Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 103:24

Αυτό θαυμάζοντας και ο Δαβίδ, λέει: «Θεμελίωσες τη γη πάνω στα ύδατα, και διατηρείται με τη διαταγή σου, διότι τα σύμπαντα είναι δούλα σου»· και: «Πόσο μεγαλύνθηκαν τα έργα σου, Κύριε· τα πάντα τα εποίησες με σοφία»· και: «Διότι αυτός», λέει, «είπε και έγιναν, αυτός έδωσε εντολή και κτίστηκαν». Αλλά βέβαια και το να λέγεται ότι μίλησε δεν εκλαμβάνεται θεοπρεπώς, αλλά ανθρωπίνως εξαιτίας της δικής μας αδυναμίας· διότι ο Θεός προφορικά ούτε μιλά ούτε διατάζει, αλλά μόνο θέλει και εννοεί· και το εννόημα της θελήσεώς Του γίνεται αμέσως έργο. Και αυτό, αποσαφηνίζοντάς το μια άλλη Γραφή, έλεγε προς τον Θεό ότι μόνο εννόησας και τα πάντα παρουσιάστηκαν ενώπιόν σου· δεν είπες, δεν διέταξες, λέει, αλλά μόνο εννόησας, και αμέσως τα πάντα παρουσιάστηκαν ενώπιόν σου, και ο ουρανός και η γη και όλα όσα υπάρχουν μέσα σε αυτά.

Χωρίς να βγαίνεις έξω από το κελλί σου, κάθε μέρα να εξέρχεσαι ως άνθρωπος στο πνευματικό σου έργο και στην εργασία σου μέχρι το βράδυ της ζωής σου, για να πεις με χαρά: «Πόσο μεγαλύνθηκαν τα έργα σου, Κύριε, όλα», και τα δικά μου, «με σοφία τα εποίησας». Να νήφεις και να προσέχεις από τους μεμψίμοιρους και γογγυστικούς λογισμούς, ώστε να μην αποδειχθείς φορτικός και ενοχλητικός σχετικά με το φαγητό σου, το ποτό σου και τον φωτισμό του κελλιού σου, αλλά να αρκείσαι με ευγνωμοσύνη σε όσα βρίσκονται με ευκολία· διότι, αν για κάθε άνθρωπο είναι αξιέπαινες η εγκράτεια και η ολιγάρκεια, πολύ περισσότερο είναι για τον μοναχό, τον αναχωρητή και τον ησυχαστή. Διότι και εγώ πολλές φορές θέλησα να μου δοθούν έστω δέκα κόκκοι βρεγμένοι σε νερό κατά την πάνδημη εορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού, αλλά δεν μου δόθηκαν, ούτε με θυμήθηκαν· και εγώ έκρινα ότι αυτό δεν έγινε από περιφρόνηση, αλλά εξαιτίας του μεγάλου πλήθους του λαού και επειδή ήμουν κρυμμένος και δεν μπορούσαν να με δουν εύκολα· και αυτό δεν συνέβη μόνο μία φορά, αλλά και σε διάφορες περιόδους πανηγύρεων, καθώς μάλιστα δεν κατανάλωνα τίποτε από όσα ψήνει η φωτιά. Και εγώ δεν ήθελα να τα πω αυτά, όμως τα είπα για να σε παρακινήσω σε υπομονή, αδελφέ. Έτσι λοιπόν, αφού τελειώσεις καλά τον δρόμο σου με τη βοήθεια του Θεού και φτάσεις σε καλό τέλος με τη χάρη του Χριστού, θα δοξαστεί οπωσδήποτε μέσα από τα καλά σου έργα ο Πατέρας μαζί με τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα· και Εκείνος υποσχέθηκε να αντιδοξάζει αυτούς που Τον δοξάζουν.

Αλλά για τη σύνεσή του δεν υπάρχει μέτρο, ούτε γνώρισε κανείς τον νου του Κυρίου. Αν πάλι τον θεωρούν ως κάποιον που δεν φροντίζει για την επιστροφή των αμαρτωλών ή δεν προνοεί, τότε ποιος είναι αυτός που λέει μέσω της φωνής των αγίων, ότι «Δεν θέλω τον θάνατο αυτού που πεθαίνει, παρά μόνο να επιστρέψει από τον δρόμο του, και να ζήσει η ψυχή του»· και «όταν εγώ πω στον ασεβή, "με θάνατο θα θανατωθείς", και εκείνος αποστραφεί από τον δρόμο του και πράξει το δίκαιο και τη δικαιοσύνη, και πορευτεί με τα προστάγματα της ζωής, τότε θα ζήσει και δεν θα πεθάνει· όλες οι αμαρτίες του που έπραξε δεν θα μνημονευθούν πια»; Ή μήπως τον θεωρούν ως κάποιον που υστερεί έστω και λίγο σε σοφία και δικαιοσύνη; Και ποιος θα μπορούσε να μετρήσει την άβυσσο της σοφίας, ή μάλλον της ίδιας της αυτοσοφίας; Διότι με τη σοφία εξέτεινε τον ουρανό, θεμελίωσε τη γη και γενικά τα πάντα τα εποίησε με σοφία. Και ότι είναι αγαθός, και όλα τα άλλα για τα οποία από όλους εξυμνείται και δοξάζεται· γιατί πρέπει να καταπιανόμαστε με τα μεγαλεία του Θεού που υπερβαίνουν την ανθρώπινη κατανόηση και τον λόγο, και να αποτολμούμε τα ανέφικτα;

78. Αυτά λοιπόν που πηγάζουν από τους αθέμιτους λόγους τους, γεμάτα παρανομία και αθεΐα, για να το πούμε με συντομία, είναι τέτοιου είδους· για να μη φανούμε κι εμείς ότι συμπράττουμε στην παρανομία, ενδιατρίβοντας περισσότερο σε αυτά. Αφήνοντάς τα λοιπόν κατά μέρος, και αποστρεφόμενοι την αηδία και τη δυσφορία των εμετών τους, ας στρέψουμε το βλέμμα μας προς την ορθότητα των αληθινών δογμάτων και το φως της αλήθειας. Ομολογούμε λοιπόν και μεγαλόφωνα κηρύσσουμε ότι ο Χριστός είναι αληθινά Θεός κατά φύση, και Υιός του Θεού· ο οποίος συγκατέβηκε στο μέτρο των κτισμάτων από υπερβολική αγαθότητα. Και επειδή εγνώριζε και ήθελε και μπορούσε να σώσει, μας έσωσε και μας λύτρωσε από τη διαβολική πλάνη, και μας χάρισε το δώρο της θεογνωσίας. Όντας δε σοφία του Θεού και Πατρός, καθόλου δεν είναι δυνατόν να αγνοεί κάτι από όλα όσα υπάρχουν. Διότι είναι ο δημιουργός όλων των όντων, και τίποτα από όσα έχουν δημιουργηθεί από αυτόν δεν θα βρεθεί εκτός της γνώσεώς του. Διότι «Ο Θεός», λέγει η Γραφή, «με τη σοφία θεμελίωσε τη γη, και ετοίμασε τους ουρανούς με φρόνηση». Και όλα γενικώς με σοφία τα εποίησε. Και, «Σε αυτόν είναι κρυμμένοι όλοι οι θησαυροί της σοφίας και της γνώσεως». Και αυτός είναι ο χορηγός της σοφίας, ο οποίος καθιστά σοφή κάθε λογική φύση με τη σοφοποιό δύναμή του, διότι της σοφίας και της συνέσεώς του δεν υπάρχει αριθμός· εάν δε αυτός είναι που λέγει.

Έτσι, ισόθεε βασιλιά, μεγαλύνθηκαν τα έργα σου, έτσι τα έπραξες όλα με σοφία, συνδέοντάς τα με την ευσέβεια και συνδυάζοντας μαζί την ανδρεία και τη φρόνηση, έχοντας επιπλέον ως συνεργάτιδα και ικανή βοηθό στους κόπους την πραγματικά ανδρεία ανάμεσα στις γυναίκες, την κυρία μας και βασίλισσα, η οποία όχι μόνο παραστέκεται στα δεξιά σου με το πρέπον γυναικείο σχήμα ντυμένη με χρυσά κρόσσια, στολισμένη δηλαδή με τις θεάρεστες πράξεις και κλίνοντας την ακοή της προς όσα είναι ευάρεστα σε εσένα, αλλά σε πολλές περιπτώσεις, όπως ακριβώς η Αθηνά κατατρόπωσε τους Γίγαντες στη Φλέγρα, έτσι και αυτή υπέταξε και κατανίκησε τους φιλοτάραχους και τους στασιαστές. Και ούτε της διέφυγε κάποια κρυφή και μυστική συνωμοσία πονηρών ανδρών, ούτε, παραμένοντας στους χώρους των ανακτόρων κατά τους καιρούς των εκστρατειών σου και των επιχειρήσεων εναντίον των βαρβάρων, δείχνει ότι η παραμονή της εκεί και η χωρική σας απόσταση είναι ανώφελη για την εξουσία σου, με το να μη σε συνδράμει στα πολεμικά έργα αν και είσαι απών.

Δεν ήταν λοιπόν δυνατόν ο ήλιος, που είναι από τη φύση του ακαταπόνητος, να ησυχάζει, ούτε βέβαια ο αετός να μαζέψει για πολύ τα φτερά του και να μην πετά ψηλά στον αέρα. Γι' αυτό ο βάρβαρος αυτός, βλέποντάς σε να ακολουθείς άλλη πορεία, εξέλαβε το γεγονός ως ραστώνη και φαντάστηκε την παύση των κόπων σου. Εσύ όμως, γίνεσαι πάλι πολυμήχανος και, τρέχοντας πάλι μετά από λίγο τον δρόμο που βάδιζες προηγουμένως, απέδειξες έμπρακτα ότι τα πάντα είναι υποταγμένα στη φρόνηση και τίποτε στον κόσμο δεν μπορεί να την ανταγωνιστεί. Ώ, τι άριστη που ήταν εκείνη η παρότρυνση των σκύλων! Ώ, εκείνα τα κρωξίματα του κυνηγετικού πτηνού! Τα οποία σε συνέδραμαν, ως πάρεργο της οδοιπορίας, στο κυνήγι θηραμάτων μιας μικρής πόλης δίχως πτηνά. Τι να πρωτοπώ για σένα; Την εύστοχη αυτή επινόηση; Τη στρατηγική σου μέθοδο ή την επιστροφή μιας πόλης που είχε αποστατήσει από εμάς για χρόνια; Τη δεύτερη έξοδο σε μάχη και την προέλαση προς άλλα τρόπαια, ή την πτώση του αλαζόνα βαρβάρου σε ταπείνωση και τη δική μας άνοδο και εξύψωση σε αθάνατο κλέος; Έτσι, τα πάντα εν σοφία εποίησας.

Την Τετάρτη της δεύτερης εβδομάδας, κοντάκιο για τον γάμο στην Κανά, το οποίο φέρει την εξής ακροστιχίδα: «το έπος του ταπεινού Ρωμανού», ήχος πλάγιος β' ... προς το: Τω τυφλωθέντι. Προοίμιο. Εσύ που ως δυνατός μετέτρεψες το ύδωρ σε οίνο, μετάτρεψε σε χαρά τη θλίψη που με συνέχει εξαιτίας των αμαρτιών, διά της Θεοτόκου, Χριστέ ο Θεός, εσύ που δημιούργησας τα πάντα εν σοφία.

Αν και, λοιπόν, γεννήθηκε από παρθενική και παναγία μήτρα, δεν αποστρέφεται όμως τους δεσμούς του γάμου Εκείνος που τα πάντα δημιούργησε με σοφία. Γι' αυτό, Εκείνος που δεν είχε σχέση με θνητό γάμο, ο μόνος άγιος και φοβερός, παρευρέθηκε σε νυφικό θάλαμο, όπως μας δίδαξε ο θείος Ιωάννης, ότι Εκείνος που προήλθε από ωδίνες χωρίς νυμφική ένωση ήλθε στους γάμους. Εκείνος που επιβαίνει στους ώμους των Χερουβείμ, ενώ βρίσκεται αχώριστος στους κόλπους του Πατρός, ανακλίθηκε σε φθαρτή κλίνη. Συνεστιάστηκε με αμαρτωλούς Εκείνος που δεν γνώρισε αμαρτία, για να αναδείξει τον γάμο τίμιο με την παρουσία Του, Εκείνος που τα πάντα δημιούργησε με σοφία. Από εκεί ευλόγως παίρνοντας αφορμή, έγραψε ο μέγας Παύλος διακηρύσσοντας ότι ο γάμος είναι τίμιος και η συζυγική κλίνη αμίαντη. Διότι μέσω του γάμου λάμπουν οι παρθένες, αφού μέσω του γάμου γεννιούνται.

Διότι τότε η φύση των υδάτων μεταβαλλόταν θαυματουργικά σε αίμα· επέφερε την οργή των δέκα πληγών στους Αιγυπτίους, κατέστησε τη θάλασσα βατή για τους Εβραίους, την οποία διέσχισαν βιαστικά σαν να ήταν ξηρά· στην άνυδρη έρημο τους χορηγεί νερό από την πέτρα· ενώ τώρα, στον γάμο, μεταβάλλει και πάλι τη φύση Εκείνος που τα εποίησε όλα με σοφία.

Όταν παρευρέθηκε ο Χριστός στον γάμο και διασκέδαζε πλήθος ανθρώπων, τους τελείωσε το κρασί και η χαρά τους μετατράπηκε σε λύπη. Στενοχωριόταν ο γαμπρός και οι οινοχόοι ψιθύριζαν ακατάπαυστα, και μία ήταν γι' αυτούς η τραγωδία της έλλειψης, και υπήρχε όχι μικρός θόρυβος στον νυμφώνα. Το αντιλήφθηκε αυτό η πάναγνη Μαρία και ήρθε αμέσως και λέει στον Υιό της: «Δεν έχουν κρασί. Αλλά σε παρακαλώ, τέκνο μου, δείξε ότι τα πάντα μπορείς, εσύ που τα πάντα δημιούργησες με σοφία». Σε ρωτούμε με σεβασμό, σεμνή Παρθένε, από ποια θαύματά του γνώριζες ότι μπορεί ο Υιός σου, χωρίς να τρυγήσει σταφύλι, να χαρίσει κρασί, εφόσον δεν είχε θαυματουργήσει πρωτύτερα, όπως έγραψε ο θεσπέσιος Ιωάννης;

Δίδαξέ μας πώς, χωρίς να έχεις δει, πώς, χωρίς να έχεις αποκτήσει πείρα από θαύμα του, τον παρακινείς σε θαύματα· διότι το ερώτημά μας τώρα ως προς αυτό δεν είναι απλό, δηλαδή πώς έλεγες στον Υιό σου: «Δώσε τους κρασί, εσύ που δημιούργησες τα πάντα με σοφία». Ας μάθουμε τα λόγια που μας λέει η μητέρα του Θεού των πάντων: «Ακούστε, λέει, ω φίλοι, αποκτήστε όλοι σύνεση και γνωρίστε μυστήρια.»

Μετά τη σύλληψη είδα εγώ την Ελισάβετ να με ονομάζει Μητέρα του Θεού πριν από τον τοκετό· ο δε Συμεών με ύμνησε μετά τον τοκετό, και η Άννα με δοξολογούσε· μάγοι από την Περσία έσπευσαν προς τη φάτνη, ενώ ουράνιος αστέρας προανήγγελλε τον τοκετό· ποιμένες κήρυτταν χαρά μαζί με τους αγγέλους, και η κτίση αγαλλόταν μαζί τους· τι μεγαλύτερο από αυτά τα θαύματα θα μπορούσα να ζητήσω, και από αυτά πιστεύω ότι ο υιός μου είναι εκείνος που τα πάντα με σοφία δημιούργησε;» Αλλά ο Χριστός, βλέποντας τη μητέρα Του να λέει «Κάνε μου αυτή τη χάρη», της είπε αμέσως: «Τι υπάρχει μεταξύ εμού και σου, γύναι; Δεν έχει έλθει ακόμη η ώρα μου.» Αυτόν τον λόγο κάποιοι τον χρησιμοποίησαν ως πρόφαση ασέβειας, εκείνοι που λέγουν ότι ο Χριστός υπόκειται σε ανάγκες, εκείνοι που ισχυρίζονται ότι υποδουλώνεται και στις ώρες, μη κατανοώντας την έννοια του λόγου· αλλά έφραξε το στόμα των ασεβών που μελετούν κακά, επειδή αμέσως επιτέλεσε το θαύμα Αυτός που τα πάντα με σοφία δημιούργησε. «Τώρα απάντησε, τέκνο μου», λέγει η πάναγνη μητέρα του Ιησού· «Εσύ που με μέτρα χαλιναγωγείς τις ώρες, πώς περιμένεις τις ώρες, Υιέ μου και Κύριε;»

Έτσι και τώρα θέλω να επιτελέσω το θαύμα με εύτακτη σειρά, αυτό που ευδόκησα να πράξω για τη σωτηρία των ανθρώπων, εγώ που δημιούργησα τα πάντα με σοφία. Κατανόησε όλα όσα λέγω, σεμνή. Διότι τώρα ήθελα πρώτα εγώ να κηρύξω στους Ισραηλίτες και να τους διδάξω την ελπίδα της πίστεως, ώστε πριν από τα θαύματα να διδαχθούν αυτοί ποιος με απέστειλε, και να γνωρίσουν με βεβαιότητα τη δόξα του Πατέρα μου και τη δική Του βουλή, ότι δηλαδή θέλει οπωσδήποτε να δοξάζομαι μαζί με Αυτόν από όλους. Διότι όσα πράττει Εκείνος που με γέννησε, αυτά πράττω και εγώ, εφόσον είμαι ομοούσιος με Αυτόν και με το Πνεύμα, εγώ που δημιούργησα τα πάντα με σοφία.

Πες λοιπόν γρήγορα σε αυτούς που βρίσκονται στο σπίτι να υπηρετήσουν τις προσταγές μου, και μετά από αυτό θα γίνουν στους εαυτούς τους και στους άλλους μάρτυρες του θαύματος. Διότι δεν θέλω τώρα να υπηρετήσει ο Πέτρος, ούτε ο Ιωάννης, ούτε ο Ανδρέας, ούτε κανείς άλλος από τους αποστόλους μου, για να μην γεννηθεί εξαιτίας τους στους ανθρώπους καμία υποψία δόλου. Αλλά θέλω τώρα να με υπηρετήσουν οι ίδιοι οι υπηρέτες, για να μαρτυρήσουν οι ίδιοι ότι για τα πάντα έχω τη δύναμη, εγώ που τα πάντα εν σοφία εποίησα. Συμφωνώντας με αυτά, η μητέρα του Χριστού απευθύνθηκε αμέσως με προθυμία στους υπηρέτες του γάμου: Οτιδήποτε σας πει ο υιός μου, κάντε το. Εκείνη τη στιγμή υπήρχαν έξι υδρίες, όπως διδάσκει η Γραφή, τοποθετημένες στο σπίτι. Στους υπηρέτες λοιπόν ο Χριστός προστάζει, λέγοντας: Γεμίστε τις υδρίες με νερό. Και αμέσως το έργο εκτελέστηκε. Διότι γέμισαν όλες τις υδρίες με κρύο νερό, και στέκονταν περιμένοντας να μάθουν τι σκοπεύει να κάνει με αυτό εκείνος που τα πάντα εν σοφία εποίησε. Τώρα θα επαινέσω εγώ τις υδρίες, πώς αποδείχθηκαν γεμάτες με κρασί, πώς η μετατροπή των υδάτων έγινε τόσο αθρόα και ξαφνικά.

Διότι τότε ο Δεσπότης είπε στους υπηρέτες φανερά, καθώς είναι γεγραμμένο: «Αντλήστε εσείς που δεν τρυγήσατε κρασί· ποτίστε λοιπόν αυτούς που κάθονται στο δείπνο, γεμίστε τις άδειες φιάλες· ας απολαύσει όλο το πλήθος και ο ίδιος ο νυμφίος· διότι παραδόξως έδωσα σε όλους την ευφροσύνη, εγώ που τα πάντα δημιούργησα με σοφία.» Όταν ο Χριστός μετέβαλε σαφώς το ύδωρ σε οίνο, ως δυνατός, ευφράνθηκε όλο το πλήθος, θεωρώντας θαυμάσια τη γεύση του. Τώρα όμως, στο δείπνο μέσα στην Εκκλησία, καθόμαστε όλοι μας· διότι ο οίνος μεταβάλλεται σε αίμα Χριστού, και τον πίνουμε με αγία ευφροσύνη, δοξάζοντας τον μέγα Νυμφίο· διότι ο αληθινός Νυμφίος είναι Αυτός που γεννήθηκε από τη Μαρία, ο προάναρχος Λόγος που έλαβε μορφή δούλου, Αυτός που τα πάντα δημιούργησε με σοφία. Ύψιστε Άγιε, Σωτήρα των πάντων, φύλαξε τον οίνο μέσα μας ανόθευτο, ως παντεπόπτης· και απόδιωξε από εδώ όλους τους κακοδόξους, οι οποίοι σαν πανούργοι αναμειγνύουν τον πανάγιο οίνο σου με νερό· διότι, νερώνοντας πάντοτε το δόγμα σου, είναι καταδικασμένοι στο πυρ της γέεννας. Αλλά λύτρωσέ μας, Αναμάρτητε, από τον οδυρμό της δικής σου κρίσεως, ως ελεήμων Θεός, με τις ευχές της αγίας Θεοτόκου και Παρθένου, εσύ που τα πάντα δημιούργησες με σοφία.

Προς το τέκνο Ναυκράτιο. Είδηση πάνω στην είδηση, λόγος πάνω στον λόγο· τι να πω και τι να μιλήσω; Πώς να νιώσω ο άθλιος μπροστά στα γεγονότα; Χαρά και λύπη με διακατέχουν, δοξολογία και θρήνος. Έχω εγκλωβιστεί στο μεταίχμιο δύο συναισθημάτων και δεν ξέρω ποιο να προτιμήσω να εκφράσω. Όμως, νικά αυτός που νίκησε τον σατανά και τους άρχοντες και τους βασανιστές αυτού του αιώνα. Θανατώθηκε για τον Χριστό το αρνίο του Χριστού μαστιγωνόμενο, ο Θαδδαίος, ο δικός μου βλαστός, το δικό μου σπλάχνο, ο υιός της υπακοής, το στέλεχος της ευσέβειας, ο συνώνυμος του αποστόλου. Αβάσταχτη είναι η χαρά, ανυπέρβλητη η ευφροσύνη, όχι μόνο σε εμένα τον ταπεινό, αλλά και στους αγγέλους και στους ανθρώπους. Πόσο μεγαλύνθηκαν τα έργα σου, Κύριε, διότι και τώρα, σε τούτη την ταπεινή γενεά, ανέδειξες αδιαμφισβήτητο μάρτυρα της αλήθειάς σου, και μάλιστα όχι από τους σοφούς και τους ευγενείς αυτού του κόσμου, αλλά από εκείνους της αντίθετης κατάστασης, για να εκπληρωθεί ο λόγος του αποστόλου, ότι εξέλεξε τα αγενή και τα εξουθενωμένα και τα μη όντα, για να καταργήσει τα όντα. Πού αναχώρησες από εμένα, ω μακάριο τέκνο; Πόσο γρήγορα υπερυψώθηκες, αφού έγινες συναρίθμιος με τους μάρτυρες; Ω της επιτυχίας σου· ω της ευγένειάς σου· ω της ευβουλίας σου.

Στον δούκα του Δυρραχίου, τον Βρυέννιο. Αν και η μητέρα του Λόγου κάνει προς το ύψος της μεγαλειότητάς σου μια μικρή και περιορισμένη αποστολή ψαριών, ωστόσο αυτή είναι συμβολική και φέρει μέσα της κάτι το εξαιρετικό και ανώτερο από τα συνηθισμένα. Διότι, σε εκείνη που γέννησε τον Λόγο, ο οποίος τα πάντα εν σοφία εποίησε, τίποτα δεν πρέπει να είναι άσοφο και άλογο. Διότι αυτά καθαυτά που σου στάλθηκαν φανερώνουν την έμφυτη διάθεσή σου προς την αρετή, από την οποία και μέσω της οποίας, οτιδήποτε ρευστό υπήρχε στην ψυχή και τρεφόταν στα κάτω ύδατα, στα οποία είναι γνωστό ότι κυριαρχεί ο Λεβιάθαν, το ανέσπασες με το αγκίστρι του λογικού που στρέφεται και επιστρέφει στον εαυτό του, και αφού το άρτυσες με το αλάτι που οριστήκαμε να έχουμε μέσα μας, το έλιωσες, το πάστωσες και το ανέδειξας ξηρό και ελαφρύ. Ο δε αριθμός τους αποτελεί σύμβολο της τελειότητας στο αγαθό, όντας τέλειο γέννημα της δεκάδας, η οποία αποτελεί το πλήρωμα και το πέρας όλων των αριθμών.

Στον δούκα του Δυρραχίου, τον Βρυέννιο. Αν και η αποστολή των ιχθύων που κάνει η Μητέρα του Λόγου προς το ύψος της μεγαλειότητάς σου είναι μικρή και πενιχρή, εντούτοις είναι συμβολική και φέρει μέσα της κάτι το εξαιρετικό και υψηλότερο από τα συνηθισμένα· διότι σε αυτήν που γέννησε τον Λόγο, ο οποίος δημιούργησε τα πάντα εν σοφία, δεν πρέπει τίποτε να είναι άσοφο και άλογο. Διότι αυτά που σου εστάλησαν φανερώνουν τη διάθεση για αρετή, από την οποία και μέσω της οποίας οτιδήποτε το υγρό της ψυχής που τρέφεται στα κατώτερα ύδατα, στα οποία είναι γνωστό ότι κυριαρχεί ο Λευιάθαν, το ανέσπασες με το αγκίστρι του λόγου που στρέφεται και επιστρέφει στον εαυτό του και, αφού το άρτυσες με το αλάτι που οριστήκαμε να φέρουμε μέσα μας, το αποξήρανες, το πάστωσες και το κατέστησες ξηρό και ελαφρύ. Ο δε αριθμός αυτών αποτελεί σύμβολο της τελειότητας στα καλά, όντας τέλειο γέννημα της δεκάδας, που αποτελεί την περάτωση όλων των αριθμών.

Έτσι να αντιμετωπίζετε τους αντιπάλους, ρυθμίζοντας τη ζωή σας με τέτοιον τρόπο ώστε να θαυμάζεται περισσότερο ο βίος σας παρά ο λόγος των άλλων, ή μάλλον περισσότερο ο λόγος σας παρά ο βίος σας, και με το ένα να νικάτε τους άλλους, ενώ με το άλλο και τους ίδιους τους εαυτούς σας, και μάλλον και με τα δύο να νικάτε τους πάντες. Έτσι η πολιτεία σας, σαν αγνή παρθένος που δεν έχει σπίλο ή ρυτίδα, θα παρουσιαστεί σε όσους επιθυμούν να την αντικρίσουν· έτσι ο αντίπαλος θα ντροπιαστεί, μη βρίσκοντας τίποτε το μεμπτό σε εσάς, όπως λέει ο θείος απόστολος. Είθε δε ο Λόγος, ο οποίος εποίησε τα πάντα με σοφία, όπως έχουμε ακούσει και πιστεύουμε, ο Θεός της τάξεως, και όχι της ακαταστασίας ή της αταξίας, να μας καταρτίσει σε κάθε αγαθό έργο, ώστε, ειρηνεύοντας σε αυτά και προς όλους, να είμαστε ένα, συνδεδεμένοι με τον σύνδεσμο της αγάπης, και να αναγνωριζόμαστε ως αληθινοί μαθητές και πρεσβευτές του Λόγου.