Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 3:14

Εσύ, λοιπόν, τέκνο μου, μην ολιγωρήσεις μπροστά στον κόπο της ασκήσεως, ούτε να δειλιάσεις από τη μεγάλη διάρκεια του χρόνου και τις επιβουλές των δαιμόνων· αντίθετα, ενδυναμωμένος από τη χάρη του Χριστού, περιγέλασε με θάρρος τη δική τους αδυναμία, και ως προς τη σκληρότητα των κόπων και το διάστημα του χρόνου, να έχεις τέτοια διάθεση, ώστε να προσδοκάς καθημερινά την αναχώρησή σου από αυτή τη ζωή, θεωρώντας ότι η ίδια ημέρα είναι για σένα και αρχή και τέλος της ασκήσεως. Έτσι, πάντοτε, λησμονώντας αυτά που βρίσκονται πίσω και απλώνοντας τον εαυτό σου προς αυτά που βρίσκονται μπροστά, να τρέχεις προσηλωμένος στον σκοπό για το βραβείο της άνω κλήσεως του Θεού εν Χριστώ Ιησού, όπως ακριβώς προτρέπει ο θείος Απόστολος λέγοντας: «Ας μην αποκάμνουμε· αλλά, αν και ο εξωτερικός μας άνθρωπος φθείρεται, εντούτοις ο εσωτερικός ανακαινίζεται από ημέρα σε ημέρα. Διότι η προσωρινή, ελαφριά θλίψη μας κατεργάζεται για εμάς σε υπερβολικό βαθμό ένα αιώνιο βάρος δόξας, εφόσον δεν προσηλώνουμε το βλέμμα μας στα ορατά, αλλά στα αόρατα· διότι τα ορατά είναι πρόσκαιρα, ενώ τα αόρατα είναι αιώνια».

Τους μηρούς δε θα μεταλάβει εκείνος που έχει θέσει τον λόγο κυρίαρχο στο παθητικό μέρος της ψυχής, αποκόπτοντας εντελώς την προσκολλημένη στην ύλη κίνησή της· τα γόνατα δε εκείνος που σκύβει από πρόνοια και με συμπάθεια προς αυτούς που κείτονται και ασθενούν στην πίστη, μιμούμενος τη συγκατάβαση του Λόγου προς εμάς. Τις κνήμες δε και τα πόδια ας τα μεταλαμβάνει επιπλέον εκείνος που διατηρεί τις βάσεις της ψυχής του ασάλευτες και ακλόνητες πάνω στην πίστη, την αρετή και τη γνώση, και σπεύδει προσηλωμένος στον σκοπό του προς το βραβείο της άνω κλήσεως, και υπερπηδά, μαζί με τον Λόγο, τα όρη της άγνοιας και τους λόφους της κακίας.

Απόκριση. Ο μεν άγιος ευαγγελιστής Ιωάννης λέγει ότι αγνοεί τον τρόπο της μελλοντικής θέωσης εκείνων που έγιναν εδώ τέκνα του Θεού μέσω των αρετών της πίστης, επειδή δεν έχει ακόμη φανερωθεί η αυθύπαρκτη υπόσταση των μελλοντικών αγαθών ως προς τη μορφή τους (το είδος). Διότι εδώ πορευόμαστε διά της πίστεως και όχι διά της οράσεως. Ο δε άγιος Παύλος λέγει ότι έχει λάβει δι' αποκαλύψεως τον θείο σκοπό για τα μελλοντικά αγαθά, χωρίς όμως να έχει γνωρίσει και ο ίδιος τον τρόπο της εκθέωσης σύμφωνα με αυτόν τον θείο σκοπό. Γι' αυτό λέγει σαφώς, ερμηνεύοντας τον εαυτό του, «κατά σκοπόν διώκω προς το βραβείον της άνω κλήσεως», θέλοντας δηλαδή να γνωρίσει μέσα από την προσωπική εμπειρία (εκ του παθείν) τον τρόπο της ενεργούς εκπλήρωσης του θείου σκοπού, ο οποίος του έγινε γνωστός εδώ δι' αποκαλύψεως, σχετικά με την εκθεωτική δύναμη εκείνων που θα αξιωθούν. Συμφωνούν, λοιπόν, οι απόστολοι, συμπνέοντας μεταξύ τους μέσα από τη φαινομενικά αντίθετη διδασκαλία τους, εφόσον κινούνται από ένα και το αυτό Πνεύμα. Διότι ο μεν ομολογεί την άγνοια του τρόπου της μελλοντικής κατά χάριν θέωσης, ενώ ο δε εισάγει μεγαλοφυώς τη γνώση του σκοπού.

Έρημος, λοιπόν, από την οποία στέλνεται ο Μωυσής στην Αίγυπτο για να εξαγάγει τους υιούς του Ισραήλ, είναι είτε η ανθρώπινη φύση είτε αυτός ο κόσμος είτε η έξη που είναι στερημένη από τα πάθη. Σύμφωνα με αυτήν την έξη και μέσα σε αυτόν τον κόσμο, ο νους, αφού εκπαιδεύτηκε στη γνώση μέσω της θεωρίας των όντων, δέχεται κρυφή και μυστική εντολή από τον Θεό στο αφανές βάθος της καρδιάς, να εξαγάγει από την Αίγυπτο —δηλαδή από τη σάρκα και την αίσθηση— σαν άλλους Ισραηλίτες τα θεία νοήματα των όντων, τα οποία κοπιάζουν ανώφελα με τον πηλό, εννοώ με τα πάθη της σάρκας. Ο νους, στον οποίο έχει εμπιστευθεί αυτή η θεία διακονία, μαζί με τη σοφία που έχει ενωθεί μαζί του σαν σύζυγος σύμφωνα με τη γνώση, και τον ευγενή τρόπο και λογισμό που έχει γεννηθεί από αυτήν, βαδίζει οπωσδήποτε την οδό των αρετών της σεμνής κατά τον βίο πολιτείας. Αυτή η οδός δεν επιδέχεται σε καμία περίπτωση τη στάση εκείνων που βαδίζουν σε αυτήν, αλλά απαιτεί να έχουν τον δρόμο τους αεικίνητο και ταχύ προς τον σκοπό της ψυχής, για το βραβείο της άνω κλήσεως. Διότι η στάση ως προς την αρετή είναι η αρχή της κακίας, όταν ο νους ασχοληθεί εμπαθώς με κάποιο από τα υλικά πράγματα που παρακείνται εκατέρωθεν της οδού και μετατρέψει τον καθαρό και πλήρως περιτμημένο τρόπο και λογισμό της ευσεβούς διαγωγής σε απερίτμητο και βέβηλο.

Τα σκολιά, λοιπόν, ευθυγραμμίζονται όταν ο νους, αφού ελευθερώσει τα μέλη του σώματος από τα πάθη, δηλαδή αφού αποκόψει τα αισθητήρια και τις υπόλοιπες ενέργειες που γίνονται προς χάριν της ηδονής, διδάξει αυτά να κινούνται σύμφωνα με τον απλό λόγο της φύσης, κατευθύνοντάς τα προς την αιτία για την οποία δημιουργήθηκαν. Οι δε τραχιές οδοί, δηλαδή οι επιφορές των ακουσίων πειρασμών, θα γίνουν οδοί λείες, όταν κυρίως ο νους, χαίρων και ευφραινόμενος, ευδοκεί μέσα στις ασθένειες, τις θλίψεις και τις ανάγκες, αφαιρώντας, μέσω των ακουσίων πόνων, όλη τη δυναστεία των εκουσίων παθών. Διότι όποιος επιζητεί την αληθινή ζωή, γνωρίζοντας ότι κάθε πόνος, είτε εκούσιος είτε ακούσιος, γίνεται θάνατος για την ηδονή, που είναι η μητέρα του θανάτου, θα υποδεχθεί με ευφροσύνη όλες τις τραχιές επιφορές των ακουσίων πειρασμών, χαιρόμενος μέσα από την υπομονή, καθιστώντας τις θλίψεις οδούς ευχάριστες και λείες, οι οποίες τον οδηγούν απλανώς προς το βραβείο της άνω κλήσης, ενώ εκείνος διανύει ευσέβως εντός αυτών τον θεϊκό δρόμο. Καθένας, λοιπόν, που διαλύει με την εγκράτεια την πολυέλικτη και πολύπλοκη ηδονή, η οποία είναι πολυτρόπως συμπλεγμένη με όλα μαζί τα αισθητήρια, έκανε τα σκολιά ευθεία. Και όποιος καταπάτησε με την υπομονή τη δύσβατη και τραχιά επιφορά των πόνων, μετέτρεψε τις τραχιές οδούς σε λείες.

Διότι με αυτά τα είδωλα και με τα παρόμοιά τους εξομοιώνονται εκείνοι που έρπουν εμπαθώς στον κόσμο και στα πάθη του σώματος μέσω της αμαρτίας και υποδουλώνονται από την ανομία στην ανομία· «Αλίμονο», λέει, «σε εκείνους που επισύρουν πάνω τους τις αμαρτίες». Ας ικετεύσουμε τον Κύριο να φανερωθούμε ξένοι προς τη δική τους μίμηση, να μας κατευθύνει προς το βραβείο της άνω κλήσεως και να μας αναδείξει κοινωνούς των εκλεκτών του στη βασιλεία του ως εύσπλαχνος, με το έλεος και τη φιλανθρωπία της αγαθότητάς του, διότι σε αυτόν πρέπει κάθε δόξα, τιμή και προσκύνηση, στον Πατέρα και στον Υιό και στο Άγιο Πνεύμα, πάντοτε, και τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων· αμήν.

Και ο μεν λόγος δεν γνωρίζει να ξεχωρίζει πρόσωπα, αλλά απευθύνεται προς όλους αδιακρίτως. Το ποιος όμως είναι υπόλογος για όσα λέγονται και ποιος δεν είναι, ο καθένας το γνωρίζει από την ίδια του τη συνείδηση. Γι' αυτό παρακαλώ, ο μεν υπόλογος ας σπεύσει σε μετάνοια και διόρθωση του βίου, ο δε απαλλαγμένος από ευθύνη ας συνεχίσει να τρέχει καλώς προς «το βραβείο της άνω κλήσεως», κάνοντας μνεία και για εμάς καθώς προσεύχεται στον Θεό, ώστε όλοι μαζί, αφού αξιωθούμε της αθάνατης ζωής, να αποδώσουμε δόξα στον Πατέρα και στον Υιό και στο Άγιο Πνεύμα, και τώρα και τότε και πάντοτε, στους αιώνες των αιώνων· αμήν.

ΚΑΝΟΝΑΣ Η' Σε εκείνους δε που προδόθηκαν και εξέπεσαν, και οι οποίοι προσήλθαν αυτοβούλως στον αγώνα και ομολογούν ότι είναι Χριστιανοί, και έχουν ριχθεί στη φυλακή υπομένοντας βασανιστήρια, είναι εύλογο με αγαλλίαση καρδιάς να τους ενισχύουμε και να κοινωνούμε μαζί τους σε όλα, τόσο στις προσευχές όσο και στη μετάληψη του Σώματος και του Αίματος του Χριστού, καθώς και στην παρηγοριά του Λόγου, ώστε αγωνιζόμενοι πιο σθεναρά να καταξιωθούν και αυτοί το βραβείο της άνω κλήσεως.

ΚΑΝΟΝΑΣ ΙΑ' Διότι εκείνοι που στην αρχή βγήκαν μπροστά μέσα στον αναβρασμό του διωγμού, παραστεκόμενοι στο δικαστήριο και βλέποντας τους αγίους Μάρτυρες να σπεύδουν προς το βραβείο της άνω κλήσεως, παρακινούμενοι από καλό ζήλο πρόσφεραν πρόθυμα τους εαυτούς τους σε αυτό, δείχνοντας μεγάλη παρρησία, βλέποντας μάλιστα όσους παρασύρονταν και εξέπιπταν, εξαιτίας των οποίων θερμαίνονταν εσωτερικά και προτρέπονταν να καταπολεμήσουν τον υπερόπτη και αντίπαλο, έσπευδαν προς το μαρτύριο «για να μη νομίσει πως είναι συνετός» επειδή με πανουργία φάνηκε να νικά μερικούς, αν και του διέφευγε ότι νικιόταν από εκείνους που υπέμεναν καρτερικά τα βασανιστήρια των ξέστρων και των μαστίγων, την οξύτητα του μαχαιριού, τις φλόγες της φωτιάς και τους καταποντισμούς στα ύδατα. Και για εκείνους που υποχώρησαν παρά την πίστη τους, είναι σωστό να εγκρίνουμε να γίνονται ευχές και δεήσεις, είτε για εκείνους που βασανίστηκαν στη φυλακή και υπέκυψαν από την πείνα και τη δίψα, είτε για εκείνους που βασανίστηκαν σκληρά στο δικαστήριο, έξω από τη φυλακή, με ξέστρα και μαστίγια, αλλά αργότερα ηττήθηκαν από την αδυναμία της σάρκας. Διότι το να συμπάσχει κανείς και να θλίβεται μαζί με αυτούς που οδύρονται και στενάζουν για εκείνους που ηττήθηκαν στον αγώνα από τη μεγάλη βία του κακομήχανου διαβόλου, είτε υπέρ γονέων, είτε αδελφών, είτε τέκνων, κανέναν δεν βλάπτει σε τίποτα.

24. Δεν διαφέρει από όσα ειπώθηκαν ούτε το: «αδελφοί, εγώ δεν θεωρώ ότι έχω καταλάβει· ένα όμως κάνω, ξεχνώντας αυτά που βρίσκονται πίσω και επεκτεινόμενος σε αυτά που βρίσκονται μπροστά, τρέχω προς τον σκοπό για το βραβείο της άνω κλήσεως». Διότι ποιο νόημα θα μπορούσε να προκύψει από το «ένα όμως», εάν δεν παραληφθεί από κοινού το «θεωρώ ότι έχω καταλάβει», ούτε συμπεριληφθεί η αναπλήρωση αν κάτι άλλο έχει παραλειφθεί; Εάν όμως αυτά συμπεριληφθούν σύμφωνα με τους κανόνες της ρητορικής τέχνης των τρόπων, τέτοιο θα ήταν και το νόημα και η ακολουθία της σύνταξης: «αδελφοί, εγώ δεν θεωρώ τον εαυτό μου ότι έχει καταλάβει· ένα όμως θεωρώ ότι έχω καταλάβει, ότι ξεχνώντας αυτά που βρίσκονται πίσω και επεκτεινόμενος σε αυτά που βρίσκονται μπροστά, τρέχω προς τον σκοπό για το βραβείο της άνω κλήσεως»· σαν να έλεγε, «αυτό είναι που θεωρώ ότι έχω καταλάβει, το ότι δεν έχω καταλάβει ακόμη τίποτα, αλλά πρέπει να επιδιώκω πάντοτε να καταλάβω και να μην εφησυχάζω με τα όσα έχουν κατορθωθεί· διότι αυτός που έχει καταλάβει αυτό, αυτός είναι αληθινά εκείνος που τρέχει προς τον σκοπό για το βραβείο της άνω κλήσεως». Αλλά η παρουσίαση των νοημάτων, αν και συγγενής, απαιτεί ωστόσο μια ιδιαίτερη πραγμάτευση, ενώ τώρα αναφέρθηκε μόνο για την υπόδειξη της τροπικής ανάπτυξης.

Όσοι, λοιπόν, μοχθούν για τη σωτηρία, ας δεηθούμε πρώτα να μην λησμονούν την πρόνοιά Του, ώστε να υπομένουν τον κόπο και τον ονειδισμό, έχοντας τη βοήθεια και τρέχοντας «προς τον σκοπό» «για το βραβείο της άνω κλήσεως», μέχρι «να καταντήσουμε» «σε άνδρα τέλειο, στο μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού», δια της χορηγίας του Πνεύματος, του οποίου και «την απαρχή» λάβαμε εμείς που πιστέψαμε εξ ακοής με την ελπίδα της τέλειας και ενεργού πίστεως. Διότι δεν ομιλούμε περί απλής γνώσεως, αλλά περί γνώσεως της αληθείας στα μυστήρια του Θεού. Η μεν εξωτερική γνώση αποκτάται δια των συμβάσεων και της ελπίδας περί των φανερών, και υποδεικνύει τη δικαιοσύνη του Θεού, και από τα εξωτερικά λαμβάνει μερικώς την πείρα των κεκρυμμένων. Εκείνος όμως που έχει υπερβεί τα γήινα όχι μόνο με τα έργα αλλά και με τη σκέψη, αυτός με απερίσπαστο νου παραμένει στην πνευματική θύρα και παρακαλεί τον Κύριο να του επιτρέψει να εισέλθει, και όταν εισακουστεί, η πνευματική βεβαιότητα δεν έγκειται πλέον στη γνώση ή στα σημεία των εξωτερικών πραγμάτων, αλλά καθίσταται σε αυτόν ενεργής. Και η γνώση βέβαια προέρχεται από την ίδια δωρεά, αλλά δεν αναλογεί προς την ωφέλεια — διότι δεν προϋποθέτει τον ίδιο κόπο. Διότι διαφορετικά αγωνιά εκείνος που πολεμά σώμα με σώμα, και διαφορετικά εκείνος που βλέπει τον πόλεμο από ψηλά· άλλος είναι αυτός που αγωνίζεται και δέχεται τα πλήγματα, και άλλος αυτός που παρακολουθεί και τέρπεται. Διότι ο ένας απέρχεται επηρμένος από την απλή θεωρία, ενώ ο άλλος έχει πλουτιστεί από τον αγωνοθέτη.

Εάν λοιπόν ομολογούμε ότι αυτή η ενέργεια δεν είναι φυσική, αλλά προέρχεται από τις αντίπαλες δυνάμεις, θα μπορέσουμε, αναλαμβάνοντας εναντίον τους την πανοπλία του Χριστού, να αντισταθούμε στις μεθοδείες τους, εφόσον ο Σωτήρας μάς δωρίζει δύναμη για να πατάμε επάνω σε φίδια και σκορπιούς και επάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού, ώστε να έχουμε το θάρρος να λέμε, ενώ βρισκόμαστε στη σάρκα: «Εάν έβλεπα αδικία στην καρδιά μου, ας μην με εισακούσει ο Κύριος», και: «Χωρίς ανομία έτρεξα και κατεύθυνα την πορεία μου», δηλαδή χωρίς κανένα σαρκικό πάθος (βαδίζω εύκολα προς την ουράνια πολιτεία, επιδιώκοντας τον σκοπό για το βραβείο της άνω κλήσεως). Διότι, αφού απαλλαγούμε από κάθε πάθος, ας τολμήσουμε να πούμε: «Όχι μόνο τηρήσαμε την πίστη, αλλά και τελειώσαμε τον δρόμο». Επειδή δεν πρέπει μόνο να πιστεύουμε στον Χριστό, αλλά και να συμπάσχουμε μαζί Του, σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί: «Διότι σε εσάς χαρίστηκε όχι μόνο το να πιστεύετε στον Χριστό, αλλά και το να πάσχετε για Εκείνον». Διότι το να πιστεύει κανείς απλώς στον Θεό είναι ίδιον εκείνων που φρονούν τα επίγεια, για να μην πω ότι είναι γνώρισμα και των ακάθαρτων πνευμάτων που λένε: «Γνωρίζουμε ποιος είσαι, Υιέ του Θεού». Διότι και οι δύο αυτές καταστάσεις είναι εχθρικές προς τον Θεό, ή μάλλον προς τον σταυρό, όπως λέει ο απόστολος: «Οι εχθροί του σταυρού του Χριστού, των οποίων το τέλος είναι η απώλεια, και η δόξα τους βρίσκεται στην αισχύνη τους, οι οποίοι φρονούν τα επίγεια».

Ιδιόμελον. Το όνομά σου, άγιε, προμήνυσε τον άθλο σου, πρωτομάρτυρα του Χριστού του Θεού, διότι στεφανώθηκες επάξια με στεφάνι, σύμφωνα με το όνομά σου. Σε ικετεύω να δοθεί ιλασμός στις ψυχές μας από Εκείνον που δίνει το βραβείο της άνω κλήσεως.

Όσο για εκείνο που βαδίζει, σκοπός είναι να οδεύει απρόσκοπτα· με την αγγελική δύναμη να απομακρύνει τους λίθους και τα σκολιά της μακρότατης και στενής οδού, ώστε να μην δοκιμάζεται πέραν των δυνάμεών του. Το όγδοο, όμως, είναι για να μην υπερηφανεύεται ότι φαίνεται ανώτερο των κακών, αλλά για να λυπείται που υστερεί έναντι των αγαθών, και να διδάσκεται πόσο ακόμη υπολείπεται από το αληθινό ύψος, το οποίο βρίσκεται υπεράνω όλων. Διότι αυτό, σύμφωνα με τον απόστολο, είναι το έργο των τελείων, όπως ο ίδιος λέει: «Όσοι είμαστε τέλειοι, αυτό ας φρονούμε· το να τρέχουμε προς τον σκοπό για το βραβείο της άνω κλήσεως».

Αλλοίμονο για το φοβερό άκουσμα! Αλλοίμονο για την πικρότατη είδηση, για την οποία εγώ μόνος θα είμαι υπόδικος εξαιτίας των αμαρτιών μου. Εσείς όμως, διεξάγοντας τον καλό αγώνα, να χαίρεστε προσβλέποντας στο βραβείο της άνω κλήσεως, έως ότου φθάσετε στον καιρό της τελειώσεως και της αναχώρησης από τον παρόντα κόσμο εν Χριστώ Ιησού, τον Κύριό μας. Στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντοτε, και στους αιώνες των αιώνων.

Λόγος ΜΕ'. Να επαγρυπνούμε απέναντι στους λογισμούς των δαιμόνων. Πατέρες, αδελφοί και τέκνα, ο θείος απόστολος διδάσκει να ξεχνάμε όσα βρίσκονται πίσω μας και να επεκτεινόμαστε σε όσα βρίσκονται μπροστά μας. Ώστε, λοιπόν, δεν οφείλουμε να θεωρούμε επαρκή όσα ήδη σας διδάξαμε, αλλά να προχωρούμε στα επόμενα και να κατευθύνουμε τον λόγο σύμφωνα με τον σκοπό. Με τη χορηγία του Αγίου Πνεύματος και τη συνέργεια των προσευχών μας, σας νουθέτησα ως ασύνετος, αλλά και πάλι δεν θα πάψω να σας νουθετώ.

Αλίμονο στο φοβερό άκουσμα! Αλίμονο στην πικρότατη είδηση, για την οποία εγώ μόνος θα είμαι υπόλογος εξαιτίας των αμαρτιών μου! Εσείς όμως, που τρέχετε τον καλό αγώνα, να χαίρεστε, αποβλέποντας στο βραβείο της άνω κλήσεως, έως ότου φτάσετε στον καιρό της τελειώσεως και της αναχωρήσεως από τα επίγεια, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Έτσι λοιπόν, τέκνα μου και αδελφοί, διατηρώντας αυτό το φρόνημα σταθερά και αταλάντευτα, να σπεύδετε και να προσπαθείτε εντατικά, να τρέχετε και να συμπορεύεστε, να αγωνίζεστε και να συναγωνίζεστε αναμεταξύ σας, «επιδιώκοντας τον σκοπό για το βραβείο της άνω κλήσεως», χωρίς να υπολογίζετε καθόλου τις παρούσες θλίψεις (διότι παρέρχονται), ούτε τα ευχάριστα ως ευχάριστα (διότι πετούν και φεύγουν). Μόνο εκείνα να θεωρείτε αναφαίρετα: τα αιώνια και αθάνατα αγαθά, για τα οποία επιδεικνύετε τους ασκητικούς σας αγώνες. Και οφείλετε πλέον να χαίρεστε και να ευφραίνεστε, οποιεσδήποτε κι αν είναι οι περιστάσεις. Ζώντας αυτή τη μακάρια ζωή, δεν εννοώ ότι είστε ανώτεροι απλώς από τον δείνα στρατηγό και έπαρχο ή από κάποιον άλλον αξιωματούχο, αλλά υπερέχετε ακόμη και από εκείνους που φορούν τα βασιλικά διαδήματα και τα πορφυρά και αξιοζήλευτα κουρέλια. Εσείς βασιλεύετε περισσότερο, πράττοντας τα αρεστά στον μεγάλο βασιλέα και υπηρετώντας ως στρατιώτες τον ίδιο τον παμβασιλέα. Και αν συμπάσχουμε, θα συμβασιλεύσουμε κιόλας, όπως ακριβώς διακηρύσσει το μεγάλο στόμα του Θεού, η φοβερή γλώσσα του Χριστού που βροντοφωνάζει στα πέρατα της γης, ο Παύλος, ο διαπρύσιος θεολόγος.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΡΗ': ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΝΑ ΕΙΜΑΣΤΕ ΕΥΚΙΝΗΤΟΙ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ ΤΗΣ ΑΡΕΤΗΣ Αδελφοί και πατέρες, η αρετή είναι από τη φύση της ένα πράγμα αεικίνητο, που ποτέ δεν σταματά την προς τα εμπρός πορεία της, αλλά πάντοτε μεταβιβάζει προς τα καλύτερα αυτούς που συμμετέχουν σε αυτήν. Και δηλώνοντας αυτό ο Απόστολος λέει: «Όχι ότι ήδη το έλαβα ή ότι έχω ήδη φτάσει στην τελειότητα· αλλά συνεχίζω να το επιδιώκω μήπως και το καταλάβω, επειδή και εγώ καταλήφθηκα από τον Χριστό Ιησού.» Και πάλι λέει: «Ξεχνώντας αυτά που βρίσκονται πίσω, και επεκτεινόμενος προς αυτά που βρίσκονται μπροστά, επιδιώκω τον σκοπό, προς το βραβείο της άνω κλήσεως του Θεού εν Χριστώ Ιησού»· ώστε να μην υπάρχει καμία στάση στο καλό. Διότι η στάση στο καλό γίνεται αρχή του κακού. Επομένως ας μη σταματήσουμε ούτε και εμείς, αδελφοί, από τον δρόμο της αρετής, αλλά να είμαστε πάντοτε δραστήριοι, ανανεωμένοι, μεταβαίνοντας από δύναμη σε δύναμη, μέχρι να φτάσουμε «στον τέλειο άνδρα, στο μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού.» Και πώς θα γίνει αυτό; Εάν κάθε μέρα την περνούμε με προθυμία· όπως, για παράδειγμα: έφτασε ο όρθρος· γρήγορα να σηκωνόμαστε από τον ύπνο για να παραστούμε στην προσευχή. Όταν αποχωρήσουμε από εκεί· με προθυμία ας αναλάβουμε την εργασία μας, αφενός υμνώντας και ψέλνοντας στην καρδιά μας προς τον Κύριο, και αφετέρου εργαζόμενοι με τα χέρια μας.