Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 4:7

Διότι ο Κύριος θα συνάξει τους εκλεκτούς του, λέει, «από τους τέσσερις ανέμους», δηλαδή από παντού. Και με την έλευση του Πνεύματος, δεν έχουμε πλέον ανάγκη από τίποτε για τη μακάρια ζωή. Γι' αυτό προσθέτει: «και έζησαν και στάθηκαν στα πόδια τους»· έχοντας απομακρυνθεί κατά το μεγαλύτερο μέρος από τη γη και τα γήινα, και αγγίζοντάς τα μόνο τόσο όσο είναι ανάγκη, στρέφοντας δε προς τον ουρανό ήδη και την εδώ ζωή· διότι τέτοιους μας κατέστησε ο Σωτήρας από τη δική του πλευρά. Και πρώτα μεν ήμασταν οστά πολλά και ξηρά, τώρα όμως αποτελούμε σύναξη, έχοντας εξομοιωθεί με το κυρίως Ένα και έχοντας μέσα μας την ειρήνη που υπερέχει κάθε νου.

Ποιο είναι, λοιπόν, το πρώτο αίτημα αμέσως; «Υπέρ της άνωθεν ειρήνης και της σωτηρίας των ψυχών ημών.» Αφού δίδαξε προηγουμένως με ποια διάθεση πρέπει να προσευχόμαστε, τώρα διδάσκει και τι πρέπει να ζητάμε πρώτα: την άνωθεν ειρήνη και τη σωτηρία των ψυχών. Διότι έτσι πρόσταξε ο Χριστός να ζητάμε: «πρώτα τη βασιλεία του Θεού και τη δικαιοσύνη αυτού»· διότι η μεν σωτηρία των ψυχών σημαίνει τη βασιλεία, η δε άνωθεν ειρήνη σημαίνει τη δικαιοσύνη του Θεού· για την οποία ο Παύλος είπε: «Η ειρήνη του Θεού η υπερέχουσα πάντα νουν»· την οποία ο Κύριος άφησε στους αποστόλους όταν ανέβαινε προς τον Πατέρα: «Ειρήνη», λέγοντας, «σας αφήνω, την ειρήνη τη δική μου σας δίνω». Διότι, όπως ακριβώς η λέξη δικαιοσύνη εκεί δεν σημαίνει μόνο την ίση κατανομή, αλλά δηλώνει γενικά κάθε είδος αρετής, έτσι και η λέξη ειρήνη εδώ έχει καθολική σημασία· διότι αποτελεί τον καρπό όλων μαζί των αρετών και κάθε πνευματικής φιλοσοφίας. Επειδή δεν είναι δυνατόν να αποκτήσει την τέλεια ειρήνη εκείνος που υστερεί σε κάποια αρετή, αλλά είναι ανάγκη, αυτός που πρόκειται να έχει ειρήνη, να περάσει μέσα από όλες τις αρετές.

Διότι, όπως ακριβώς η φιλανθρωπία είναι άρρητη και η αγάπη του Θεού για το γένος μας υπερβαίνει τον ανθρώπινο λόγο και αρμόζει μόνο στη θεία αγαθότητα, επειδή αυτή είναι «η ειρήνη του Θεού η υπερέχουσα πάντα νουν», κατά τον ίδιο τρόπο είναι επόμενο και η ένωση με αυτούς που αγαπά να είναι ανώτερη από κάθε ένωση που θα μπορούσε κανείς να συλλογιστεί, και να μην μπορεί να συγκριθεί με κανένα παράδειγμα.

Αυτήν νομίζω την ειρήνη αφήνοντας στον κόσμο και μέσω των μαθητών, σαν ένα είδος αρραβώνα, λέγει: «Την δική μου ειρήνη σας δίνω, και σας την αφήνω, και όχι όπως ο κόσμος δίνει την ειρήνη». Συμφωνώντας με αυτά και ο γνήσιος μαθητής λέει: «Η ειρήνη του Θεού, η οποία υπερέχει κάθε νου, θα φρουρήσει τις καρδιές σας». Και: «Εφόσον δικαιωθήκαμε από την πίστη, έχουμε ειρήνη με τον Θεό μέσω του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, μέσω του οποίου έχουμε αποκτήσει και την προσέγγιση». Διότι εδώ βεβαίως δεν πρέπει να εννοούμε την ειρήνη από τους πολέμους ή την ειρήνη μεταξύ μας, αλλά προφανώς την ειρήνη του καθενός με τον εαυτό του, και μέσω αυτής προς τον δοτήρα της και χορηγό της ατάραχης σωτηρίας μας, η οποία και φρουρεί τις καρδιές μας και υπερέχει από κάθε νου, και την οποία ο κόσμος δεν μπορεί να δώσει.

Όπως, λοιπόν, και ο θείος Παύλος λέγεται ότι έχει γνωρίσει τον Θεό, έχοντας γνωρίσει ότι Αυτός βρίσκεται υπεράνω κάθε νοήσεως και γνώσεως, γι' αυτό και λέει ότι είναι ανεξιχνίαστες οι οδοί Του και «ανεξερεύνητα τα κρίματά Του» και ανεκδιήγητες οι δωρεές Του και ότι η ειρήνη Του υπερέχει «πάντα νουν», επειδή βρήκε Εκείνον που είναι υπεράνω πάντων και γνώρισε τούτο πέρα από κάθε νόηση: ότι βρίσκεται επέκεινα των πάντων, όντας ο αίτιος των πάντων.

Διότι όλη η μέριμνα που επιδείχθηκε από τον Θεό μέσω των πατέρων, μέσω των προφητών, μέσω των πατριαρχών, μέσω του νόμου, και εσχάτως και μέσω της ίδιας της παρουσίας και ελεύσεως του Κυρίου, έγινε για τη νοερή και λογική ουσία της πολύτιμης ψυχής που πλάστηκε «κατ' εικόνα» Του, και για τη διόρθωση και ίαση του νου και των λογισμών από τη μεγάλη πτώση των παθών, τα οποία υπέστη η ψυχή πέφτοντας στα πνεύματα της «πονηρίας» και στις «αρχές» και στις «εξουσίες» και στους «κοσμοκράτορες του σκότους» εξαιτίας της αρχικής παράβασης του Αδάμ, μέσω της οποίας ενδύθηκε τα πάθη των αμαρτημάτων της κακίας και εξαιτίας αυτών κατέστη αλλότρια προς τον Θεό. Διότι, φανερώνοντας την ίαση και τη λύτρωση της νοερής ουσίας της ψυχής, ο απόστολος λέει: «η ειρήνη του Χριστού, η οποία υπερέχει κάθε νου, θα φρουρήσει τις καρδιές σας» και τους διαλογισμούς σας «εν Χριστώ», ώστε η ίαση των τραυμάτων της ψυχής και η ανάσταση από την πτώση του νου είναι αυτή: το να προσδεθούν τα διανοήματα και τα φρονήματα και οι λογισμοί της ψυχής στον Χριστό, και, μέσα στο ουράνιο φως του πνεύματος της ειρήνης Του, να φυλάσσεται και να φρουρείται η υπόσταση της ψυχής μαζί με το κτήμα των λογισμών της από τα πνεύματα του σκότους, από τους πονηρούς και υλικούς και μάταιους λογισμούς.

Πράγματι, αδελφοί, δεν υπάρχει τίποτα καλύτερο στον κόσμο από το να μην έχει κανείς τίποτα από τον κόσμο, ούτε να θέλει να κάνει χρήση κάτι περισσότερου από την αναγκαία χρεία του σώματος, ή να επιδιώκει την περιποίησή του ή την απόλαυσή του, αλλά όπως έχει γραφτεί, να περιπατεί κατά το Πνεύμα και να μην εκτελεί την επιθυμία της σάρκας. Και ως αναγκαία χρεία ο λόγος εννοεί τον άρτο και το νερό, το ένδυμα και τη στέγη, σύμφωνα με τον θείο απόστολο: Έχοντας διατροφή και σκεπάσματα, με αυτά θα αρκεστούμε. Αν πάλι χρειαζόμαστε κάτι περισσότερο από αυτά, οπωσδήποτε Εκείνος θα μας το παράσχει, εφόσον ελπίζουμε και πιστεύουμε σε Αυτόν, Εκείνος που χάρισε τα μεγαλύτερα και χορταίνει κάθε ζωντανό πλάσμα με την ευδοκία Του. Μόνο ας εγκαταλείψουμε όλα τα άλλα της πρόσκαιρης ζωής, εννοώ την κενή δόξα, τον φθόνο, την έριδα μεταξύ μας, τον δόλο, τον γογγυσμό, την εριστικότητα και όλα όσα είναι αποτρόπαια στον Θεό και φέρνουν σε κίνδυνο την ψυχή. Ας ποθήσουμε δε με όλη μας την ψυχή εκείνα που ο Θεός μας προστάζει να ασπαστούμε, την πνευματική πτωχεία, την οποία ο λόγος ονομάζει ταπείνωση, το αέναο πένθος νύχτα και μέρα, από το οποίο πηγάζει η χαρά της ψυχής και η παρηγοριά κάθε ώρα για όσους αγαπούν τον Θεό. Διότι από αυτό, σε όλους όσους αγωνίζονται με αλήθεια, κατορθώνεται και η πραότητα· πεινούν και διψούν για τη δικαιοσύνη, και αναζητούν πάντοτε τη βασιλεία του Θεού, η οποία υπερβαίνει κάθε ανθρώπινο νου.

Τι λοιπόν; Θα ονομάσεις Θεό την αγάπη των ανθρώπων; Μακριά από τέτοια βλασφημία! Αλλά την ειρήνη μεταξύ μας, η οποία έγκειται στο να μη συγκρουόμαστε ή να μη διαφωνούμε για κάτι, αυτό θα πεις πως είναι «η ειρήνη που υπερβαίνει κάθε νου»; Σε καμία περίπτωση.

Όπου, λοιπόν, αυτό έχει κατορθωθεί, εκεί αναδεικνύεται ο αποστολικός βίος, εκεί υπάρχει η ειρήνη του Θεού, η υπερέχουσα πάντα νουν, εκεί η άλυπη και μακάρια ζωή, εκεί η χορεία των φρονίμων παρθένων, εκεί ο Νυμφίος Χριστός βρίσκεται στο μέσο, βλέποντας και βλεπόμενος, νοερά τρέφοντας και τρεφόμενος, προσφέροντας γλυκύτητα και δεχόμενος γλυκύτητα, αγαπώντας και ανταγαπώμενος, επειδή τρέφει με τις φωτεινές του δωρεές και τρέφεται με την πρόοδο του καθενός στην αρετή· διότι πεινά για τη σωτηρία του καθενός και τρόπον τινά επισκέπτεται τη συκιά· και αν μεν βρει σε αυτήν θεόβλαστο καρπό, με αυτόν τρέφεται, εάν όμως όχι, την καταριέται, όπως ακριβώς διηγείται το Ευαγγέλιο.

Αυτή είναι η ειλικρινής πίστη των Χριστιανών, αυτή είναι η μαρτυρία της ομολογίας του Χριστού. Όποιος πιστεύει αντίθετα από αυτά, ας είναι ανάθεμα από τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, καθώς λέει ο Παύλος, ότι, ακόμη και αν εμείς ή άγγελος από τον ουρανό σας κηρύξει ευαγγέλιο διαφορετικό από αυτό που σας κηρύξαμε, ας είναι ανάθεμα. Όπως έχω προείπει, και πάλι λέω: αν κάποιος σας κηρύξει ευαγγέλιο διαφορετικό από αυτό που παραλάβατε, ας είναι ανάθεμα. Επειδή, λοιπόν, εσύ δεν τα διατύπωσες αυτά λεπτομερώς στις επιστολές σου, υπάρχει κάθε ανάγκη να ομολογήσεις ότι έτσι πιστεύεις. Και αυτό πώς θα γίνει; Με το να υπογράψεις στο τέλος αυτής ακριβώς της επιστολής σύμφωνα με το εσωκλειόμενο έγγραφο. Και έτσι η ειρήνη του Θεού, η οποία υπερέχει κάθε νου, θα φρουρήσει και θα κατευθύνει και εμάς και εσάς ώστε με ένα πνεύμα και μία καρδιά να πιστεύουμε και να λατρεύουμε την Αγία Τριάδα για τη σωτηρία των δικών μας ψυχών και του λαού που διαιρέθηκε σε δύο μέρη, απέναντι στον κύριο Ιωαννίκιο, τον πνευματικό μας πατέρα, και σε σένα τον τίμιο πατέρα και αδελφό μας.

{"chunk_id":"","translation":"Διότι, όπως ακριβώς ο ίδιος, αν και είναι σκοτάδι, «μετασχηματίζεται σε άγγελο φωτός», έτσι βέβαια γνωρίζει να μετασχηματίζει και το κακό σε καλό, το πικρό σε γλυκό, το σκοτεινό σε φωτεινό, το άσχημο σε εύσχημο, το θανάσιμο σε ζωογόνο· και εξαιτίας αυτού, ο παμπόνηρος δεν παύει ποτέ να πλανά τον κόσμο. Αλλά εμείς, αδελφοί, ας μην πλανηθούμε από τις ποικίλες απάτες του, ούτε να πάθουμε το ίδιο με τα πουλιά, τα οποία, πλησιάζοντας με λαιμαργία τη φαινομενική τροφή, πέφτουν στην παγίδα του κυνηγού· αλλά απορρίπτοντας ως σκύβαλα τα επικαλύμματα της κακίας, ας δούμε νοερά το κακό γυμνό, και ας το αποφύγουμε ολότελα. Επιπλέον, ας είμαστε συνεπείς στις καθορισμένες ψαλμωδίες, πρόθυμοι στις υμνολογίες, προσεκτικοί στις αναγνώσεις, κάνοντας γονυκλισίες σύμφωνα με το καθορισμένο μέτρο σε κάθε ώρα· «εργαζόμενοι με τα ίδια μας τα χέρια», διότι είναι καλό να εργάζεται κανείς, και επειδή εκείνος που δεν εργάζεται δεν κρίθηκε άξιος ούτε να τρώει· βαστάζοντας ο ένας τα βάρη του άλλου, διότι άλλος μεν είναι ασθενής, άλλος δε ισχυρός· χρησιμοποιώντας με μέτρο το φαγητό, το ποτό και τα υπόλοιπα αναγκαία, ώστε να μη ζηλεύουμε όσους πράττουν τα πονηρά, αλλά να δείχνουμε ζήλο για το καλό· και πάνω από όλα, ας είμαστε καλοί μεταξύ μας, εύσπλαχνοι, επιεικείς, ευπειθείς, γεμάτοι έλεος και αγαθούς καρπούς. «Και η ειρήνη του Θεού, η οποία υπερέχει κάθε νου, θα φρουρήσει τις καρδιές σας και τα νοήματά σας.»}```

Επομένως, και εμείς, στηριζόμενοι στις αποστολικές διδασκαλίες, αλλά και σε εκείνες των αγίων πατέρων μας —διότι τα ίδια διακηρύσσουν και εκείνοι συμφωνώντας με τον Απόστολο— ας απέχουμε από την κοινωνία των αιρετικών και των ασταθών που παρασύρθηκαν από αυτούς, και ας κρατήσουμε την ακριβή ομολογία, «στην οποία στεκόμαστε και καυχόμαστε με την ελπίδα της δόξας του Θεού», ρυθμίζοντας τη ζωή μας και με όλα τα άλλα πνευματικά κατορθώματα, «για να είμαστε τέλειοι και ακέραιοι, χωρίς να υστερούμε σε τίποτα», «και η ειρήνη του Θεού, που υπερέχει από κάθε νου, θα φρουρήσει τις καρδιές μας και τα νοήματά μας εν Χριστώ Ιησού» τον Κύριό μας, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων.