Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 21:19

Πάλι ο Ιωσήφ συκοφαντείται εξαιτίας ενός ενδύματος· προηγουμένως οι αδελφοί του, αφού πήραν τον χιτώνα του, τον συκοφαντούσαν κακόβουλα μέσω αυτού ότι κατασπαράχθηκε από θηρία, ενώ τώρα αυτή, αφού πήρε τον χιτώνα, τον διαβάλλει ως πόρνο. Ταιριάζει στον Ιωσήφ η φωνή του Δεσπότη: «Διαμοίρασαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους και πάνω στον ιματισμό μου έριξαν ψεύδος». Είναι γλυκιά στο στρατόπεδο των σωφρόνων η ρητορεία περί σωφροσύνης, αλλά κοπιαστική για την ασθένεια της σάρκας. Ώ, πόσο δίκαιη ήταν η προστασία του Θεού προς τον Ιωσήφ! Δεν τίμησε τον Ιωσήφ πριν από τους πειρασμούς, αλλά του φανέρωσε το μέλλον μέσω ονείρων, διδάσκοντας ότι από παλιά προετοίμαζε τη δόξα για τους δικαίους, και επέτρεψε στους πειρασμούς να δοκιμάσουν τον νέο, αποσιωπώντας τις φωνές εκείνων που αγαπούν την κατάκριση· διότι, αν ο Ιωσήφ δεν είχε δώσει αποδείξεις μέσα από τη δοκιμασία, οι επικριτές του θα έλεγαν ότι τα όσα συνέβησαν ήταν αποτέλεσμα τυφλής σύμπτωσης: «Ο Ιωσήφ βασιλεύει στους Αιγυπτίους, ένα νεαρό παιδί εξουσιάζει βαρβάρους· ποια αρετή επέδειξε; Χάρη σε ποια αρετή πέτυχε κάτι τέτοιο;». Για να μη λέγονται, λοιπόν, αυτά για τον δίκαιο, ο Θεός προνοώντας επιτρέπει τους πειρασμούς εναντίον του, ώστε να προκύψει από αυτούς η μαρτυρία υπέρ του δικαίου και να ράψει τα στόματα των επικριτών.

«Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου· μέτρησαν όλα τα οστά μου. Αυτοί δε με παρατήρησαν και με κοίταξαν· μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο.» Ο Ιερεμίας, «Εγώ δε, σαν άκακο αρνί που οδηγείται στη σφαγή, δεν το γνώριζα.» Και πάλι, «Ελάτε, ας βάλουμε ξύλο στον άρτο του· και ας τον εξολοθρεύσουμε από τους ζωντανούς, και το όνομά του ας μην μνημονευθεί πια.» Ο Ζαχαρίας, «Και πήραν τα τριάντα αργύρια, την τιμή εκείνου που εκτιμήθηκε, τον οποίο κοστολόγησαν οι υιοί του Ισραήλ· και τα έδωσαν για τον αγρό του κεραμέως, όπως ακριβώς με διέταξε ο Κύριος.»

Περί των παθών του Χριστού. Λέει ο Δαβίδ εκ προσώπου του Χριστού: Συναγωγή πονηρευομένων με περικύκλωσε. Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου. Απαρίθμησαν όλα μου τα οστά. Μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο. Σε ποιον άλλον θα αποδώσεις αυτά παρά στον Χριστό, για τα οποία όλα το Ευαγγέλιο εξιστορεί σε απόλυτη συμφωνία; Αλλά και μέσω του Ησαΐα προείπε ο Χριστός για αυτά: Τον νώτο μου έδωσα σε μαστιγώσεις, και τις σιαγόνες μου σε ραπίσματα, το δε πρόσωπό μου δεν το απέστρεψα από την αισχύνη των εμπτυσμών.

«Ώρυξαν»: Όταν με τα καρφιά [πάνω στον σταυρό] τρύπησαν τα χέρια και τα πόδια του Χριστού (του Κυρίου). «Εξαρίθμησαν»: Είναι φανερό ότι μαζί με τη σάρκα διαπέρασαν με καρφιά και τα οστά. «Αυτοί δε»: Διότι στέκονταν (ήταν εκεί) και τον παρατηρούσαν πάνω στον σταυρό, για να δουν τι θα συμβεί. «Διεμερίσαντο»: Οι στρατιώτες, όταν τα έκαναν τέσσερα μέρη, ένα μέρος για κάθε στρατιώτη. «Και επί τον ιματισμόν»: Διότι δεν ήθελαν να σχίσουν τον χιτώνα, αλλά έβαλαν κλήρο σε ποιον θα έπεφτε. «Συ δε, Κύριε»: Διότι δεν ήταν μακριά, αλλά σύντομα έγινε η ανάσταση· διότι αυτή έγινε η βοήθεια των πιστών. «Εις την αντίληψιν»: Μιλάει για την ανθρώπινη φύση του Κυρίου, ότι αναστήθηκε μαζί με τη θεότητα. «Ρύσαι από ρομφαίας»: Ο Αδάμ λέει: γλίτωσέ με από τη δύναμη (τη δυναστεία) του εχθρού· διότι η ρομφαία ερμηνεύεται ως δύναμη. «Και εκ χειρός»: Ονομάζει (αποκαλεί) τον διάβολο σκύλο, ως αναιδή, ως βδελυρό· και μονογενή ονομάζει την ψυχή. Το χέρι δε του διαβόλου είναι η αμαρτία. «Σώσον με»: Αποκαλεί λιοντάρι τον θάνατο, επειδή εξουσιάζει τα πάντα (ή τους πάντες)· διότι φαινόταν ότι θα καταπιεί (κατάπινε) τον Χριστό ως θνητό άνθρωπο. «Και από κεράτων»: Εννοεί τα βασίλεια του άδη· διότι παντού η Γραφή αποκαλεί τα βασίλεια κέρατα. Ο άδης ονομάζεται μονόκερως ως μονοειδής. Επειδή λοιπόν εισήλθε στο στόμα του άδη (του θανάτου) και προχώρησε στα βασίλεια του άδη και τα κατήργησε, για τον λόγο αυτόν είπε: «κεράτων μονοκερώτων».

Διότι πολλά παρόμοια στοιχεία με του Δεσπότου βρίσκονται στο πρόσωπο του Ιωσήφ· τι εννοώ: Ο Ιωσήφ δέχθηκε επιβουλή από τους ίδιους τους συγγενείς του... ο Ιωσήφ εκδύθηκε τον ποικιλόχρωμο χιτώνα· του δε Κυρίου τον χιτώνα που είχε, ο οποίος ήταν υφασμένος από πάνω, τον πήραν οι στρατιώτες και τον διαμοίρασαν. Διότι λέγει: «Διαμοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο». Ο Ιωσήφ διαβλήθηκε στον πατέρα του· παρομοίως και τον Κύριο συκοφάντησαν προς τον Πατέρα, οι μεν Ιουδαίοι αποκαλώντας Τον υιό του τέκτονος, ενώ πάλι οι παράσιτοι των Ιουδαίων, τα τέκνα των αιρετικών, δογματίζουν ότι είναι ετερούσιος.

Βλέπεις ότι τίποτα από όσα υπάρχουν στη Θεία Γραφή δεν έχει γραφτεί απλώς και τυχαία, αλλά και η παραμικρή λέξη κρύβει μέσα της μεγάλο θησαυρό. Δʹ. Και ας μη σου φανεί παράξενο, αγαπητέ, αυτό που ειπώθηκε. Διότι αυτή είναι η συνήθεια όλων των προφητών, να μιλούν για όσα δεν έχουν συμβεί ακόμη σαν να έχουν ήδη συμβεί. Επειδή δηλαδή έβλεπαν με τα πνευματικά μάτια όσα επρόκειτο να γίνουν μετά από μεγάλο αριθμό ετών, για τον λόγο αυτόν μιλούσαν για όλα, παρατηρώντας τα πράγματα σαν να βρίσκονταν ήδη μπροστά στα μάτια τους. Και για να το κατανοήσεις αυτό σαφώς, άκουσε τον μακάριο Δαβίδ που λέει, και πριν από τόσες γενεές προφητεύει τα σχετικά με τον σταυρό του Χριστού και αναφωνεί: «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου»· και πάλι: «Μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους».

Και ο Δαβίδ, φανερώνοντας τον σταυρό, δεν είπε: «Θα τρυπήσουν τα χέρια μου και τα πόδια μου», αλλά: «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου»· και: «Διαμοιράστηκαν τα ιμάτιά μου, και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο». Και μιλώντας για τον προδότη, που δεν είχε ακόμη γεννηθεί, λέει κάπως έτσι: «Εκείνος που τρώει τους άρτους μου, μεγάλυνε εναντίον μου τον πτερνισμό». Ομοίως και για όσα συνέβησαν πάνω στον σταυρό λέει: «Έδωσαν για τροφή μου χολή, και στη δίψα μου με πότισαν ξύδι».

Διότι, λέει, «γιατί φρύαξαν τα έθνη και οι λαοί μελέτησαν μάταια πράγματα; Παρατάχθηκαν οι βασιλιάδες της γης και οι άρχοντες συγκεντρώθηκαν μαζί, εναντίον του Κυρίου και εναντίον του Χριστού Του». Σε άλλο σημείο αναφέρει και τον τύπο του σταυρού, λέγοντας τα εξής: «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου»· και προσθέτει με κάθε ακρίβεια τα όσα τόλμησαν να κάνουν οι στρατιώτες: «Διότι μοίρασαν», λέει, «τα ιμάτιά μου μεταξύ τους και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο». Και σε άλλο σημείο πάλι αναφέρει ότι Του πρόσφεραν και ξύδι: «Διότι μου έδωσαν», λέει, «για τροφή μου χολή, και στη δίψα μου με πότισαν ξύδι». Επομένως, οι μεν προφήτες, πριν από τόσα πολλά χρόνια, προλέγουν και για το δικαστήριο, και για την καταδίκη, και για εκείνους που συσταυρώθηκαν μαζί Του, και για τη διανομή των ιματίων, και για τον κλήρο που έπεσε σε αυτά, και για πολλά άλλα ακόμη — διότι δεν είναι αναγκαίο να τα παραθέσουμε όλα τώρα, ώστε να μην κάνουμε τον λόγο μακροσκελή. Αυτός, όμως, που είναι ανώτερος από όλους εκείνους, άραγε αγνοούσε όλα αυτά; Και πώς θα μπορούσε να έχει λογική κάτι τέτοιο; Και για ποιον λόγο δεν έλεγε: «Εσύ είσαι αυτός που έρχεται στον Άδη;», αλλά απλώς: «Αυτός που έρχεται;» Καίτοι αυτό θα ήταν πολύ πιο γελοίο από τούτο. Διότι ισχυρίζονται μερικοί: «Γι' αυτό τα έλεγε αυτά, ώστε, αφού πάει κι εκεί, να κηρύξει». Σε αυτούς είναι κατάλληλη η ευκαιρία να πούμε: «Αδελφοί, μην γίνεστε παιδιά στο μυαλό, αλλά ως προς την κακία να είστε νήπια». Διότι ο μεν παρών βίος είναι καιρός πνευματικής πολιτείας, μετά δε τον θάνατο υπάρχει η κρίση και η κόλαση.

Τότε το σκοτάδι καταλάμβανε την οικουμένη, και νύχτα φαινόταν στη μέση της ημέρας· τότε ο θάνατος διαλυόταν, και η τυραννία του καταλυόταν· βεβαίως πολλά σώματα των κεκοιμημένων αγίων αναστήθηκαν. Προλέγοντας αυτά από παλιά ο πατριάρχης, και δείχνοντας ότι ακόμη και σταυρωμένος θα είναι φοβερός, λέει: «Αφού ξάπλωσες, κοιμήθηκες σαν λιοντάρι»· και δεν είπε, «Θα κοιμηθείς», αλλά «Κοιμήθηκες», επειδή αυτό οπωσδήποτε επρόκειτο να συμβεί. Διότι είναι συνήθεια στους προφήτες σε πολλά σημεία να προλέγουν τα μελλοντικά ως ήδη πεπραγμένα. Επειδή, όπως δεν είναι δυνατόν αυτά που έχουν γίνει να μην έχουν γίνει, έτσι ούτε και αυτό είναι δυνατόν να μη γίνει, αν και πρόκειται για μελλοντικό γεγονός. Γι' αυτό ακριβώς, με το σχήμα του παρελθοντικού χρόνου προαναφωνούν τα μελλοντικά, υποδεικνύοντας μέσω αυτών το αδιάψευστό τους και το ότι οπωσδήποτε θα συμβούν. Έτσι και ο Δαβίδ, δηλώνοντας τον σταυρό, έλεγε: «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου». Δεν είπε, «Θα τρυπήσουν», αλλά, «Τρύπησαν». «Καταμέτρησαν όλα τα οστά μου». Και δεν λέει μόνο αυτό, αλλά και όσα έγιναν από τους στρατιώτες: «Μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο». Και όχι μόνο αυτό, αλλά και ότι του έδωσαν να φάει χολή και τον πότισαν ξίδι.

την παράνοια του Ηρώδη και του Καϊάφα· «Συγκεντρώθηκαν οι βασιλείς της γης και οι άρχοντες στον ίδιο τόπο»· αναφέρει την επιβουλή κατά του Δεσπότου λέγοντας: «Κατά του Κυρίου και κατά του Χριστού αυτού. Ας συντρίψουμε τα δεσμά τους και ας αποτινάξουμε από πάνω μας τον ζυγό τους». Μιλώντας δε για τα γεγονότα του σταυρού, στον εικοστό πρώτο ψαλμό έλεγε: «Με περικύκλωσαν πολλοί σκύλοι, ταύροι παχείς με περιέκλεισαν. Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, καταμέτρησαν όλα τα οστά μου. Αυτοί δε με παρατήρησαν και με κοίταξαν· μοίρασαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο». Και τα γραφόμενα αυτά αποτελούσαν σκιά· όταν όμως ήλθαν τα ίδια τα γεγονότα, τότε η σκιά υποχώρησε, και βλέπουν οι Ιουδαίοι τα χέρια και τα πόδια να έχουν προσηλωθεί, έχοντας την καταδίκη τους από τους ίδιους, εφόσον τα δικά τους βιβλία τα περιέχουν αυτά· και δεν μπορούν πλέον να διαγράψουν τα γραφόμενα. Διότι έχουν γίνει πλέον ολοφάνερα και τα δύο· τα γραφόμενα συμφώνησαν απόλυτα με τα γεγονότα. Έλεγε ο Ησαΐας: «Οδηγήθηκε σαν πρόβατο στη σφαγή και, όπως ο αμνός είναι άφωνος μπροστά σε αυτόν που τον κουρεύει, έτσι δεν ανοίγει το στόμα του. Η κρίση του αναιρέθηκε. Τη γενεά του ποιος θα τη διηγηθεί;». Οι Ιουδαίοι διάβαζαν τα γραφόμενα, αλλά δεν κατανοούσαν την πραγματικότητα των γεγονότων· διότι ο νόμος περιείχε τη σκιά των μελλοντικών αγαθών, όχι την ίδια την εικόνα.

Αυτός που είπε: «Πρέπει ο Υιός του ανθρώπου να πάθει πολλά, και να θανατωθεί, και να ταφεί, και την τρίτη ημέρα να αναστηθεί»· αυτός που είπε: «Γκρεμίστε τον ναό τούτο, και σε τρεις ημέρες θα τον εγείρω»· αυτός που είπε: «Εξουσία έχω να θέσω την ψυχή μου, και εξουσία έχω πάλι να την λάβω»· και, «Κανείς δεν την παίρνει από εμένα· εγώ από τον εαυτό μου την θέτω, και εγώ πάλι την λαμβάνω»· αυτός που επιτίμησε τον Πέτρο, ο οποίος λίγο πριν είχε μακαρισθεί για τα λόγια του: «Εσύ είσαι ο Χριστός ο Υιός του Θεού του ζώντος», έπειτα όμως, επειδή θεώρησε το πάθος ανάξιο γι' αυτόν, άκουσε: «Πήγαινε πίσω μου, σατανά· μου είσαι σκάνδαλο, διότι δεν φρονείς τα του Θεού, αλλά τα των ανθρώπων»· αυτός που έστρεψε σταθερά το πρόσωπό του για να αναβεί στην Ιερουσαλήμ, ώστε να χορηγήσει σε όλους τη σωτηρία διαμέσου του πάθους του· αυτός που μέσω των προφητών προκήρυξε και το είδος του πάθους του, αφενός μέσω του Ιερεμία: «Εναντίον μου σκέφτηκαν πονηρό λογισμό, λέγοντας: Ελάτε να βάλουμε ξύλο στο ψωμί του, και να τον εξολοθρεύσουμε από τη γη», υποδηλώνοντας τον σταυρό· αφετέρου μέσω του Δαβίδ: «Μου έδωσαν χολή για τροφή μου, και στη δίψα μου με πότισαν ξύδι»· και, «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου· διαμοίρασαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο»· και μέσω του Ησαΐα: «Την πλάτη μου παρέδωσα σε μαστιγώσεις, και τα σαγόνια μου σε ραπίσματα, το δε πρόσωπό μου δεν το απέστρεψα από την ντροπή των εμπτυσμών».

Και πάλι ο Δαβίδ, ως εκ προσώπου του Χριστού: Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, και μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο. Και πάλι: Άπλωσα τα χέρια μου όλη την ημέρα προς λαό απειθή που αντιλέγει, οι οποίοι δεν πορεύθηκαν σε καλό δρόμο, αλλά πίσω από τις αμαρτίες τους. Το ότι δε ο σταυρός του Χριστού και ο τύπος του είναι σεβάσμιος και προσκυνητός, το διδάσκουν και αυτό οι προφήτες. Διότι ο μεν Δαβίδ λέει: Έδωσες σε αυτούς που σε φοβούνται σημείο, για να ξεφύγουν από το τόξο· και πάλι: Κάνε μαζί μου σημείο για καλό, και ας το δουν αυτοί που με μισούν, και ας καταισχυνθούν.

Ο Θεοπάτωρ Δαβίδ, ή μάλλον διά του Δαβίδ ο Κύριος του Δαβίδ, προαναγγέλλοντας το δικό του πάθος και τη ζωοτόκο ταφή έλεγε: «Μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο». Εκείνος που έντυσε με δερμάτινους χιτώνες τους προπάτορες του γένους, γυμνώνεται με τη θέλησή του για τη σταύρωση, ώστε, αφού μας απογυμνώσει από τη θνητότητα, να μας περιβάλει με την ευπρέπεια της αφθαρσίας. Και παραδίδει τη στολή του ως κλήρο στους στρατιώτες. Διότι, ανασταινόμενος από τους νεκρούς, πρόκειται να αποστείλει στα έθνη αυτούς που ο ίδιος εξέλεξε ως μαθητές, και να γίνει ο ίδιος μέσω του θείου βαπτίσματος ένδυμα για τους πιστούς· διότι, όπως λέει, «όσοι βαπτιστήκατε στον Χριστό, τον Χριστό ενδυθήκατε».

Όσο για το ότι ο Χριστός, αφού γεννήθηκε, επρόκειτο να παραμείνει άγνωστος στους άλλους ανθρώπους μέχρι να ενηλικιωθεί —πράγμα το οποίο και συνέβη— ακούστε τα όσα έχουν προφητευθεί γι' αυτό. Είναι δε τα εξής: «Παιδίον γεννήθηκε για μας, και νεανίσκος μάς παραδόθηκε, του οποίου η εξουσία βρίσκεται πάνω στους ώμους του», πράγμα που δηλώνει τη δύναμη του σταυρού, στον οποίο εναπέθεσε τους ώμους Του όταν σταυρώθηκε, όπως θα αποδειχθεί σαφέστερα στην πορεία του λόγου. Και πάλι ο ίδιος προφήτης Ησαΐας, εμπνεόμενος από το προφητικό Πνεύμα, είπε: «Εγώ άπλωσα τα χέρια μου σε λαό απειθή και αντιδραστικό, σε αυτούς που πορεύονται σε οδό που δεν είναι καλή». «Μου ζητούν τώρα κρίση και τολμούν να πλησιάζουν τον Θεό». Και πάλι, με άλλα λόγια, μέσω ετέρου προφήτη λέει: «Αυτοί τρύπησαν τα πόδια και τα χέρια μου» και «έβαλαν κλήρο για τον ιματισμό μου». Και ο μεν βασιλιάς και προφήτης Δαβίδ, που είπε αυτά τα λόγια, δεν υπέστη τίποτα από αυτά, ο δε Ιησούς Χριστός άπλωσε τα χέρια Του, σταυρούμενος από τους Ιουδαίους που Του εναντιώνονταν και ισχυρίζονταν ότι δεν είναι ο Χριστός. Διότι, όπως είπε ο προφήτης: «Διασύροντάς Τον, Τον κάθισαν στο βήμα και είπαν: Κρίνε μας». Το δε «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου» ήταν επεξήγηση των καρφιών που μπήχτηκαν στα χέρια και τα πόδια Του πάνω στον σταυρό. Και αφού Τον σταύρωσαν, έβαλαν κλήρο για τον ιματισμό Του, και αυτοί που Τον σταύρωσαν τον μοίρασαν μεταξύ τους.

Όταν δε το προφητικό πνεύμα ομιλεί εκ μέρους του προσώπου του Χριστού, λέγει τα εξής: «Εγώ άπλωσα τα χέρια μου σε λαό απειθή και αντιδραστικό, σε αυτούς που πορεύονται σε οδό μη καλή.» Και πάλι: «Την πλάτη μου παρέδωσα σε μαστιγώσεις και τα μάγουλά μου σε ραπίσματα, και δεν απέστρεψα το πρόσωπό μου από την ντροπή των εμπτυσμών. Και ο Κύριος έγινε βοηθός μου· γι' αυτό δεν ντράπηκα, αλλά έθεσα το πρόσωπό μου σαν στερεή πέτρα, και γνώριζα ότι δεν θα καταισχυνθώ, διότι πλησιάζει αυτός που με δικαίωσε.» Και πάλι, όταν λέγει: «Αυτοί έβαλαν κλήρο για τον ιματισμό μου», «και τρύπησαν τα πόδια μου και τα χέρια μου.» «Εγώ δε κοιμήθηκα και ύπνωσα και αναστήθηκα, διότι ο Κύριος με αντιλήφθηκε.» Και πάλι, όταν λέγει: «Μίλησαν με τα χείλη, κούνησαν το κεφάλι», λέγοντας, «Ας σώσει τον εαυτό του» — ότι όλα αυτά έγιναν στον Χριστό από τους Ιουδαίους μπορείτε να το μάθετε. Διότι, όταν σταυρώθηκε, στρέβλωναν τα χείλη και «κουνούσαν τα κεφάλια», λέγοντας: «Αυτός που ανέστησε νεκρούς, ας σώσει τον εαυτό του.» Όταν, όμως, το προφητικό πνεύμα ομιλεί προφητεύοντας τα μέλλοντα να συμβούν, λέγει τα εξής: «Διότι από τη Σιών θα εξέλθει νόμος, και λόγος Κυρίου από την Ιερουσαλήμ· και θα κρίνει ανάμεσα στα έθνη και θα ελέγξει λαό πολύ, και θα μετατρέψουν τα μαχαίρια τους σε άροτρα και τις λόγχες τους σε δρέπανα. Και δεν θα σηκώσει μαχαίρι έθνος εναντίον έθνους και δεν θα μάθουν πλέον να πολεμούν.»

Διότι ούτε το γεγονός ότι ο προφήτης Μωυσής παρέμεινε μέχρι το βράδυ σε αυτό το σχήμα, όταν ο Ωρ και ο Ααρών υποβάσταζαν τα χέρια του, συνέβη τυχαία. Διότι και ο Κύριος παρέμεινε σχεδόν μέχρι το βράδυ πάνω στο ξύλο, και προς το βράδυ τον έθαψαν· έπειτα αναστήθηκε την τρίτη ημέρα. Αυτό είχε προφητευθεί μέσω του Δαβίδ ως εξής: «Με τη φωνή μου έκραξα προς τον Κύριο, και με εισάκουσε από το άγιο όρος του. Εγώ κοιμήθηκα και αποκοιμήθηκα· εξυπνήθηκα, διότι ο Κύριος με αντιλήφθηκε». Και μέσω του Ησαΐα ομοίως ειπώθηκε για αυτό, σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο επρόκειτο να πεθάνει, ως εξής: «Άπλωσα τα χέρια μου σε λαό απειθή και αντιλέγοντα, σε αυτούς που πορεύονται σε οδό που δεν είναι καλή». Και για το ότι επρόκειτο να αναστηθεί, ο ίδιος ο Ησαΐας είπε: «Η ταφή του έχει αρθεί από το μέσο, και θα δώσω τους πλουσίους αντί του θανάτου του». Και πάλι με άλλα λόγια ο Δαβίδ για το πάθος και τον σταυρό, με μυστηριώδη παραβολή, είπε τα εξής στον εικοστό πρώτο ψαλμό: «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, εξαρίθμησαν όλα τα οστά μου· αυτοί δε με παρατήρησαν και με περιεργάστηκαν. Διαμοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο». Διότι όταν τον σταύρωσαν, μπήγοντας τα καρφιά, τρύπησαν τα χέρια και τα πόδια του, και αυτοί που τον σταύρωσαν διαμοίρασαν τα ιμάτιά του μεταξύ τους, ρίχνοντας κλήρο ο καθένας, σύμφωνα με την πτώση του κλήρου, για το τι θα επέλεγε να πάρει.

Με περικύκλωσαν πολλοί μόσχοι, ταύροι παχείς με περιέκλεισαν· άνοιξαν εναντίον μου το στόμα τους σαν λιοντάρι που αρπάζει και ωρύεται· χύθηκα σαν νερό και διασκορπίστηκαν όλα μου τα οστά. Η καρδιά μου έγινε σαν κερί που λιώνει μέσα στα σπλάχνα μου· ξεράθηκε σαν κεραμίδι η δύναμή μου, και η γλώσσα μου κόλλησε στον λάρυγγά μου, και στο χώμα του θανάτου με κατέβασες· διότι με περικύκλωσαν πολλοί σκύλοι, συναγωγή πονηρών με περιέκλεισε. Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, καταμέτρησαν όλα μου τα οστά· αυτοί δε με παρατήρησαν και με κοίταξαν. Μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έριξαν κλήρο. Εσύ, όμως, Κύριε, μην απομακρύνεις τη βοήθειά σου από εμένα· πρόσεξε να με συνδράμεις. Γλίτωσε την ψυχή μου από τη ρομφαία και από το χέρι του σκύλου τη μονογενή μου (ψυχή)· σώσε με από το στόμα του λιονταριού και από τα κέρατα των μονοκέρων την ταπείνωσή μου. Θα διηγηθώ το όνομά σου στους αδελφούς μου, στο μέσο της εκκλησίας θα σε υμνήσω. Όσοι φοβάστε τον Κύριο, αινέστε τον, όλο το σπέρμα του Ιακώβ δοξάστε τον, ας τον φοβηθεί όλο το σπέρμα του Ισραήλ.

Και το «Στο χώμα του θανάτου με κατέβασες, διότι με κύκλωσαν σκύλοι πολλοί, συναγωγή πονηρευομένων με περικύκλωσε. Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, καταμέτρησαν όλα τα οστά μου. Αυτοί δε με παρατήρησαν και με κοίταξαν. Διαμοίρασαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο», όπως προείπα, ήταν προαγγελία για το με ποιο είδος θανάτου επρόκειτο να τον καταδικάσει η συναγωγή των πονηρευομένων, τους οποίους ονομάζει και σκύλους, υποδεικνύοντας τους κυνηγούς, ότι δηλαδή αυτοί που τον κυνήγησαν συγκεντρώθηκαν και αγωνίστηκαν για να τον καταδικάσουν. Το γεγονός αυτό, όπως είναι γραμμένο στα απομνημονεύματα των αποστόλων του, πράγματι συνέβη. Και ότι, μετά τη σταύρωσή του, εκείνοι που τον σταύρωσαν μοίρασαν μεταξύ τους τα ιμάτιά του, το έχω ήδη δηλώσει.

«Στέγνωσε σαν κεραμίδι η ισχύς μου» από το μέγεθος του πάθους «και η γλώσσα μου κόλλησε στον λάρυγγά μου» από το μέγεθος της δίψας «και στο χώμα του θανάτου με κατέβασες» για να παραμείνω τρεις μέρες στον τάφο. «Διότι με περικύκλωσαν σκυλιά πολλά», αυτοί μεν από τους Ιουδαίους, ως ταύροι και μοσχάρια λόγω του ζυγού του νόμου, αυτοί δε από τα έθνη, ως σκυλιά που γαβγίζουν εναντίον του Θεού. «Συναγωγή πονηρευομένων με περικύκλωσαν» ξεδιάντροπα, «τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου» καρφώνοντάς με στον σταυρό. «Καταμέτρησαν όλα τα οστά μου» υψώνοντάς με γυμνό, «εκείνοι δε με παρατήρησαν και με κοίταξαν» με βέβηλα μάτια. «Μοίρασαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους», θεωρώντας τα ανέλπιστο κέρδος, «και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο», θέλοντας να μάθουν σε ποιανού το μερίδιο θα πέσει, ώστε να μην τον σκίσουν επειδή ήταν άρραφος, δηλαδή δεν είχε καθόλου ραφή, αλλά από πάνω από την περιοχή του τραχήλου, κυκλοτερώς μέχρι κάτω ήταν όλος υφασμένος εξ ολοκλήρου, έργο των χεριών της Παρθένου Μητέρας, ο οποίος ιματισμός συναυξανόταν παραδόξως μαζί με το παιδί. Και εκείνοι μεν συμπεριφέρθηκαν με αυτά πονηρά και άθεα· «Εσύ όμως, Κύριε, μην απομακρύνεις τη βοήθειά σου» από εμένα, αλλά μάλλον «πρόσεξε να με βοηθήσεις». «Λύτρωσέ με από τη ρομφαία του θανάτου και από το χέρι του σκύλου», δηλαδή του άδη, «τη μονογενή μου» ψυχή. «Σώσε με από το στόμα του λιονταριού», που καταβροχθίζει τον κόσμο, «και από τα κέρατα των μονοκερώτων».

Και πρόσεξε, σε παρακαλώ, τι είπε ο αρχαιότερος αυτών: «Θα δείτε», αναφέρει, «τη ζωή σας να κρέμεται απέναντι από τα μάτια σας». Ο δε θείος Δαβίδ, προβλέποντας το θράσος των Ιουδαίων και προαναγγέλλοντας το πάθος του Χριστού και τον σταυρό, είπε: «Με περικύκλωσαν πολλοί σκύλοι, συναγωγή πονηρευομένων με περιέκλεισε, τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου, καταμέτρησαν όλα μου τα οστά, και αυτοί με παρατήρησαν και με κοίταξαν. Μοίρασαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο».

Σε κάποιους πάλι φάνηκε ότι το ρητό εφαρμόζεται σε ολόκληρη την ανθρώπινη φύση. Διότι αυτή, λένε, εξαιτίας της αδυναμίας της σάρκας και των παθών που γεννιούνται και αναπτύσσονται γύρω από το σώμα, σε καμία στιγμή δεν μπορεί να τείνει προς τα άνω και να ανυψωθεί πάνω από τον εαυτό της, σαν να παρασύρεται προς τα κάτω από το βάρος, και άλλοτε βαρύνεται από το ένα και άλλοτε από το άλλο, και ποτέ δεν παραμένει καθαρή από αυτό που την ενοχλεί και την καταπιέζει, ούτε είναι ικανή να αναλογιστεί τις μέγιστες έννοιες. Απεναντίας, πράττοντας ορθά, θεωρεί τον εαυτό της χώμα και στάχτη και ανάξια της υπέρ τον άνθρωπο αναβάσεως, για να μην εκπέσει πάλι από την τάξη που της αρμόζει και της ταιριάζει, εάν μεταλάβει από το δέντρο με την επιθυμία της θεότητας. Από εκεί, λοιπόν, ανυψώνει την ψυχή και την τρέφει με τη γλυκιά τροφή, δηλαδή εκείνες τις έννοιες με τις οποίες δεν μπορεί να τραφεί όσο βρίσκεται μαζί με το σώμα· διότι και το «όπως το απογαλακτισμένο βρέφος κοντά στη μητέρα του» [***] Σε εκείνον, όμως, που ανάγει την ερμηνεία στον Κύριό μας Ιησού Χριστό και υποστηρίζει τη γνώμη ότι πρόκειται για προφητεία που σκιαγραφεί τον βίο και το τρόπαιό Του, ούτε σε αυτόν θα ταίριαζε να καταταχθεί στους δεύτερους μεταξύ όσων έχουν κατανοήσει ορθά το ρητό. Διότι, όπως το «τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου» το λέει μεν ο Δαβίδ, αλλά εκπληρώθηκε στον Χριστό, έτσι συμβαίνει και με το προαναφερθέν ρητό, και με το «με έβαλαν σε λάκκο κατώτατο», και το «μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου», και μύρια άλλα.

Θανάτωσες τον κληρονόμο; Αλλά εξαλείφθηκες από τη διαθήκη. Γύμνωσες τον νομοθέτη; Αλλά απεκδύθηκες τα προφητικά χαρίσματα, αλλά κατακρημνίστηκες από τη νομική υπερηφάνεια, για την οποία καυχιόσουν· διότι η ισχύς και το κράτος των νόμων είναι η τιμή και ο σεβασμός του νομοθέτη. Διαμοίρασες τα ιμάτια; Αλλά απογυμνώθηκες από εκείνα τα πολλά και υπερφυσικά θαύματα, αλλά δεν υπάρχει για εσένα μερίδιο ούτε κλήρος στη γη της επαγγελίας, αλλά διαμοιράστηκες σε όλα τα έθνη και στους βαρβάρους, όχι ευημερώντας και πληθυνόμενος, αλλά μειούμενος και ταλαιπωρούμενος και εκτεθειμένος σε χλευασμό.

Είναι λοιπόν πιθανό να συνέβησαν και τα δύο. Διότι εξ αρχής μεν ο Ιησούς βάσταξε τον σταυρό, καθώς κανείς δεν ήθελε να τον βαστάξει. Καθ' οδόν όμως, βρίσκοντας τον Σίμωνα, έθεσαν επάνω του τον σταυρό. Εσύ όμως να μάθεις και τούτο, ότι το όνομα Σίμων ερμηνεύεται ως υπακοή· επομένως, αυτός που έχει υπακοή, εκείνος σηκώνει τον σταυρό του Χριστού. Αλλά και η Κυρήνη, επειδή ανήκει στην Πεντάπολη, υποδηλώνει τις πέντε αισθήσεις, που αναγκάζονται να σηκώσουν τον σταυρό. «Και αφού ήλθαν σε τόπο που λέγεται Γολγοθάς, ο οποίος σημαίνει Κρανίου τόπος, του έδωσαν να πιει όξος αναμειγμένο με χολή· και αφού γεύτηκε, δεν ήθελε να πιει. Αφού δε τον σταύρωσαν, μοιράστηκαν τα ιμάτιά του βάζοντας κλήρο, για να εκπληρωθεί το ρηθέν υπό του προφήτου: Μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο.»

Ο δε χιτώνας ήταν άρραφος, υφασμένος εξολοκλήρου από την κορυφή προς τα κάτω. Είπαν λοιπόν μεταξύ τους: «Ας μην τον σκίσουμε, αλλά ας βάλουμε κλήρο γι' αυτόν, για το ποιου θα είναι», ώστε να εκπληρωθεί η Γραφή που λέει: «Μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο». Μέσα από όσα πονηρεύεται ο διάβολος, εκπληρώνονται οι προφητείες. Και δες την αλήθεια: Τρεις ήταν οι σταυρωθέντες, και όμως μόνο σε αυτόν εκπληρώνονται τα λόγια των προφητών. Και παρατήρησε την ακρίβεια της προφητείας. Διότι ο προφήτης δεν είπε μόνο ότι τα μοιράστηκαν, αλλά και ότι δεν τα μοιράστηκαν. Τα μεν άλλα ιμάτια λοιπόν τα διαμοίρασαν, τον δε χιτώνα όχι, αλλά ανέθεσαν το ζήτημα στον κλήρο. Το δε «υφασμένος από πάνω», δεν αναφέρεται τυχαία, αλλά κάποιοι μεν υποστηρίζουν ότι μέσω αυτού δηλώνεται αλληγορία, ότι δηλαδή ο σταυρούμενος δεν ήταν απλώς άνθρωπος, αλλά είχε και από άνω τη θεότητα. Κάποιοι άλλοι πάλι λένε ότι ο ευαγγελιστής περιγράφει το ίδιο το είδος του χιτώνα. Επειδή δηλαδή στην Παλαιστίνη, ενώνοντας δύο κομμάτια ύφασμα, ήτοι δύο πανιά, υφαίνουν τα ενδύματα χρησιμοποιώντας τη συνύφανση αντί για ραφή, ο Ιωάννης, θέλοντας να δηλώσει ότι τέτοιος ήταν ο χιτώνας, είπε ότι ήταν «εξολοκλήρου υφασμένος από πάνω», δηλαδή από την αρχή και από πάνω έως κάτω. Από αυτό δε, φανερώνεται η ευτέλεια των ενδυμάτων του Χριστού.