Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 15:10

Διότι έτσι λέει και ο Παύλος: Για να κτίσει τους δύο στον εαυτό του σε έναν νέο άνθρωπο· και κατ' αυτόν τον τρόπο, κατά τον καιρό του πάθους, προαναγγέλλει τον εκούσιο χωρισμό της ψυχής του από το ίδιο του το σώμα λέγοντας: Κανείς δεν αφαιρεί την ψυχή μου από εμένα, αλλά εγώ την παραδίδω από τον εαυτό μου· έχω εξουσία να παραδώσω την ψυχή μου, και έχω εξουσία να την λάβω πάλι. Αλλά και ο προφήτης Δαβίδ, σύμφωνα με την ερμηνεία του μεγάλου Πέτρου, έχοντας προφητική ενόραση για αυτόν, είπε: Διότι δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον Άδη, ούτε θα παραδώσεις τον όσιό σου να δει φθορά, έτσι όπως ακριβώς ερμήνευσε το ρητό ο απόστολος Πέτρος, ότι δηλαδή ούτε η ψυχή του εγκαταλείφθηκε στον Άδη ούτε η σάρκα του είδε φθορά.

Η'. Περί της αναστάσεως του Χριστού. Ο Δαβίδ, προορώντας την ανάστασή Του, έλεγε: «Εξεγέρσου, γιατί κοιμάσαι, Κύριε; Ανάστηθι και μην απορρίψεις έως τέλους.» Και πάλι: «Ανάστα, Κύριε· σώσε με, ο Θεός μου.» Και πάλι: «Ανάστα, Κύριε, βοήθησέ μας, και λύτρωσέ μας ένεκεν του ονόματός Σου.» Και πάλι: «Ανάστα, Κύριε, κρίνε την γη, διότι Εσύ θα κατακληρονομήσεις όλα τα έθνη.» Ο Ησαΐας: «Τώρα θα αναστηθώ, λέγει ο Κύριος, τώρα θα δοξασθώ, τώρα θα υψωθώ, τώρα θα δείτε, τώρα θα σωθείτε· μάταιη θα είναι η ισχύς του πνεύματός σας.» Ο Ωσηέ: «Και θα αναζητήσουν το πρόσωπό μου μέσα στην θλίψη τους, και θα ορθρίσουν προς εμένα, λέγοντας: Ας πορευθούμε και ας επιστρέψουμε προς τον Κύριο τον Θεό μας, διότι Αυτός άρπαξε, και θα μας ιατρεύσει· θα πατάξει, και θα επιδέσει τις πληγές μας· θα μας θεραπεύσει μετά από δύο ημέρες· κατά την τρίτη ημέρα θα αναστηθούμε ενώπιόν Του, και θα γνωρίσουμε, ας επιδιώξουμε να γνωρίσουμε τον Κύριο, θα Τον βρούμε έτοιμο ως όρθρο.» Ο Δαβίδ: «Διότι δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη, ούτε θα επιτρέψεις στον όσιό Σου να δει διαφθορά.» Και πάλι: «Έγινα σαν άνθρωπος αβοήθητος, ανάμεσα στους νεκρούς ελεύθερος.» Και ποιος είναι ελεύθερος από τον θάνατο, παρά μόνον ο Θεός;

Περί της αναστάσεώς του. Λέει ο Δαβίδ: «Δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη, ούτε θα επιτρέψεις στον όσιό σου να γνωρίσει φθορά», εννοώντας προφανώς τη φθορά του σώματος. Έπειτα προσθέτει: «Μου γνώρισες οδούς ζωής». Και ο Ωσηέ το λέει πιο καθαρά: «Θα μας θεραπεύσει μετά από δύο ημέρες, και την τρίτη ημέρα θα αναστηθούμε, και θα ζήσουμε ενώπιόν του», λέγοντάς τα αυτά εκ μέρους των κεκοιμημένων αγίων, των οποίων τα σώματα αναστήθηκαν μαζί με τον Χριστό κατά την τριήμερη ανάστασή του και εμφανίστηκαν σε πολλούς, όπως διδάσκει το Ευαγγέλιο. Αναφέρει επίσης και ο Εβραίος Ιώσηπος στον δέκατο όγδοο τόμο της «Αρχαιολογίας» του: «Εμφανίζεται κατά τον χρόνο αυτόν ο Ιησούς, ένας σοφός άνθρωπος, εάν βέβαια πρέπει να τον αποκαλεί κανείς άνθρωπο. Διότι ήταν δημιουργός παράδοξων έργων, δάσκαλος ανθρώπων που δέχονταν με χαρά την αλήθεια, και προσέλκυσε πολλούς από τους Ιουδαίους, αλλά και πολλούς από τους Εθνικούς. Αυτός ήταν ο Χριστός, και όταν, έπειτα από καταγγελία των επιφανών μας ανδρών, οι Ιουδαίοι τον καθήλωσαν στον σταυρό κατόπιν καταδίκης του Πιλάτου, δεν έπαψαν εκείνοι που τον είχαν αγαπήσει από την αρχή να τον κηρύττουν. Διότι τους εμφανίστηκε πάλι ζωντανός την τρίτη ημέρα, καθώς οι θείοι προφήτες είχαν προείπει αυτά και άλλα μύρια θαυμαστά γι' αυτόν».

«Εσύ είσαι αυτός που αποκαθιστά»: Ο Υιός λέει προς τον Πατέρα ότι του έδωσε όλη την εξουσία επί των επουρανίων, των επιγείων και των καταχθονίων, καθώς και την κληρονομία των εθνών. «Σχοινιά έπεσαν»: Διότι, όπως με ένα σχοινί, έτσι συσφίγγεται με την αγάπη και την πίστη αυτός που προσέρχεται στον Θεό. «Διότι και η κληρονομία»: Είναι ευχάριστη σε εμένα, δηλαδή, και εδραιώθηκε σε εμένα η κλήση των εθνών, και κανείς δεν μπορεί να την αφαιρέσει από εμένα. «Θα ευλογήσω»: Ο Υιός προς τον Πατέρα εκ μέρους της ανθρώπινης φύσης, διότι ο άνθρωπος γέμισε με σύνεση από το Άγιο Πνεύμα. «Έτι δε και»: Μιλάει για το πάθος· διότι αφού τον συνέλαβαν τη νύχτα, τον οδήγησαν στο κριτήριο. Με τη λέξη «νεφρούς» εννοεί τους Ιουδαίους, επειδή ήταν ομόφυλοί του <ή τους λογισμούς της καρδιάς>. «Προέβλεπα»: Διότι ούτε χωρίστηκε καθόλου από τον Πατέρα [του], ούτε κλονίστηκε καθόλου από την καθέδρα στα δεξιά [του]. «Γι' αυτό»: Δηλαδή, ευφράνθηκε η θεότητα για τον άνθρωπο, επειδή τον έσωσε· αγαλλίασαν δε και οι απόστολοι με το κήρυγμα. Διότι οι απόστολοι είναι η γλώσσα του Χριστού. «Έτι δε και»: Αναφέρει την ανάσταση του κυριακού σώματος και την ανάληψη στους ουρανούς, ότι, ενώ ήταν σάρκα, κατασκήνωσε στους ουρανούς. «Ότι δεν θα εγκαταλείψεις»: Διότι πώς ο ακατάσχετος επρόκειτο να κρατηθεί στον άδη, αυτός που σκύλευσε τον άδη; Η προφητεία αναφέρεται επίσης και στην ψυχή του Αδάμ.

«ούτε θα δώσεις»: Διότι πώς η σάρκα, η οποία είναι άφθαρτη και αμιγής αμαρτίας, ήταν δυνατόν να διαφθαρεί; «μου έκανες γνωστή»: Στον άνθρωπο την άνοδο στους ουρανούς. «θα πληρώσεις»: Αφού συνανέστησες και έβαλες να συγκαθίσει με τη θεότητα τον κυριακό άνθρωπο, πράγμα το οποίο είναι μαζί με το πρόσωπό σου. «τερπνότητες»: Στη δεξιά, με την οποία στερέωσε τον ουρανό και θεμελίωσε τη γη και έπλασε τον άνθρωπο και παρήγαγε ολόκληρο τον κόσμο. Διότι δεν βρίσκεται τίποτα πιο τερπνό από αυτά.

Διότι δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη, ούτε να κλείσει πάνω μου το φρέαρ το στόμα του, δηλαδή το μνήμα. Ένεκα των εχθρών μου λύτρωσέ με, για να μην καυχηθούν οι Ιουδαίοι λέγοντας, ας τον καταπιούμε. Και όλα αυτά ο Χριστός τα προσευχόταν οικονομικώς ως άνθρωπος, αν και είναι αληθινός Θεός, αλλά, όπως προείπα, η μορφή του δούλου ήταν αυτή που τα έλεγε και τα έπασχε. Γι' αυτό και πρόσθεσε λέγοντας: Ονειδισμό και ταλαιπωρία περίμενε η ψυχή μου, δηλαδή τα έπαθα εκουσίως και όχι από κάποια βία. Όμως περίμενα κάποιον να με συλλυπηθεί και δεν υπήρξε, διότι όλοι οι μαθητές μου με εγκατέλειψαν και έφυγαν, και αναζήτησα παρηγορητές και δεν βρήκα. Άκουσε με σύνεση, ω Ιουδαίε, τι λέει ο Χριστός: Έδωσαν για τροφή μου χολή και στη δίψα μου με πότισαν όξος. Και αυτά μεν τα έπαθε από εσάς. Άκουσε το Άγιο Πνεύμα που λέει και τι σας ανταπέδωσε αντί για εκείνο το λίγο όξος. Διότι λέει ο προφήτης ως εκ προσώπου του Θεού: Ας γίνει η τράπεζά τους παγίδα και ανταπόδοση. Ποια ανταπόδοση εννοεί; Είναι ολοφάνερο, την τωρινή δυστυχία που σε κατέχει. Έπειτα άκουσε και τα εξής: Ας σκοτιστούν τα μάτια τους για να μη βλέπουν. Και πράγματι σκοτιστήκατε στα μάτια της ψυχής με σκότος αφεγγές και αιώνιο.

Και για το ότι τον ανέστησε από τους νεκρούς, ώστε να μην πρόκειται πλέον να επιστρέψει στη φθορά, έχει μιλήσει ως εξής: Θα σας δώσω τα όσια του Δαβίδ τα πιστά. Γι' αυτό και σε άλλο σημείο λέει: Δεν θα επιτρέψεις στον όσιό σου να δει φθορά. Διότι ο μεν Δαβίδ, αφού υπηρέτησε στη δική του γενεά τη βουλή του Θεού, εκοιμήθη και προστέθηκε στους πατέρες του, και είδε φθορά· εκείνος όμως, τον οποίο ανέστησε ο Θεός, δεν είδε φθορά.

Αλλά αυτό βέβαια έχει αποδειχθεί ικανοποιητικά από όσα έχουμε πει. Πού όμως ανέφεραν οι Γραφές ότι τάφηκε και ότι την τρίτη ημέρα θα αναστηθεί; Μέσα από τον τύπο του Ιωνά, τον οποίο και ο Ίδιος παραθέτει λέγοντας: «Όπως ακριβώς ήταν ο Ιωνάς στην κοιλιά του κήτους τρεις ημέρες και τρεις νύχτες, έτσι θα είναι και ο Υιός του ανθρώπου στην καρδιά της γης τρεις ημέρες και τρεις νύχτες»· και μέσα από τη βάτο στην έρημο. Διότι, όπως ακριβώς εκείνη καιγόταν, αλλά δεν κατακαιγόταν, έτσι και το σώμα Εκείνου πέθανε μεν, δεν κρατήθηκε όμως μόνιμα υπό την εξουσία του θανάτου. Και ο δράκοντας στο βιβλίο του Δανιήλ αυτό υπαινίσσεται. Διότι, όπως ακριβώς εκείνος, αφού έλαβε την τροφή που του έδωσε ο προφήτης, έσκασε στη μέση, έτσι και ο άδης, αφού κατάπιε το σώμα Εκείνου, σχίστηκε, καθώς το σώμα Του του έσκισε την κοιλιά και αναστήθηκε. Εάν όμως θέλεις να ακούσεις και με λόγια αυτά που είδες μέσω των τύπων, άκουσε τον Ησαΐα να λέει: «Αφαιρείται από τη γη η ζωή του»· και, «Ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή, να του δείξει φως»· και πριν από αυτόν τον Δαβίδ: «Δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη, ούτε θα επιτρέψεις στον όσιό σου να δει φθορά». Γι' αυτόν τον λόγο και ο Παύλος σε παραπέμπει στις Γραφές, για να μάθεις ότι αυτά δεν συνέβησαν ούτε απλώς ούτε τυχαία.

Δεν αναφέρει όμως μόνο το δικαστήριο, τον σταυρό και τα όσα συνέβησαν πάνω στον σταυρό, αλλά και εκείνον που τον πρόδωσε, ότι δηλαδή ζούσαν μαζί και έτρωγαν στο ίδιο τραπέζι· «Διότι αυτός που έτρωγε τους άρτους μου», λέει, «ύψωσε εναντίον μου τη φτέρνα του». Και προλέγει κατ' αυτόν τον τρόπο τη φωνή που έμελλε να βγάλει πάνω στον σταυρό, λέγοντας: «Θεέ, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;». Και πάλι για τον τάφο: «Με έβαλαν στον κατώτατο λάκκο, σε μέρη σκοτεινά και στη σκιά του θανάτου». Και για την ανάσταση: «Διότι δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη, ούτε θα επιτρέψεις στον όσιό σου να δει φθορά». Και για την ανάληψη: «Ανέβηκε ο Θεός με αλαλαγμό, ο Κύριος με ήχο σάλπιγγας». Και για την καθέδρα εκ δεξιών: «Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου, Κάθισε στα δεξιά μου, μέχρι να θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου». Ο δε Ησαΐας αναφέρει και την αιτία λέγοντας ότι: «Εξαιτίας των αμαρτιών του λαού μου οδηγήθηκε στον θάνατο»· και ότι, «Επειδή όλοι πλανήθηκαν σαν πρόβατα, για τον λόγο αυτό σφαγιάζεται».

Το έδαφος έτρεμε και εσύ ραπίζοντας γελούσες, τα στοιχεία της φύσεως εξίσταντο και εσύ διαπόμπευες με ύβρεις: «Προφήτευσέ μας, Ιησού, ποιος είναι αυτός που σε χτύπησε». Τρέμει και ο ίδιος ο λόγος καθώς διηγείται το Πάθος, αλλά παρότι τρέμει, δεν αποσιωπά τα γενόμενα, ώστε εκείνοι που βλέποντας δεν φοβήθηκαν, ούτε και ακούγοντας να ντραπούν. Τι συνέβη λοιπόν ύστερα από αυτά; Ο ήλιος μαραινόταν βλέποντας τον Δημιουργό να θανατώνεται. Ο Δεσπότης με τη θέλησή του πέθαινε και το φως δεν ήθελε πλέον να ζει, αλλά το δημιούργημα πέθαινε μαζί με τον Ποιητή του. Εσύ όμως, ούτε όταν συνέβησαν αυτά δεν έτρεξες σε μετάνοια. Ξένο και παράδοξο πράγμα: ψηλά φυγάδευσε τον ήλιο και κάτω κλεινόταν σε τάφο, και λίθος τοποθετούνταν πάνω στην Πέτρα, και τη Ζωή την κρατούσε ο θάνατος, και η νύχτα έκρυβε τον αληθινό Εωσφόρο, και στρατιώτες φρουρούσαν τον Βασιλέα των ουρανών ως δραπέτη, και τη Σφραγίδα της πίστεως την φύλαγαν οι σφραγίδες των Ιουδαίων. Αλλά μπορούσε κανείς να δει τότε ένα εκπληκτικό και παράδοξο θέαμα. Διότι ο τάφος, αφού δέχθηκε τον Ιησού με σφραγίδα, τις μεν σφραγίδες τις διαφύλαξε, την δε παρακαταθήκη δεν την διέσωσε, για να εκπληρωθεί το γεγραμμένο: «διότι δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη». Και δεν είναι καθόλου θαυμαστό αν ο τάφος δεν κράτησε για τρεις ημέρες τον Ιησού, του οποίου η φωνή ανέστησε τον τετραήμερο Λάζαρο. Σε Αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Ανάφερε τον φθόνο των Ιουδαίων: Με μίσησαν αναιτίως. Ανάφερε και το δικαστήριό του: Γιατί φρύαξαν τα έθνη, και οι λαοί μελέτησαν μάταια πράγματα; Παρατάχθηκαν οι βασιλιάδες της γης, και οι άρχοντες συγκεντρώθηκαν όλοι μαζί ενάντια στον Κύριο και ενάντια στον Χριστό του. Ανάφερε και τον σταυρό του: Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου· καταμέτρησαν όλα τα οστά μου. Ανάφερε και το φαγητό και το ποτό του: Έδωσαν για τροφή μου χολή, και στη δίψα μου με πότισαν ξύδι. Ανάφερε και την απόρριψη των Ιουδαίων: Δεν θα δεχθώ από τον οίκο σου μοσχάρια, ούτε από τα ποίμνιά σου τράγους. Ανάφερε και την κλήση των εθνών: Όλα τα έθνη, χτυπήστε τα χέρια, αλαλάξτε στον Θεό με φωνή αγαλλίασης· διότι ο Κύριος είναι ύψιστος, φοβερός, μεγάλος βασιλιάς σε όλη τη γη. Ανάφερε και τις λοιδορίες εκ μέρους των Ιουδαίων: Ήλπισε στον Κύριο, ας τον λυτρώσει, ας τον σώσει, εφόσον τον θέλει. Ανάφερε και τον τάφο του: Με έθεσαν σε λάκκο κατώτατο. Ανάφερε και την ανάστασή του: Διότι δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη, ούτε θα επιτρέψεις στον όσιό σου να γνωρίσει τη φθορά.

Πες και τα μυστήριά του: Ετοίμασας μπροστά μου τράπεζα απέναντι σε εκείνους που με θλίβουν. Πες και για το ποτήριό του: Το ποτήριό σου με μεθάει σαν να είναι το άριστο. Πες και για την απόρριψη των Ιουδαίων: Δεν θα δεχθώ από τον οίκο σου μόσχους, ούτε από τα ποίμνιά σου τράγους. Λέγε και τις λοιδορίες από τους Ιουδαίους: Ήλπισε στον Κύριο, ας τον γλιτώσει, ας τον σώσει, αφού τον θέλει. Πες και για τη σωτηρία των εθνών: Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου. Πες και για τον τάφο του: Διότι δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη, ούτε θα επιτρέψεις στον όσιό σου να δει τη φθορά. Πες και για την ανάληψή του στους ουρανούς: Ανέβηκε ο Θεός με αλαλαγμό, ο Κύριος με φωνή σάλπιγγας. Πες και για την εκλογή των αποστόλων: Αντί για τους πατέρες σου γεννήθηκαν σε εσένα υιοί. Πες και για τον χορό των παρθένων: Θα οδηγηθούν στον βασιλιά παρθένες οπίσω του. Πες και για την κλήση της Εκκλησίας: Στάθηκε η βασίλισσα στα δεξιά σου, ντυμένη με ολόχρυσο ένδυμα και ποικιλόχρωμα στολισμένη. Πες και για την καθέδρα στα δεξιά του Θεού: Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου: Κάθισε στα δεξιά μου, μέχρι να θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου. Ω Δαβίδ, ενώ εξήγγειλες όλη την προφητεία, γιατί αναφωνείς: Καρδιά καθαρή κτίσε μέσα μου, Θεέ, και πνεύμα ευθύ ανανέωσε στα έγκατά μου;

Διότι ούτε ο Θεός υπέστη ρεύση όταν γέννησε· καθώς γέννησε με τρόπο θεοπρεπή· ούτε η Παρθένος υπέστη φθορά όταν έτεκε· καθώς γέννησε πνευματικώς. Ω, τι καινοφανές θαύμα! Ω, τι σεπτό και άρρητο μυστήριο! Διότι τολμώ να πω κάτι, και λέγοντάς το δεν σφάλλω: ότι και άνω παρθένος φύση γέννησε (διότι καθαρή και άφθορη είναι η ουσία της θεότητος), και κάτω Παρθένος άφθορη γέννησε άφθορον· διότι «δεν θα επιτρέψεις στον Όσιό σου να δει διαφθορά». Όταν η φύση προχωρεί σύμφωνα με την τάξη της, τότε, άνθρωπε, να αναζητάς τα κατά φύσιν· όταν όμως ο Θεός προστάζει κάτι, τότε η φύση απαρνείται τη δική της τάξη και πράττει εκείνα που βούλεται ο νόμος του Θεού. Για παράδειγμα, αναφέρω το εξής: Διέταξε ο Θεός την πέτρα στην έρημο να αναβλύσει νερό, και ανέβλυσε, όχι αυτό που είχε στα σπλάχνα της, αλλά εκείνο που εναπόθεσε μέσα της η προσταγή.

Και πάλι: Ο Κύριος θέλει να καθαρίσει από την πληγή, να του δείξει φως. Και ο Δαβίδ [λέει], «Διότι δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη», αναφερόμενος στον Χριστό. «Και ότι εμφανίστηκε στον Κηφά». Παρουσιάζει πρώτα ως μάρτυρα τον αξιόπιστο από τους αποστόλους. Δες δε πώς φέρνει τους προφήτες και τους αποστόλους να δίνουν μαρτυρία για το γεγονός. «Έπειτα στους έντεκα· κατόπιν εμφανίστηκε σε περισσότερους από πεντακόσιους αδελφούς ταυτόχρονα, από τους οποίους οι περισσότεροι ζουν έως σήμερα, ενώ μερικοί και κοιμήθηκαν». Διότι ο Ματθίας συμπεριλήφθηκε στον κατάλογο μετά την Ανάληψη, όχι αμέσως μετά την Ανάσταση. «Έπειτα εμφανίστηκε στον Ιάκωβο, κατόπιν σε όλους τους αποστόλους». Δεν είπε, πέθαναν, αλλά κοιμήθηκαν, βεβαιώνοντας ξανά την ανάσταση με αυτή τη λέξη. «Και τελευταίο από όλους, σαν σε έκτρωμα, εμφανίστηκε και σε εμένα. Διότι εγώ είμαι ο ελάχιστος των αποστόλων, ο οποίος δεν είμαι άξιος να ονομάζομαι απόστολος, επειδή καταδίωξα την Εκκλησία του Θεού. Αλλά με τη χάρη του Θεού είμαι αυτό που είμαι, και η χάρη Του σε εμένα δεν υπήρξε μάταιη· αντίθετα, κοπίασα περισσότερο από όλους αυτούς· όχι όμως εγώ, αλλά η χάρη του Θεού που είναι μαζί μου». Αυτός είναι λόγος ταπεινοφροσύνης. «Είτε, λοιπόν, εγώ είτε εκείνοι, έτσι κηρύσσουμε, και έτσι πιστέψατε. Εάν όμως ο Χριστός κηρύσσεται ότι έχει αναστηθεί από τους νεκρούς», από όποιον, λέει, θέλετε να μάθετε, μάθετε. Σε τίποτα δεν διαφέρουμε. «Πώς λένε μερικοί ανάμεσά σας ότι δεν υπάρχει ανάσταση νεκρών;»

Περί φθοράς και διαφθοράς Η λέξη φθορά έχει δύο σημασίες. Διότι σημαίνει τα εξής ανθρώπινα πάθη: την πείνα, τη δίψα, τον κόπο, το τρύπημα των καρφιών, τον θάνατο, δηλαδή τον χωρισμό της ψυχής από το σώμα, και τα παρόμοια. Σύμφωνα με αυτή τη σημασία λέμε ότι το σώμα του Κυρίου είναι φθαρτό· διότι όλα αυτά τα ανέλαβε εκουσίως. Όμως η φθορά σημαίνει και την τέλεια διάλυση και τον αφανισμό του σώματος στα στοιχεία από τα οποία συντέθηκε· η οποία μάλλον από πολλούς λέγεται και ονομάζεται «διαφθορά». Το σώμα του Κυρίου δεν γνώρισε την πείρα αυτής, όπως λέει ο προφήτης Δαβίδ: «Διότι δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη, ούτε θα επιτρέψεις στον όσιό σου να δει διαφθορά».

Και βέβαια, το παράδειγμα αυτό ολόκληρο ανήκει στα κτίσματα, καθώς και καθένα από τα μέρη του, και υπόκειται στη γένεση και κατά το ένα μέρος του ρέπει προς τη φθορά. Ενώ ο λόγος για την άρρητη κένωση του Χριστού αναγνωρίζει την μεν θεότητα ως άκτιστη και αγένητη, την δε ανθρωπότητα ως ανήκουσα στην κτίση. Αλλά είναι και ανεπίδεκτος στα πάθη στα οποία υπόκειται ο άνθρωπος όταν διαλύεται με τον θάνατο· διότι η δεσποτική σάρκα δεν γνώρισε διαφθορά, ούτε εγκαταλείφθηκε στον Άδη εκείνη η υπεραγία και πανάχραντη ψυχή. Επιπλέον, στον καθένα από εμάς κανένα από τα δύο μέρη δεν προήλθε εξαρχής κατά τη γένεση ως αυτοτελές, ούτε το σώμα ούτε η ψυχή, αλλά προάγεται στην τελείωση της σύνθεσής τους (του συγκρίματος) από τον δημιουργικό και γενεσιουργό λόγο· στην περίπτωση όμως της θεοπρεπούς ένωσης του Χριστού, ο μεν θείος Λόγος είχε την ύπαρξή του υπερτελή από την αιωνιότητα, προσέλαβε δε την ανθρώπινη φύση ολόκληρη, όχι ημιτελή, έστω κι αν αυτή μετριέται με τον χρόνο. Και βέβαια, καθόσον η ψυχή και το σώμα είναι κτίσματα, δεν είναι καθόλου άτοπο να λέγεται ότι ανήκουν σε μία φύση που τα συνενώνει με την κτίση και τους δίνει μορφή· ενώ στην περίπτωση του Λόγου και της σάρκας, πού είναι δυνατόν να ανακινεί κανείς κάτι τέτοιο στους λογισμούς του, πόσο μάλλον να συγκατατίθεται με τη διάνοιά του;

Για παράδειγμα, εάν κάποιος ελπίζει ότι ο Χριστός θα έρθει για τη σωτηρία του λαού, όχι όμως για τη σωτηρία των ψυχών, αλλά για την αποκατάσταση και απολύτρωση του ιουδαϊκού έθνους, ένας τέτοιος άνθρωπος δεν πιστεύει όσο θα έπρεπε να πιστεύει. Και πάλι, αν από τη μία πιστεύει στον Δαβίδ που λέει, «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου», και σε όλα τα υπόλοιπα που προφητεύει σχετικά με τον σταυρό και τα όσα συνέβησαν πάνω στον σταυρό, μιλώντας ως εκ προσώπου του Κυρίου, και δέχεται τα όσα αφορούν το πάθος, αλλά δεν συλλογίζεται τα όσα αφορούν την ανάσταση, όπως το, «Δεν θα επιτρέψεις ο Όσιός σου να δει φθορά», και το, «Δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη», και το, «Ελεύθερος ανάμεσα στους νεκρούς», και το, «Αυτός που βγάζει έξω τους δεσμώτες, και αυτούς που κατοικούν στους τάφους», και τα παρόμοια· τότε δεν έχει τέλεια πίστη, αλλά μερική. Πρέπει δε να πιστεύουμε στους προφήτες για όλα, και για όσα αφορούν την ατιμία και για όσα αφορούν τη δόξα. Διότι έπρεπε ο Χριστός να πάθει· αυτό είναι το της ατιμίας· αλλά και να εισέλθει στη δόξα του· αυτό είναι το ένδοξο. Εσείς, όμως, είστε τόσο ανόητοι, ώστε, ενώ ακούτε τον Ησαΐα να λέει και τα δύο, δηλαδή και ότι οδηγήθηκε σε σφαγή, και ότι ο Κύριος θέλει να του δείξει φως, το πρώτο το δέχεστε, ενώ το δεύτερο δεν το αναλογίζεστε· και ότι τραυματίστηκε το πιστεύετε, ενώ ότι ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή δεν το λαμβάνετε υπόψη.

Ο Απολινάριος, εξάλλου, προσπαθεί από το σημείο αυτό να βρει επιχειρήματα προς υπεράσπιση της δικής του αίρεσης. Διότι, θέλοντας να αποδείξει ότι η σάρκα του Κυρίου ήταν άψυχη, υποστηρίζει ότι επειδή η σάρκα ονομάζεται ναός, και ο ναός είναι άψυχος, άρα και αυτή είναι άψυχη. Ανόητε και πανούργε! Μήπως λοιπόν θα μετατρέψεις τη σάρκα του Κυρίου σε ξύλα και λίθους, επειδή από αυτά είναι φτιαγμένος ο ναός; Και όταν ακούς τον Κύριο να λέει «Τώρα η ψυχή μου έχει ταραχθεί», και «Έχω την εξουσία να παραδώσω την ψυχή μου», πώς τα κατανοείς αυτά; Αν πάλι ισχυρίζεσαι ότι αυτά δεν λέγονται για τη λογική και νοερή ψυχή, τη φράση «Πατέρα, στα χέρια σου παραδίδω το πνεύμα μου», πώς θα την εξηγήσεις; Διότι ασφαλώς δεν θα ισχυριστείς ότι και αυτό αναφέρεται σε άλογη ψυχή. Και το «Δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη», πώς σου φαίνεται; Αλλά εσύ ας καταστραφείς μαζί με τους οπαδούς σου.

Ποιος είναι αυτός ο Υιός του ανθρώπου; Είπε λοιπόν σε αυτούς ο Ιησούς: Ακόμη για λίγο χρόνο το φως είναι μαζί σας. Περπατάτε όσο έχετε το φως, για να μην σας καταλάβει το σκοτάδι. Εκείνος που περπατά στο σκοτάδι, δεν ξέρει πού πηγαίνει. Όσο έχετε το φως, να πιστεύετε στο φως, για να γίνετε υιοί του φωτός.» Νομίζοντας ότι θα ελέγξουν τον Κύριο και θα τον αποστομώσουν, θεωρώντας ότι δεν είναι ο αληθινός Χριστός, λένε: Αν ο μεν Χριστός είναι αθάνατος, και εσύ λες για τον εαυτό σου ότι πρόκειται να πεθάνεις, πώς λοιπόν θα σε πιστέψουμε ότι είσαι ο Χριστός; Αυτό όμως το έλεγαν με κακή πρόθεση. Διότι και η Γραφή, την οποία ονομάζουν νόμο, δεν μνημονεύει μόνο την ανάσταση, αλλά και το πάθος. Διότι και ο Ησαΐας παραθέτει και τα δύο: το μεν πάθος και τον θάνατο, λέγοντας έτσι: «Σαν πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή»· την δε ανάσταση, με το να πει: «Ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή, και να του δείξει το φως.» Και ο Δαβίδ μνημονεύει ταυτόχρονα τον θάνατο και την ανάσταση: «Διότι δεν θα εγκαταλείψεις, λέει, την ψυχή μου στον άδη.» Και ο πατριάρχης επίσης, ευλογώντας τον Ιούδα, προφητεύει για τον Χριστό: «Αφού αναπαύθηκε, κοιμήθηκε σαν λιοντάρι, και σαν σκύμνος· ποιος θα τον εγείρει;» Επομένως, με το να αρνούνται το πάθος και να επιμαρτυρούν την αθανασία στον Χριστό, το έπρατταν αυτό με κακόβουλη πρόθεση. «