Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 117:26

Το διδασκαλείο σήμερα, λέει, δεν είναι δικό μου· διότι έχει αφιερωθεί στα νήπια από εκείνον που κατήρτισε αίνο από το στόμα νηπίων και θηλαζόντων, για να καταλύσει τον εχθρό και τον εκδικητή. Έτσι ώστε, και μέσα από αυτό το θαύμα, να επιστρέψουν οι καρδιές των πατέρων προς τα τέκνα, και των απειθών στη φρόνηση των δικαίων. Πείτε μας, ω παιδιά, από πού προήλθε σε εσάς αυτή η ωραία και χαριτωμένη άμιλλα και ωδή; Ποιος είναι αυτός που σας δίδαξε; Ποιος σας έκανε σοφούς; Ποιος σας συγκέντρωσε; Πού είναι οι δέλτοι; Ποιοι είναι οι παιδαγωγοί; Συμμετάσχετε μαζί μας, λέει, στην ευωχία και τη μελωδία, και θα μάθετε όσα επιθυμούσαν ο Μωυσής και οι υπόλοιποι προφήτες. Επειδή, λοιπόν, προτραπήκαμε, και τα παιδιά μάς έδωσαν το δεξί χέρι της κοινωνίας, ελάτε, αγαπητοί, να μιμηθούμε και εμείς τη θεοπρεπή χορεία, και μαζί με τους αποστόλους ας οδοιπορήσουμε με εκείνον που έχει επιβιβαστεί στον ουρανό του ουρανού κατά ανατολάς, και που τώρα, καθώς ευδόκησε, επιβαίνει πάνω στη γη σε υποζύγιο. Μαζί με τα νήπια ας σηκώσουμε τα κλαδιά, και με τα κλαδιά ας κροτήσουμε, ώστε να επιπνεύσει και σε εμάς το Άγιο Πνεύμα, και να αναπέμψουμε με ευταξία τη θεοδίδακτη ωδή: Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου· ωσαννά εν τοις υψίστοις. Σήμερα ο πατριάρχης Ιακώβ εορτάζει εν Πνεύματι, βλέποντας την προφητεία του να γίνεται πράξη, και εκείνον που δένει το πουλάρι του στην άμπελο, να επιβαίνει σε νέο πώλο· και μαζί με τους πιστούς προσκυνά εν Πνεύματι.

Ω της μελίρρυτης γλώσσας των παίδων! Ω της ακαπήλευτης διδασκαλίας των θεαρέστων! Ο Δαβίδ προφητεύοντας έκρυψε το νόημα κάτω από το γράμμα· οι παίδες όμως, αφού άνοιξαν τον θησαυρό, έφεραν τον πλούτο στα χείλη τους, και με λόγο γεμάτο χάρη προσκάλεσαν διαπρυσίως τους πάντες στην απόλαυση. Ας αντλήσουμε, λοιπόν, και εμείς μαζί με αυτούς τον αναφαίρετο πλούτο, εναποθέτοντας τα χαρίσματα σε ακόρεστους κόλπους και ταμεία· ας βοήσουμε ακατάπαυστα: Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου, Θεός αληθινός, παντοκράτωρ εκ παντοκράτορος, Υιός εν ονόματι Πατρός, βασιλεύς αληθινός εξ αληθινού βασιλέως, που έχει τη βασιλεία συναΐδια και προαιώνια, όπως ακριβώς και Εκείνος που τον γέννησε.

γ΄. Εμείς όμως, αγαπητοί, ας επιστρέψουμε εκεί από όπου ξεκινήσαμε, φωνάζοντας με τον λόγο: Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου, ο ποιμένας ο καλός και αγαθός, για να προσφέρει εκουσίως τη ζωή του υπέρ των προβάτων του· ώστε, όπως ακριβώς οι κυνηγοί των λύκων παγιδεύουν χρησιμοποιώντας ένα πρόβατο τους λύκους που τρέφονται με πρόβατα, έτσι και ο αρχιποιμένας, προβάλλοντας τον εαυτό του ως άνθρωπο στους νοητούς και ψυχοφθόρους λύκους, να καταστήσει θήραμα αυτούς που θήρευσαν, για χάρη του Αδάμ που παλαιότερα είχε θηρευθεί από αυτούς. Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου, ο Θεός εναντίον του διαβόλου, όχι φανερά μέσω της απρόσιτης δύναμής του, αλλά μέσω της αδυναμίας της σάρκας, για να δέσει τον ισχυρό εχθρό που στρέφεται εναντίον μας.

Ευλογημένος ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου, ο βασιλιάς κατά του τυράννου, όχι με την παντοκρατορική δύναμη και σοφία, αλλά με αυτό που θεωρήθηκε μωρία του σταυρού, για να διαρπάσει τα λάφυρα του συνετού στην κακία όφεως. Ευλογημένος ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου, ο αληθινός κατά του ψεύστη, ο Σωτήρας κατά του φθορέα, ο ειρηνάρχης κατά του πολεμήτορα, ο φιλάνθρωπος κατά του μισανθρώπου. Ευλογημένος ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου, ο Κύριος που ήρθε για να σώσει τον πλανημένο άνθρωπο, να καταλύσει την πλάνη, να φωτίσει όσους βρίσκονται στο σκοτάδι, να καταργήσει την απάτη των ειδώλων, να εισαγάγει αντ' αυτής τη σωτήρια θεογνωσία, να αγιάσει τον κόσμο και να αποδιώξει το μίασμα και το άγος της λατρείας των ματαίων.

Ευλογημένος ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου, ένας υπέρ των πολλών, για να λυτρώσει το φτωχό γένος των ανθρώπων από το χέρι αυτών που είναι πιο ισχυροί από αυτό, και τον φτωχό και τον πένητα από εκείνους που τον διαρπάζουν. Ευλογημένος ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου, για να επιχύσει οίνο και έλαιο σε αυτόν που έπεσε στους ληστές και είχε παραμεληθεί. Ευλογημένος ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου, για να μας σώσει δια του εαυτού Του, όπως λέει ο προφήτης: Ούτε πρέσβης, ούτε άγγελος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος τους έσωσε.

Ας δούμε και τα εξής. Τι λέει ο θειότατος ευαγγελιστής; Διότι όταν εισήλθε, λέει, ο Κύριος στο ιερό, τον πλησίασαν τυφλοί και χωλοί, και τους θεράπευσε. Όταν όμως είδαν οι αρχιερείς και οι Φαρισαίοι τα θαύματα που έκανε, και τα παιδιά να κράζουν και να λένε, «Ωσαννά στον υιό του Δαβίδ, ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου», δεν ανέχθηκαν αυτή την τιμή προς αυτόν. Γι' αυτό, αφού τον πλησίασαν, του είπαν: «Δεν ακούς τι λένε αυτοί; Δεν δυσανασχετείς που δοξάζεσαι ως Θεός; Δεν δυσφορείς ακούγοντας από τα άκακα (παιδιά) αυτά που αρμόζουν μόνο στον Θεό; Δεν έχει δηλώσει από παλιά ο Θεός μέσω του προφήτη, "Τη δόξα μου δεν θα τη δώσω σε άλλον"; Και, "Πώς εσύ, που είσαι άνθρωπος, κάνεις τον εαυτό σου Θεό;";» Αλλά πώς αντιδρά σε αυτά ο μακρόθυμος, που είναι πολύς στο έλεος και βραδύς στην οργή; Ανέχεται αυτούς που μαίνονται, καταπραΰνει με την απολογία του τον αναβρασμό τους, τους υπενθυμίζει τις Γραφές, προβάλλει τις μαρτυρίες για όσα τελούνται και δεν αποφεύγει την ερώτησή τους. Γι' αυτό και λέει: «Ποτέ δεν με ακούσατε και εσείς να λέω μέσω του προφήτη, "Τότε θα γνωρίσετε ότι εγώ ο ίδιος που ομιλώ είμαι παρών"; Ούτε πάλι (ακούσατε το), "Από το στόμα νηπίων και θηλαζόντων κατήρτισες αίνο εξαιτίας των εχθρών σου, για να καταλύσεις τον εχθρό και τον εκδικητή"; Αυτοί οι εχθροί είστε εσείς, που προσέχετε τον νόμο και διαβάζετε τους προφήτες, αλλά εμένα, που κηρύσσομαι μέσα στον νόμο, με αθετείτε».

Ο Λυτρωτής στέκεται προ των θυρών, ο ιατρός είναι παρών για όσους πιστεύουν, το ιατρείο έχει ανοίξει, τα φάρμακα προσφέρονται, η κολυμβήθρα υποδέχεται τους πάντες, η χάρις έχει εξαπλωθεί, η πνευματική στολή υφαίνεται από τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα. Μακάριοι όσοι αξιώνονται να φορέσουν τη στολή. Εσείς μόνο ανάψτε τις λαμπάδες της πίστεως, και προσθέστε άφθονο το έλαιο της ευσεβείας, ώστε τη νύχτα, όταν ακουστεί η φωνή να λέει: «Ιδού ο νυμφίος έρχεται», να εξέλθετε προς προϋπάντησή του με λαμπρές τις λαμπάδες, χορεύοντας και σκιρτώντας, και αναφωνώντας: Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου· σε αυτόν ανήκει η δόξα και το κράτος, νυν και αεί, και στους αιώνες. Αμήν.

β΄. Αυτή την εβδομάδα τιμούμε κι εμείς, και αντί για κλάδους φοινίκων βγήκα κι εγώ μαζί σας προσφέροντας λόγο διδασκαλίας, καταθέτοντας τα δύο λεπτά, όπως ακριβώς η χήρα. Βγήκαν τότε εκείνοι κρατώντας βάγια φοινίκων, και κραύγαζαν λέγοντας: «Ωσαννά εν τοις υψίστοις· ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου». Ας βγούμε κι εμείς, και αντί για τα βάγια των φοινίκων, επιδεικνύοντας ανθηρή προαίρεση, ας αναφωνήσουμε, όπως ακριβώς ψάλαμε σήμερα: «Αίνει, η ψυχή μου, τον Κύριον· αινέσω Κύριον εν ζωή»· και εκείνος ο λόγος είναι του Δαβίδ, και τούτος· ή μάλλον, ούτε εκείνος είναι του Δαβίδ, ούτε τούτος, αλλά και οι δύο αποτελούν καρπό της χάριτος του Πνεύματος. Διότι ο μεν προφήτης τα εκφώνησε, ο δε Παράκλητος κίνησε τη γλώσσα του προφήτη.

Δηλαδή, διέσωσε βεβαίως αυτούς που απολαμβάνουν τα αγαθά σου, ώστε και να χορτάσουν, και να επιδείξουν καρπούς αντάξιους της χάριτος· κάνε εύκολη γι' αυτούς την οδό, ώστε αφού τα επιτύχουν να μην εκπέσουν από τέτοια αγαθά. Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου. Διότι τα δικά μας ζητήματα δεν περιορίζονται σε όσα έχουν ήδη γίνει, αλλά προχωρούν σε άλλα μεγαλύτερα, στην ανάσταση, στη βασιλεία, στον αιώνιο κλήρο μαζί με τον Χριστό, τα οποία όλα, θέλοντας να τα παρουσιάσει, πρόσθεσε: Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου. Αυτό έλεγε και ο Χριστός στους Ιουδαίους: Αλήθεια, αλήθεια σας λέω· δεν πρόκειται να με δείτε, έως ότου πείτε: Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου. Επειδή δηλαδή διαρκώς πρόβαλλαν αυτό ακριβώς, ότι δεν προέρχεται από τον Θεό, ότι είναι αντίθεος, τους λέει: Εσείς οι ίδιοι θα δώσετε μαρτυρία για εμένα ότι δεν είμαι αντίθεος, όταν με δείτε να έρχομαι πάνω στις νεφέλες, και θα βγάλετε αυτήν τη φωνή λέγοντας: Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου, αποστερώντας από τον εαυτό σας κάθε δικαίωμα απολογίας μέσω αυτών των λόγων επευφημίας. Διότι το μεγαλείο όσων θα συμβαίνουν τότε θα τους κάνει να βγάλουν αυτήν τη φωνή, ενώ ταυτόχρονα θα επευφημούν και ταυτόχρονα θα καθιστούν πιο πικρή την καταδίκη εναντίον του ίδιου τους του εαυτού. Σας ευλογήσαμε από τον οίκο του Κυρίου· Θεός είναι ο Κύριος και φανερώθηκε σε εμάς.

Ονόμασε δε «επιφάνεια» τη θεία οικονομία, την είσοδο στην παρθενική μήτρα, το να γίνει άνθρωπος και να συναναστραφεί με τους ανθρώπους. Γι' αυτό ακριβώς λέει: «Σας ευλογήσαμε, επειδή απολαύσατε μια τέτοια δωρεά». Αυτό υπονοούσε και ο Χριστός όταν έλεγε: «Πολλοί προφήτες και δίκαιοι επιθύμησαν να δουν όσα εσείς βλέπετε, και δεν τα είδαν, και να ακούσουν όσα ακούτε, και δεν τα άκουσαν». «Συγκροτήστε εορτή με πυκνά φυλλώματα, έως τα κέρατα του θυσιαστηρίου». Κάποιος άλλος ερμηνευτής λέει: «Συνδέστε τα πυκνά κλαδιά κατά την πανήγυρη».

Αυτό, λοιπόν, τους κατέτρωγε, το γεγονός δηλαδή ότι, ενώ η εορτή πλησίαζε, όλοι τους εγκατέλειπαν και πήγαιναν στη Βηθανία. Επιχείρησαν, λοιπόν, να τον θανατώσουν, και μάλιστα δεν θεωρούσαν καν ότι αποτολμούσαν κάποια φαύλη πράξη· τόσο φονικοί ήταν. Γι’ αυτό και ο νόμος, ευθύς εξαρχής, ξεκινά από αυτό, λέγοντας: «Ου φονεύσεις». Και ο προφήτης αυτό τους καταμαρτυρεί λέγοντας: «Τα χέρια τους είναι γεμάτα αίμα». Την επομένη ημέρα, το μεγάλο πλήθος που είχε έλθει στην εορτή, όταν άκουσαν ότι ο Ιησούς έρχεται στα Ιεροσόλυμα, πήραν τα κλαδιά των φοινίκων, βγήκαν σε προϋπάντησή του και κραύγαζαν: «Ωσαννά, ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου, ο βασιλεύς του Ισραήλ». Πώς λοιπόν, ενώ δεν κυκλοφορούσε φανερά στην Ιουδαία και είχε αποσυρθεί στην έρημο, εισέρχεται πάλι με παρρησία; Έχοντας κατασιγάσει την οργή τους με την αναχώρησή του, εμφανίζεται μπροστά τους τώρα που είχαν πλέον ηρεμήσει· εξάλλου, το πλήθος που προπορευόταν και εκείνο που ακολουθούσε ήταν αρκετό για να τους προκαλέσει φόβο και αγωνία. Διότι κανένα θαύμα δεν τους είχε προσελκύσει τόσο, όσο αυτό του Λαζάρου. Και ένας άλλος ευαγγελιστής αναφέρει ότι έστρωσαν στα πόδια του τα ενδύματά τους, και ότι όλη η πόλη συγκλονίστηκε· με τόση τιμή εισήλθε. Βρίσκοντας δε ο Ιησούς ένα γαϊδουράκι, κάθισε πάνω του, όπως είναι γεγραμμένο: «Μη φοβάσαι, θυγατέρα της Σιών· ιδού, ο βασιλιάς σου έρχεται καθήμενος πάνω σε πώλο όνου». Αυτό το έπραξε, αφενός για να εκπληρώσει μια προφητεία και αφετέρου για να προτυπώσει μια άλλη· και η ίδια αυτή πράξη αποτελούσε για την πρώτη την αρχή, και για τη δεύτερη το τέλος.

Και η ράβδος του Μωυσή που έσχισε την πέτρα, ήταν τύπος του σταυρού του Χριστού, ο οποίος έσχισε τις καρδιές των ανθρώπων και ενέβαλε σε αυτές τη χάρη του Αγίου Πνεύματος. δ'. Και αυτή είναι όντως η οδός της ζωής, και όλοι όσοι την ακολουθούν ζουν· ενώ όσοι την εγκατέλειψαν θα έχουν θάνατο και ατελεύτητη κόλαση. Διότι ο νόμος και οι προφήτες κηρύττουν την Αγία Τριάδα· και αληθώς αυτός είναι εκείνος που κηρύχθηκε από τους προφήτες και τον νόμο, ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου, ο Ιησούς Χριστός ο Κύριος, και δεν υπάρχει άλλος, παρά μόνο αυτός που γεννήθηκε στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας από την Παρθένο και Θεοτόκο Μαρία επί Καίσαρος Αυγούστου. Και όποιος δεν τον δέχεται και δεν πιστεύει σε αυτόν, είναι αποστάτης του Θεού, και ας είναι ανάθεμα. Γι' αυτό και ο Ησαΐας βοά σχετικά με εσάς που έχετε πλανηθεί, λέγοντας: «Αιχμάλωτος έγινε ο λαός μου, επειδή δεν γνώρισαν τον Κύριο». Διότι αφότου ήρθε ο Χριστός, καταλύθηκε η δύναμη του σταυρού σας, των Ιουδαίων, και η ιεροσύνη έχει αφανιστεί, και διασκορπιστήκατε από τους Ρωμαίους. Διότι λέει ο Ησαΐας για εκείνους που σταύρωσαν τον Χριστό: «Εξαιτίας των αμαρτιών μας απέστρεψε ο Θεός το πρόσωπό Του από εμάς, και όσοι απομείναμε βρισκόμαστε μέσα στις αμαρτίες».

Ευλογημένος ο ποιμένας που έρχεται εναντίον του φοβερότατου λύκου, αυτός που πρόκειται να καταθέσει τη δική του ψυχή, όπως έπρεπε, υπέρ των δικών του προβάτων, ο φιλάνθρωπος ενάντια στον μισάνθρωπο. Ευλογημένος ο ερχόμενος για να αιχμαλωτίσει τον Άδη και να ελευθερώσει τον κόσμο. Ευλογημένος ο ερχόμενος προς το εκούσιο πάθος. Ευλογημένος ο ερχόμενος εναντίον του πικρού εχθρού, για να δέσει τον ισχυρό με άλυτα δεσμά. Ευλογημένος ο ερχόμενος προς το εκούσιο πάθος. Ευλογημένος ο ερχόμενος για να ανακαλέσει τον Αδάμ από εκείνη την παλαιά πικρή καταδίκη. «Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου· ωσαννά εν τοις υψίστοις.» «Σώσε, λοιπόν», λέει, «και εμάς, εσύ που εν τοις υψίστοις υμνείσαι και δοξάζεσαι». Ευλογημένος αυτός που βρίσκεται ολόκληρος κάτω και ολόκληρος άνω. Ωσαννά σε εσένα τον βασιλιά, ωσαννά σε εσένα τον ευεργέτη, ωσαννά σε εσένα που βρίσκεσαι εν τοις υψίστοις.

Εκείνοι δε, ακούγοντας αυτά, όντας πονηρότατοι και απιστότατοι, και αφού κυριεύθηκαν από άφατη αμηχανία εξαιτίας της μεγάλης τους απορίας, και έχοντας την ψυχή τους σκοτισμένη από φθόνο σε βαθμό που δεν είναι δυνατόν να ειπωθεί, απευθύνθηκαν στον Κύριο με υπερβολική αναισχυντία: «Ακούς τι λένε αυτοί;» Ήταν σαν να έλεγαν δηλαδή ξεκάθαρα: Δεν δυσανασχετείς να δοξάζεσαι ως Θεός; Άραγε αποδέχεσαι να ακούς από αυτούς ότι είσαι βασιλιάς και Θεός, και μάλιστα πως έρχεσαι «στο όνομα του Κυρίου»; Ποια άλλη μαρτυρία εναντίον σου θέλεις, αν στα αλήθεια τα αποδέχεσαι αυτά; Διότι, «ακούς τι σου λένε αυτοί». Τι απάντησε λοιπόν ο Ιησούς; «Ναι· ποτέ δεν διαβάσατε» στις Γραφές: «Από το στόμα νηπίων και βρεφών που θηλάζουν ετοίμασες αίνο;» Επομένως, εγώ αποδέχομαι τα λόγια τους, διότι εκπληρώνουν την προφητική φωνή· ας γίνουν λοιπόν αυτοί δάσκαλοί σας και ας σας διδάξουν την αλήθεια, κουφοί και τυφλοί, λαέ απειθή και αντιδραστικέ, για τους οποίους ορθώς προφήτευσε ο προφήτης Ησαΐας, ότι «με τα αυτιά σας θα ακούσετε βαριά και τα μάτια σας θα τα κλείσετε με πολλή ανοησία».

Ειδάλλως, αφού εξαγνίσουμε τους εαυτούς μας, ας κρατήσουμε βαΐα μαζί με τα παιδιά και, μαζί με τους μαθητές, αφού στρώσουμε ως χαλί τους νοητούς χιτώνες, δηλαδή την πίστη, την ελπίδα και την αγάπη, και αφού μελωδήσουμε μαζί με τον προφήτη Ζαχαρία το «χαίρε σφόδρα» στη θυγατέρα Σιών, και αφού ψάλουμε μαζί με τον Σοφονία το «ευφραίνου και κατατέρπου εξ όλης της καρδίας σου», και αφού προϋπαντήσουμε τον Χριστό μαζί με το πιστότατο πλήθος, ας αναφωνήσουμε «ωσαννά, ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου.» Ευλογημένος είναι αυτός που υπάρχει, που προϋπήρχε, και που τώρα έρχεται στο όνομα του Κυρίου. Σε αυτόν πρέπει τιμή και προσκύνηση, μαζί με τον άναρχο Πατέρα και το ζωοποιό Του Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Μαζί μας είναι ο Θεός. Μάθετέ το, Νεστοριανοί, και ηττηθείτε, διότι ο Θεός είναι μαζί μας. Ούτε άνθρωπος, ούτε απεσταλμένος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος θα έλθει και θα μας σώσει. Ευλογημένος ο ερχόμενος, ο Κύριος είναι Θεός, και φανερώθηκε σε εμάς. Ας συγκροτήσουμε εορτή για τη γέννηση της Θεοτόκου. Ευφραίνου, Άννα στείρα, εσύ που δεν γεννάς· ξέσπασε και φώναξε δυνατά, εσύ που δεν δοκιμάζεις ωδίνες. Αγαλλιάσου, Ιωακείμ, διότι από τη θυγατέρα σου παιδί γεννήθηκε για εμάς, και δόθηκε σε εμάς, και το όνομά του καλείται άγγελος της μεγάλης βουλής, της παγκόσμιας σωτηρίας, Θεός ισχυρός. Ας ντραπεί ο Νεστόριος και ας βάλει το χέρι στο στόμα του (ας σιωπήσει). Το παιδί είναι Θεός, και πώς δεν είναι Θεοτόκος εκείνη που το γέννησε; Εάν κάποιος δεν ομολογεί την αγία Παρθένο ως Θεοτόκο, είναι χωρισμένος από τη θεότητα. Ο λόγος αυτός δεν είναι δικός μου, και ταυτόχρονα είναι δικός μου· διότι έχω δεχθεί αυτή την βαθύτατα θεολογική κληρονομιά από τον θεολόγο πατέρα Γρηγόριο.

Ψαλμός 117. Αλληλούια. «Δοξολογείτε τον Κύριο διότι είναι αγαθός, διότι το έλεός του παραμένει στον αιώνα». Διότι, έστω κι αν ακούτε για οργή και θυμό του Κυρίου, εντούτοις ως προς την ουσία του είναι απαθής και πρέπει να τον δοξολογούμε και να τον ευχαριστούμε, ως εκ φύσεως αγαθό. Και το «στον αιώνα», σημαίνει ότι είναι απέραντο «το έλεός του». Δεν οργίζεται από τη φύση του, εφόσον είναι αγαθός, αλλά οι πονηρές πράξεις των ανθρώπων υφίστανται αμερόληπτα όσα αξίζουν την οργή. Έπειτα διδάσκει: Κηρύσσει στον «οίκο του Ισραήλ και στον οίκο του Ααρών» και σε «κάθε άνθρωπο που φοβάται τον Κύριο», «ότι ο Θεός είναι αγαθός και το έλεός του δεν τελειώνει ποτέ, αλλά παραμένει στον αιώνα». Και ότι αρμόζει «στη θλίψη να καλούμε σε βοήθεια τον Κύριο και ότι εισακούει όσους είναι άξιοι βοηθείας». Και ότι «είναι αγαθό να στηρίζουμε την ελπίδα μας στον Κύριο» και, με απλά λόγια, πώς έπρεπε να αναπέμπουμε ευχαριστίες στον Θεό· και το πώς έπρεπε ο λαός που είχε απαλλαγεί από τη δουλεία της Αιγύπτου να ανακηρύσσει τα θαυμαστά έργα και τις δυνάμεις της ένσαρκης θείας επιφάνειας του Χριστού, λέγοντας «Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου», δηλαδή, δεδοξασμένος και «ερχόμενος» σύμφωνα με την ευδοκία του Πατέρα, όχι ως αντίθεος κατά την κρίση εκείνων που τον συκοφαντούν, αλλά ότι «ο Κύριος είναι Θεός και φανερώθηκε σε εμάς». Είναι «Θεός μεν και Κύριος», ως ομοούσιος του Πατέρα και του Πνεύματος· «εμφανίστηκε δε σε εμάς» μέσω της άρρητης και υπερβαίνουσας τον ανθρώπινο νου σαρκώσεως.

Καθώς ο Γαβριήλ έλεγε αυτά, εμφανίζεται ο Σωτήρας, και οι άγγελοι ύμνησαν: «Ευλογημένος αυτός που έρχεται στο όνομα του Κυρίου. Ο Κύριος είναι Θεός και φανερώθηκε σε εμάς». Και η Πανάμωμος είπε: «Κύριε, γείρε τους ουρανούς και κατέβα», «εσύ που κάθεσαι πάνω στα Χερουβίμ, φανερώσου». Και εμφανίστηκε ο Κύριος λέγοντάς της: Χαίρε, Μητέρα· χαίρε, σεμνή· χαίρε, Παρθένε αγνή· χαίρε, θεομακάριστη· ειρήνη στο πνεύμα σου, ειρήνη στην καρδιά σου, ειρήνη στο σώμα σου. Σήκω, «ας φύγουμε από εδώ».

ΚΑΤΗΧΗΣΗ Ι' ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΜΕ ΤΙ ΠΑΡΟΜΟΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ ΤΩΝ ΒΑΪΩΝ Ευλόγησον, πάτερ. Αδελφοί και πατέρες, γνωρίζετε και εσείς ότι, αφού ολοκληρώσαμε τις πέντε εβδομάδες της νηστείας, έφτασε η έκτη, κατά την οποία με βάγια και κλάδους προετοιμάζουμε τους εαυτούς μας για την προϋπάντηση του ζωηφόρου φοίνικα, προς τον οποίο ας ανακράξουμε με μεγάλη ευλάβεια και ας πούμε: «Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου». Αλλά αυτά μεν θα γίνουν την ερχόμενη Κυριακή. Τώρα όμως σπεύδω να κάνω γνωστό, σε όσους ίσως αγνοούν, το σεβάσμιο μεγαλείο αυτής της αγίας εκκλησιαστικής μας συνάξεως, ώστε γνωρίζοντας το ύψος της και το μέγεθος και το με τι παρομοιάζεται, πρόθυμα και με χαρά να προστρέχουμε στην εκκλησιαστική σύναξη. Και για να μη φανεί σε κάποιους ότι αυτό είναι πλάσμα της δικής μου διανοίας, θέλω να παραθέσω παλαιότερες μαρτυρίες για το θέμα αυτό. Επειδή, δηλαδή, «ο Θεός, θέλοντας να δείξει στους» ανθρώπους ότι αυτός είναι «ο Κτίστης των πάντων» και χορηγός, και ότι οφείλουν τα κτίσματα να γνωρίζουν τον Κτίστη και να τον δοξάζουν όπως οφείλουν, ανέχθηκε να του προσφέρουν οι αρχαίοι θυσίες, τις οποίες δεν τις χρειαζόταν καθόλου, και να στήνουν πρόχειρα θυσιαστήρια για θυσίες ζώων, προδηλώνοντας το αληθινό θυσιαστήριο και το θεόσωμο θύμα του αμνού που σηκώνει τις αμαρτίες μας.

Διότι τι άλλο σημαίνει, ισχυρίζονται, το γεγονός ότι δίπλα στο «Άγιος, άγιος, άγιος» προστίθεται το «Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου», παρά ότι ο Τρισάγιος ύμνος αποδίδεται αποκλειστικά στον Υιό; Απέναντι σε αυτό, οι ιεράρχες (διότι με αυτούς διεξαγόταν ο διάλογος) δεν είχαν καμία άλλη απάντηση, παρά το να βλέπουν τις ευθύνες προς άλλους να στρέφονται πλέον εναντίον εκείνων που τους είχαν αποστείλει.

Αυτά ας τα ακούσουν και ας τα μάθουν οι παράφρονες, ότι αντιτάσσονται στο Άγιο Πνεύμα, συκοφαντώντας την Εκκλησία του Χριστού, και ας γνωρίσουν ότι μιλούν εκ του αντιθέτου πνεύματος. Ας ακούσουμε και κάποιον άλλον από τους αγίους που λέει: Τέρπου και ευφραίνου, θυγατέρα Σιών, διότι ιδού, έρχομαι και θα κατοικήσω ανάμεσά σου, λέει ο Κύριος. Και πολλά έθνη θα καταφύγουν στον Κύριο ανάμεσά σου, και θα καταλάβεις ότι ο Κύριος ο παντοκράτορας με απέστειλε. Ποιος είναι λοιπόν ο ερχόμενος, ας το διακηρύξει ο Ιωάννης, ο μέγας πρόδρομος του Σωτήρα μας, ο οποίος απέστειλε δύο από τους μαθητές του για να ρωτήσουν τον Κύριο: Εσύ είσαι ο ερχόμενος ή να περιμένουμε κάποιον άλλον; Και μέσα από αυτά που άκουσε, Τον κηρύττει ως αμνό και Υιό του Θεού. Αλλά και ο ξακουστός Δαβίδ ψάλλει: Ευλογημένος ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου. Αυτός ο Σωτήρας που ήλθε, συνομιλεί με τους μύστες Του ως εξής:

Αυτοί δε, επιδεικνύοντας την ευλάβεια και την πίστη, προσκυνούν, ευλογούν και θεολογούν τον Ιησού που κατανοείται εντός τους, και, για να γίνει πιο λαμπρή η δοξολογία, την αναπέμπουν με τα προφητικά λόγια: «Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου· Θεός είναι ο Κύριος και φανερώθηκε σε εμάς». «Εγώ ήρθα», λέει, «στο όνομα του Πατέρα μου και δεν με δέχεστε· αν κάποιος έρθει στο δικό του όνομα, εκείνον θα τον δεχτείτε». Αυτό είναι γνώρισμα του γνήσιου Δεσπότη, αυτό του Μονογενούς: το να δοξάζει τον Πατέρα. Εκείνο, πάλι, είναι η αυθάδεια του δραπέτη δούλου, η αποστασία. Επειδή αυτά τα γνώριζε ο Προφήτης και είχε μάθει τι είναι αυτό που διαχωρίζει τον καλό ποιμένα από τον λύκο, ευλογεί από μακριά αυτόν που έρχεται στο όνομα του Κυρίου, ονομάζοντας Κύριο τον Πατέρα, και λέει ότι αυτός που φανερώθηκε είναι ο ίδιος ο Θεός. Χρησιμοποιώντας και αυτοί τα ίδια λόγια, ευλογούν τον Χριστό ωσάν να έρχεται και να φανερώνεται τώρα σε αυτούς.

Ευλογημένος είναι αυτός που έρχεται για να καταργήσει τον θάνατο και να εγκαινιάσει για εμάς την ανάσταση και να μας απαλλάξει από τη δουλεία και να μας κληροδοτήσει την υιοθεσία. Διότι δικό σου έργο, ως Πλάστη, είναι και το να μας φέρεις στην ύπαρξη από την ανυπαρξία και να μας δημιουργήσεις, αλλά και όταν πέσαμε και συντριβήκαμε, να μας ανορθώσεις και πάλι και να μας αναπλάσεις. Γνώρισμα της δικής σου φιλανθρωπίας είναι το να αναζητήσεις αυτόν που έχει πλανηθεί, να τον επιστρέψεις από την πλάνη και να τον αξιώσεις της αρχέγονης κληρονομιάς. Διότι εμείς είμαστε δικός σου λαός και πρόβατα της βοσκής σου, και όλοι από εσένα εξαρτώμαστε. Και σε εσένα αναπέμπουμε τη δόξα και την ευχαριστία, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, στην ομοούσια, ζωαρχική και παντοκρατορική Τριάδα, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Κάθε άλλο, αλλά μάλλον διαβεβαιώνει για την αλήθεια, ότι δηλαδή μέσα στον καθένα από εμάς τους πιστούς συντελείται η ανάσταση του Χριστού, και αυτό όχι απλώς, αλλά κάθε ώρα, ας πούμε, καθώς ο ίδιος ο Δεσπότης Χριστός ανασταίνεται μέσα μας, λάμποντας και εκπέμποντας τις αστραπές της αφθαρσίας και της Θεότητας. Διότι η φωτοφόρος παρουσία του Πνεύματος μας δείχνει την ανάσταση του Δεσπότη σαν σε ένα πρωινό, ή μάλλον μας χαρίζει το να βλέπουμε τον ίδιο τον Αναστάντα. Γι' αυτό και λέμε: «Θεός Κύριος και επέφανεν ημίν», και υποδηλώνοντας τη δεύτερη παρουσία του προσθέτουμε λέγοντας: «Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου». Σε όσους λοιπόν εμφανιστεί ο αναστημένος Χριστός, φανερώνεται οπωσδήποτε πνευματικά, ώστε να γίνεται ορατός με τα πνευματικά μάτια. Διότι, όταν έρθει μέσα μας διά του Πνεύματος, μας ανασταίνει από τους νεκρούς, μας ζωοποιεί και μας δίνει τη χάρη να βλέπουμε μέσα μας τον ίδιο ολόκληρο ολοζώντανο, τον αθάνατο και άφθαρτο. Και όχι μόνο αυτό, αλλά μας χαρίζει και την καθαρή επίγνωση ότι μας συνανασταίνει και μας συνδοξάζει με τον Εαυτό του, όπως μαρτυρεί ολόκληρη η θεία Γραφή.

Επειδή λοιπόν αυτή η επιλογή βρίσκεται στην εξουσία μας, σας παρακαλώ, αδελφοί, ας σπείρουμε και εμείς πολλά, και ας ποτίσουμε πάρα πολλά, και ας αυξήσουμε τα γεννήματα της δικαιοσύνης μας, ώστε, όταν έρθει το νοητό θέρος, να γεμίσουμε τα χέρια μας και τους κόλπους μας με τα πνευματικά δεμάτια, για να αξιωθούμε να ακούσουμε: «Η ευλογία του Κυρίου να είναι πάνω σας», «σας ευλογήσαμε από τον οίκο του Κυρίου». «Τους κόπους των καρπών σου θα φας, μακάριος είσαι και καλό θα σου συμβεί.» Αυτός μεν είναι ο λόγος γι' αυτά· θέλω όμως, αδελφοί, να σας υπενθυμίσω ότι οι νύχτες τώρα απλώνονται σαν πέλαγος συγκρινόμενες με τη μικρή διάρκεια των ημερών· και όπως η αγρυπνία συνηθίζει να λιώνει το σώμα, έτσι και η πολυυπνία παχαίνει τη σάρκα· και όταν παχαίνει η σάρκα, τρέφονται μαζί της και τα πάθη. Τι πρέπει λοιπόν να πούμε; «Καθένας από εσάς έχει ψαλμό», έχει μελέτη, έχει προσευχή· όλα ας τελούνται με μέτρο, όλα για την οικοδομή της ψυχής, για τον καταρτισμό του πνεύματος, «Για να μη σας πειράζει ο σατανάς εξαιτίας της ακράτειας». Και το λέω αυτό, όχι μόνο για τον ύπνο, αλλά και για το φαγητό και το ποτό και για οτιδήποτε άλλο· διότι το μέτρο είναι άριστο στο να μας προφυλάσσει σώους και αβλαβείς από τις παρεκτροπές προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση.

Διότι είναι ευλογημένος ο καρπός της κοιλίας σου, δηλαδή, Θεός είναι ο καρπός της κοιλίας σου, επειδή μόνο ο Θεός είναι ευλογημένος· όπως λέει και ο Δαβίδ: «Ευλογημένος ο ερχόμενος»· διότι η Γραφή συνηθίζει να χρησιμοποιεί τον σύνδεσμο «και» αντί του «γαρ» (διότι)· όπως στο χωρίο: «Δώσε μας βοήθεια, και μάταιη είναι η σωτηρία από άνθρωπο», αντί του, «διότι μάταιη είναι η σωτηρία από άνθρωπο»· και πάλι, «Εσύ οργίστηκες, και εμείς αμαρτήσαμε», αντί του, «διότι εμείς αμαρτήσαμε». Αποκάλεσε δε τον Κύριο καρπό της κοιλίας της Θεοτόκου, διότι η κύηση έγινε χωρίς άνδρα· διότι τα άλλα παιδιά είναι καρποί των πατέρων, ενώ ο Χριστός είναι καρπός μόνο της κοιλίας της Θεοτόκου· επειδή μόνο αυτή τον κυοφόρησε. «Και από πού μου δόθηκε αυτή η τιμή, να έλθει η Μητέρα του Κυρίου μου σε εμένα; Διότι, ιδού, μόλις έφτασε η φωνή του χαιρετισμού σου στα αυτιά μου, σκίρτησε το βρέφος με αγαλλίαση στην κοιλιά μου. Και μακάρια είναι εκείνη που πίστεψε ότι θα εκπληρωθούν όσα της ειπώθηκαν από τον Κύριο». Όπως αργότερα, όταν ο Χριστός ήλθε για να βαπτιστεί, ο Ιωάννης τον εμπόδιζε από ευλάβεια, λέγοντας: «Δεν είμαι άξιος», έτσι και τώρα ομιλεί μέσω της μητέρας του: «Από πού μου δόθηκε αυτή η τιμή, να έλθει η Μητέρα του Κυρίου μου σε εμένα;», ονομάζοντας την κυοφορούσα «μητέρα», πριν ακόμη γεννήσει τον Κύριο. Διότι για τις άλλες γυναίκες, πριν γεννήσουν, δεν πρέπει να ονομάζονται μητέρες εξαιτίας του φόβου της άμβλωσης, δηλαδή της αποβολής. Στην περίπτωση όμως της Παρθένου, δεν υπήρχε καμία τέτοια υποψία.

Δες, λοιπόν, την ακολουθία του πάθους: Ανέστησε τον Λάζαρο, κρατώντας για το τέλος αυτό το θαύμα που ήταν το μεγαλύτερο από όλα. Εξαιτίας αυτού, πολλοί συνέτρεχαν και πίστευαν. Και επειδή πολλοί πίστευαν, ο φθόνος έγινε μεγαλύτερος. Από αυτό προέκυψε η επιβουλή και ο σταυρός. «Διότι, αφού άκουσαν τα πλήθη», λέει, «ότι έρχεται ο Ιησούς», τον προϋπάντησαν με δόξα, αποδίδοντάς του εξαιτίας του θαύματος στον Λάζαρο οπωσδήποτε τιμή μεγαλύτερη από αυτήν που οφείλεται σε έναν απλό άνθρωπο. Διότι δεν τον θεωρούσαν πλέον ως προφήτη. Επειδή, ποιον προφήτη τίμησαν ποτέ έτσι οι πατέρες τους; Γι' αυτό και έλεγαν: «Ωσαννά, ευλογημένος ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου». Από αυτά τα λόγια συμπεραίνουμε, πρώτον μεν, ότι είναι Θεός. Διότι το «Ωσαννά» ερμηνεύεται «Σώσε», όπως ακριβώς υπάρχει εξελληνισμένο και στον εκατοστό δέκατο έβδομο ψαλμό από τους Εβδομήκοντα. Διότι, ενώ το εβραϊκό κείμενο έχει το «Ωσαννά», το ελληνικό έχει το «Ω, Κύριε, σώσε». Το να σώζει, όμως, ανήκει μόνο στον Θεό, και προς αυτόν έχει ειπωθεί: «Σώσε μας, Κύριε, ο Θεός μας». Και από παντού θα μπορούσε κανείς να συμπεράνει ότι η Γραφή αποδίδει τη σωτηρία μόνο στον Θεό. Πρώτον, λοιπόν, αυτό δείχνουν εκείνοι που λένε τα λόγια του Δαβίδ για τον Χριστό, ότι είναι Θεός. Έπειτα, ότι είναι και κυρίως Θεός. Διότι λέει: «Ο ερχόμενος», και όχι «ο αγόμενος» (εκείνος που οδηγείται). Διότι το ένα δείχνει κάτι το δουλικό κατά κάποιον τρόπο, ενώ το να έρχεται δείχνει εξουσία.