κάνω και εγώ, πολυτιμότατε μεταξύ των φίλων και των αδελφών μου. Διότι, καθώς εσύ αγωνίζεσαι καλά στο στάδιο της αρετής, διατρέχοντας τον θείο δρόμο και κατευθυνόμενος προς το βραβείο της άνω κλήσεως με πυκνά και ανάλαφρα άλματα, εγώ σε επευφημώ, σε παροτρύνω να επισπεύσεις και σε προτρέπω να αυξήσεις την ταχύτητά σου με ακόμη μεγαλύτερο ζήλο.

Τι είναι η πραότητα; Και ως προς τι μακαρίζει την πραότητα ο Λόγος; Διότι δεν νομίζω ότι πρέπει να θεωρούμε πως καθετί που γίνεται με πραότητα είναι εξίσου αρετή, εάν με τη λέξη αυτή υποδηλωνόταν μόνο το ήρεμο και το αργό. Διότι ούτε στους δρομείς ο πράος είναι καλύτερος από εκείνον που επιταχύνει, ούτε ο δυσκίνητος στην πυγμαχία κερδίζει το στεφάνι της νίκης εναντίον του αντιπάλου· και αν τρέχουμε για το βραβείο της άνω κλήσεως, ο Παύλος συμβουλεύει να αυξάνουμε την ταχύτητα, λέγοντας: «Έτσι να τρέχετε, ώστε να το κατακτήσετε»· επειδή και ο ίδιος, μέσω μιας πάντοτε πιο σφοδρής κινήσεως, προσηλωνόταν σε όσα βρίσκονταν μπροστά, λησμονώντας τα πίσω. Και όταν πυγμαχούσε ήταν ευκίνητος· διότι προέβλεπε την επίθεση του αντιπάλου. Και ήταν σταθερός στη στάση του, και οπλισμένος στα χέρια, δεν έριχνε τον οπλισμό των χεριών του εναντίον κάποιου κενού και ανυπόστατου, αλλά χτυπούσε τα καίρια σημεία εκείνου που πάλευε εναντίον του, καταφέροντας τα πλήγματα πάνω στο ίδιο το σώμα.

Μακάριοι είναι οι διωκόμενοι ένεκα δικαιοσύνης. Από πού διώκονται και από ποιον; Η πιο προφανής ερμηνεία, λοιπόν, μας υποδεικνύει το στάδιο των μαρτύρων και υποσημαίνει τον δρόμο της πίστεως. Διότι η λέξη «δίωξη» φανερώνει την έντονη προσπάθεια εκείνου που τρέχει με ταχύτητα· ή μάλλον υποσημαίνει και τη νίκη κατά τη διάρκεια του αγώνα δρόμου. Επειδή δεν είναι δυνατόν να νικήσει κάποιος που τρέχει με διαφορετικό τρόπο, παρά μόνο εάν αφήσει πίσω του αυτόν που τρέχει μαζί του. Επειδή, λοιπόν, τόσο εκείνος που τρέχει προς το βραβείο της άνω κλήσεως, όσο και εκείνος που καταδιώκεται από τον εχθρό για το βραβείο, έχουν εξίσου στα νώτα τους, ο μεν τον ανταγωνιστή του, ο δε τον διώκτη του· και αυτοί είναι εκείνοι που διανύουν τον δρόμο του μαρτυρίου, κατά τους αγώνες υπέρ της ευσέβειας, οι οποίοι διώκονται αλλά δεν καταλαμβάνονται· φαίνεται ότι στα τελευταία τούτα λόγια τοποθετήθηκε το αποκορύφωμα της προκείμενης μακαριότητας που προσδοκούμε, σαν ένα είδος στεφάνου. Διότι είναι αληθινά μακάριο το να διώκεται κανείς για χάρη του Κυρίου. Γιατί άραγε;

Βλέπεις πού οδηγεί ο μακαρισμός, καθώς γίνεται πρόξενος σε σένα ενός τόσο μεγάλου αγαθού μέσω αυτού που φαίνεται λυπηρό; Αυτό έχοντας κατανοήσει, λέει και ο Απόστολος ότι: «Κάθε παιδαγωγία προς το παρόν δεν φαίνεται να είναι υπόθεση χαράς, αλλά λύπης· αργότερα όμως αποδίδει ειρηνικό καρπό δικαιοσύνης σε εκείνους που έχουν γυμναστεί μέσω αυτής». Επομένως, η θλίψη είναι το άνθος των προσδοκώμενων καρπών. Για χάρη του καρπού, λοιπόν, ας δρέψουμε και το άνθος· ας διωχθούμε για να τρέξουμε· και τρέχοντας δεν θα τρέξουμε μάταια, αλλά ας είναι ο δρόμος μας στραμμένος προς το βραβείο της άνω κλήσεώς μας· ας τρέξουμε έτσι, ώστε να το κατακτήσουμε. Τι είναι αυτό που κατακτάται;

Διότι, πράγματι, όπως ακριβώς ένας δρομέας που έχει προσπεράσει τον αντίπαλο και βρίσκεται ήδη στο τέρμα του σταδίου, και, καθώς πλησιάζει στο βραβείο και αντικρίζει τον νικητήριο στέφανο, αγάλλεται μέσα του σαν να έχει κιόλας επιτύχει τον στόχο του και αναγγέλλει τη νίκη στους πιο ευνοϊκά διακείμενους από τους θεατές, έτσι και εκείνη, διακατεχόμενη από μια τέτοια διάθεση, μας έδινε το δικαίωμα να ελπίζουμε τα καλύτερα για την ίδια, καθώς απέβλεπε ήδη προς «το βραβείο της άνω κλήσεως» και σχεδόν πρόφερε και για τον εαυτό της τον λόγο του Αποστόλου, ότι δηλαδή «Εναπόκειται πλέον σε μένα ο στέφανος της δικαιοσύνης, τον οποίο θα μου αποδώσει ο δίκαιος Κριτής», επειδή «Τον καλόν αγώνα έχω αγωνιστεί, τον δρόμο έχω ολοκληρώσει και την πίστη έχω τηρήσει».

Ομιλία ΙΒ΄. Αδελφοί, εγώ δεν θεωρώ για τον εαυτό μου ότι το έχω κατακτήσει· ένα όμως κάνω, λησμονώντας μεν αυτά που βρίσκονται πίσω, επεκτεινόμενος δε προς αυτά που βρίσκονται μπροστά, σπεύδω προς τον σκοπό, για το βραβείο της άνω κλήσεως του Θεού εν Χριστώ Ιησού.

Έτσι λοιπόν, αφού αποβάλεις προηγουμένως τον παλαιό άνθρωπο με τη χάρη του βαπτίσματος και με την προθυμία για τα πνευματικά έργα, θα προσέλθεις και θα μεταλάβεις τον Χριστό. Δεύτερον, μπορούμε να δούμε με ποιον τρόπο προετοιμάζονται από τον νόμο όλοι όσοι μεταλαμβάνουν το πάσχα, ώστε να κατανοήσουμε πώς πρέπει να είμαστε και εμείς όταν μεταλαμβάνουμε τον Χριστό. «Έτσι», λέει, «θα το φάτε: με τις οσφύες σας περιεζωσμένες, τα υποδήματα στα πόδια σας και τα ραβδιά στα χέρια σας». Αυτό το οδοιπορικό σχήμα υποδεικνύει άνθρωπο ευσταλή και εύζωνο, έτοιμο να τρέξει προς τις επαγγελίες του Θεού, όπως ακριβώς ο Ισραήλ τότε ετοιμαζόταν ως οδοιπόρος προς την επαγγελία της αγαθής γης. Αλλά παρατήρησέ μου τον πνευματικό οδοιπόρο πόση υπεροχή έχει σε σύγκριση με εκείνον, καθώς δεν σπεύδει προς την επίγεια επαγγελία της γης, ούτε επιδιώκει τα πρόσκαιρα αγαθά, ούτε ανταλλάσσει γη με γη, την Ιουδαία αντί για την Αίγυπτο. Αλλά τι λέει ένας τέτοιος οδοιπόρος για τη δική του πορεία; «Ξεχνώντας αυτά που βρίσκονται πίσω και επεκτεινόμενος προς αυτά που βρίσκονται μπροστά, τρέχω προς τον σκοπό, για το βραβείο της άνω κλήσεως».

Διότι, όπως ακριβώς το να αναφέρει κανείς τα δικά του κατορθώματα, όταν δεν υπάρχει ανάγκη, αποτελεί έσχατη ανοησία, έτσι, όταν επιβάλλεται από την ανάγκη και τον πιέζει η βία των πραγμάτων, είναι πάλι προδοσία το να αποσιωπά τα έργα του. Αλλά όμως ο Παύλος, παρόλο που έβλεπε ότι υπήρχε ανάγκη, δίσταζε και αποκαλούσε την πράξη αυτή αφροσύνη, για να αντιληφθείς τη σύνεσή του, τη σοφία και τη μεγάλη του προσοχή. Διότι, αφού είπε: «Εκείνο που λαλώ, δεν το λαλώ κατά Κύριον», πρόσθεσε: «αλλά με αυτή την πεποίθηση της καυχήσεως». Μη νομίσεις, λέει, ότι το λέω αυτό απόλυτα και γενικά. Επομένως, γι' αυτόν κυρίως τον λόγο τον επαινώ, τον θαυμάζω και τον αποκαλώ σοφότατο, διότι θεώρησε ότι αποτελεί πράξη αφροσύνης το να εγκωμιάζει κανείς και να επαινεί τον εαυτό του. Εάν λοιπόν αυτός, βλέποντας την ανάγκη που υπήρχε, αποκαλούσε την πράξη αυτή αφροσύνη, ποιας συγγνώμης θα ήταν άξιοι και ποιας απολογίας όσοι, χωρίς καν να υπάρχει ανάγκη, καυχιούνται για τον εαυτό τους ή καταναγκάζουν και άλλους να το κάνουν; Γνωρίζοντας λοιπόν αυτά, ας μην επαινούμε μόνο τα λεγόμενα, αλλά και ας τα μιμηθούμε και ας τα ακολουθήσουμε με ζήλο· και ξεχνώντας τα κατορθώματά μας, ας θυμόμαστε πάντοτε τα αμαρτήματά μας, ώστε να μπορούμε να φρονούμε ταπεινά και, επεκτεινόμενοι προς τα εμπρός, να λάβουμε το βραβείο της άνω κλήσεως, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, μαζί με τον Οποίο στον Πατέρα και στο Άγιο Πνεύμα ανήκει η δόξα, το κράτος, η τιμή, νυν και αεί, και στους αιώνες των αιώνων.

Εάν όμως ήθελες να βλέπεις αγώνα αλόγων, για ποιον λόγο δεν έζευξες τα άλογα πάθη που υπάρχουν μέσα σου, τον θυμό και την επιθυμία, και δεν έθεσες πάνω τους τον ζυγό της φιλοσοφίας, τον αγαθό και ελαφρύ, και δεν τους όρισες ως κυβερνήτη τον ορθό λογισμό, ώστε να τα οδηγήσεις προς το βραβείο της άνω κλήσεως, τρέχοντας όχι από μίασμα σε μίασμα, αλλά από τη γη στον ουρανό; Διότι αυτό το είδος της ιπποδρομίας, μαζί με την τέρψη, προσφέρει και πολλή ωφέλεια. Αλλά εσύ, αφήνοντας τα δικά σου ζητήματα να φέρονται απλώς και στην τύχη, καθόσουν να παρακολουθείς για τη νίκη των άλλων, κατασπαταλώντας τόση ημέρα άσκοπα, μάταια και προς το κακό.

Γι' αυτό λέει: «Σήμερα, εάν ακούσετε τη φωνή του, μην σκληρύνετε τις καρδιές σας, όπως κατά τον παραπικρασμό». Αυτό δε το λέει προτρέποντας και συμβουλεύοντας να μην απελπιζόμαστε ποτέ, αλλά, όσο βρισκόμαστε εδώ, να τρέφουμε αγαθές ελπίδες, να επιδιώκουμε όσα βρίσκονται μπροστά μας και να σπεύδουμε προς το βραβείο της άνω κλήσεως του Θεού.

Από μέσα σου να αναζητάς, από τον παράδεισο, από μέσα σου να αναζητάς. Διότι από την καρδιά εξέρχονται πονηροί διαλογισμοί, φόνοι, μοιχείες, κλοπές, ψευδομαρτυρίες, καταλαλιές, βλασφημίες, αυτά που μολύνουν τον άνθρωπο. Μη συμπορευθείς μαζί του, όπως ούτε ο Θεός με τον Ισραήλ, διότι είναι σκληροτράχηλος λαός· μη συμπορευθείς μαζί του· στην αμαρτία σε καλεί. Αυτός θα σε λυγίσει. Και στάσου απέναντί του και πες του: Ύπαγε οπίσω μου, Σατανά, διότι δεν φρονείς τα του Θεού, αλλά τα των ανθρώπων. Μείνε μακριά, όπως ο Ηλίας που απέφευγε την Ιεζάβελ· σπεύσε προς το βραβείο της άνω κλήσεως. Μην επιτρέψεις να σε προφτάσει, όπως δεν πρόφτασαν οι υπηρέτες του Αβεσσαλώμ εκείνους που ήταν με τον Ιωνάθαν και τον Αχιμάας, τους ιερείς του Κυρίου που διέφευγαν· μην επιτρέψεις να σε πιάσει, όπως ούτε οι υπηρέτες του βασιλιά της Ιεριχούς έπιασαν τους κατασκόπους· αλλά, αν είναι δυνατόν, ξεγέλασέ τον, όπως η πόρνη Ραάβ εκείνους που ερευνούσαν. Μην επιτρέψεις να σε καθυποτάξει, όπως ούτε ο Φαραώ καθυπόταξε εκείνους που ήταν με τον Μωυσή και τον Ααρών· αλλά παράκαμψέ τον, όπως οι μάγοι τον Ηρώδη. Μην αγωνιάς· διότι έχεις ρυθμιστή τον Θεό και ιατρό τον Χριστό. Μην πτοηθείς καθόλου· διότι έχεις αλείπτη το Πνεύμα το Άγιο, που σε χρίει με το μύρο από το μυστικό κέρας του Σαμουήλ. Ούτε τη δίψα να φοβηθείς· διότι έχεις επάνω σου το ύδωρ της αναπαύσεως του βαπτίσματος μέσω της κολοκυνθιάς, ώστε τούτο, ερχόμενο σε εσένα, δηλαδή, μέσω του κηρύγματος του Ιωνά, να σε αναζωογονήσει. Αντέστρεψε το άρμα της τυραννίας του· ρίξε τον στον λάκκο που ο ίδιος κατασκεύασε· ρίξε τον εκεί στα βαθιά.

Έπειτα, όταν πλησιάσουν τα λιμάνια του θανάτου, ο κυβερνήτης μάς αποβιβάζει γυμνούς από το γήινο σκάφος, και παραμένουν τα έργα όλων εκτεθειμένα κατά την κρίση. Άμεμπτοι λοιπόν ας διαπλεύσουμε το πέλαγος του βίου· ας καταστήσουμε την κτίση μάρτυρα των αγαθών μας έργων· ας υπερβούμε τη σκιώδη αλαζονεία των παρόντων· ας απομακρύνουμε την καρδιά από τη θνητή απόλαυση· ας αποφύγουμε την επιδίωξη που καταλήγει στη φθορά· ας μη συνδέσουμε την ψυχή με γήινες θηλιές· ας σταθούμε ανώτεροι από την παροδική δόξα των θνητών πραγμάτων· ας αποστραφούμε το άνθος των πρόσκαιρων σαν βαφή που εύκολα ξεπλένεται· ας διατρέξουμε τον βίο με φτερωτή προσευχή που πορεύεται προς τους ουρανούς, εμείς που οδοιπορούμε στη βιωτική οδό, και ας επιδιώξουμε το βραβείο της άνω κλήσεως εν Χριστώ, στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

«Αδελφοί, εγώ δεν θεωρώ ακόμη τον εαυτό μου ότι το έχει κατακτήσει». Ακόμη χρησιμοποιεί τον εαυτό του για να τους εισηγηθεί την ταπεινοφροσύνη, εξάλλου και επειδή δεν πρέπει να μακαρίζουμε κανέναν άνθρωπο πριν από το τέλος της ζωής του. Όσο λοιπόν διαρκεί ο καιρός του αγώνα, δεν το έχει κατακτήσει ακόμη. «Ένα όμως κάνω, ξεχνώντας μεν αυτά που βρίσκονται πίσω, και απλώνοντας τον εαυτό μου προς αυτά που βρίσκονται μπροστά, τρέχω προς τον σκοπό, για το βραβείο της άνω κλήσεως του Θεού εν Χριστώ Ιησού». Διδάσκει πώς θα μπορούσε κάποιος να το κατακτήσει· και πώς αλλιώς παρά ξεχνώντας τα πίσω; Και ως πίσω, εννοεί είτε τη λατρεία του Νόμου, είτε και ολόκληρο τον φθαρμένο βίο, τον οποίο πρέπει κανείς να ξεχνά και να επεκτείνεται προς τα εμπρός, δηλαδή να ακολουθεί την ευαγγελική πολιτεία.

Τότε ο πατέρας της, γεμάτος από μεγάλη οργή και σατανικό ζήλο, και έχοντας κυοφορήσει μέσα του τον ίδιο τον απ' αρχής ανθρωποκτόνο διάβολο, προκειμένου να φανεί ότι προσφέρει τέλεια λατρεία στα είδωλα και τα βδελύγματα που ο ίδιος λάτρευε, ή μάλλον στα πνεύματα της πονηρίας και στους δαίμονες που ενεργούσαν μέσω αυτών, τράβηξε το ξίφος του και την ανέβασε στο βουνό, επιθυμώντας και αποζητώντας να διαπράξει με τα ίδια του τα χέρια και ως φυσικός αυτουργός τον μιαρό φόνο. Περιχαρής δε η ωραία και τέλεια περιστερά, αποδεχόμενη τη σφαγή υπέρ του Χριστού, στράφηκε σε προσευχή και ικεσία. Διότι έσπευδε προς το βραβείο της άνω κλήσεως και επειγόταν για τη μετάρσια ανάβασή της προς τον ουρανό. Τίποτε δε δεν εμποδίζει να ακούσουμε τα ίδια τα λόγια της προσευχής της μάρτυρος, ώστε μέσω αυτών να αγιάσουμε την ακοή μας.»

ΤΙΤΛΟΣ Β'. — Περί πνευματικής προκοπής. «Αδελφοί, εγώ δεν θεωρώ ακόμη ότι έχω κατακτήσει τον στόχο. Ένα όμως κάνω, λησμονώντας μεν αυτά που βρίσκονται πίσω μου και επεκτεινόμενος δε προς αυτά που βρίσκονται μπροστά μου, τρέχω προς τον σκοπό, για το βραβείο της άνω κλήσεως.» «Έτσι, λοιπόν, τρέχω, όχι χωρίς ξεκάθαρο στόχο· έτσι πυγμαχώ, όχι σαν να χτυπώ τον αέρα· αλλά καταπονώ το σώμα μου και το υποτάσσω, μήπως τυχόν, αφού κηρύξω σε άλλους, αποδειχθώ ο ίδιος αδόκιμος.» «Να επιθυμείτε με ζήλο τα μεγαλύτερα χαρίσματα.» «Τα άνω να αναζητάτε, όχι τα επί της γης.» Μην υπερηφανεύεσαι ότι φαίνεσαι καλύτερος από τους κακούς, αλλά να λυπείσαι όταν αποδεικνύεσαι κατώτερος από τους αγαθούς.

Σε ευχαριστώ, Δέσποτα Σωτήρα εκείνων που με αλήθεια επικαλούνται το όνομά σου, διότι ενίσχυσες εμένα τον ανάξιο δούλο σου να καταπατήσω τα κεντριά του διαβόλου, και να συντρίψω τις παγίδες του τις οποίες έστησε κάτω από τα πόδια μου, και να καταντροπιάσω τον αποστάτη Ιουλιανό, ο οποίος αποσκίρτησε από την κυριαρχία σου και προσκολλήθηκε στον διάβολο και σε εκείνους που σε μισούν· αυτόν που καταπάτησε τους αγίους νόμους σου και βεβήλωσε τα ένθεα προστάγματά σου. Σε ευχαριστώ, Φιλάνθρωπε, διότι επέβλεψες στην ταπείνωσή μου και δεν με παρέδωσες στα χέρια των εχθρών, αλλά έστησες σε ευρύχωρο τόπο τα πόδια μου και κατεύθυνες τα βήματά μου. Σε ευχαριστώ, μονογενή Λόγε του Πατρός, διότι με αξίωσες να λάβω το βραβείο της άνω κλήσεως και να ενταχθώ στον χορό των αγίων σου, και με τελείωσες μέσα στην ομολογία σου, και καταντρόπιασες αυτούς που ξεσηκώνονται εναντίον μου· και τώρα σε επικαλούμαι, Δέσποτα, επίβλεψε σε εμένα και στα ταπεινά μου λόγια, και δώσε αναψυχή στην κληρονομία σου, διότι ασθένησε και δεν την αποκατέστησες.