Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 18:11

Διότι, αν δεν ήταν έμφυτη η επιθυμία που διεγείρει τη φύση στο να επιθυμεί τον Θεό και τη ζωή, πώς θα επιθυμούσε ποτέ κανείς την ενάρετη πολιτεία και τον χριστομίμητο βίο και την ουράνια πολιτεία επί της γης και την αγγελική συμβίωση και την τρυφή του παραδείσου και την αθάνατη ζωή και τη βασιλεία των ουρανών και τη σωτήρια πρώτη και δεύτερη παρουσία του Χριστού; «Πολλοί», λέει, «προφήτες και δίκαιοι επιθύμησαν να δουν αυτά που βλέπετε, και δεν τα είδαν, και να ακούσουν αυτά που ακούτε, και δεν τα άκουσαν» και «με μεγάλη επιθυμία», λέει, «επιθύμησα να φάω αυτό το πάσχα μαζί σας» και «είναι πιο επιθυμητά από τον χρυσό» και τον άργυρο τα λόγια του Κυρίου, «δεν θα επιθυμήσεις όμως τη γυναίκα του πλησίον σου ούτε όσα ανήκουν στον πλησίον σου». Δόθηκε λοιπόν η επιθυμία στη φύση, για να επιθυμούμε τον ζωντανό Θεό και την αθάνατη ζωή και την αιώνια βασιλεία και την τρυφή του παραδείσου. Ναι, λέει, αλλά ιδού, υπάρχει και επιθυμία πονηρή και ακόλαστη. Ναι, το γνωρίζω και εγώ αυτό, αλλά γνωρίζω πάλι και τούτο, ότι γι' αυτό έχεις πλαστεί λογικός όν, ώστε με τον ορθό λόγο να αποτρέπεις τις πονηρές και ακόλαστες και παράλογες και παράνομες επιθυμίες ως λογικός, ενώ να αποκτάς και να οικειώνεσαι τις εύλογες και έννομες και αγαθές. Διότι επιθυμεί και ο ταύρος και το άλογο και ο όνος και κάθε άλογη φύση, αλλά παράλογα ως άλογη και άνομα, επειδή ακριβώς ως άλογη είναι και άνομη.

Όχι άκομψα θα μπορούσε κάποιος να σε παρομοιάσει και με την κιβωτό· διότι, ως μάννα, ως ουράνιο άρτο, στεγάζεις τα θεία διδάγματα, τα οποία οι συναγωγές των Αρμενίων, όταν τα γεύτηκαν, ευφράνθηκαν πάρα πολύ και γλύκαναν τον ουρανίσκο τους περισσότερο από μέλι και κερήθρα, έχοντας μεταναστεύσει από την έρημο της δικής τους αιρέσεως σε μια άλλη Παλαιστίνη, την ορθόδοξη πίστη. Τέτοιο είναι και αυτό το έργο σου, θεάρεστο και εν γένει θεσπέσιο. Όσον αφορά δε τη φιλία σου, αν δεν είχα να θαυμάσω την αγνότητα και το απαλλαγμένο από δόλο στοιχείο της, θα θαύμαζα τον φλογερό της ζήλο, το πώς δηλαδή προτιμάς να κινδυνεύεις και να θυσιάζεσαι υπέρ των φίλων σου· και αν όχι το φλογερό, σίγουρα την αγνότητά της. Επειδή όμως διαθέτεις και τα δύο, θα επαινέσω το ωραιότερο και στα δύο. Διότι, αν για έναν πιστό φίλο δεν υπάρχει κανένα απολύτως αντάλλαγμα στον κόσμο, όπως πιστεύει ο Σολομών και η ίδια η αλήθεια, τότε όσοι εκτιμούν ορθά τα πράγματα δεν θα θεωρήσουν κανέναν πιο εξαιρετικό στη φιλία από εσένα. Βεβαίως, ο Πυλάδης και ο Ορέστης, οι Μολιονίδες, ο Πειρίθους και ο Θησέας θρυλούνται και εξυμνούνται από τους ποιητές και τους συγγραφείς ως φίλοι πολύ πιο πιστοί από τους άλλους, επειδή συνδέθηκαν στενά μέσω της συμμετοχής στις συμφορές και συμπαραστάθηκαν πάντα ο ένας στον άλλον στα δεινά, χωρίς να διχάζονται, παραμελώντας τα δικά τους ατομικά συμφέροντα και προτιμώντας όσα ωφελούν από κοινού.

Όντας λοιπόν για πολλή ώρα έτσι σε έκσταση και βλέποντας τον πατέρα του να στέκεται εκ δεξιών της δόξας του Θεού, δεν καταλάβαινε αν εκείνη την ώρα βρισκόταν μέσα στο σώμα του ή εκτός του σώματος, όπως διαβεβαίωνε και έλεγε αργότερα. Όταν όμως κάποτε αργότερα το φως εκείνο άρχισε σιγά-σιγά να υποχωρεί, επανήλθε στον εαυτό του ξανά μέσα στο σώμα και αντιλήφθηκε ότι βρισκόταν μέσα στο κελί, και έτσι βρήκε την μεν καρδιά του γεμάτη από άφατη χαρά, το δε στόμα του να κράζει δυνατά, όπως ειπώθηκε, το «Κύριε ελέησον», και ολόκληρος ήταν καταβρεγμένος από δάκρυα γλυκύτερα από το μέλι και την κηρήθρα. Εξαιτίας αυτού, αισθάνθηκε το σώμα του να έχει γίνει λεπτό και ελαφρύ, σαν να ήταν πνευματικό, και για πολύ καιρό συνέχισε να βρίσκεται σε αυτήν την κατάσταση. Τέτοιο και τόσο μεγάλο έργο κατεργάζεται η καθαρότητα και ο θείος έρωτας σε εκείνους που αγωνίζονται με ζήλο.

ΟΜΙΛΙΑ ΝΖ. Το Πνεύμα όπου θέλει πνέει· πνέει δε στις φαιδρές και λαμπρές και θείες ψυχές, και σε αυτές που ποθούν να το υπηρετήσουν με κάθε προθυμία. Και εάν υπακούσουν στο προσκυνητό Πνεύμα, τους δίνει φόβο Θεού και θέρμη στην αρχή. Και όταν αυτά είναι παρόντα μέσα τους, τις κάνει να μισήσουν όλο τον κόσμο και κάθε βλαβερή επιθυμία σε αυτόν, είτε χρυσό, είτε άργυρο, είτε κάποιον απατηλό στολισμό του σώματος, ή πατέρα, ή μητέρα, ή γυναίκα και τέκνα, και κάνει μέσα στον άνθρωπο το έργο του Θεού πιο γλυκό από το μέλι και την κηρήθρα, είτε πρόκειται για τον κόπο της νηστείας, είτε της αγρυπνίας, είτε για την ησυχία και τη διακονία, είτε για την ελεημοσύνη, και του γλυκαίνει όλα τα έργα του Θεού. Όταν δε τον διδάξει όλα αυτά, τον παραδίδει στο να δοκιμαστεί· και τότε όλα όσα του ήταν γλυκά, του γίνονται βαριά και δύσκολα. Πολλοί, λοιπόν, όντες άπειροι, όταν δοκιμάζονται, παραμένουν στο βάρος και γίνονται σαρκικοί. Αυτοί είναι για τους οποίους ο Παύλος λέει: «Αφού αρχίσατε με το Πνεύμα, τώρα τελειώνετε με τη σάρκα; Τόσα πολλά πάθατε μάταια;»

Ξεχύθηκε αληθινά από τα χείλη σου, περισσότερο από μέλι και κηρήθρα, η γλυκύτητα της διδασκαλίας σου, Ιωάννη πανθαύμαστε, και γέμισε τον κόσμο. Γλύκανες και εύφρανες αυτούς που είχαν γευτεί την πικρότατη τροφή του πονηρού, και τους προσέφερες ως θυσία ζωντανή στον αγαθό και φιλάνθρωπο Κύριο, ο οποίος επιθυμεί τη σωτηρία όλων. Γι' αυτόν τον λόγο σε δόξασε αληθινά, πανεύφημε, και εξαιτίας αυτών σε ονόμασε επάξια Χρυσόστομο και δέκατο τρίτο μαθητή του, σοφέ, κατατάσσοντάς σε μαζί με τους αποστόλους του, καθώς έλαβες χάρη από αυτόν. Διότι εσύ είσαι ο καθοδηγητής των περάτων της οικουμένης, όντας σοφός στα θεία.

Αλλά ελάτε όλοι, αν είναι δυνατόν, αφού συγκεντρωθούμε στο ίδιο μέρος, ας ποθήσουμε και ας ζητήσουμε να έλθει σε εμάς αυτός που βρίσκεται υπεράνω κάθε αρχής και εξουσίας και κάθε ονόματος που ονομάζεται, και να βασιλεύσει στον καθένα μας, ώστε ο καθένας από εμάς, λαμβάνοντας ολόκληρο τον ίδιο μαζί του, να τον έχει αχώριστο και την ημέρα και τη νύχτα, να λάμπει με το απρόσιτο φως, το οποίο πρόκειται τότε να καταναλώσει τους εναντίους, όταν θα έλθει εξαιτίας εκείνων που απιστούν, αυτούς δηλαδή που τώρα δεν τον δέχονται ούτε θέλουν να βασιλεύει επάνω τους· θα τον έχει επίσης να εισέρχεται μαζί του στο σπίτι και να αναπαύεται μαζί του στην κλίνη και να τον περιβάλλει με το αβάσταχτο φως και συγχρόνως να τον ασπάζεται άρρητα, να παρηγορεί τις ασθένειες, να διώχνει τις λύπες και τις θλίψεις, να απελαύνει τους δαίμονες, να παρέχει κάθε ώρα χαρά και δάκρυα πιο γλυκά από το μέλι και την κηρήθρα, να θεραπεύει πλήρως τα πάθη της ψυχής και του σώματος, να αφανίζει τον θάνατο, να αναβλύζει ανεκφράστως ζωή και, μετά την αναχώρηση από το σώμα, να ανεβάζει τον καθένα μας στους ουρανούς των ουρανών, και, ενώ ο καθένας θα τον φέρει επάνω στους δικούς του ώμους ως επιβάτη, να αναλαμβάνεται εκεί από όπου Εκείνος δεν αποχωρίστηκε ποτέ.

Β'. Σήμερα τον μεγάλο ποταμό του Θεού, που είναι στα λόγια πιο γλυκός από το μέλι και την κηρήθρα, υμνώντας τον ψαλμικά ας πούμε: Χύθηκε χάρη στα χείλη σου, αναβλύζοντας τα γλυκοστάλακτα ρείθρα της μελίρρυτης γλώσσας σου περισσότερο από την πηγή της Εδέμ, μέσα στην αλμυρή ροή του βίου· και αντλώντας τα εμείς για τη γλυκύτητα της ψυχής μας, ας ανακράξουμε:

Χαίρε λοιπόν, αγαθή δασκάλα και γνήσια μητέρα των κατά Θεόν τέκνων. Και άλλοι μεν ας έχουν δόξες γήινες και λαμπρότητες, διαδήματα και στεφάνια πρόσκαιρα, σε σένα όμως θα αρκέσει ο σταυρός του Χριστού, ο θεόληπτος βίος, ο χριστοπόθητος παρθενώνας και, αν θέλεις, τα πολυτιμότερα από χρυσάφι και πολύτιμους λίθους λόγια του Θεού, το φαιό ιμάτιο, η ακολούθηση του Χριστού, τα οποία είναι ανώτερα από όλα τα επίγεια και αποτελούν αρραβώνες της βασιλείας των ουρανών. Ας μη νυστάξει λοιπόν ποτέ το μάτι της διανοίας σου, ούτε να πάψει να ακούει η ακοή της καρδιάς σου, ούτε να σβήσει ποτέ ο θείος έρωτάς σου, αλλά απεναντίας, με την προσθήκη αρετών να προοδεύεις διαρκώς, κεντρίζοντας και κατανύσσοντας την ψυχή και χύνοντας δάκρυα σαν από κάποια πηγή. Διότι αυτό το νερό είναι εξαιρετικά καλό· καθαρίζει την ψυχή, όταν κάποιες φορές ρυπαίνεται από λογισμούς, σβήνει τη φωτιά που ανάβει από απροσεξία εξαιτίας του σαρκικού έρωτα, κατευνάζει την ταραχώδη διάθεση και τις δυσμενείς προσβολές, κάμπτει πραγματικά τον Θεό σε έλεος και επαναφέρει αυτόν που Τον αγαπά στην προηγούμενη γνησιότητά του. Ως σοφή, κατανοείς αυτά που λέω· διότι ο Κύριος σου δίνει χάρη και είθε να σου δώσει ακόμη περισσότερη, ώστε να Τον αγαπάς βαθιά και να αγαπάσαι από Αυτόν, να Τον ποθείς και να ποθείσαι από Αυτόν, ώστε να μπορείς και εσύ να πεις μαζί με τον Απόστολο: δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός. Διότι αυτός που αγαπά ολοκληρωτικά τον Θεό βγαίνει από τον εαυτό του, ζώντας και κινούμενος και υπάρχοντας μέσα στον Αγαπημένο.

Εσείς λοιπόν, τέκνα μου, χορτάστε τον Θεό και τα θεία και ουράνια· μεθύστε με τα του πνεύματος πέρα από τον κορεσμό, απολαύστε τα όντως ευχάριστα και πιο γλυκά από το μέλι και την κηρήθρα, τα λόγια της χάριτος· καλλωπιστείτε με την αγνεία, διακοσμηθείτε με την εγκράτεια, πλουτίστε με την ευπραξία, δοξαστείτε με την ταπεινοφροσύνη, ανεβείτε στους ουρανούς με την απάθεια, μεγαλύνετε τον Κύριο μαζί με τους αγγέλους, τοξεύστε τον αντίπαλο με τον φόβο του Θεού, αριστεύστε μαζί με τον άγιο Δαβίδ, ρίχνοντας με την τριαδική επίκληση σαν τριπλή πέτρα εναντίον του νοητού Γολιάθ την άγια προσευχή σας, πάντοτε φωτιζόμενοι, πάντοτε καθαιρόμενοι, πάντοτε υψούμενοι προς τον ουρανό, ώστε να ειπωθεί και προς εσάς σαν από το στόμα του Κυρίου, «εσείς δεν είστε από τον κόσμο αυτόν», προσευχόμενοι και για τη δική μου αναξιότητα, για να μη με καταπιεί τελείως ο πειράζων, για να λάβω όπλα δικαιοσύνης, για να περιφραχτώ με έργα ευσέβειας, για να προπορεύομαι από εσάς, αν και είναι τολμηρό να το πω, σαν άλλος Μωυσής, για να υψώσω όσια χέρια χωρίς οργή και αμφιβολία απέναντι στους Αμαληκίτες δαίμονες, για να σας εισαγάγω στη γη της επαγγελίας των αγαθών επιτηδευμάτων. Αλλά είναι πολύ μεγάλο και ξεπερνά εμένα, τον άσωτο και απεγνωσμένο, το αίτημα αυτό· όμως, δεν επιθύμησα κάτι κακό, ούτε σας ζήτησα να προσεύχεστε για κάτι κακό.

Σε αυτές λοιπόν πρέπει να πιστεύουμε, και να μην αναζητούμε αναστάσεις νεκρών. Είναι δυνατόν δε να εκλάβουμε αυτή την παραβολή και πιο αλληγορικά, λέγοντας ότι ο εβραϊκός λαός υποδηλώνεται μέσω του πλουσίου. Διότι αυτός ήταν πλούσιος παλαιότερα, έχοντας πλουτίσει με κάθε γνώση και σοφία, και με τα λόγια του Θεού, τα οποία είναι πολυτιμότερα από τον χρυσό και τους πολύτιμους λίθους, αλλά είχε ντυθεί επίσης πορφύρα και βύσσο, έχοντας βασιλεία και ιερωσύνη, και όντας βασίλειο ιεράτευμα στον Θεό. Η μεν πορφύρα συμβολίζει τη βασιλεία, η δε βύσσος την ιερωσύνη. Διότι οι Λευίτες χρησιμοποιούσαν βύσσινα ενδύματα κατά τις ιεροπραξίες. Και ευφραινόταν κάθε μέρα λαμπρά· διότι κάθε μέρα προσέφεραν θυσίες, το πρωί και το εσπέρας, τις οποίες μάλιστα ονόμαζαν θυσίες του ενδελεχισμού. Λάζαρος δε ήταν ο λαός που προερχόταν από τα έθνη, φτωχός από θεία χαρίσματα και σοφία, και ο οποίος κειτόταν μπροστά στους πυλώνες· διότι δεν επιτρεπόταν στους εθνικούς να εισέλθουν στον οίκο· επειδή θεωρούνταν μίασμα, όπως ακριβώς και στις Πράξεις καταγγέλλεται ο Παύλος ότι εισήγαγε εθνικούς στον ναό και βεβήλωσε αυτόν τον άγιο τόπο. Αλλά ήταν και γεμάτος πληγές από τις δυσώδεις αμαρτίες, και έτρεφε τους αναίσχυντους σκύλους, τους δαίμονες, με αυτές τις πληγές. Διότι οι δικές μας πληγές αποτελούν απόλαυση γι' αυτούς.

Επειδή δε έφτασε ο καιρός για τον Μεθόδιο να πάρει τον δρόμο για την Παννονία και έπρεπε πλέον να στρέψει το βλέμμα του στην επισκοπή αυτής της χώρας, αφού αγκάλιασε το μνήμα του αδελφού, και αφού ανακάλεσε επανειλημμένα το αγαπημένο όνομα, τον Κύριλλο, και αφού θρήνησε για τη σωματική του απουσία, αλλά επικαλέστηκε ως βοήθεια το χέρι των πρεσβειών του, πήρε τον δρόμο μαζί με τους μαθητές του. Όταν δε έφτασε στη Μοραβία, ήταν πραγματικά αυτό ακριβώς, επίσκοπος, επιδεικνύοντας στον εαυτό του όλα τα χαρακτηριστικά που ο Παύλος απέδωσε στην εικόνα του επισκόπου, και κάνοντας το διδακτικό του έργο να λάμπει πάνω από όλα. Διότι δεν έθαψε το τάλαντο στο χώμα, ούτε, αποκλείοντας τη χάρη του πνευματικού δώρου, έκανε το αξίωμά του αφορμή για τρυφηλή ζωή, αλλά μοιραζόταν με όλους το αγαθό, ανατέλλοντας εξίσου για όλους τον ήλιο του λόγου, και μη διστάζοντας να μοιράζει το ευαγγελικό σιτηρέσιο. Εφόσον λοιπόν και πριν από την επισκοπή ήταν τόσο προσηλωμένος στον λόγο της διδασκαλίας, και μάλιστα χωρίς να έχει κάποιον κίνδυνο όσον αφορά αυτό το καθήκον, πώς ήταν δυνατόν, όταν του εμπιστεύτηκαν το έργο, έλαβε την παρακαταθήκη και γνώριζε το «ουαί» που αναλογεί στον απόστολο όταν δεν ευαγγελίζεται, να μην επρόκειτο να αφοσιωθεί και να περιβάλει με στοργή τη διδασκαλία, και να έχει όλη την ημέρα ως μελέτη του τα θεία λόγια, τα οποία θεωρούσε ότι ξεπερνούν σε γλυκύτητα το μέλι και την κηρήθρα;

Και αφού συγκάλεσε τους μαθητές του, μιμείται τον Παύλο, ή μάλλον τον δικό μου Ιησού, και με αποχαιρετιστήρια λόγια τους παρηγορεί και τους στηρίζει, κληροδοτώντας στα παιδιά του με αυτόν τον τρόπο μια καλή κληρονομιά και αντάξια των κόπων που υπέμεινε, ώστε να αποκτήσει για τον εαυτό του μια τόσο μεγάλη περιουσία. Ποια είναι η κληρονομιά, ίσως επιθυμείτε να μάθετε; Τα λόγια του Θεού, τα οποία είναι πιο επιθυμητά από το χρυσάφι και τους πολλούς πολύτιμους λίθους, και η σοφία, την οποία είναι προτιμότερο να αποκτά κανείς παρά θησαυρούς χρυσού και αργύρου. «Διότι γνωρίζετε», λέει, «ω σπλάχνα μου, τη δύναμη των αιρετικών στην κακία, και πώς θολώνοντας τον λόγο του Θεού, σπεύδουν με κάθε τρόπο να ποτίσουν τους πλησίον με θολή καταστροφή, χρησιμοποιώντας και προβάλλοντας αυτά τα δύο, την πειστικότητα και την αυστηρότητα· την μεν στους πιο απλοϊκούς, τη δε στους πιο δειλούς. Όμως, για εσάς ελπίζω και εύχομαι οι ψυχές σας να στέκονται καλά και απέναντι στα δύο. Διότι ούτε από την πειστικότητα των λόγων θα παρασυρθείτε, ούτε μέσω κενής απάτης θα εξαπατηθείτε, καθώς έχετε θεμελιωθεί πάνω στην πέτρα της αποστολικής ομολογίας και διδασκαλίας, πάνω στην οποία έχει οικοδομηθεί η Εκκλησία και την οποία οι πύλες του Άδη δεν θα κατισχύσουν· γιατί είναι πιστός εκείνος που το υποσχέθηκε, ούτε από κάτι φοβερό θα κλονιστούν οι πύργοι των καρδιών σας. Διότι μάθατε να μην φοβάστε από τα ύψη της ημέρας, ούτε από αυτούς που σκοτώνουν το σώμα αλλά δεν μπορούν να βλάψουν την ψυχή. Μάλλον, λοιπόν, να στηρίζετε τους άλλους, ώστε να φυλάττουν την παρακαταθήκη που λάβαμε από τους Αποστόλους και τους κατά καιρούς Πατέρες, για την οποία θα μας ζητηθεί λόγος την ημέρα της ανταποδόσεως. Ιδού, σας τα προείπα και με το να σας τα προείπω σας κατέστησα υπεύθυνους για αμαρτία αν παραβείτε· διότι λέει 'αν δεν είχα έλθει και δεν τους είχα μιλήσει, δεν θα είχαν αμαρτία'. Είμαι αθώος από το αίμα σας, διότι δεν απέφυγα να σας μιλήσω, αλλά αγρύπνησα στο έργο του σκοπού ως σκοπός σύμφωνα με τον Ιεζεκιήλ. Προσέχετε πώς ακριβώς θα πορευτείτε, όχι ως άσοφοι αλλά ως σοφοί, και με κάθε προφύλαξη να τηρήσετε τις δικές σας καρδιές και των αδελφών σας· διότι θα διαβείτε ανάμεσα από παγίδες και θα περπατήσετε πάνω σε επάλξεις πόλεων. Διότι και μετά τον θάνατό μου θα εισέλθουν εναντίον σας λύκοι βαρείς, που δεν θα λυπηθούν το ποίμνιο, για να εξαπατήσουν τον λαό και να τον πάρουν οπίσω τους· σε αυτούς να αντισταθείτε όντας στερεοί στην πίστη. Ο Παύλος σάς τα παραγγέλλει αυτά μέσω εμού».

Περί της κατηχήσεως του Θεοδώρου. Συγκέντρωσε λοιπόν τους αδελφούς ο αββάς Θεόδωρος για να τους μιλήσει για πρώτη φορά σε κατήχηση και έλεγε: «Πού είναι οι αρχαίοι; Δυναμώστε εν Κυρίω· και ας ομονοήσουμε να συμπάσχουμε ο ένας με τον άλλον, για να μη διασκορπίσει ο εχθρός τον κόπο του πατέρα μας. Διότι δεν αγνοείτε την υπομονή του στις θλίψεις, πόσο κόπιασε εναντίον των δαιμόνων, ώστε να μας διδάξει τον Κύριό μας Ιησού Χριστό και Σωτήρα, του οποίου η εν σώματι παρουσία προκαλεί φόβο και φρίκη. Δεν πέρασαν ακόμη πέντε χρόνια, και ξεχάσαμε την τόσο μεγάλη χαρά και ειρήνη που είχαμε μεταξύ μας τότε. Διότι βρισκόμασταν κοντά στον πατέρα μας χωρίς να έχουμε τίποτε άλλο ούτε στην καρδιά ούτε στο στόμα μας, παρά μόνο τον λόγο του Κυρίου, που είναι πιο γλυκός και από το μέλι και από την κηρήθρα· διότι ο Λόγος είναι Θεός. Και δεν νιώθαμε τον εαυτό μας σαν να βρισκόμαστε στη γη, αλλά σαν να γιορτάζουμε στον ουρανό. Διότι, όπως ακριβώς ένας άνθρωπος, που βρίσκεται σε μεγάλο ψύχος και παγετό, όσο τρέχει μέσα προς τη ζεστασιά της φωτιάς, ευφραίνεται και αναζωογονείται, έτσι και εμείς· όσο αναζητούσαμε τον Θεό, τόσο περισσότερο η αγαθότητά του φαινόταν να γλυκαίνει τις ψυχές μας. Τώρα όμως πώς είμαστε, το γνωρίζετε. Όμως, ας επιστρέψουμε όλοι· και πιστεύουμε ότι ο Θεός θα μας ανανεώσει σύμφωνα με τους οικτιρμούς του.»

Διότι, πράγματι, οι εντολές του Θεού είναι χρυσάφι και πολύτιμοι λίθοι και γλυκύτερες από το μέλι και την κηρήθρα, όπως είναι γεγραμμένο. Αλλά δεν το κατανοούμε αυτό εξαιτίας του σαρκικού φρονήματος. Και ποιος λέει σε κάποιον άνθρωπο που του πρόσφερε καθαρό ψωμί ότι «Ορίστε, το ανέχομαι αυτό από εσένα μία φορά· εάν όμως επιχειρήσεις να μου δώσεις ξανά, θα σου βγάλω τα μάτια;» Δεν αγαπά μάλλον αυτόν που του το δίνει, ακόμη και αν δεν το θέλει; Διότι οι άνθρωποι του Θεού τέτοιοι είναι: όχι μόνο υπομένουν αυτούς που τους διώκουν και τους κακοποιούν, αλλά και προσεύχονται για αυτούς σύμφωνα με την εντολή του Σωτήρα, του οποίου πρόκειται να κληρονομήσουν τον πλούτο σύμφωνα με το γεγραμμένο: Κληρονόμοι μεν του Θεού, συγκληρονόμοι δε του Χριστού. Και τι άξιο θα κάνεις, άνθρωπε, ώστε να γίνεις κληρονόμος του Θεού; Το ότι διώχθηκες; Το ότι θανατώθηκες για χάρη του;

Και δεν έχουν περάσει ακόμη πέντε χρόνια, και λησμονήσαμε την τόση χαρά και ειρήνη που είχαμε μεταξύ μας. Και έτσι ήμασταν κοντά στον πατέρα μας, χωρίς να έχουμε ούτε στην καρδιά ούτε στο στόμα μας τίποτε άλλο, παρά μόνο τον λόγο του Θεού, που είναι γλυκύτερος από το μέλι και την κηρήθρα, και δεν αισθανόμασταν σαν να ζούσαμε στη γη, αλλά σαν να εορτάζαμε στους ουρανούς. Διότι ένας άνθρωπος που βρίσκεται σε μεγάλο ψύχος και παγετό, όσο τρέχει και καταβάλλει προσπάθεια, αναθερμαίνεται και αναζωογονείται και ευφραίνεται και αγαλλιάζει, μη λογαριάζοντας καθόλου το κρύο. Όταν όμως χαλαρώσει από το τρέξιμο, η θερμότητα χάνεται και εξαφανίζεται, και τότε στενάζει και τρέμει από το ψύχος. Έτσι και εμείς, στο μέτρο που αναζητούμε τον Θεό, στο ίδιο μέτρο φανερώνεται και η αγαθότητά Του σε εμάς, γλυκαίνοντας τις ψυχές μας και στηρίζοντάς τες.

Γι' αυτό λέει ο μακάριος Δαβίδ: «Εγώ όμως, χάρη στο πλήθος του ελέους σου, θα εισέλθω στον οίκο σου.» Αν λοιπόν αυτός λέει έτσι, πόσο μάλλον εμείς οι ταλαίπωροι;» 194. «Ας κατανοήσουμε δε και τούτο το κέρδος, το οποίο ακούσαμε από τον πατέρα μας μέσα από τα νοήματα των θείων Γραφών, ότι ο άνθρωπος που θέλει να καθαριστεί από κάποια αμαρτία, όπως από την οργή ή από άλλο πάθος, εάν όταν λοιδορείται δεν πει μια φορά μέσα του: «Ιδού, κέρδισα σήμερα ένα χρυσό νόμισμα», και εάν υβριστεί πάλι για δεύτερη φορά, δεν πει: «Κέρδισα πλήθος χρυσού», δεν είναι δυνατόν να αποφύγει την οργή.» Ρωτήθηκε δε ο αββάς Θεόδωρος από τους αδελφούς: «Και εάν συμβεί να υπομείνει τον ονειδισμό με βία (με δυσκολία) μία φορά, τι θα κάνει και στον δεύτερο ονειδισμό, ή μάλλον όταν επαναληφθεί πολλές φορές;» Και αποκρίθηκε ο Θεόδωρος: «Οι εντολές του Κυρίου είναι αληθινά χρυσός και πολύτιμοι λίθοι, και πιο γλυκές από το μέλι και την κηρήθρα, όπως έχει γραφτεί. Αλλά δεν τις γνωρίσαμε ούτε τις κατανοήσαμε εξαιτίας του σαρκικού φρονήματος. Ποιος λοιπόν λέει ποτέ σε άνθρωπο που του έριξε καθαρό ψωμί: «Σε ανέχομαι να το κάνεις αυτό μία φορά. Εάν όμως συνεχίσεις να μου δίνεις και άλλο, θα σου βγάλω τα μάτια»; Και δεν θα αγαπήσει μάλλον αυτόν που του δίνει και τον τρέφει; Διότι οι άνθρωποι του Θεού όχι μόνο υπέμεναν αυτούς που τους δίωκαν και τους κακοποιούσαν, αλλά προσεύχονταν και υπέρ αυτών, σύμφωνα με την εντολή του Σωτήρα.»}``` 💯 (Wait, Σωτήρος -> Σωτήρα). Correcting typo manually: Σωτήρα.»