Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 138:7

Τίτλος Βʹ. — Περί του ότι είναι αδύνατον να ξεφύγει κανείς από τον Θεό· και ότι επιβλέπει τα πάντα, και τίποτα δεν του μένει κρυφό. «Δεν υπάρχει κανείς που να μπορεί να διασώσει από τα χέρια μου.» «Είναι θεατής των έργων των χεριών των ανθρώπων· και τίποτα από όσα πράττουν δεν του διαφεύγει.» «Ο Κύριος επιβλέπει τα πάντα, κατανοώντας ανεξιχνίαστα, ένδοξα και εξαίσια, των οποίων δεν υπάρχει αριθμός.» «Ποιος είναι αυτός που μου κρύβει τις βουλές του, και συγκρατώντας λόγια στην καρδιά του, νομίζει ότι μπορεί να κρυφτεί από εμένα;» «Ο Θεός είναι αυτός που ερευνά καρδιές και νεφρούς.» «Υψηλός είναι ο Κύριος, και επιβλέπει τα ταπεινά, και τα υψηλά τα γνωρίζει από μακριά.» «Πού να πορευθώ μακριά από το πνεύμα σου, και από το πρόσωπό σου πού να φύγω;» «Ο άδης και η απώλεια είναι φανερά ενώπιον του Κυρίου· πώς όχι πολύ περισσότερο και οι καρδιές των ανθρώπων;» «Σε κάθε τόπο τα μάτια του Κυρίου παρατηρούν κακούς και αγαθούς.» «Θεός που βρίσκεται κοντά είμαι εγώ, λέει ο Κύριος, και όχι Θεός από μακριά. Εάν κάτι κρυφτεί σε κρυφά μέρη, εγώ δεν θα το δω; Μήπως δεν γεμίζω εγώ τον ουρανό και τη γη, λέει ο Κύριος;» «Ο Κύριος αποκαλύπτει τα βαθιά και τα απόκρυφα, γνωρίζοντας αυτά που βρίσκονται στο σκοτάδι, και το φως είναι μαζί του.» «Αυτό που συγκρατεί τα πάντα, έχει γνώση κάθε φωνής· γι' αυτό, κανένας που ξεστομίζει άδικα λόγια δεν πρόκειται να περάσει απαρατήρητος, ούτε πρόκειται να τον προσπεράσει η δίκη που ελέγχει.» «Είναι μάρτυρας των νεφρών του, και αληθινός επόπτης της καρδιάς του, και ακροατής της γλώσσας.» «Είναι αδύνατον να ξεφύγει κανείς από το χέρι σου.» «

Το δε Άγιο Πνεύμα είναι δεύτερο μετά τον Υιό, και τρίτο μετά τον Πατέρα· και πάλι πιο κοντά στα γήινα από τον Υιό και κατώτερο, και το πλέον κατώτερο από τον Πατέρα, και πιο κοντά σε εμάς, εφόσον απέχει από το ανώτατο προς τα κάτω· και μόνος μεν ο Πατέρας είναι ο μόνος άμεσος και προσεχής αίτιος του Υιού· και αποτελεί μόνο το ανώτερο άκρο, και όχι το μέσο κανενός· ο δε Υιός μόνος, είναι το μέσο μεταξύ του Πατέρα και του Πνεύματος, κατέχοντας θέση κέντρου, και είναι μόνο άμεσος και προσεχής, και δεν αποτελεί άκρο ή έμμεσο κανενός· το Άγιο Πνεύμα όμως, είναι το μόνο έμμεσο άκρο του Πατέρα, άμεσο όμως του Υιού, και μέσο κανενός· και όλα βαίνουν από πάνω προς τα κάτω, και τα πρόσωπα τίθενται στη σειρά· κανένα από αυτά δεν είναι εκ δεξιών, κανένα εξ αριστερών· ούτε ο Πατέρας είναι η ένωση του Υιού και του Πνεύματος, ούτε το Άγιο Πνεύμα είναι το μέσο του αγεννήτου και του γεννητού, ούτε βρίσκονται όλα μέσα σε όλα. Και η ισότητα μεταξύ τους απουσιάζει παντελώς, και ούτε διασώζουν καμία λογική συνέπεια όσοι δεν αποδέχονται ότι ο Υιός διήκει στα πάντα, όπως και το Πνεύμα· ούτε θυμούνται τον προφήτη που λέει: «Πού να πορευτώ μακριά από το Πνεύμα σου, και από το πρόσωπό σου πού να φύγω; Εάν αναβώ στον ουρανό, εσύ είσαι εκεί· εάν καταβώ στον άδη, είσαι παρών»· και τι θα μπορούσε να δικαιολογήσει τη μάχη και την εναντίωσή τους προς τις Γραφές;

Αλλά αυτά μεν είναι τα λόγια των αποστόλων, αφήνοντας κατά μέρος όσα έχουν αποσιωπηθεί για το Άγιο Πνεύμα· ποια είναι όμως τα λόγια των προφητών; Διότι από αυτούς ο μεν Δαβίδ λέει: «με τον λόγο του Κυρίου στερεώθηκαν οι ουρανοί, και με το Πνεύμα του στόματός Του όλη η δύναμή τους»· «καρδιά καθαρή κτίσε μέσα μου, Θεέ μου, και πνεύμα ευθύ εγκαινίασε στα σπλάχνα μου· μη με απορρίψεις από το πρόσωπό Σου, και το Πνεύμα Σου το Άγιο μην το αφαιρέσεις από εμένα· δώσε μου πίσω την αγαλλίαση της σωτηρίας Σου, και με Πνεύμα ηγεμονικό στήριξέ με»· «θα εξαποστείλεις το Πνεύμα Σου και θα δημιουργηθούν, και θα ανακαινίσεις το πρόσωπο της γης»· «πού να πορευθώ μακριά από το Πνεύμα Σου, και από το πρόσωπό Σου πού να φύγω;» και «το Πνεύμα Σου το αγαθό θα με οδηγήσει σε γη ευθεία». Ο δε Ησαΐας: «Ιδού ο δούλος μου τον οποίο διάλεξα, ο αγαπητός μου, στον οποίο ευδόκησε η ψυχή μου, θα θέσω το Πνεύμα μου επάνω του». «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, για το οποίο με έχρισε, για να ευαγγελιστώ σε φτωχούς με απέστειλε»· «κατέβηκε Πνεύμα από τον Κύριο και τους οδήγησε»· «αυτά λέει ο Κύριος: πήρατε απόφαση, και όχι μέσω εμού, και κάνατε συνθήκες, και όχι μέσω του Πνεύματός μου· και αυτοί απείθησαν, και παρόξυναν το Πνεύμα το Άγιο· και Εκείνο στράφηκε εναντίον τους ως εχθρός».

Αλλά σύμφωνα με αυτούς, πιστεύεται ότι στην απερίγραπτη και αχώρητη Τριάδα η υπόσταση του Πνεύματος είναι κατά κάποιον τρόπο διαχωρισμένη από την υπόσταση του Πατρός. Και ότι ο Πατέρας είναι μεν πρώτιστος και ανώτατος από το Πνεύμα, πρώτος δε και ανώτερος από τον Υιό, και, επειδή είναι υπερουράνιος, βρίσκεται πάρα πολύ μακριά από εμάς. Ο Υιός από την άλλη είναι δεύτερος σε σχέση με τον Πατέρα και κατώτερος, αλλά πρώτος και ανώτερος από το Πνεύμα, και βρίσκεται μάλλον πιο κοντά σε εμάς από ό,τι ο Πατέρας, ως ουράνιος. Το δε Άγιο Πνεύμα, είναι δεύτερο σε σχέση με τον Υιό, και τρίτο σε σχέση με τον Πατέρα, και με τη σειρά του πιο προσγειωμένο και κατώτερο από τον Υιό, κατώτατο από τον Πατέρα, και σε εμάς το πιο κοντινό, καθώς έχει απομακρυνθεί από το ανώτατο προς τα κάτω. Και ότι μόνος ο Πατέρας είναι ο άμεσος και προσεχής αίτιος μόνο του Υιού, ενώ είναι έμμεσος και απώτερος αίτιος του Πνεύματος, και αποτελεί μόνο το ανώτερο άκρο, αλλά δεν αποτελεί μέσο για κανέναν. Ο δε Υιός είναι μόνος του το μέσο μεταξύ του Πατρός και του Πνεύματος, και επέχει θέση κέντρου ως προς αυτά που βρίσκονται εκατέρωθέν του, και είναι άμεσος και προσεχής, ενώ δεν είναι άκρο ούτε έμμεσος σε κανέναν. Το Άγιο Πνεύμα όμως είναι μόνο του το έμμεσο άκρο του Πατρός, ενώ είναι άμεσο του Υιού, και δεν αποτελεί μέσο για κανέναν. Και ότι όλα βαίνουν από πάνω προς τα κάτω, και τα θεία πρόσωπα τίθενται διαδοχικά στη σειρά, σαν μια μακριά αλυσίδα, ή σαν γενεαλογία, ή με τη μορφή μιας ακολουθίας, εξαρτώμενα το ένα από το άλλο. Τίποτα σε αυτά δεν βρίσκεται στα δεξιά, τίποτα στα αριστερά, ούτε βέβαια ο Πατέρας αποτελεί την ένωση του Υιού και του Πνεύματος, ούτε το Άγιο Πνεύμα είναι το μέσο μεταξύ του αγέννητου και του γεννητού, ούτε είναι όλα μέσα σε όλα. Και απουσιάζει παντελώς από όλα το να είναι ίσα μεταξύ τους. Ούτε καν διασώζουν τη λογική συνέπεια αυτοί που δεν αποδίδουν στον Υιό ούτε στο Πνεύμα την ιδιότητα να διήκουν μέσα από όλα. Ούτε θυμούνται τον προφήτη που λέει: «Πού να πορευθώ μακριά από το Πνεύμα σου, και από το πρόσωπό σου πού να φύγω;»

β'. Ψαλμός ρμβ': Το Πνεύμα σου το αγαθό θα με οδηγήσει σε γη ευθεία. γ'. Ψαλμός ρλη': Πού να πορευθώ μακριά από το Πνεύμα σου, και από το πρόσωπό σου πού να φύγω; δ'. Ψαλμός ν': Και το Πνεύμα σου το άγιο μην το αφαιρέσεις από εμένα.

Ψαλμός ρλη΄ Εις το τέλος, ψαλμός του Δαβίδ. «Κύριε, με δοκίμασες» μέσα από πειρασμούς «και με γνώρισες», εσύ που προγνωρίζεις τα πάντα, «και το κάθισμά μου και την έγερσή μου», δηλαδή την ακρίβεια του βίου μου. «Και τους διαλογισμούς μου από μακριά» γνωρίζεις, και «το μονοπάτι του βίου μου» και το άμετρο της ζωής μου, σαν να μετρούσες με σχοινί, «εσύ τα εξιχνίασες». «Και όλες μου τις οδούς προείδες, διότι δεν υπάρχει δόλος στη γλώσσα μου» ούτε κατά του νόμου σου ούτε κατά πιστού σου ανθρώπου. Και αυτό δεν το αγνοείς, Κύριε, «εσύ που γνωρίζεις όλα τα έσχατα και τα αρχαία. Εσύ με έπλασες και έθεσες πάνω μου το χέρι σου» για να με βελτιώσεις περισσότερο. Και «έγινε θαυμαστή η γνώση σου εξαιτίας μου». Από τη δική μου διάπλαση προκαλεί θαυμασμό το άμετρο της σοφίας σου. «Έγινε τόσο κραταιά, που δεν θα μπορέσω προς αυτήν» να ατενίσω. «Πού να πορευθώ μακριά από το πνεύμα σου και από το πρόσωπό σου πού να φύγω;» Διότι το πνεύμα σου και το πρόσωπό σου πληρούν τα πάντα απερίγραπτα. Εάν κάποιος επιχειρήσει να σου ξεφύγει, και γίνει κάποια ξένη φύση και «αναβεί στον ουρανό, ή κατασκηνώσει στον πυθμένα της θάλασσας», και στην άβυσσο και στα καταχθόνια, θα σε βρει εκεί, επειδή τα πάντα πληροίς. Και «το σκότος και η νύχτα ενώπιόν σου θα φωτιστούν σαν ημέρα». «

Εγώ είμαι Θεός που βρίσκεται κοντά, λέει ο Κύριος, και όχι Θεός που βρίσκεται μακριά· και: Το Πνεύμα του Κυρίου έχει γεμίσει την οικουμένη· και: Πού να πορευθώ μακριά από το Πνεύμα σου, και από το πρόσωπό σου πού να φύγω; Και αυτός μεν είναι παρών στα πάντα, αλλά δεν είναι τα πάντα παρόντα σε αυτόν, λένε οι θεολόγοι. Από όλα αυτά φανερώνεται το ότι παρευρίσκεται στα πάντα με τρόπο θεϊκό· διότι βέβαια δεν ήταν σωματικά παρών παντού όταν εκείνοι ήταν συγκεντρωμένοι, ούτε όταν οι μαθητές έλεγαν: Στο όνομά σου τα δαιμόνια υποτάσσονται σε εμάς. Διότι το σώμα βρισκόταν αλλού, σε κάποιον συγκεκριμένο τόπο. Είναι σαφές, λοιπόν, ότι δεν περιοριζόταν μέσα στο σώμα, αλλά η παντοδύναμη και ακατάληπτη δύναμη του ονόματός του ενεργούσε παντού τα θαύματα.

Διότι λέει: «Πού να πορευθώ μακριά από το πνεύμα σου; Και από το πρόσωπό σου πού να φύγω;», υποδεικνύοντας με το αδιέξοδο της ερώτησης το αδύνατο της διαφυγής· έπειτα, με τα όσα ακολουθούν, διακηρύσσει την παρουσία του Θεού στους πιο ακραίους τόπους, ώστε μαζί με τα άκρα να συμπεριλάβει και τα ενδιάμεσα. Και είναι παρών ασώματα, αμιγώς, άχραντα, απερίγραπτα, εξαιτίας του οποίου λέγεται ότι δεν είναι παρών πουθενά, επειδή η παρουσία του δεν περιορίζεται σε κανέναν τόπο, όντας όλος παντού και όλος πουθενά, καθώς νοείται ότι οι υποστάσεις συνυπάρχουν αχώριστα μεταξύ τους εξίσου παντού και πουθενά. Ως προς το ιδικό όμως γνώρισμά τους, ο μεν Πατέρας, όντας ακριβώς ο ίδιος η αέναη πηγή όλης της θεότητας, παραμένει πάντοτε αμετακίνητος στη θεία εστία, δηλαδή σε αυτήν την παρουσία, όπως ειπώθηκε, που είναι παντού και πουθενά· ο δε Υιός, ως Θεός, ούτε χωρίζεται κατά κανέναν τρόπο από την πατρική εστία ούτε μετατοπίζεται, ωστόσο κλίνει τους ουρανούς και κατέρχεται στη γη, και, έχοντας προσλάβει τη δική μας φύση, μας ομιλεί, εμφανίζεται και συναναστρέφεται μαζί μας ο ίδιος ουσιωδώς, δηλαδή αυτοπροσώπως.

Και πού να απελθούμε ή πού να φύγουμε, αδελφοί, από το πρόσωπό του; Διότι εάν ανεβούμε στον ουρανό, εκεί θα τον βρούμε να υπάρχει· εάν κατεβούμε στον άδη, και εκεί παρευρίσκεται· εάν πάμε στα πέρατα της θάλασσας, δεν θα ξεφύγουμε από το χέρι του, αλλά η δεξιά του θα κρατήσει τις ψυχές και τα σώματά μας. Επειδή λοιπόν δεν μπορούμε να αντισταθούμε, αδελφοί, ή να ξεφύγουμε από το πρόσωπο του Κυρίου, ελάτε να παραδώσουμε τους εαυτούς μας ως δούλους στον Κύριο και Θεό, ο οποίος για εμάς ενδύθηκε μορφή δούλου και πέθανε για εμάς, ελάτε να ταπεινωθούμε κάτω από το κραταιό του χέρι, το οποίο αναβλύζει σε όλους την αιώνια ζωή και τη μεταδίδει πλουσιοπάροχα σε όσους την αναζητούν, μέσω του Πνεύματος.

Γιατί δεν προστρέχουμε, αδελφοί, στον εύσπλαχνο Θεό που μας αγάπησε τόσο πολύ; Γιατί δεν παραδίδουμε τις ψυχές μας στον θάνατο υπέρ του Χριστού και Θεού, ο οποίος πέθανε για εμάς; Ή δεν βλέπουμε πολλούς ανθρώπους, εξαιτίας της επιθυμίας τους για ορισμένα πρόσκαιρα πράγματα, να υπομένουν πολλούς κόπους και πόνους και να πραγματοποιούν μακρινά ταξίδια, και όχι μόνο αυτό, αλλά και να περιφρονούν τη γυναίκα και τα παιδιά τους και κάθε άλλη δόξα και απόλαυση, μη προτιμώντας τίποτε άλλο πέρα από το δικό τους θέλημα, ώστε να μην αποτύχουν στον σκοπό τους; Εάν, λοιπόν, για πρόσκαιρα και φθαρτά πράγματα κάποιοι άνθρωποι καταβάλλουν όλο αυτόν τον αγώνα και θυσιάζουν ακόμη και την ίδια τους την ψυχή, εμείς για τον Βασιλέα των βασιλευόντων και τον Κύριο των κυριευόντων, τον Κτίστη και Εξουσιαστή των πάντων, δεν θα παραδώσουμε τις ψυχές και τα σώματά μας στον θάνατο; Διότι ο Ίδιος λέει: Εκείνος που θα χάσει την ψυχή του, δηλαδή θα την νεκρώσει ως προς τον κόσμο και δεν θα βρεθεί σε κανένα σαρκικό θέλημα, για εμένα και το Ευαγγέλιο, αυτός θα τη σώσει· ενώ εκείνος που θα βρει την ψυχή του σε κάποια αμαρτία, θα την χάσει. Πού να φύγουμε λοιπόν, αδελφοί, από το πρόσωπό Του ή πού να πάμε; Διότι, εάν ανεβούμε στον ουρανό, εκεί θα Τον βρούμε· εάν κατεβούμε στον άδη, και εκεί είναι παρών· εάν πάμε στα πέρατα της θάλασσας, δεν θα ξεφύγουμε από το χέρι Του, αλλά η δεξιά Του θα κρατήσει τις ψυχές και τα σώματά μας.

Πόσες φορές έψαλες: «Πού να πορευθώ μακριά από το πνεύμα σου, και από το πρόσωπό σου πού να φύγω;» Έφτασες στο σημείο να συνάψεις φιλία με το φίδι που εξαπάτησε την Εύα και εξέβαλε μαζί της από τον παράδεισο τον προπάτορά μας Αδάμ. Σκέφτεσαι άραγε να αρνηθείς εντελώς τον Χριστό, με τον οποίο αρραβωνιάστηκες μέσω της υπόσχεσης της παρθενίας, και να ενωθείς με την αμαρτία, μέσω της οποίας ο θάνατος εισήλθε στον κόσμο; Δεν ακούς τη Γραφή που φωνάζει δυνατά για όσους πράττουν τέτοια πράγματα; «Το σκουλήκι τους δεν θα πεθάνει, και η φωτιά τους δεν θα σβήσει.» Δεν δίνεις προσοχή στον Απόστολο που λέει: «Πόρνους και μοιχούς θα τους κρίνει ο Θεός.» Και πάλι: «Αν κάποιος φθείρει τον ναό του Θεού, θα τον φθείρει ο Θεός.» Τι θα βρεις ολοκληρώνοντας την ανομία; Όχι άραγε σκοτάδι και μάχαιρα που θα κόψει την καρδιά σου; όχι βόθρο απελπισίας; όχι τον ίδιο τον Σατανά που σε εξαπάτησε να σε ωθεί επειγόντως να ασπαστείς την αγχόνη, όπως ακριβώς έκανε κάποτε στον Ιούδα; Σύνελθε, εσύ που έχεις σκοτιστεί· ξέφυγε από την παγίδα του θανάτου, εσύ που έχεις σκοντάψει, για να μην πιαστείς στα δίχτυα του άδη, εξαιτίας των οποίων και εδώ θα ζήσεις τη ζωή του Κάιν, τρέμοντας και στενάζοντας και αποφεύγοντας κάθε γνώριμο πρόσωπο, και στον μέλλοντα αιώνα θα καταδικαστείς στη γέεννα του πυρός. Τι άλλο λοιπόν να κάνω ο ταλαίπωρος, περιορισμένος σε έναν τόπο απέναντι σε όλους τους προαναφερθέντες; Τι άλλο από το να στενάζω, να διαμαρτύρομαι και να αναγγέλλω την επερχόμενη ρομφαία;