Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 2:8

Και πρώτα βέβαια δες τον Κύριό του. 〈«Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου: κάθισε στα δεξιά μου»〉. Βλέπεις τον Κύριό του, τον Κύριο που προέρχεται από τον Κύριο, δες και τον Υιό του: 〈«Αυτός θα με επικαλεστεί Πατέρα, κι εγώ θα τον καταστήσω πρωτότοκο»〉, και: 〈«Υιός μου είσαι εσύ, εγώ σήμερα σε γέννησα· ζήτησε από εμένα και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου»〉. Βλέπεις τον Υιό του, και πρωτότοκο και μονογενή, δες και τον Θεό: 〈«Άνδρες υψηλοί θα προσέλθουν σε σένα και σε σένα θα προσευχηθούν και σε σένα θα προσκυνήσουν και θα σε ακολουθήσουν δεμένοι με χειροπέδες, διότι εσύ είσαι ο Θεός, επειδή μέσα σου είναι ο Θεός»〉. Είδες τον Θεό του, δες και τον αιώνιο βασιλιά του: 〈«Ο θρόνος σου, ω Θεέ, παραμένει εις τον αιώνα του αιώνος· σκήπτρο ευθύτητας είναι το σκήπτρο της βασιλείας σου· αγάπησες τη δικαιοσύνη και μίσησες την ανομία. Γι' αυτό σε έχρισε ο Θεός, ο Θεός σου, με έλαιο αγαλλιάσεως περισσότερο από τους μετόχους σου»〉. Είδες τον βασιλιά του, δες μαζί με τον βασιλιά και τον Κύριο των δυνάμεων: 〈«Άρχοντες, σηκώστε τις πύλες σας και υψωθείτε πύλες αιώνιες, και θα εισέλθει ο βασιλιάς της δόξης. Ποιος είναι αυτός ο βασιλιάς της δόξης;»〉

Εάν λοιπόν βασιλιάς των Ρωμαίων ήταν ο Αύγουστος και μάλιστα ο πρώτος, ευλόγως ο Χριστός ανέλαβε την κατά σάρκα οικονομία κατά τη θεμελίωση της βασιλείας των Ρωμαίων. Διότι επρόκειτο να εισαχθεί η σιδηρά ράβδος, η ράβδος για την οποία έλεγε ο Δαβίδ: «Θα τους ποιμάνεις με ράβδο σιδηρά»· και, «Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη για κληρονομία σου, και για ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης»· ωσάν να συνομιλούσε ο Πατέρας με τον Υιό, και να έλεγε: Οι Ιουδαίοι απέρριψαν τη βασιλεία σου, και ατίμασαν την εξουσία σου· ευκαταφρόνητο είναι το έθνος, λίγοι είναι αυτοί που σε αποστράφηκαν· Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη για κληρονομία σου, και για ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης, όχι τη γωνία της Παλαιστίνης, ούτε το περιτμημένο έθνος, το μάταιο και άκαρδο στην ψυχή· αλλά, Θα σου δώσω τα έθνη για κληρονομία σου, και για ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης. Θα τους ποιμάνεις δε, επειδή δεν θέλησαν να υπακούσουν στο Ευαγγέλιο· επειδή δεν θέλησαν να υποκύψουν στα θαύματα, θα τους ποιμάνεις, όχι με τον λόγο, αλλά με το έργο και με ράβδο σιδηρά, δηλαδή με την εξουσία των Ρωμαίων· γι' αυτό υπόκεινται στην εξουσία της ράβδου.

Πες και για τον χορό των παρθένων: Θα οδηγηθούν παρθένοι οπίσω της. Πες και για την εκλογή των αποστόλων: Αντί των πατέρων σου γεννήθηκαν οι υιοί σου. Πες και για το βάπτισμα: Σε ύδωρ αναπαύσεως με ανέθρεψε. Πες και για τα μυστήρια: Ετοίμασας ενώπιόν μου τράπεζα απέναντι από εκείνους που με θλίβουν· πες και για το χρίσμα: Άλειψες με έλαιο την κεφαλή μου, και το ποτήριό σου με μεθά σαν το άριστο. Πες και για την αίτηση των εθνών: Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομία σου, και ως ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης. Διότι ιδού, Τα άδηλα και τα κρύφια της σοφίας σου μου φανέρωσες. [Εγώ βέβαια δεν θεωρώ τον εαυτό μου άξιο καμίας συγγνώμης, καθώς έπειτα από τόσες δωρεές έγινα αχάριστος. Διότι όχι μόνο με εγκαθίδρυσες σε βασιλικούς θρόνους, αλλά και μου προανήγγειλες όσα επρόκειτο να συμβούν έπειτα από μακρύ χρόνο, και όσα στους άλλους ήταν άδηλα σε εμένα τα κατέστησες φανερά, ώστε να διδάξω και στους άλλους την ενανθρώπηση του μονογενούς σου Υιού και το σωτήριο πάθος και την ανάσταση.

Πες και τα μυστήριά του: Ετοίμασας μπροστά μου τράπεζα απέναντι σε εκείνους που με θλίβουν. Πες και για το ποτήριό του: Το ποτήριό σου με μεθάει σαν να είναι το άριστο. Πες και για την απόρριψη των Ιουδαίων: Δεν θα δεχθώ από τον οίκο σου μόσχους, ούτε από τα ποίμνιά σου τράγους. Λέγε και τις λοιδορίες από τους Ιουδαίους: Ήλπισε στον Κύριο, ας τον γλιτώσει, ας τον σώσει, αφού τον θέλει. Πες και για τη σωτηρία των εθνών: Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου. Πες και για τον τάφο του: Διότι δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη, ούτε θα επιτρέψεις στον όσιό σου να δει τη φθορά. Πες και για την ανάληψή του στους ουρανούς: Ανέβηκε ο Θεός με αλαλαγμό, ο Κύριος με φωνή σάλπιγγας. Πες και για την εκλογή των αποστόλων: Αντί για τους πατέρες σου γεννήθηκαν σε εσένα υιοί. Πες και για τον χορό των παρθένων: Θα οδηγηθούν στον βασιλιά παρθένες οπίσω του. Πες και για την κλήση της Εκκλησίας: Στάθηκε η βασίλισσα στα δεξιά σου, ντυμένη με ολόχρυσο ένδυμα και ποικιλόχρωμα στολισμένη. Πες και για την καθέδρα στα δεξιά του Θεού: Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου: Κάθισε στα δεξιά μου, μέχρι να θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου. Ω Δαβίδ, ενώ εξήγγειλες όλη την προφητεία, γιατί αναφωνείς: Καρδιά καθαρή κτίσε μέσα μου, Θεέ, και πνεύμα ευθύ ανανέωσε στα έγκατά μου;

Δʹ. Και αινισσόμενος αυτήν τη συντριβή και αυτόν τον μυστικό καθαρμό για εμάς, ο προφήτης έλεγε προηγουμένως: «Σαν σκεύος κεραμέως θα τους συντρίψεις». Διότι, το ότι ο λόγος αναφέρεται στους πιστούς, μας το αποδεικνύουν σαφώς τα προηγούμενα: «Υιός μου είσαι εσύ», λέει, «εγώ σήμερα σε γέννησα. Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου, και ως ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης». Είδες πώς μνημόνευσε την Εκκλησία που προέρχεται από τα έθνη, και πώς μίλησε για τη βασιλεία του Χριστού που εκτείνεται παντού; Έπειτα λέει πάλι: «Θα τους ποιμάνεις με ράβδο σιδερένια»· όχι καταπιεστική, αλλά ισχυρή· «σαν σκεύος κεραμέως θα τους συντρίψεις». Ιδού, και το λουτρό παραλήφθηκε με πιο μυστικό τρόπο· διότι δεν είπε απλώς πήλινα σκεύη, αλλά σκεύη κεραμέως. Αλλά προσέξτε.

Όπως είναι ο χοϊκός, τέτοιοι είναι και οι χοϊκοί· και όπως είναι ο επουράνιος, τέτοιοι είναι και οι επουράνιοι. Ανάστηθι, Θεέ, κρίνε τη γη, διότι εσύ θα κατακληρονομήσεις όλα τα έθνη. Εσύ είσαι ο Χριστός, στον οποίο ο Πατέρας έδωσε εξουσία επί των πάντων, εξουσία να κρίνει τους πάντες. Διότι ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν· αλλά όλη την κρίση την έχει δώσει στον Υιό, ώστε να τιμούν όλοι τον Υιό, καθώς τιμούν τον Πατέρα. Εσύ θα κατακληρονομήσεις όλα τα έθνη. Διότι σε εσένα είπε ο Πατέρας: Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομία σου, και ως ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης. Ας αποδώσουμε λοιπόν δόξα στον Θεό εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Η Β' προς Θεσσαλονικείς γράφτηκε από την Αθήνα. Στίχοι 106. ΣΤΗΝ ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ. «Αφού πολυμερώς και πολυτρόπως μίλησε παλιά ο Θεός στους πατέρες μέσω των προφητών, στις έσχατες αυτές ημέρες μάς μίλησε μέσω του Υιού.» Παρατήρησε πώς, χωρίς να πει τίποτα στο προοίμιο, όπως συνήθιζε, ορμά ευθύς εξαρχής στα βάθη των μυστηρίων, δείχνοντας ότι η απόσταση μεταξύ της ευαγγελικής και της νομικής πολιτείας είναι πολύ μεγάλη. Και πώς το κάνει αυτό; Παλιά, λέει, ο Θεός μιλούσε μέσω των προφητών, και μάλιστα με τρόπο συγκεκαλυμμένο· διότι αυτό σημαίνει το «πολυμερώς και πολυτρόπως»· τώρα όμως μίλησε μέσω του ίδιου του Υιού· ώστε η διαφορά τους αποδεικνύεται τόσο μεγάλη, όσο αυτή ενός κυρίου και των δούλων. Δικαιολογημένα δε το έκανε αυτό εξαρχής, αφού οι Ιουδαίοι δεν είχαν ανάγκη, όπως τα άλλα έθνη, από μια πνευματική εισαγωγή, η οποία οικονομήθηκε στα προοίμια κάθε επιστολής. Γι' αυτό, καθώς απευθύνεται σε γνώστες του Νόμου, εισέρχεται αμέσως στο ίδιο το βάθος των μυστηρίων. «Τον οποίο έθεσε κληρονόμο των πάντων, μέσω του οποίου δημιούργησε και τους αιώνες.» Μιλώντας για τον Υιό, εκθέτει αμέσως το μυστήριο, αποδεικνύοντας ότι ο Ίδιος είναι Θεός και άνθρωπος. Και πώς το κάνει αυτό; Τον έθεσε, λέει, κληρονόμο των πάντων· εννοώντας των εθνών, σύμφωνα με το χωρίο: «Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου». Πότε όμως τίθεται κληρονόμος, παρά όταν ελέχθη προς αυτόν: «Εγώ σήμερα σε γέννησα»; Αυτό δε αναφερόταν στον καιρό της θείας Οικονομίας.

Μεγάλη δε χαρά ευαγγελίζεται ο άγγελος στους ποιμένες, η οποία προορίζεται για όλον τον λαό, ότι γεννήθηκε για εμάς σήμερα σωτήρας, ο οποίος είναι ο Χριστός ο Κύριος, στην πόλη του Δαβίδ, ο ποιμένας των ποιμένων και ποιμενάρχης και αγελάρχης και βασιλιάς και κυβερνήτης, ο οποίος, αφού συγκροτήσει λογικά ποίμνια, θα εγκαταστήσει δικούς του ποιμένες, σοφούς και αληθινούς, οι οποίοι θα θέσουν καλώς τη ζωή τους υπέρ των προβάτων, όπως ακριβώς ο αρχιποιμένας Χριστός την έδωσε υπέρ πάντων, και θα κατευθύνουν το ποίμνιο προς τους νοητούς λειμώνες της βασιλείας των ουρανών, απωθώντας και αποδιώχνοντας τους λύκους από τη μάνδρα με τη σιδερένια ράβδο, συντρίβοντάς τους με το σταυρικό όπλο, με την οποία ράβδο ο Χριστός προσείλκυσε ως κληρονομιά τα έθνη και τα πέρατα της γης.

«Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου και ως ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης. Θα τους ποιμάνεις με ράβδο σιδερένια, σαν σκεύη κεραμέα θα τους συντρίψεις. Και τώρα, βασιλιάδες, συνετιστείτε· διδαχθείτε, όλοι εσείς που κρίνετε τη γη. Δουλέψτε στον Κύριο με φόβο, και να αγαλλιάσθε ενώπιόν Του με τρόμο. Αδράξτε την παιδεία, μήπως οργιστεί ο Κύριος και χαθείτε από τη δίκαιη οδό, όταν ανάψει γρήγορα ο θυμός Του. Μακάριοι είναι όλοι όσοι ελπίζουν σε Αυτόν.» Και πάλι, προαναγγέλλοντας το προφητικό πνεύμα μέσω άλλης προφητείας, διά του ίδιου του Δαβίδ, ότι ο Χριστός θα βασιλεύσει μετά τη σταύρωσή Του, είπε τα εξής: «Ψάλτε στον Κύριο, όλη η γη, και αναγγέλλετε από μέρα σε μέρα τη σωτηρία Του», «διότι μέγας είναι ο Κύριος και σφόδρα αξιοΰμνητος, φοβερός πάνω από όλους τους θεούς, διότι όλοι οι θεοί των εθνών είναι είδωλα δαιμονίων, ενώ ο Θεός εποίησε τους ουρανούς. Δόξα και αίνος υπάρχει ενώπιόν Του, και ισχύς και καύχημα στον τόπο του αγιάσματός Του. Αποδώστε στον Κύριο, τον Πατέρα των αιώνων, δόξα.» «Λάβετε χάρη, και εισέλθετε ενώπιόν Του, και προσκυνήστε στις άγιες αυλές Του. Ας φοβηθεί από το πρόσωπό Του όλη η γη, και ας ορθωθεί και ας μη σαλευτεί. Ας ευφρανθούν ανάμεσα στα έθνη· ο Κύριος εβασίλευσε» «από το ξύλο.»

Και όπως ακριβώς σε θέατρο, φώναξαν μερικοί από εκείνους που είχαν φτάσει τη δεύτερη ημέρα: «Μα τι; Δεν μιλάει προς τον νόμο και προς εκείνους που φωτίζονται από αυτόν; Και αυτοί είναι οι προσήλυτοι». «Όχι», είπα, κοιτάζοντας προς τον Τρύφωνα. «Διότι, αν ο νόμος μπορούσε να φωτίζει τα έθνη και αυτούς που τον κατέχουν, ποια θα ήταν η ανάγκη για καινή διαθήκη; Επειδή όμως ο Θεός προκήρυξε ότι θα στείλει καινή διαθήκη και αιώνιο νόμο και πρόσταγμα, δεν θα εννοήσουμε τον παλαιό νόμο και τους προσηλύτους του, αλλά τον Χριστό και τους δικούς του προσηλύτους, δηλαδή εμάς τα έθνη, τους οποίους φώτισε, όπως λέει κάπου: Έτσι λέγει ο Κύριος: Σε καιρό δεκτό σε εισάκουσα, και σε ημέρα σωτηρίας σε βοήθησα, και σε έδωσα ως διαθήκη των εθνών, για να καταστήσεις σταθερή τη γη και να δοθούν ως κληρονομιά οι έρημες περιοχές. Ποια είναι λοιπόν η κληρονομιά του Χριστού; Δεν είναι τα έθνη; Ποια είναι η διαθήκη του Θεού; Δεν είναι ο Χριστός; Όπως λέει και αλλού: Υιός μου είσαι εσύ, εγώ σήμερα σε γέννησα· ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου και ως ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης».

Το δε «σήμερα σε γέννησα» είναι αόριστο και αιώνιο. Διότι δεν υπάρχει, δεν υπάρχει για τον Θεό χθες και αύριο, αλλά το παν είναι σήμερα, πάντοτε άναρχα και ατελεύτητα, εφόσον ο Υιός που γεννήθηκε από Αυτόν είναι ομοφυής με τον Πατέρα, ώστε εκείνο το «σήμερα» να μην έχει ποτέ ούτε αρχή ούτε τέλος. «Ζήτησε από εμένα και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου και ως ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης».

Ζήτησε, όχι επειδή είσαι κατώτερος ως προς τη δική μου ουσία, αλλά εξαιτίας της μορφής του δούλου. «Ζήτησέ μου και θα σου δώσω» τα γένη των ανθρώπων και «θα τους ποιμάνεις με ράβδο σιδερένια, σαν σκεύη κεραμέα θα τους συντρίψεις», όχι για να τους αφανίσεις απλώς, αλλά για να κυριαρχήσεις επί πάντων, ως αιώνιος βασιλιάς. Ως ράβδο εδώ να εννοείς το ξύλο του σταυρού· ονομάστηκε δε σιδερένια επειδή είναι άθραυστη. Διότι πράγματι συνέτριψε διάβολο, δαίμονες, ειδωλολατρικά ξόανα και τυράννους βασιλιάδες, και η ίδια δεν θρυμματίστηκε καθόλου. «Και τώρα, βασιλιάδες, συνετιστείτε και διδαχθείτε όλοι» εσείς που βρίσκεστε στην εξουσία, «που κρίνετε τη γη». Κατανοήστε ποια είναι η ράβδος και ποιος ο ποιμένας, και ως Κύριο δικό μας «δουλέψτε σε αυτόν με φόβο» και πίστη «και αγαλλιάσθε για αυτόν με τρόμο» και όχι αυθάδικα. «Αδράξτε την παιδεία» γύρω από αυτόν από τις θείες Γραφές, «μήπως τυχόν οργιστεί ο Κύριος» επειδή ασεβείτε «και χαθείτε από τη δίκαιη οδό, όταν ανάψει γρήγορα ο θυμός του» εναντίον των ασεβών χριστοκτόνων. «Μακάριοι όλοι όσοι έχουν στηρίξει την πεποίθησή τους σε αυτόν» που πρόκειται να κρίνει ζώντες και νεκρούς.

«Πληθύνθηκαν οι ασθένειές τους, και έπειτα από αυτά βιάστηκαν· δεν πρόκειται να συγκεντρώσω τις συνάξεις τους από αίματα, ούτε καν θα μνημονεύσω τα ονόματά τους με τα χείλη μου». Παρατήρησε τις μεταπτώσεις αυτών των οκτώ στίχων, ότι δηλαδή δεν λέγονται με λογική αλληλουχία, αλλά μεταπίπτουν από το ένα νόημα στο άλλο. Διότι νομίζω πως για αυτόν τον λόγο και η επιγραφή του ψαλμού ονομάζεται στηλογραφία· επειδή οι πρώτοι τρεις στίχοι αρμόζουν σε κάθε άνθρωπο που ικετεύει τον Θεό· οι επόμενοι δύο στον Κύριο που απευθύνεται προς τους αγίους του, και οι άλλοι τρεις, προς τους Ιουδαίους και κάποιους αιμοχαρείς και τυράννους. Το «Ο Κύριος είναι η μερίδα της κληρονομιάς μου και του ποτηριού μου» αναφέρεται σε εμένα, λέγει Εκείνος που είπε: «Και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου». «Τα μερίδια έπεσαν για εμένα στους καλύτερους τόπους· διότι πράγματι η κληρονομιά μου είναι πάντα αρίστη για εμένα». Την «κληρονομιά των εθνών» που έλαβα, λέγει, σαν με μέτρηση σχοινιού, «μου είναι αρίστη», δηλαδή μου είναι ασφαλής και ισχυρή. «Θα ευλογήσω τον Κύριο που με συνέτισε». Αυτός ο λόγος αρμόζει σε όλους εμάς· διότι ο Χριστός, όντας η σοφία του Θεού, δεν είχε καμία ανάγκη να συνετιστεί, «ακόμη δε και μέσα στη νύχτα με παιδαγώγησαν τα νεφρά μου», από τα οποία πηγάζει η επιθυμία, δηλαδή με έθλιψαν. «Έβλεπα τον Κύριο διαρκώς ενώπιόν μου, επειδή βρίσκεται στα δεξιά μου, για να μην κλονιστώ». Το χωρίο αυτό αναφέρεται στον Χριστό, ο οποίος βρίσκεται διαπαντός μαζί με τον Πατέρα. «

«Πλάτυνας τα βήματά μου κάτω από εμένα, και δεν εξασθένησα» καθώς έτρεχα στους δρόμους σου. Και έχοντας δυναμώσει έτσι, «θα καταδιώξω τους εχθρούς μου και θα τους προφτάσω και δεν θα επιστρέψω, μέχρι να εκλείψουν· θα τους συντρίψω και δεν θα μπορέσουν να σταθούν, θα πέσουν κάτω από τα πόδια μου», διότι: «Με έζωσες με δύναμη για πόλεμο, υπέταξες κάτω από εμένα όλους όσοι επαναστατούσαν εναντίον μου». «Και τους εχθρούς μου τους έκανες να μου γυρίσουν την πλάτη», δηλαδή να μην αντιστέκονται κατά πρόσωπο, αλλά να τραπούν σε φυγή. Αξιοθαύμαστη είναι, Δαβίδ, η ευγνωμοσύνη σου, καθώς και στον εαυτό σου και σε όλους διδάσκεις έμπρακτα να μη νομίζουν ότι με τη δική τους δύναμη νικούν τους εχθρούς και τα πάθη, αλλά δικαιολογημένα να ομολογούν ότι η χάρη της νίκης ανήκει στον Θεό. Οι δε εχθροί: «κραύγασαν και δεν υπήρχε κανείς να τους σώσει· προς τον Κύριο, και δεν τους εισάκουσε» εξαιτίας του ότι είναι εχθροί· γι' αυτό «και θα τους θρυμματίσω σαν σκόνη απέναντι στον άνεμο, σαν τη λάσπη των πλατειών θα τους λιώσω». Έπειτα, μεταφέρει τα λόγια στο πρόσωπο του Χριστού, λέγοντας: «Ρύσαι με (Γλίτωσέ με) από την αντιλογία του λαού, θα με καταστήσεις κεφαλή των εθνών», για τα οποία είπες: «Και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου» και: ο μεν «λαός» από τα έθνη, «που δεν τον γνώριζα, με υπηρέτησε, με το που άκουσε με το αυτί», δηλαδή υπακούοντας στο κήρυγμα πίστεψε σε εμένα, ενώ «γιοι αλλότριοι με ξεγέλασαν». «Πάλιωσαν» μέσα στην κακία «και χώλαναν μακριά από τα μονοπάτια τους», βαδίζοντας παράνομα. «

Ψαλμός 46ος. Εις το τέλος· ψαλμός για τους υιούς Κορέ. «Όλα τα έθνη χειροκροτήστε». Δεν προτρέπει βεβαίως να χτυπούν τις παλάμες, αλλά αινίσσεται τη μελλοντική θεία επίσκεψη στα έθνη, για την οποία και λίγο πριν έλεγε: «Θα υψωθώ ανάμεσα στα έθνη» και ότι «θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου». «Αλαλάξτε στον Θεό με φωνή αγαλλιάσεως», επειδή υπάρχει και αλαλαγμός ταραχώδης, όταν διεξάγεται πόλεμος. «Διότι ο Κύριος είναι ύψιστος, βασιλεύς φοβερός, μέγας σε όλη τη γη, ο οποίος υπέταξε λαούς σε εμάς και έθνη κάτω από τα πόδια μας». Ας μην υπερηφανευόμαστε, λέει, επειδή τρέπουμε σε φυγή έθνη και υποτάσσουμε λαούς, διότι αυτό είναι δώρο του Θεού. Ο Οποίος «επέλεξε για εμάς την κληρονομιά Του· την καλλονή του Ιακώβ, την οποία αγάπησε», κατά την αισθητή έννοια μεν τη γη της επαγγελίας, κατά τη νοητή δε την παρθένο Μαρία, την οποία αγάπησε, και από την οποία, αφού γεννήθηκε και εκπλήρωσε το μυστήριο της οικονομίας, «ανέβηκε ως Θεός με αλαλαγμό», εκεί όπου βρισκόταν προηγουμένως, «και ως Κύριος με φωνή σάλπιγγας».

Όχι ότι ο Χριστός ανελήφθη με σάλπιγγες, αλλά επειδή το μεγαλείο της ένσαρκης οικονομίας ακούστηκε πιο πέρα και από τις σάλπιγγες, μέχρι και τα πέρατα της γης. «Ψάλατε στον Θεό μας, ψάλατε, ψάλατε στον βασιλιά μας, ψάλατε· διότι ο Θεός είναι βασιλιάς όλης της γης, ψάλατε συνετώς», ψάλατε με σύνεση τη μία τρισυπόστατη θεότητα, ψάλατε. Και αφού οι Ιουδαίοι απέρριψαν τη βασιλεία του Χριστού και είπαν «Δεν έχουμε βασιλιά παρά μόνο τον Καίσαρα», στη συνέχεια «εβασίλευσε ο Θεός επί των εθνών», για τα οποία και άκουσε από τον Πατέρα «και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομία σου». «Ο Θεός κάθεται επί του αγίου θρόνου του». Η ασώματη φύση του Θεού ούτε κάθεται ούτε στέκεται, αυτή που βρίσκεται παντού και πληροί τα πάντα· κάθεται όμως η σαρκωθείσα φύση θεοπρεπώς. «Άρχοντες των λαών συγκεντρώθηκαν μαζί με τον Θεό του Αβραάμ». Δεν εννοεί το συνέδριο των Ιουδαίων, αλλά τους προερχόμενους από τα έθνη άρχοντες των λαών, οι οποίοι συγκεντρώθηκαν στην πίστη του πατριάρχη Αβραάμ, και οι οποίοι, ως «κραταιοί του Θεού της γης, υψώθηκαν σφόδρα προς τα άνω», πιστεύοντας στον Χριστό.

Διότι αυτό μας δίδαξε ο Πατέρας, αυτό και ο Υιός, ώστε να ζητούμε· και ο μεν Πατέρας, όταν λέει: «ζήτησε από εμένα και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομία σου», η προτροπή για την αίτηση δεν απευθύνεται προς την ομόθεη φύση, αλλά προς τη μορφή του δούλου· ο δε Υιός, από την άλλη, λέει: «Πατέρα, φύλαξέ με σε τούτη την ώρα», ομοίως και σε αυτό όχι ως Θεός, αλλά ως άνθρωπος αναζητά σωτηρία από τον Πατέρα, διδάσκοντάς μας σε κάθε πειρασμό, είτε αισθητό είτε νοητό, να κράζουμε προς τον Θεό δια της προσευχής και να λέμε: Κύριε βοήθησε, Κύριε, σώσε με σε τούτη την ώρα, διότι θλίβομαι από τον εχθρό και από τη χοϊκή ουσία, ελέησέ με, Κύριε, διότι είμαι ασθενής.

Αλλά το ότι αυτά ισχύουν έτσι και όχι διαφορετικά, γίνεται πιστευτό και κηρύσσεται από όλους τους πιστούς. Διότι, σε ποιον θα εναποτεθούν τα έργα της Πρόνοιας για τα επίγεια, και πώς θα κυβερνηθούν τα ζητήματά μας και η διεξαγωγή της ζωής μας, εάν τα πέρατα της γης δεν βρίσκονται στο χέρι Του; Τα οποία εξουσιάζονται και διοικούνται όχι μόνο υπό την ιδιότητά Του ως Θεού, αλλά και υπό του ιδίου ως ανθρώπου, όπως ακριβώς έχει ειπωθεί: «Θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομία σου, και ως κτήση σου τα πέρατα της γης»· και, «Θα είναι ο Κύριος βασιλιάς σε όλη τη γη»· και, «Ιδού, ο βασιλιάς σου έρχεται σε σένα πράος» (αυτό ειπώθηκε στην Ιερουσαλήμ), «και δίκαιος και σωτήρας»· και, «Θα βασιλεύσει ο Κύριος στο μέσον σου»· και, «Θα βασιλεύσει ο Κύριος στο όρος Σιών από τώρα και εις τον αιώνα».

Εγώ δε εγκαταστάθηκα βασιλιάς από αυτόν πάνω στο άγιο όρος του, τη Σιών· και, Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου, και ως ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης. Στη συνέχεια πρέπει να προχωρήσουμε στις άλλες φωνές του θεοφόρου· διότι λέει: Εγώ είμαι ο Κύριος που σε κάλεσα με δικαιοσύνη· και, Θα σε δώσω ως διαθήκη του γένους, ως φως των εθνών, για να ανοίξεις τα μάτια των τυφλών, να βγάλεις από τα δεσμά τους δεμένους, και από τον οίκο της φυλακής αυτούς που κάθονται στο σκοτάδι. Και πάλι: Σε έθεσα ως διαθήκη του γένους, για σωτηρία έως τα πέρατα της γης. Και πάλι: Σε έδωσα ως διαθήκη του γένους, ως φως των εθνών, για να ανορθώσεις τη γη, και να κληρονομήσεις την κληρονομιά της ερήμου. —Λέγοντας σε εκείνους που βρίσκονται σε δεσμά: Πλησιάζει γρήγορα η δικαιοσύνη σου, και θα βγει στο φως το Σωτήριό σου· και στον βραχίονά μου θα ελπίσουν. Και ακόμη: Για χάρη της Σιών δεν θα σιωπήσω, και για χάρη της Ιερουσαλήμ δεν θα ησυχάσω· έως ότου εξέλθει ως φως η δικαιοσύνη σου, και το σωτήριό μου ανάψει σαν λαμπάδα· και θα δουν τα έθνη τη δικαιοσύνη σου, και οι βασιλιάδες τη δόξα σου· και θα κληθείς με το νέο σου όνομα, το οποίο ο Κύριος θα ορίσει, και θα είσαι στέφανος ομορφιάς στα χέρια του Θεού σου, και δεν θα ονομαστείς πλέον εγκαταλειμμένη· η γη σου δεν θα ονομαστεί έρημη.

Μ'. Περί της ευχής του ιερέως υπέρ αυτών την οποία εκφωνεί μετά τη μετάληψή τους. Έπειτα, αφού συμμετάσχουν στα μυστήρια, εύχεται ο ιερέας γι' αυτούς τη σωτηρία και την ευλογία από τον Θεό. Και ποια είναι η ευχή; «Σώσον, ο Θεός, τον λαόν σου και ευλόγησον την κληρονομίαν σου». Και αυτός ο λόγος είναι προφητικός. Όπως ακριβώς ο ίδιος ο Προφήτης λέει και αλλού: «Θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου και ως ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης», σαν να έχει ειπωθεί από τον Πατέρα προς τον Υιό. Διότι αυτό που είχε εξ αρχής ως Θεός, το κληρονόμησε αργότερα ως άνθρωπος.

Γι' αυτό, λοιπόν, το μεν Πνεύμα κηρύσσεται ρητά στην Παλαιά Διαθήκη, ο δε Υιός όχι, αλλά μέσω τέτοιων ονομάτων, τα οποία μπορούν από μόνα τους να μη διαιρούν το ενιαίο της υποστάσεως, όπως το «χείρα Θεού» και «βραχίονας» και «σοφία» και «δύναμη» και «δεξιά» και «Λόγος» και όλα τα παρόμοια. Διότι και στην ανθρώπινη φύση αυτά δεν διαλύουν το ενιαίο σε δύο, ούτε διαιρούν την υπόσταση. Και αν κάπου μνημονεύθηκε η λέξη «Υιός», επειδή με το που λέγεται ο Υιός φανερώνει διαφορά των υποστάσεων, όπως το: «Υιός μου είσαι εσύ», το προβάλλει αυτό επισκιασμένο και συγκεκαλυμμένο. Διότι προσθέτει: «Σήμερα σε έχω γεννήσει», και: «Ζήτησε από εμένα», τα οποία, επειδή είναι ανθρώπινα και δεν αρμόζουν στη θεία φύση, συγκάλυπταν και επισκίαζαν την προσηγορία του Υιού. Και στα παρόμοια ισχύει το ίδιο.

Απομένει ο τέταρτος τρόπος της παλαιάς νομοθεσίας. Ύψωσε το βλέμμα σου γύρω, ω φιλανθρωπότατε, και δες την οικουμένη, η οποία από την εποχή του ίδιου του αποστολικού κηρύγματος, παντού σε γη και θάλασσα, φέρει μέσω των ιερών ναών, των θείων σκευών και των σεπτών αναθημάτων τον Χριστό εικονιζόμενο, και με τα ίδια τα έργα υψώνει φωνή ότι ο Χριστός εβασίλευσε επί των επιγείων σύμφωνα με το ψαλμικό του Δαβίδ: «ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου και ως ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης»· και ότι δεν υπάρχει κανένα είδωλο στον κόσμο, σύμφωνα με τον λόγο του αποστόλου, και ότι τα πάντα έχουν γεμίσει από το ευλογημένο φως, καθώς έχει έρθει εκείνος που είπε: «εγώ ήρθα ως φως στον κόσμο». Διότι, τι λογής είναι αυτά που βλέπουμε; Εδώ μεν να γεννιέται σε σπήλαιο και να δοξάζεται από αγγέλους, εκεί δε να βαστάζεται στην αγκαλιά από τη μητέρα του και να προσκυνείται από τους μάγους· έπειτα στη νεανική του ηλικία, όταν εθεάθη να κάθεται στο μέσον των διδασκάλων· κατόπιν να βαπτίζεται από τον Πρόδρομο, ύστερα να θαυματουργεί μαζί με τους αποστόλους, να ανεβαίνει στον σταυρό, να εκπνέει, να θάβεται, να ανίσταται, να ανέρχεται στους ουρανούς. Ατενίζοντας, λοιπόν, σε όλα αυτά μέσω των εικόνων, όπως τότε με τα ίδια τους τα μάτια τα είδαν οι απόστολοι, δικαίως θα λέγαμε και εμείς: «είδαμε τη δόξα του, δόξα ως μονογενούς από τον Πατέρα, πλήρη χάριτος και αληθείας».