Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 3:19

Διότι αυτά είναι όντως αληθινά, δηλαδή η αρετή· ψέμα δε είναι η κακία· διότι και η ηδονή της είναι ψέμα, και η δόξα της ψέμα, και όλα τα του κόσμου είναι ψέμα. Το «όσα αγνά», αναφέρεται σε αντιδιαστολή προς το «εκείνους που φρονούν τα επίγεια». Το «όσα σεμνά», προς το «εκείνων που θεός τους είναι η κοιλιά». Το «όσα δίκαια, όσα εύφημα», αυτά εννοεί, λέει. «Εάν υπάρχει κάποια αρετή, και εάν υπάρχει κάποιος έπαινος». Στο σημείο αυτό επιθυμεί να προνοούν και για όσα αφορούν τους ανθρώπους. «Αυτά να συλλογίζεστε», λέει.

Γ'. Εδώ πάλι ονόμασε την αμαρτία νόμο που αντιστρατεύεται, όχι εξαιτίας της αξίας της, αλλά εξαιτίας της απόλυτης υπακοής εκείνων που πείθονται σε αυτήν. Όπως ακριβώς, λοιπόν, αποκαλεί κύριο τον μαμωνά, και θεό την κοιλιά, όχι λόγω της δικής τους αξίας, αλλά λόγω της μεγάλης δουλείας εκείνων που έχουν υποταχθεί σε αυτά· έτσι και εδώ ονόμασε την αμαρτία νόμο, εξαιτίας εκείνων που είναι με τέτοιο τρόπο δούλοι της και φοβούνται να την εγκαταλείψουν, όπως ακριβώς φοβούνται να εγκαταλείψουν τον νόμο εκείνοι που τον έλαβαν. Αυτή, λοιπόν, λέει, αντιτίθεται στον φυσικό νόμο· διότι αυτό ακριβώς σημαίνει η φράση: «στον νόμο του νου μου».

Διότι, εφόσον το σώμα είναι ενωμένο, (το σκάνδαλο) δεν μπορεί να εισχωρήσει, αλλά το σκάνδαλο προέρχεται από τη διχοστασία. Και η διχοστασία από πού προέρχεται; Από τα δόγματα που είναι αντίθετα προς τη διδασκαλία των αποστόλων. Και τέτοιου είδους δόγματα από πού προέρχονται; Από την υποδούλωση στην κοιλιά και στα άλλα πάθη. Διότι οι τέτοιοι άνθρωποι, λέγει, δεν υπηρετούν τον Κύριο, αλλά τη δική τους κοιλιά. Ώστε δεν θα δημιουργούνταν σκάνδαλα, ούτε θα υπήρχε διχοστασία, εάν δεν επινοούνταν κάποιο δόγμα αντίθετο προς την αποστολική διδασκαλία· πράγμα που δηλώνοντας και εδώ έλεγε: «Αντίθετα προς τη διδασκαλία». Και δεν είπε: «Την οποία εμείς διδάξαμε», αλλά: «Την οποία εσείς μάθατε», προλαμβάνοντάς τους και δείχνοντας ότι έχουν ήδη πεισθεί, ότι έχουν ακούσει και έχουν αποδεχθεί. Και τι θα κάνουμε σε εκείνους που διαπράττουν τέτοια κακουργήματα; Δεν είπε: «Συμπλακείτε και πυγμαχήστε μαζί τους», αλλά: «Απομακρυνθείτε από αυτούς». Διότι, εάν μεν το έκαναν αυτό από άγνοια ή πλάνη, θα έπρεπε να τους διορθώσετε· επειδή όμως αμαρτάνουν εν γνώσει τους, να τους αποφεύγετε. Και αλλού επίσης λέγει το εξής: «Να απομακρύνεστε», λέγει, «από κάθε αδελφό που συμπεριφέρεται άτακτα». Και στον Τιμόθεο, μιλώντας για τον χαλκέα, έδινε παρόμοιες συμβουλές λέγοντας: «Από τον οποίο να φυλάγεσαι και εσύ». Έπειτα, στηλιτεύοντας όσους τολμούν τέτοια πράγματα, αναφέρει και την αιτία εξαιτίας της οποίας επινόησαν αυτήν τη διχοστασία: «Διότι οι τέτοιοι», λέγει, «δεν υπηρετούν τον Κύριό μας Χριστό, αλλά τη δική τους κοιλιά». Αυτό έλεγε και γράφοντας προς τους Φιλιππησίους: «Των οποίων θεός είναι η κοιλιά».

«Μην βράζεις λοιπόν το άγιο κρέας», λέγει, «αναμειγνύοντάς το με καρυκεύματα, αλλά να τρώγεται μόνο «ψημένο στη φωτιά», πράγμα που υποδηλώνει τον έντονο ζήλο που είναι απαλλαγμένος από τη φιληδονία. Διότι «εκείνος που είναι φιλήδονος δεν είναι φιλόθεος», όπως λέγει ο Παύλος, και για εκείνους των οποίων «θεός τους είναι η κοιλιά», για αυτούς ο Θεός δεν είναι πραγματικός θεός· ούτε γίνονται αποδεκτοί από τον απόστολο εκείνοι που μετατρέπουν τη θεία Ευχαριστία σε πολυτελή συμπόσια, καθιστώντας την αγιαστική κοινωνία αφορμή για πολλή και ποικίλη βρώση και πόση. Προς αυτούς ο Παύλος λέγει: «Αυτό δεν σημαίνει ότι τρώτε το Κυριακό δείπνο· διότι την ώρα του φαγητού καθένας βιάζεται να φάει το δικό του δείπνο, και έτσι άλλος μεν πεινάει, άλλος δε μεθάει. Μήπως δεν έχετε σπίτια για να τρώτε και να πίνετε; Ή καταφρονείτε την εκκλησία του Θεού και ντροπιάζετε αυτούς που δεν έχουν; Τι να σας πω; Να σας επαινέσω; Σε αυτό δεν σας επαινώ». Λέγει δε ότι εξαιτίας αυτής της απρόσεκτης χρήσης του αγίου βρώματος τούς συμβαίνουν οι δοκιμασίες, επειδή δεν προσέρχονται στο άγιο με άγιο τρόπο· «Γι' αυτό», λέγει, «υπάρχουν ανάμεσά σας πολλοί ασθενείς και άρρωστοι και αρκετοί πεθαίνουν».

Ποιος άλλος ευθύνεται, παρά η ραθυμία που προέρχεται από την προαίρεση; Αλλά θα έπρεπε, λέει, να είμαστε απλώς αγαθοί. Και ποιο είναι το χαρακτηριστικό του αγαθού; Το να είναι νηφάλιος και να βρίσκεται σε εγρήγορση, ή το να κοιμάται και να ροχαλίζει; Και γιατί, λέει, να μην θεωρείται αυτό αγαθό, το να κατορθώνει κανείς το καλό χωρίς να κοπιάζει; Μου λες λόγια ζώων και γαστριμάργων ανθρώπων, που θεωρούν θεό τους την κοιλιά. Διότι, για να καταλάβεις ότι αυτά είναι λόγια νωθρότητας, απάντησέ μου: Εάν υπάρχει ένας βασιλιάς και ένας στρατηγός, και ο μεν βασιλιάς κοιμάται και μεθά, ενώ ο στρατηγός ταλαιπωρούμενος έστησε τα τρόπαια της νίκης, σε ποιον θα απέδιδες τη νίκη; Και ποιος καρπώθηκε την ικανοποίηση για όσα επιτεύχθηκαν; Βλέπεις ότι η ψυχή προσκολλάται περισσότερο σε εκείνα, για τα οποία έχει κοπιάσει;

Α΄. «Των οποίων ο θεός είναι η κοιλιά, και η δόξα τους βρίσκεται στην αισχύνη τους», έλεγε ο Παύλος γράφοντας προς τους Φιλιππησίους για κάποιους. Ότι δε και οι Ιουδαίοι ήταν τέτοιοι, είναι φανερό και από τα προηγούμενα, αλλά είναι φανερό και από τα όσα έλεγαν όταν πλησίασαν τον Χριστό και συνομιλούσαν μαζί του. Διότι, όταν τους έδωσε άρτο και χόρτασε την κοιλιά τους, και προφήτη έλεγαν πως είναι και ζητούσαν να τον κάνουν βασιλιά· όταν όμως τους δίδασκε για την πνευματική τροφή, για την αιώνια ζωή, όταν τους απομάκρυνε από τα αισθητά, όταν τους μιλούσε για την ανάσταση και ανύψωνε το φρόνημά τους· τότε ακριβώς που έπρεπε κυρίως να τον θαυμάζουν, τότε γογγύζουν και απομακρύνονται. Και όμως, αν αυτός είναι ο προφήτης, όπως είχαν ήδη πει: «Αυτός είναι για τον οποίο λέει ο Μωυσής, ότι Προφήτη θα αναστήσει σε εσάς ο Κύριος ο Θεός από τους αδελφούς σας σαν εμένα· αυτόν θα ακούτε»· έπρεπε να τον ακούν όταν έλεγε, ότι «Έχω κατεβεί από τον ουρανό». Αλλά δεν άκουγαν, παρά γόγγυζαν.

Αν πάλι συμβεί να αρρωστήσει ξαφνικά η γυναίκα που συγκατοικεί μαζί του, ούτε οι τοίχοι προσφέρουν πλέον κάποιο όφελος εκεί, αλλά, αφού σηκωθεί πριν από τους άλλους, εισέρχεται στην παρθένο που είναι κατάκοιτη, έχοντας ως δικαιολογία την αρρώστια, και ενώ οι υπηρέτριες συχνά δείχνουν μεγαλύτερη νωθρότητα, αυτός κάθεται δίπλα της και φροντίζει για τα υπόλοιπα, τα οποία συχνά είναι θεμιτό να τα διακονούν μόνο γυναίκες. Και ούτε εκείνη ντρέπεται, αλλά μάλλον καμαρώνει, ούτε αυτός κοκκινίζει, αλλά χαίρεται περισσότερο, και μάλιστα τόσο περισσότερο, όσο πιο αισχρή είναι η δουλεία που επιδεικνύει· και η αποστολική εκείνη ρήση που λέει ότι «Η δόξα τους βρίσκεται στην αισχύνη τους», αποδεικνύεται τότε μέσα από τα έργα. Όταν δε σηκωθούν και οι υπηρέτριες, η ντροπή είναι χειρότερη· διότι, με ακάλυπτο το κεφάλι, φορώντας έναν μόνο χιτώνα και με γυμνά τα χέρια, καθώς είναι αναστατωμένες και ξυπνούν μέσα στη νύχτα, τρέχουν πέρα-δώθε με την παρουσία εκείνου, ή μάλλον, ενώ εκείνος κινείται ανάμεσά τους και τρέχει μαζί τους, αναγκάζονται να εκπληρώνουν τα πάντα. Τι θα μπορούσε να είναι πιο αισχρό από αυτό; Και αν ακόμη προσέλθει μαία, ούτε και τότε ντρέπεται, αλλά και όταν εισέρχονται ξένες κοπέλες, αυτός επαίρεται. Διότι αποβλέπει σε ένα μόνο πράγμα: στο πώς να επιδείξει στην άρρωστη τη δική του διακονία, χωρίς να γνωρίζει ότι, όσο περισσότερο την επιδεικνύει, τόσο περισσότερο καταισχύνει και τον εαυτό του και εκείνη. Και τι το παράξενο υπάρχει στο ότι, παρευρισκόμενος, δεν κοκκινίζει;

Περί Ειμαρμένης ή κατά γαστριμαργίας. Λόγος ΣΤ΄. «Ας φάμε και ας πιούμε, διότι αύριο πεθαίνουμε»· την εποχή των προφητών υπήρχαν πολλοί μεταξύ των Ιουδαίων που τα έλεγαν αυτά. Αλλά το να τα λένε αυτά οι Ιουδαίοι, των οποίων ο θεός είναι η κοιλιά και η δόξα τους βρίσκεται στην αισχύνη τους, δεν είναι καθόλου παράδοξο. Το να υπάρχουν όμως, μετά τη δωρεά της χάριτος, την περιφρόνηση των εγκοσμίων πραγμάτων και την τόση τελειότητα και ακρίβεια του βίου, μερικοί ακόμη και σήμερα, οι οποίοι, μολονότι δεν το λένε με τα λόγια, διακηρύσσουν ακριβώς το ίδιο με τα έργα τους, πόσης κατηγορίας και καταδίκης θα ήταν άξιο; Διότι υπάρχουν, πράγματι υπάρχουν, εκείνοι που νομίζουν ότι έχουν έλθει σε τούτη τη ζωή για αυτόν τον σκοπό: ώστε αφού ζήσουν μέσα στην τρυφή, διαρρήξουν το στομάχι τους από το φαγητό και παχύνουν το σώμα τους, να αναχωρήσουν έτσι από τον κόσμο, παρασκευάζοντας για το σκουλήκι ένα πιο πλουσιοπάροχο τραπέζι από τις ίδιες τους τις σάρκες.

Κάποιος άλλος γελωτοποιός εισέρχεται, για να παραμορφώσει τα μέλη του προς δική του ντροπή, έχοντας μισθώσει το κεφάλι του για να προκαλεί γέλιο, ντρεπόμενος εάν δεν χαστουκίζεται δημοσίως, και προετοιμάζοντας τα μάγουλά του για τα χτυπήματα των θυρών, και αφαιρώντας τις τρίχες του με το ξυράφι, ώστε ούτε μία τρίχα να μην παρεμβάλλεται στις προσβολές. Άλλος, εκθηλυνόμενος μέσα από γυναικείους χορούς, και μιμούμενος τα παρά φύσιν, και λυπούμενος που δεν γεννήθηκε γυναίκα από τους γονείς του, και θεωρώντας τη μεταβολή της φύσης ως καύχημα· και κάνοντας όλα αυτά για χάρη της κοιλιάς και του κέρδους, και υπερηφανευόμενος για τα αισχρά. Για αυτούς είναι καλό να αναφερθεί η φωνή του Παύλου: «Των οποίων ο Θεός είναι η κοιλιά, και η δόξα τους βρίσκεται στην αισχύνη τους». Μην προστρέχετε σε αυτά, μην κατευθύνετε γοργά τα πόδια σας σε τέτοια βήματα· αλλά ούτε και στα συμπόσια να εισάγετε τις άσεμνες ηδονές. Μερικές φορές λες: «Απορρίπτω το θέατρο, δεν ανεβαίνω στις κερκίδες»· όμως υπάρχει συμπόσιο και καιρός ευφροσύνης, και εκεί επιτελείτε τα άσεμνα θεάματα των θεάτρων. Τι ωφελεί λοιπόν να βδελύσσεσαι το θέατρο; Μήπως τάχα βδελυσσόμαστε τις πέτρες; Μήπως οι πέτρες των θεάτρων είναι καταδικασμένες;

γʹ. Μου έρχεται να δακρύσω, όταν ακούω κάποιους από την Εκκλησία μας να λένε ότι αυτά δεν αναφέρονται στις θείες Γραφές· και αυτό όχι μόνο από λαϊκούς, αλλά και από εκείνους που θεωρούνται ποιμένες, και οι οποίοι κατέχουν μεν τις θέσεις των αποστόλων και των προφητών, όχι όμως και το ήθος τους. Σε αυτούς ταιριάζει να πούμε: Αλίμονο σε εσάς, τυφλοί οδηγοί, αμαθείς και αστήρικτοι· εσείς που φροντίζετε για τον καλλωπισμό των ενδυμάτων και όχι των βιβλίων· εσείς που εγκαταλείψατε τον λόγο του Θεού και υπηρετείτε την κοιλιά σας. Των οποίων Θεός είναι η κοιλιά, και η δόξα τους βρίσκεται στην ντροπή τους· εσείς που καταχράστε το γάλα, το μαλλί και το κρέας του ποιμνίου, αλλά δεν φροντίζετε καθόλου για τα πρόβατα. Πώς λοιπόν θα ξεφύγετε, έχοντας αμελήσει μια τόσο μεγάλη σωτηρία; Εγώ, παρακινούμενος από τον λόγο, θα παραθέσω δημοσίως περισσότερες μαρτυρίες, αποδεικνύοντας μέσα από τις άγιες Γραφές, τα Ευαγγέλια, τους προφήτες και τους αποστόλους, με τη χάρη του Χριστού, πώς φράσσεται το στόμα όσων μιλούν άδικα και πώς φωτίζεται η καρδιά όσων ποθούν τον λόγο. Και από πού να αρχίσουμε, παρά από Εκείνον που είπε: Εγώ είμαι η αρχή και το τέλος; Ας προσηλώσει λοιπόν ο καθένας τον νου του, αποθέτοντας κάθε βιοτική μέριμνα. Είπε ο Κύριος: Προσέχετε να μην πλανηθείτε.

Εξέλθετε από ανάμεσά τους και μην αγγίζετε τίποτε ακάθαρτο. Άραγε θα σας κάνουμε να εντραπείτε; Ή μήπως κοπιάζουμε εις μάτην και μιλάμε στον αέρα; Πλην όμως, για χάρη εκείνων που επιθυμούν και επιμελούνται να ακούνε τον λόγο και να τον εφαρμόζουν, δεν θα οκνήσω, δεν θα απομακρυνθούμε από τα λόγια του Παύλου, αλλά πάλι τα ίδια θα πω: ακούστε, μην μπαίνετε σε αταίριαστο ζυγό με τους απίστους. Διότι τι κοινωνία έχει το φως με το σκότος; Πού είναι οι θρασύστομοι, οι οποίοι ισχυρίζονται ότι αυτά δεν αναφέρονται στις θείες Γραφές; Εκείνοι των οποίων θεός είναι η κοιλιά τους και η δόξα τους βρίσκεται στην αισχύνη τους, αυτοί που τα επίγεια φρονούν;

«Βρίσκω, λοιπόν, τον νόμο, σε εμένα που θέλω να πράττω το καλό, ότι σε εμένα το κακό παραμονεύει.» Μετά το «καλό», πρέπει να συνδεθεί η έννοια της συνηγορίας, και έτσι το νόημα γίνεται σαφές, ως εξής: Βρίσκω τον νόμο να συνηγορεί σε εμένα που θέλω να πράττω το καλό· το δε «ότι σε εμένα το κακό παραμονεύει», σημαίνει, λέει, έστω και αν η αμαρτία επικρέμαται παρακινώντας προς το κακό. «Διότι ευφραίνομαι με τον νόμο του Θεού κατά τον εσωτερικό άνθρωπο· βλέπω όμως άλλον νόμο στα μέλη μου, ο οποίος αντιστρατεύεται τον νόμο του νου μου και με αιχμαλωτίζει στον νόμο της αμαρτίας, που υπάρχει στα μέλη μου.» Πρόσεξε πώς περιγράφει τη μάχη μεταξύ του φυσικού νόμου και της αμαρτίας, καθώς και τη νίκη της αμαρτίας· διότι το «αιχμαλωτίζοντάς με», αυτό ακριβώς φανέρωσε. Ονόμασε δε την αμαρτία νόμο, όχι εξαιτίας της αξίας της, αλλά εξαιτίας της υπακοής όσων πείθονται σε αυτήν. Όπως ακριβώς, λοιπόν, αποκαλεί κύριο τον μαμωνά και θεό την κοιλιά, όχι λόγω της δικής τους αξίας, αλλά εξαιτίας της μεγάλης δουλείας όσων έχουν υποταχθεί σε αυτά.

Διότι αυτή είναι η συνήθειά του, να ανατρέπει πάντοτε τις αντιρρήσεις στο αντίθετο. Παρατήρησε όμως: ο καθένας από αυτούς έλεγε: «Μου επιτρέπεται να ζω τρυφηλά». Αυτός όμως απαντά: «Δεν το κάνεις αυτό επειδή έχεις εξουσία πάνω του, αλλά επειδή εσύ ο ίδιος υποτάσσεσαι σε αυτή την εξουσία. Διότι δεν εξουσιάζεις εσύ την κοιλιά σου, εφόσον ζεις άσωτα, αλλά αυτή εξουσιάζει εσένα». Αυτό βέβαια μπορεί να λεχθεί και για τα χρήματα και για τα άλλα πράγματα. «Οι τροφές προορίζονται για την κοιλιά, και η κοιλιά για τις τροφές». Με τη λέξη «κοιλιά» εδώ δεν εννοεί το στομάχι, αλλά τη γαστριμαργία, όπως ακριβώς όταν λέει: «Των οποίων ο Θεός είναι η κοιλιά», δεν μιλάει για το μέλος του σώματος, αλλά για την αδηφαγία.

«Διότι πολλοί πορεύονται, για τους οποίους σας έλεγα πολλές φορές, και τώρα μάλιστα το λέω κλαίγοντας, ότι είναι οι εχθροί του σταυρού του Χριστού, των οποίων το τέλος είναι η απώλεια, των οποίων ο θεός είναι η κοιλιά, και η δόξα τους βρίσκεται στην αισχύνη τους, αυτοί που φρονούν τα επίγεια. Διότι το δικό σας πολίτευμα υπάρχει στους ουρανούς, από όπου και απεκδεχόμαστε ως Σωτήρα τον Κύριο Ιησού Χριστό, ο οποίος θα μετασχηματίσει το σώμα της ταπείνωσής μας, ώστε να γίνει αυτό σύμμορφο με το σώμα της δόξας του, σύμφωνα με την ενέργεια της δύναμής του να υποτάξει στον εαυτό του τα πάντα.» ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δʹ. «Ώστε, αδελφοί μου αγαπητοί και επιπόθητοι, χαρά και στεφάνι μου.» Πάλι τους λέει ότι είναι αναγκαίο να τον μιμούνται, και να γνωρίζουν ποιος πορεύεται με τον ίδιο τρόπο όπως αυτός. Και το λέει αυτό, όχι από υπερηφάνεια, αλλά για να τους αποτρέψει από τη συναναστροφή με τους ετεροδιδασκάλους, δείχνοντας πόση είναι η απόσταση ανάμεσα στις δύο πλευρές, δηλαδή μεταξύ των πνευματικών και των σαρκικών.

«Εκείνοι που έτρωγαν τα πολυτελή εδέσματα χάθηκαν στους δρόμους· εκείνοι που ανατράφηκαν μέσα σε πορφύρα περιβλήθηκαν με κοπριά.» «Πίσω από τις επιθυμίες σου μην πορεύεσαι, και από τις ορέξεις σου να εγκρατεύεσαι. Εάν προσφέρεις στην ψυχή σου την ικανοποίηση της επιθυμίας, θα την κάνεις περίγελο των εχθρών σου.» «Μην ευφραίνεσαι με πολλή πολυτέλεια. Πόνος στα σπλάχνα ακολουθεί τον άπληστο άνθρωπο. Η όρεξη της κοιλίας και η σαρκική συνεύρεση ας μη με κυριεύσουν.» «Μην είσαι άπληστος σε κάθε απόλαυση. Διότι στα πολλά φαγητά θα υπάρξει αρρώστια. Ο άνθρωπος που αποβλέπει σε ξένο τραπέζι, ο βίος του δεν υπολογίζεται καν ως ζωή.» «Αλίμονο σε εσάς τους χορτασμένους, διότι θα πεινάσετε. Αλίμονο σε εσάς που γελάτε, διότι θα πενθήσετε και θα κλάψετε.» «Προσέχετε τον εαυτό σας, μήπως βαρύνουν οι καρδιές σας από την κραιπάλη, τη μέθη και τις βιοτικές μέριμνες, και σας βρει ξαφνικά η ημέρα εκείνη. Διότι σαν παγίδα θα έρθει πάνω σε όλους όσους κατοικούν στο πρόσωπο όλης της γης.» «Θρέψατε τις καρδιές σας, σαν σε ημέρα σφαγής.» «Τους εχθρούς του σταυρού, των οποίων το τέλος είναι η απώλεια, των οποίων Θεός είναι η κοιλιά, και η δόξα τους βρίσκεται στην ντροπή τους.» «Ας μην υπάρξει κανένας πόρνος ή βέβηλος σαν τον Ησαύ, ο οποίος αντί για ένα πιάτο φαγητό πούλησε τα πρωτοτόκιά του.» Όταν το αίμα σου βρίσκεται σε ευεξία και αναβράζει, η πολυσαρκία γίνεται αφορμή για αμαρτία.

Ωδή έβδομη. Σε νοητήν. Λόγε του Θεού, απαύγασμα της πατρικής δόξας, απομάκρυνε κι εμένα από τη μερίδα εκείνων των οποίων θεός είναι η κοιλιά και η επονείδιστη δόξα τους βρίσκεται στην αισχύνη τους, όπως έχει γραφτεί, και ανάδειξέ με κληρονόμο της δικής σου αληθινής δόξας.

«Δεν υπάρχει μαλακτική αλοιφή για να επιτεθεί ούτε λάδι ούτε επίδεσμοι»—, όχι αυτούς που χώλαναν και στα δύο τους γόνατα και αποστράφηκαν την αλήθεια και εκβλήθηκαν από τη θεία κληρονομιά, όπως ο Κάιν και ο Ισμαήλ και ο Ησαύ και ο Ρουβήμ και ο Ηρ και ο Αυνάν και ο Μανασσής και ο Ελιάφ και ο Αμνών, τους πρωτοτόκους των πατριαρχών και των προφητών που έχουν εκδιωχθεί και αποδοκιμαστεί —διότι λέει: πρωτότοκος γιος μου είναι ο Ισραήλ· όχι όμως μονογενής· διότι υπήρχε η ελπίδα της εισαγωγής προς υιοθεσία ενός άλλου, θεσπέσιου και ευσεβούς λαού, ο οποίος κτίζεται κατά Θεόν και προσάγεται στην εν χάριτι υιοθεσία μέσω της αποβολής του πρωτοτόκου και άπιστου Ισραήλ, ο οποίος επαναστάτησε εναντίον του νοητού Άβελ από φθόνο και τον σκότωσε όπως ο Κάιν, και ενέπαιξε τον θείο τρόπο του νοητού Ισαάκ όπως ο Ισμαήλ, και μάνηκε εναντίον του νοητού Ιακώβ όπως ο Ησαύ, και έχυσε το σπέρμα της πίστεως και της κατ' αυτήν δικαιοσύνης στη γη της πλάνης και των παθών όπως ο Ηρ και ο Αυνάν, και αρνήθηκε την εκκλησία του Θεού, όπως εκείνοι την Θάμαρ, και οικειώθηκε τη λήθη των αρετών όπως ο Μανασσής, και αγανάκτησε από υπερηφάνεια εναντίον του νοητού Δαβίδ που έλαβε τη βασιλεία και για τον λόγο αυτό εξουθενώθηκε όπως ο Ελιάφ, και έγινε δημιουργός πρωτοφανούς παρανομίας όπως ο Αμνών—, όχι αυτούς τους αλλότριους γιους που χώλαναν μακριά από τα μονοπάτια τους, αυτούς που πνέουν μανία και φόνο, τους όντως σαρκικούς και γιους μόνο των σαρκών, τους ξένους προς τη χάρη, των οποίων θεός είναι η κοιλιά και η δόξα τους βρίσκεται στην αισχύνη τους, των οποίων η μνήμη της απιστίας είθε να καταστραφεί με πάταγο, αλλά, όπως είπα, τον πιστό και πνευματικό Ισραήλ και αυτόν που βλέπει τον Θεό μέσω της πίστεως, τον λαό που έχει συγκεντρωθεί από όλα τα έθνη κατά την εκλογή της χάριτος ως περιουσία και άγιο έθνος και βασίλειο ιεράτευμα, υποσχέθηκε ο Θεός, ομιλώντας στην παρθένο μέσω του αγγέλου, να δώσει στον Σωτήρα των πάντων που επρόκειτο να γεννηθεί από αυτήν· πράγμα το οποίο έλαβε την οικεία επιβεβαίωση από την ίδια την έκβαση των πραγμάτων, καθώς ο Κύριος εκπλήρωσε τις υποσχέσεις προς τους πατέρες, και ευλόγησε όλα τα έθνη στο πρόσωπο του νοητού Αβραάμ και τα υιοθέτησε, και κατέστησε τον Αβραάμ πνευματικό πατέρα όλων των εθνών μέσω της πίστεως, και κάθισε στον πνευματικό θρόνο του Δαβίδ, βασιλεύοντας στον πιστό οίκο του Ιακώβ εις τους αιώνας με μια βασιλεία που δεν έχει τέλος.

Είτε λοιπόν οι Γαβαωνίτες προτυπώνουν τους λόγους σύμφωνα με τη φυσική θεωρία, είτε τη μερίδα των εθνών που σώζεται μέσω της πίστεως, έχουν ως εχθρό και πολέμιο αυτού που σώζεται εκείνον που έχει επιλέξει να ζει ιουδαϊκά, σύμφωνα αποκλειστικά με το γράμμα του νόμου. Διότι εκείνος που θεωρεί θεό την κοιλιά του και καλλωπίζεται με την αισχύνη του σαν να ήταν δόξα, γνωρίζει μόνο να προσκολλάται με ζήλο στα πάθη της ατιμίας σαν να πρόκειται για κάτι θείο, και γι' αυτόν τον λόγο μεριμνά αποκλειστικά για τα πρόσκαιρα, δηλαδή την ύλη, τη μορφή (το είδος) και την κατά παράχρηση πενταπλή ενέργεια των αισθήσεων, έχοντας τα μεν ως τέκνα της παλλακίδας Ρεσφά, τα δε ως απογόνους της άτιμης θυγατέρας Μερόβ. Διότι η αίσθηση, όταν συμπλακεί μέσω της ανάμειξης με την ύλη και τη μορφή, από τη φύση της γεννά μεν το πάθος, θανατώνει δε και εξολοθρεύει τους κατά φύσιν λόγους. Επειδή ο λόγος της φύσεως δεν είναι από τη φύση του δυνατόν να συνυπάρχει καθόλου με το πάθος, όπως ακριβώς ούτε το πάθος συγγεννιέται με τη φύση κατά τη δημιουργία.

Του Νεοφύτου, πρεσβυτέρου, μοναχού και εγκλείστου, προς αυτούς που ατακτούν και καταλύουν τα προοίμια της νηστείας. Όσο αξιέπαινη και μεγάλη ευταξία θέσπισαν οι θείοι κανόνες της Εκκλησίας του Θεού για τη μεγάλη και άμωμη νηστεία, τόσο ορισμένοι, των οποίων θεός είναι η κοιλιά τους, την αθετούν και προκαλούν αταξία, λέγοντας, όπως ακριβώς πληροφορήθηκα, ότι «Ας πάρουμε κρασί και φαγητά την πρώτη Δευτέρα των νηστειών από το πρωί, και ας βγούμε σε κάποιον απομονωμένο τόπο, για να τσακίσουμε εκεί τη μύτη της Τεσσαρακοστής και την ορμή της». Και θα ήθελα κι εγώ να γίνει κάποιο παράδοξο θαύμα και να βρεθώ στη μέση εκείνου του παράνομου και πονηρού συμποσίου, και με ένα ραβδί να συντρίψω τα δοχεία του κρασιού τους, και τη δική τους μύτη να την τσακίσω με τα δεσμά του θείου Πνεύματος· διότι το κρασί τους, σε μια τέτοια ημέρα, είναι αίμα ακάθαρτων ζώων, σκύλου και καμήλας, και φαρμάκι δρακόντων και ανίατο φαρμάκι ασπίδων, ενώ αυτοί που το πίνουν λογαριάζονται από τον Θεό και από αυτούς που σκέφτονται σωστά ως αχόρταγοι χοίροι και αρκούδες, αφού δεν χόρτασαν την απληστία τους κατά τις ημέρες πριν από την Απόκρεω, αλλά, όπως οι χοίροι βγαίνουν από το πρωί για να φάνε κοπριές, έτσι και αυτοί, από το πρωί κατά την πρώτη ημέρα των νηστειών, βγαίνουν για να γεμίσουν τις κοιλιές τους με κοπριές.

Χαίρε, σταυρέ, υπερασπιστή όσων ελεούν και καθαιρέτη όσων πλεονεκτούν. Χαίρε, σταυρέ, οικείε όσων νηστεύουν και εκείνε που επαναφέρεις όσους κραιπαλούν, «των οποίων Θεός είναι η κοιλιά» και τα ολέθρια πάθη, οι οποίοι μέσω της θερμής μετάνοιας και της καθαρότητας του βίου σταυρώνουν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες.

Γι' αυτό λέει ότι, εάν κατασκευάζει εικόνα μόνο της σάρκας. Και εδώ αρμόζει να υπενθυμίσουμε εκείνο το σοφό λόγιο, ότι η ανεξέλεγκτη σοφία πλανάται, και η σοφία του μωρού είναι λόγια αδιέξοδα· και, «Αλίμονο σε εκείνους που θεωρούν τους εαυτούς τους σοφούς και ενώπιον του εαυτού τους είναι συνετοί!», διότι απομωράνθηκε η ασύνετη ψυχή τους και πωρώθηκαν τα διανοήματά τους. Διότι, ως προς την αλήθεια των ορθών δογμάτων της Εκκλησίας, σφάλλουν ολοκληρωτικά· μην μπορώντας να προβλέψουν ούτε τα άτοπα που προκύπτουν από τις υποθέσεις τους, σε τι γκρεμό τους οδηγούν. Και τίποτε δεν αποτελεί γι' αυτούς τόσο μεγάλο πλούτο καυχήσεως όσο η γνώση της αμάθειας· διότι καμαρώνουν για την ίδια τους την ντροπή. Η δόξα αυτών βρίσκεται πραγματικά στην ντροπή τους. Αλλά εγώ θα έλεγα προς αυτόν που έχει αυτές τις αντιλήψεις και έχει προτιμήσει να φρονεί αυτά: Εσύ λοιπόν, που στους λόγους σου προϋποθέτεις δύο φύσεις, ποια από αυτές ομολογείς στη μορφή του Χριστού, και στο πρόσωπο που θεάθηκε και φανερώθηκε; Εάν μεν πεις τη θεία, τότε εδώ απέδειξες ορατή την ακατάληπτη και αόρατη θεότητα του Λόγου· και δεν θα διαφέρει καθόλου το να την πεις και περιγραπτή. Διότι καθετί που οράται, είναι περιγραπτό και οριστό, καθώς υποπίπτει στην αίσθηση· και αυτό που δεν ανέχτηκες να αποδώσεις στη σάρκα, το έριξες στη θεία φύση.

Αξίζει δε, όπως τουλάχιστον εγώ νομίζω, να μην προσπεράσουμε ούτε αυτό σιωπηλά, ώστε να γνωρίζουν όλοι από ποια ρίζα βγήκαν τέτοια βλαστάρια. Διότι αυτοί, για τους οποίους γίνεται ο λόγος, αν και είναι ως προς τον βίο τους αισχροί και κατάπτυστοι, εμπαθείς και διεφθαρμένοι στην ψυχή, και έχοντας τον νου τους διεστραμμένο και εύκολα παρασυρόμενο προς την κακία, στους περισσότερους μέχρι τώρα περνούσαν απαρατήρητοι, πράγμα που μπορεί κανείς να διαπιστώσει ότι συμβαίνει συχνά σε πολλούς. Επειδή η δολιότητα και η υποκρισία συγκάλυπταν ακόμη την κακοήθειά τους. Υπάρχουν όμως και κάποιοι στους οποίους, εξαιτίας της μακρόχρονης συναναστροφής και έχοντας αποκτήσει πείρα των όσων έχουν πράξει, καθόλου δεν διέφυγαν αυτά. Ας παραλείψουμε να πούμε τα άλλα, τα οποία μπορεί κανείς να ακούσει από αυτούς που τα γνωρίζουν και τα διηγούνται, δηλαδή από πού και από τι είδους φαύλα και σκαιά έργα, ενώ προηγουμένως ανήκαν στους λαϊκούς, μετέβησαν στο μοναχικό σχήμα. Και πώς στην ιερωσύνη και στους εκκλησιαστικούς καταλόγους παρεισέφρησαν κρυφά και με διαφθορά. Έπρεπε λοιπόν, αφού είχαν χαρακτήρα άσεμνο και αποτρόπαιο, να έχουν αποκτήσει και ανάλογες αντιλήψεις περί της πίστεως. Διότι συνήθως ο λόγος ακολουθεί τις πράξεις, ώστε μέσω του ενός να χαρακτηρίζεται το άλλο. Και ως συνέπεια αυτών, αγαπούν και την κενόδοξη φήμη. Διότι αυτό επιδιωκόταν από αυτούς με μεγάλο ζήλο. Και μάλιστα έγιναν ευκολονόητες και φανερές σε κάποιους οι προθέσεις τους. Σε αυτό το σημείο συνελήφθησαν να εκστομίζουν τέτοια λόγια, ότι ακόμη και αν χρειαζόταν να πουλήσουν την ίδια τους την ψυχή, θα επιδίωκαν με θράσος να παρεισφρήσουν στα ανάκτορα, ελπίζοντας παράλληλα ότι από εκεί θα εξασφάλιζαν την ικανοποίηση της γαστριμαργίας τους, επειδή τέτοιες σκέψεις και απόψεις έτρεφαν από παλιά. Διότι όντας ανθρωπάρια κρεατοθρεμμένα και εντελώς ακρατή, που ικανοποιούν το στομάχι τους και είναι υπερβολικά προσκολλημένα σε συβαριτικά συμπόσια, υπηρετούν σαν μισθωτοί και παράσιτα την κοιλιά τους. Των οποίων Θεός είναι η κοιλιά, και η δόξα τους βρίσκεται στην αισχύνη τους.

ΞΒ΄. Από όσα ειπώθηκαν, άλλα μεν ανήκουν σε υλικούς και φιλόσαρκους ανθρώπους, των οποίων θεός είναι η κοιλιά και η ύβρις του κορεσμού· των οποίων ο νους είναι σκοτεινός από μια ζωή αμελή και φθαρμένη στα πάθη, και τους οποίους εξαπατούν με φαντασίες και εμπαίζουν οι δαίμονες. Άλλα πάλι ανήκουν σε σπουδαίους ανθρώπους, που καθαρίζουν τα αισθητήρια της ψυχής τους και μέσω των ορατών ωφελούνται για την κατανόηση των θείων πραγμάτων και την πρόοδο της πνευματικής τους αναβάσεως. Άλλα, τέλος, ανήκουν στους τελείους, οι οποίοι ενεργούνται από το Θείο Πνεύμα και είναι ενωμένοι με τον Θεό μέσω της θεολογούσας ψυχής τους.

Ως προς αυτήν σφάλλουν εκείνοι οι οποίοι είτε άμεσα ειδωλολατρούν προσκυνώντας την κτίση παρά τον Κτίστη, όπως οι ασεβείς και οι ειδωλολάτρες, είτε έμμεσα μέσω της προσκόλλησης που έχουν στην ύλη και στα πράγματα του κόσμου, όπως οι πλεονέκτες, για τους οποίους είπε ο θείος Παύλος: «Νεκρώστε τα μέλη σας τα επί της γης, την πορνεία... και την πλεονεξία, η οποία είναι ειδωλολατρία». Και επιπλέον οι λαίμαργοι, για τους οποίους είπε ο ίδιος: «των οποίων θεός είναι η κοιλιά»· και γενικά όσοι έχουν υποκριτική ευλάβεια και όχι αληθινή· καθώς και όλοι εκείνοι που περιορίζουν την ευσέβεια σε εξωτερικά πράγματα και αμελούν τα βαρύτερα του νόμου, την κρίση, το έλεος και την πίστη.

Έτσι, ο έρωτας για τον Χριστό τον ανύψωνε πάνω από τη φύση και τον έκανε να έχει στον νου του μόνο Αυτόν. Και στέκεται στο μέσο του θεάτρου, υψώνει τα όσια χέρια του προς τον ουρανό και επικαλείτο τον Θεό για βοήθεια, και Τον παρακαλούσε να είναι παρών για να κατορθώσει να φέρει σε πέρας τον αγώνα πολύ εύκολα. Και Εκείνος ήταν παρών (πώς γινόταν άλλωστε να μην είναι;), και γεμίζει τον αθλητή με χάρη και τον αλείφει για τον αγώνα. Εκείνος δε, έχοντας επιτύχει απόλυτα όσα επιθυμούσε στις προσευχές του, ευχαριστούσε τον Θεό για αυτή την ταχύτατη βοήθεια. Και πρώτα δέχεται το χτύπημα στον γλουτό, έπειτα στην κοιλιά, και, καθώς τα σπλάχνα χύθηκαν αμέσως έξω, εκείνος ο γενναίος απείχε τόσο πολύ από το να καταβληθεί το φρόνημά του έστω και στο ελάχιστο από αυτά, ώστε συγκεντρώνει όσα χύθηκαν, και τα ρίχνει όλα πάνω στο κεφάλι του, για να καθαγιαστεί (νομίζω) και ο αθλητής άνωθεν και να φανερωθεί η περιφρόνηση που είχε για όλα τα σαρκικά, και ότι δεν σήμαιναν απολύτως τίποτα για αυτόν εκείνα που απασχολούν όλους αυτούς των οποίων θεός είναι η κοιλιά, καθώς εκείνος είχε το πολίτευμά του στους ουρανούς.

Έτσι κατανόησε τον λόγο, όχι ότι πρέπει να ορίσει και να πει τον ορισμό του ονόματος και του ρήματος σαν κάποια άλλη θέση, όπως τις θέσεις που μαθαίνουμε πριν από τα μαθήματα, αλλά ότι, όπως σε εκείνους που χτίζουν, πρέπει να θέσει τον ορισμό ως θεμέλιο, ίσως αποβλέποντας στην τρόπιδα του πλοίου, στην οποία ανάγει τα δικά του και την οποία κάνει παράδειγμα της δικής του ψυχής. Διότι εκείνη τον δικαιολογεί όταν σιωπά στις ερωτήσεις των νέων, και αντί για πλοίο γίνεται άγκυρα. Διότι, όταν απορούν για οτιδήποτε, αμέσως εκείνος καταφεύγει στο πλοίο και, αφού θυμηθεί το πολύ φορτίο και πόσο δύσκολο είναι να ανασύρει αυτά που θα ζητούσε κανείς από τα εμπορεύματα, και προσθέτοντας ότι έτσι έχουν τα πράγματα γι' αυτόν, αμέσως έλυσε την απορία και τους προτρέπει να αρκούνται σε αυτό· διότι βέβαια με το να αποδώσει απόλυτα τον λόγο, αρκούνται. Διότι έτσι τους εκπαίδευσε να μην βγάζουν άχνα όταν παραληρεί. Εγώ, λοιπόν, γι' αυτά μακαρίζω τον Γρηγορά που τους πείθει τόσο εύκολα, και θαυμάζω τη δύναμη του πλοίου, διότι όχι μόνο τον απαλλάσσει από πολλά πράγματα, αλλά προσθέτει και στους επαίνους· διότι μόλις φέρνει το πλοίο, απολαμβάνει και πολλά εγκώμια από τους νέους· δεν καταλαβαίνω όμως πώς εκείνοι πείθονται ότι η ψυχή του Γρηγορά μοιάζει με το πλοίο σε αυτό το σημείο, εκτός αν νόμισαν ότι ονομάζει την κοιλιά ψυχή και από αυτό ότι είναι μεγαλόψυχος. Διότι μόνο έτσι ταιριάζει κάπως το παράδειγμα· και δεν είναι καθόλου παράξενο, αφού υπάρχουν και εκείνοι των οποίων θεός είναι η κοιλιά.

Εάν λοιπόν ομολογούμε ότι αυτή η ενέργεια δεν είναι φυσική, αλλά προέρχεται από τις αντίπαλες δυνάμεις, θα μπορέσουμε, αναλαμβάνοντας εναντίον τους την πανοπλία του Χριστού, να αντισταθούμε στις μεθοδείες τους, εφόσον ο Σωτήρας μάς δωρίζει δύναμη για να πατάμε επάνω σε φίδια και σκορπιούς και επάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού, ώστε να έχουμε το θάρρος να λέμε, ενώ βρισκόμαστε στη σάρκα: «Εάν έβλεπα αδικία στην καρδιά μου, ας μην με εισακούσει ο Κύριος», και: «Χωρίς ανομία έτρεξα και κατεύθυνα την πορεία μου», δηλαδή χωρίς κανένα σαρκικό πάθος (βαδίζω εύκολα προς την ουράνια πολιτεία, επιδιώκοντας τον σκοπό για το βραβείο της άνω κλήσεως). Διότι, αφού απαλλαγούμε από κάθε πάθος, ας τολμήσουμε να πούμε: «Όχι μόνο τηρήσαμε την πίστη, αλλά και τελειώσαμε τον δρόμο». Επειδή δεν πρέπει μόνο να πιστεύουμε στον Χριστό, αλλά και να συμπάσχουμε μαζί Του, σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί: «Διότι σε εσάς χαρίστηκε όχι μόνο το να πιστεύετε στον Χριστό, αλλά και το να πάσχετε για Εκείνον». Διότι το να πιστεύει κανείς απλώς στον Θεό είναι ίδιον εκείνων που φρονούν τα επίγεια, για να μην πω ότι είναι γνώρισμα και των ακάθαρτων πνευμάτων που λένε: «Γνωρίζουμε ποιος είσαι, Υιέ του Θεού». Διότι και οι δύο αυτές καταστάσεις είναι εχθρικές προς τον Θεό, ή μάλλον προς τον σταυρό, όπως λέει ο απόστολος: «Οι εχθροί του σταυρού του Χριστού, των οποίων το τέλος είναι η απώλεια, και η δόξα τους βρίσκεται στην αισχύνη τους, οι οποίοι φρονούν τα επίγεια».

Βλέπεις ότι όχι μόνο οι αποστατικές δυνάμεις είναι εχθροί του σταυρού, αλλά και «αυτοί που φρονούν τα επίγεια», διότι υποκινούνται από αυτές ακριβώς. Το να πιστεύει κανείς στον Χριστό είναι κοινό σε όλη την κτίση και σε κάθε προαίρεση, αγαθή και φαύλη, το να συμπάσχει όμως με τον Χριστό και να συνδοξάζεται είναι γνώρισμα μόνο εκείνων που σταύρωσαν τον εαυτό τους για τον κόσμο αυτό και βάσταξαν «τα στίγματα του Χριστού» στα δικά τους σώματα.

Η Απόκρεως, λοιπόν, έφτασε. Μην στρέψετε εκεί τα στόματα και τα μάτια σας, όπου προηγουμένως ματαιοπονούσαμε. Επειδή κάποιοι τρέφουν τον εαυτό τους «σαν σε ημέρα σφαγής», αυτοί που υπηρετούν την κοιλιά τους είναι οι ίδιοι κοιλιά, «για τους οποίους θεός», λέει, «είναι η κοιλιά και η δόξα τους βρίσκεται στην αισχύνη τους». Φέρε μου, λοιπόν, κάποιον από αυτούς μετά από εκείνη την ασωτία και θα τον δεις να αναδίδει δυσοσμία κρασιού, και μάλιστα χαλασμένου, όπως λέγεται, χωρίς να αποκομίζει τίποτα από όσα κόπιασε, παρά μόνο ερυγές και αηδίες και πονηρές αλλοιώσεις και της ψυχής και του σώματος. Είναι αυτό επιθυμητό; Πες μου. Είναι αυτό άξιο επιδίωξης; Καθόλου, αλλά είναι κάτι που πρέπει να αποφεύγεται απολύτως, το χείριστο όλων. Εσύ, τέκνο μου, ικανοποίησε την αναγκαία χρεία με τα απαραίτητα, χωρίς κρέατα και χωρίς μέθη, και μάλλον γέμισε τον εαυτό σου και γιόρτασε αληθινά, και εντελώς αντίθετα εόρτασε την Απόκρεω με τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος: την ειρήνη, την αγάπη, την ελπίδα, την πίστη, την προσευχή, την ψαλμωδία, την στιχολογία, την υπακοή, την ταπείνωση, την αγρυπνία, την εγρήγορση, την ακακία, την απλότητα, την καθαρότητα του νου, την κατάνυξη, το καθαρτήριο δάκρυ. Και δες πόσο καλά πέρασες την Απόκρεω, δες πόσο καλά γιόρτασες, περισσότερο από τους βασιλείς, από τους άρχοντες, από κάθε άνθρωπο που ζει εμπαθώς.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΛΖ΄: ΟΤΙ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΟΡΤΑΖΟΥΜΕ ΜΕ ΚΡΑΙΠΑΛΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΥΣΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΜΝΗΜΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ. Αδελφοί και πατέρες, οι εορτές ήδη παρήλθαν, και τα Θεοφάνια και τα Επιφάνια, τις οποίες αξιωθήκαμε να εορτάσουμε προς τιμήν του Κυρίου και Θεού μας, σε τούτη εδώ την εσχατιά. Και δεν είναι λυπηρό αυτό, αλλά μάλλον ιδιαίτερα χαρμόσυνο, το ότι για χάρη Εκείνου που κένωσε τον εαυτό Του για εμάς και έλαβε μορφή δούλου, βρισκόμαστε εξόριστοι και ζούμε υπό διωγμό. Διότι τι άλλο σημαίνει εορτάζω παρά το να προσκολλώμαι στον Θεό; Και προσκολλάται κανείς στον Θεό περισσότερο μέσω της απομάκρυνσης από τα υλικά αγαθά και της έλλειψης προσκόλλησης στον κόσμο τούτο. Διότι τι να πούμε για εκείνους που διαμένουν «σε ερημιές και όρη και σπήλαια και στις οπές της γης»; Ότι δεν εορτάζουν; Κι όμως, αυτοί εορτάζουν περισσότερο από τους άλλους, μέσω της ησυχίας, με τρόπο υψηλότερο και πιο θεοειδή, ενώ όσοι θεωρούν ως εορτασμό τις τρυφές και τις κραιπάλες, τα ξεφαντώματα και τα ποτά, εξαπατούν τον εαυτό τους χωρίς να το καταλαβαίνουν, αυτούς που και η θεία Γραφή ταλανίζει λέγοντας: «Τρυφήσατε πάνω στη γη και σπαταλήσατε, θρέψατε τις καρδιές σας σαν σε ημέρα σφαγής». Διότι οι τέτοιοι άνθρωποι μοιάζουν με χοίρους έτοιμους για σφαγή, των οποίων «ο Θεός είναι η κοιλιά τους, και η δόξα τους βρίσκεται στην αισχύνη τους». Επομένως, το εορτάζειν ανήκει περισσότερο σε εμάς, εφόσον βέβαια προσέχουμε τον εαυτό μας και πολιτευόμαστε επαξίως της επαγγελίας και της ομολογίας του Χριστού.

Γιατί; Για να κερδίσουν τον Χριστό, για να τύχουν των αγαθών που υπερβαίνουν τον νου· επειδή «τα μεν ορατά είναι πρόσκαιρα, ενώ τα αόρατα αιώνια.» Δεν είναι ωραίος ο ήλιος; Αλλά και αυτός λίγο αργότερα «θα σκοτιστεί.» Δεν είναι ωραία η σελήνη; Αλλά και αυτή «δεν θα δώσει το φως της». Δεν είναι ωραία τα άστρα; Αλλά και αυτά «θα πέσουν.» Δεν είναι ωραίος ο ουρανός; Αλλά και αυτός σαν ένδυμα θα παλιώσει, και όλα θα αλλάξουν, και πρέπει να δημιουργηθούν «καινούργιοι ουρανοί, και καινούργια γη,» σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί· και η ζωή που προσδοκούμε μετά του Χριστού και μαζί με τον Χριστό θα είναι μακάρια και ανείπωτη. Τέτοιες είναι λοιπόν οι υποσχέσεις· και με αυτές τις σκέψεις ας βοηθούμε τους εαυτούς μας, αδελφοί, νικώντας τα αισθητά με όσα βρίσκονται πάνω από τις αισθήσεις, και καταστέλλοντας τον έρωτα της σάρκας με τον θείο έρωτα, και όπως διδάσκει ο Απόστολος: «Τα άνω να ζητάτε, όπου βρίσκεται ο Χριστός καθήμενος στα δεξιά του Πατρός· τα άνω να φρονείτε, όχι τα επίγεια,» όπως μερικοί άνθρωποι, που σαν τα γουρούνια κυλιούνται στον βούρκο των επιθυμιών, και καταποντίζονται στα τέλματα των παθών, «των οποίων το τέλος είναι η απώλεια, και η δόξα τους βρίσκεται στην αισχύνη τους.»