Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 117:22

Και εσύ, ω βασιλιά, κραδαίνοντας το δόρυ εναντίον ενός αντάρτη ξεκίνησες την πορεία σου από εμάς· αυτοί όμως ανατράπηκαν από εσένα ανά δύο, ανά τρεις και κατά ομάδες. Και για να περιγράψω με σαφήνεια με την πένα του Ερμή αυτούς που εσύ καταδίωξες με το δόρυ του Άρη, ο μεν ένας (διότι ούτε και τώρα δεν πρέπει να τον παραλείψουμε), όπως ακριβώς ένα ομηρικό άλογο του στάβλου που έμεινε δεμένο στα δεσμά του για αρκετό καιρό, αφού τα απέβαλε οριστικά, σχεδόν χτυπώντας τα πέταλα στις πεδιάδες με ψηλά τον λαιμό και περήφανος, προχωρούσε στις άκρες των οπλών του, για να λουστεί στα ρεύματα του Αξιού και του Πηνειού και να χοροπηδήσει στα εκεί λιβάδια· ή και σαν τραχιά πέτρα που κατρακύλησε από τις βουνοκορφές του Αίμου στις κοιλότητες των δικών μας χωρών, νόμιζε ότι θα τοποθετηθεί ως κεφαλή γωνίας και ως ακρογωνιαίος λίθος· ή μάλλον, παριστάνοντας τον εαυτό του σαν τον Μωυσή και σαν να κρατούσε πλάκες (δεν ξέρω πώς αλλιώς να τις ονομάσω), παίρνοντας ως από ένα άλλο όρος Σινά, τον Αίμο, τις ολέθριες εντολές του βαρβάρου και τις από εκεί οδηγίες ως δήθεν ανώτερες αποκαλύψεις, φανταζόταν μεγαλύτερη δημαγωγία, χρησιμοποιώντας κάθε φορά διαφορετικά φανταχτερά προπετάσματα για τις πράξεις του. Εσύ όμως, μόλις οργάνωσες την εκστρατεία εναντίον του, τον απογύμνωσες από τους ξένους εξοπλισμούς και τις πρόσθετες συμμαχίες σαν από δανεικά φτερά, και τον απέδειξες πιο άχρηστο και από καλιακούδα· και τώρα έγινε, όπως είπε ο πολύπαθος Ιώβ, σαν το άχυρο μπροστά στον άνεμο και σαν τη σκόνη που παρασύρει η θύελλα.

Αν όμως κάθε σκάνδαλο πρέπει να αρθεί από τη μέση σύμφωνα με τη δική σου νομοθεσία, τότε σύνθεσε και τούτον εδώ τον συλλογισμό, ω εσύ που ξεχειλίζεις από σοφία και είσαι ανώτερος στη συλλογιστική και στη διαλεκτική από τον Αριστοτέλη και τον Πλάτωνα: αν το σκάνδαλο δεν είναι καθαυτό σκάνδαλο ούτε είναι εξ ολοκλήρου τέτοιο, αλλά χαρακτηρίζεται έτσι ως προς αυτόν που σκανδαλίζεται, ενώ το ίδιο καθαυτό είναι ξύλο ή λίθος, και ίσως ξύλο ζωής, ευλογίας, έστω και αν από τους σταυρωτές λογίστηκε ως ξύλο θανάτου και κατάρας, και λίθος εκλεκτός για κεφαλή γωνίας, λίθος πολύτιμος, ακρογωνιαίος κατά τον Δαβίδ και τον Ησαΐα, έστω και αν από τους κακούς οικοδόμους κακώς αποδοκιμάστηκε και πετάχτηκε· γιατί δεν πείθεις αυτόν που μάταια σκανδαλίζεται να μην σκανδαλίζεται, αναιρώντας τη μάταιη υποψία του και εξαλείφοντας με αυτόν τον τρόπο το σκάνδαλο, εξετάζοντας ο ίδιος και φανερώνοντας και στους άλλους τι λογής είναι καθαυτό αυτό που φαίνεται να είναι ξύλο ή λίθος; Αντιθέτως, εσύ εκούσια παραβλέπεις το ίδιο και τις χάρες που ενυπάρχουν σε αυτό, και κρίνοντας σχολαστικά τις εσφαλμένες αντιλήψεις όσων το βλέπουν θαμπά, βγάζεις καταδικαστική απόφαση εναντίον του με βάση πράγματα που δεν έχουν καμία σχέση με αυτό, και καταδικάζεις τον ήλιο εξαιτίας της αδυναμίας εκείνων που τον αντικρίζουν, θεωρώντας τον απρόσιτο για όσους πάσχουν στα μάτια. Αν πάλι αναζητάς τον αίτιο του σκανδάλου, και τον κρίνεις άξιο μίσους ως υπαίτιο για τα κακά που συνοδεύουν το σκάνδαλο, γιατί τον αφήνεις και κατηγορείς το ίδιο το σκάνδαλο;

Πώς πρέπει να νοηθεί το «ποια είναι η μητέρα μου και ποιοι είναι οι αδελφοί μου»; Διότι πολλοί το θεώρησαν αυτό ως αφορμή προσκόμματος. Δεν είναι καθόλου παράξενο αν αυτός που είναι αστήρικτος στο φρόνημα σκοντάφτει σε εκείνα μέσα από τα οποία η σωτηρία και η ωφέλεια λάμπει για πολλούς. Αλλά εκείνο είναι θαυμαστό, αν το νοητό φως ανέχεται να φωτίζει με γνώση ακόμη και αυτούς που εκούσια τυφλώνονται και δεν απαξιώνει να τους καθοδηγεί ώστε να αντικρίσουν την αλήθεια. Επειδή και ο Κύριος και Σωτήρας μας έγινε για εκείνους που χάνονται πρόσκομμα και πέτρα σκανδάλου και λίθος αποδοκιμασμένος, αυτός που έχει τεθεί ως ακρογωνιαίος λίθος, όχι επειδή έγινε ο ίδιος αυτά τα πράγματα, αλλά επειδή φάνηκε ότι έγινε τέτοιος στους πλανεμένους.

Αυτόν, λοιπόν, που αποδοκίμασαν οι διδάσκαλοι, αυτός έγινε κεφαλή γωνίας, γινόμενος κεφαλή της Εκκλησίας. Διότι η Εκκλησία είναι γωνία, καθώς συνδέει και ενοποιεί τους πάντες, Ιουδαίους και Έλληνες, ακριβώς όπως και η γωνία συνδέει δύο τοίχους μεταξύ τους, μεσιτεύοντας και στους δύο.

Με θάρρος δε, θα μπορούσε να πει κανείς ότι όλα τα πνευματικά αγαθά είναι ο αμπελώνας, είτε αυτά βρίσκονταν στη Γραφή και τους νόμους, είτε σε πράξεις και ιστορίες, τα οποία όλα στερήθηκαν οι Ιουδαίοι, ενώ εμείς τα απολαμβάνουμε. «Όταν δε το άκουσαν, είπαν: Μη γένοιτο. Εκείνος δε, αφού τους κοίταξε, είπε: Τι σημαίνει λοιπόν αυτό που έχει γραφτεί, Ο λίθος που αποδοκίμασαν οι οικοδόμοι, αυτός έγινε ακρογωνιαίος λίθος; Καθένας που θα πέσει πάνω σε αυτόν τον λίθο, θα συντριβεί· και πάνω σε όποιον πέσει, θα τον κατακομματιάσει. Και ζήτησαν οι αρχιερείς και οι Γραμματείς να απλώσουν πάνω του τα χέρια τους εκείνη ακριβώς την ώρα, αλλά φοβήθηκαν τον λαό. Διότι κατάλαβαν ότι εναντίον τους είπε αυτή την παραβολή». Ο μεν Λουκάς, όπως ακούς, αναφέρει ότι ο Κύριος είπε πως ο κύριος του αμπελώνα θα εξολοθρεύσει τους αγνώμονες γεωργούς και θα παραδώσει τον αμπελώνα σε άλλους· πράγμα που ακούγοντας οι Φαρισαίοι, είπαν, Μη γένοιτο. Ο δε Ματθαίος το αναφέρει διαφορετικά· λέει δηλαδή ότι ο Κύριος ρώτησε: Τι θα κάνει στους γεωργούς εκείνους ο κύριος του αμπελώνα; και ότι οι Ιουδαίοι, αποκρινόμενοι, είπαν: Αυτούς τους κακούς, κακώς θα τους εξολοθρεύσει, και θα παραδώσει τον αμπελώνα σε άλλους.

Διότι λέγει: «Σε όποιον πέσει, θα τον συντρίψει». Έτσι λοιπόν λιχνίστηκαν οι Ιουδαίοι και διασκορπίστηκαν, σαν το άχυρο από ένα αλώνι, την Ιουδαία, σε ολόκληρο τον κόσμο. Παρατήρησε δε ότι πρώτα εκείνοι έπεσαν πάνω στον λίθο, δηλαδή σκανδαλίστηκαν, και έπειτα ο λίθος έπεσε πάνω τους και τους τιμώρησε· διότι προηγείται η δική μου αμαρτία, και μετά έπεται η δίκαιη τιμωρία του Θεού εναντίον μου. Οι μεν Ιουδαίοι αποδοκίμασαν αυτόν τον λίθο· εκείνος όμως ήταν τόσο καλός και εκλεκτός, ώστε τοποθετήθηκε ως ακρογωνιαίος λίθος, για να ενώσει και να συνδέσει δύο τοίχους, τα παλαιά και τα νέα. Αν και έπρεπε να είχαν ακούσει τον Ησαΐα που λέγει: «Αυτόν τον Κύριο να αγιάσετε, και αυτός ας είναι ο φόβος σας, και δεν θα τον συναντήσετε ως λίθο προσκόμματος, ούτε ως πέτρα πτώσεως». Εκείνοι όμως, καίτοι κατάλαβαν ότι γι' αυτούς λέγει την παραβολή, συνωμοτούν εναντίον του, και αν δεν υπήρχε ο φόβος του λαού, θα άπλωναν τα χέρια τους πάνω του. Και ενώ ο Νόμος λέγει: «Αθώο και δίκαιο να μη φονεύσεις», τον παράκουσαν, φοβούνται όμως την οργή των ανθρώπων, και γι' αυτό συγκρατούνται από μια φανερή επίθεση, αλλά τον επιβουλεύονται με άλλον τρόπο. «Και αφού τον παρακολούθησαν, έστειλαν εγκάθετους που υποκρίνονταν τους δικαίους, για να τον παγιδεύσουν σε κάποιον λόγο του, με σκοπό να τον παραδώσουν στην αρχή και στην εξουσία του ηγεμόνα».