Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 23:7

Και γιατί λέγεται ότι πρέπει να υψωθούν οι πύλες; «Διότι είναι βασιλιάς της δόξης και κραταιός και δυνατός στον πόλεμο», επειδή ανέβηκε γεμάτος τραύματα. Και η αδυναμία της σάρκας και η ατιμία που υπέμεινε, αποτελούσαν γι' αυτόν απόδειξη. Και ήταν ολοφάνερο ότι είχε σηκώσει σταυρό. Και ήταν θαυμαστός, φέροντας τα ίχνη της ατιμίας και της αδυναμίας μέσα σε μια τόσο ανέκφραστη δύναμη και δόξα, στα οποία οι άγγελοι που τον κήρυτταν αντέτειναν: απέναντι στον σταυρό τη δόξα που προήλθε από αυτόν, και απέναντι στην αδυναμία το τρόπαιο που κερδήθηκε μέσω αυτής, δείχνοντας ότι αυτός που θριαμβεύει όχι μόνο έτυχε λαμπρής δόξας, αλλά είναι και βασιλιάς της ίδιας της δόξας. Αυτός, παρόλο που δεν χρησιμοποίησε τίποτα από όσα συνηθίζουν να φέρνουν δόξα, αλλά έφτασε μέσω των αντιθέτων και από εκείνα που προκαλούν ατιμία, έπειτα γέμισε όλη τη γη με τη δόξα του, όπως είπε ο Δαβίδ. Διότι το πρώτο θα ταίριαζε σε κάποιον που ακολουθεί τους νόμους της δόξας, ενώ το δεύτερο σε κάποιον που κατευθύνει την ίδια τη δόξα όπως ο ίδιος θέλει. Επειδή, το να ανάβεις φλόγα από την ύλη που είναι κατάλληλη για τη φωτιά δεν σημαίνει ότι εξουσιάζεις τη φωτιά, αφού αυτή ενεργεί σύμφωνα με τη δική της φύση, όπως ακριβώς το να ακολουθεί κανείς τα άλογα προς τα εκεί που ορμούν δεν είναι γνώρισμα του ηνιόχου που τα οδηγεί, παρά μόνο αν κάποιος, κρατώντας το χαλινάρι, γνωρίζει να τα συγκρατεί όταν χρειάζεται και να τα κατευθύνει προς την αντίθετη κατεύθυνση· έτσι δεν είναι Κύριος της δόξας εκείνος που θα μπορούσε να συγκεντρώνει δόξα για τον εαυτό του και να αποκτά καλή φήμη από εκείνα που θεωρούνται άριστα.

Και οι άγγελοι δεν διδάσκονται αυτά μόνο ο ένας από τον άλλον, αλλά και από τον ίδιο τον Σωτήρα. Και σε αυτούς που ρωτούν, «γιατί είναι κόκκινα τα ενδύματά σου; έστω», λένε, «ότι φόρεσες σώμα, αλλά γιατί έχεις και πληγωθεί;» «Πάτησα τον ληνό», λέει. Με τη θέλησή μου πληγώθηκα. Διότι το αίμα μου δεν χύθηκε χωρίς να το θέλω, ούτε προσήλθα στον σταυρό από αδυναμία, αλλά εγώ ο ίδιος «πάτησα τον ληνό», πράγμα το οποίο και πριν από το πάθος έλεγε στους αποστόλους: «κανείς δεν παίρνει τη ζωή μου από εμένα, αλλά εγώ την παραδίδω από τον εαυτό μου· έχω εξουσία να την παραδώσω και έχω εξουσία να την πάρω πάλι», αποδεικνύοντας έτσι την ακατανίκητη δύναμή του. «Επομένως», λέει, «άρατε πύλας». Και αυτό δεν έγινε μόνο μία φορά, φανερώνοντας ότι δεν τους υπενθύμισαν κάτι που ήδη γνώριζαν, αλλά τους δίδαξαν επειδή το αγνοούσαν. Διαφορετικά, δεν θα υπήρχε ανάγκη για δεύτερα λόγια, στους μεν που ρωτούσαν, στους δε που απαντούσαν.

Και προχωρώντας έτσι, όταν φτάσει στον ναό και βρεθεί μπροστά του, στέκεται προ των κλειστών θυρών και προστάζει όσους βρίσκονται μέσα να ανοίξουν τις πύλες «στον βασιλιά της δόξας»· και αφού πει τα ίδια τα λόγια του Δαβίδ και ακούσει από όσους βρίσκονται μέσα εκείνα που ο Δαβίδ παρουσιάζει τους αγγέλους να λένε μεταξύ τους κατά την άνοδο του Σωτήρα στον ουρανό, μόλις ανοίξουν διάπλατα οι θύρες, εισέρχεται έχοντας εκείνο το ιερό σκεύος καλυμμένο πάνω στο κεφάλι του.

δ'. Ο κοσμήτης είναι, σύμφωνα με τον νομικό και άγιο διάκοσμο, αυτό που φανερώνει το αποτύπωμα του σταυρωθέντος Χριστού, κοσμούμενο με σταυρό, ή ο κοσμήτης αποτελεί τύπο του καταπετάσματος. Τα κάγκελα είναι αντίτυπα των καγκέλων του τάφου· είναι δε χάλκινα για να μην εισέρχεται κανείς ανεξελέγκτως. Φανερώνουν επίσης τόπο προσευχής, όπου δηλώνεται αφενός η εξωτερική είσοδος του λαού, και αφετέρου η εσωτερική, που αποτελεί τα Άγια των Αγίων και είναι βατή μόνο στους ιερείς. Η σολέα είναι τύπος του πύρινου ποταμού που χωρίζει τους αμαρτωλούς από τους δικαίους, σύμφωνα με τον Παύλο που λέει: «Το έργο του καθενός θα το δοκιμάσει το πυρ». Ο άμβωνας φανερώνει το σχήμα του λίθου, τον οποίο, αφού κύλησε ο άγγελος, κάθισε πάνω του, κοντά στη θύρα του μνήματος, αναγγέλλοντας μεγαλοφώνως στις μυροφόρους την ανάσταση. Οι βαθμίδες του άμβωνα δηλώνουν την κλίμακα του Ιακώβ. Ο γυναικωνίτης δημιουργήθηκε για να χωρίζονται οι γυναίκες από τους άνδρες· όπως ακριβώς οι μυροφόροι δεν εισήλθαν στον τάφο μαζί με τον Ιωσήφ και τον Νικόδημο, αλλά στέκονταν έξω και θρηνούσαν. Ο νάρθηκας υπάρχει για να στέκεται ο λαός έξω κατά την ώρα του θυμιάματος. Τα κατηχούμενα αποτελούν τύπο των αγγέλων που δεν κατέρχονται στη γη, αλλά από τους ουρανούς επιβλέπουν τις ιεροτελεστίες που γίνονται στη γη· ή λόγω του ότι η Γραφή λέει: «Άρατε πύλας». ε'.

Έφριξε κάθε ακοή. Ανοίξτε νοητά τις πύλες, επουράνιες Δυνάμεις. Θα αφιχθεί ο Βασιλεύς μας, έχοντας αναλάβει θνητή ουσία, και θα εισέλθει, υπάρχοντας Θεός και άνθρωπος, προς τον Πατέρα του, έχοντας επιτελέσει έργα φοβερά και παράδοξα.

Αναφωνεί ο Μωυσής εν Πνεύματι: Ας ενισχύσουν οι αγγελικές δυνάμεις τον παμβασιλέα που ανεβαίνει σωματικά από τη γη προς τα άνω βασίλεια, και ο οποίος τοποθετεί την έκπτωτη φύση στον πατρικό θρόνο. Πύλες, υψωθείτε νοητά, βοούσε προφητικά ο Δαβίδ εν Πνεύματι: ο μονογενής Υιός του Θεού βασίλευσε πάνω σε όλα τα έθνη, και ανεβαίνει με τη σάρκα Του προς τον Πατέρα, τον οποίο κατά την κάθοδό Του δεν εγκατέλειψε.

β'. Στις αγγελικές ασώματες δυνάμεις, τα αθάνατα στρατεύματα, στα οποία οι υπηρέτες και συγχρόνως λειτουργοί του Θεού έχουν διαφορετική θέση, διαφορετικές προσηγορίες, διαφορετικά αξιώματα, ενώ η ουσία τους είναι μία, με πολυποίκιλες ενέργειες: υπάρχουν τάξεις υμνολογικές, φρουροί των ουρανών που παρίστανται άμεσα στον Θεό, τάξεις εσώτερες, τάξεις εξώτερες, οι οποίες ονομάζονται και πύλες των ουρανών· τάξεις υψηλότερες, τάξεις κατώτερες, οι οποίες έλεγαν κάποτε προς τις ανώτερες: «Άρατε πύλας, οι άρχοντες, υμών»· τάξεις που αποστέλλουν, τάξεις που αποστέλλονται, τάξεις που μυσταγωγούν, τάξεις που μυσταγωγούνται· διαφορετικές είναι οι τάξεις των διαφόρων αγγέλων. Άγγελοι ίπτανται στον αέρα, διασώζοντας τις ψυχές των αγίων από τα πνεύματα του αέρα· και δηλώνοντας αυτό ο πατριάρχης Ιακώβ, λέει προτού τελευτήσει: «Ο άγγελος που με λυτρώνει από όλα τα κακά»· γι' αυτό και στους αγγέλους εμπιστεύεται η διοίκηση του επίγειου κόσμου, ασκώντας με Δεσποτικό νεύμα την πρέπουσα πρόνοια. Σε κάθε ψυχή αληθινού Χριστιανού έχει ανατεθεί από τον Θεό ένας άγγελος για φύλαξη και προστασία. Διότι λέει: «Μην επιτρέψεις να κλονιστεί το πόδι σου, και δεν θα νυστάξει αυτός που σε φυλάει».