Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 33:9

Διότι για μεν εκείνον ειπώθηκε το «Δεν θα φάτε από αυτό», για τούτον όμως: «Γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι αγαθός». Είναι ωραίος σαν μήλο, γλυκός σαν κρασί, κατάκαρπος σαν ελιά, γεμάτος σπόρους σαν ρόδι, πολύκαρπος σαν φοίνικας, ώριμος σαν τσαμπί σταφύλι. «Γευθείτε και δείτε». Σταυρικός είναι ο καρπός: άνθισε στους πατριάρχες, βλάστησε στους προφήτες, έδωσε ευωδία κατά την έλευση, ωρίμασε με το πάθος και τρώγεται μετά την ανάσταση. «Γευθείτε», λοιπόν, «και δείτε» πόσο γλυκός είναι, πόσο στερεός, πόσο ώριμος, πόσο ευανθής, πόσο γεμάτος από κάθε ωραιότητα. Αυτόν τον καρπό ας δρέψουμε και εμείς. Διότι είναι εντελώς παράλογο, εκείνοι μεν που εισέρχονται σε έναν υλικό αμπελώνα να συλλέγουν απλήστως ό,τι είναι ωφέλιμο από κάθε κλήμα, σπεύδοντας με προθυμία παρακινημένοι από την επιθυμία των οφθαλμών, εμείς δε που έχουμε εισέλθει σε έναν τέτοιο και τόσο μεγάλο παράδεισο, όπου η μονογενής άμπελος έχει απλώσει αποστολικά κλήματα και φέρει πατριαρχικά σταφύλια, να μην συλλέγουμε με απληστία τα ωφέλιμα, παρότι η άμπελος κατά τον τρυγητό ξεχειλίζει ακόμη περισσότερο. Τρύγα, λοιπόν, αχόρταγα, χωρίς να βλάπτεις την άμπελο. Διότι και σε όλους θα επαρκέσει, και την πληρότητά της θα διατηρήσει, και τον κόσμο θα χορτάσει, και ο καρπός της δεν θα εκλείψει.

«Οκτώ ημέρες μετά» την ανάσταση «έρχεται ο Ιησούς» προς τους μαθητές, «ενώ οι θύρες ήταν κλειδωμένες, και στάθηκε στο μέσο και είπε: Ειρήνη υμίν.» Διότι ο εχθρικός θάνατος έχει θανατωθεί με θάνατο. «Έπειτα λέει στον Θωμά: Φέρε το χέρι σου στην πλευρά μου», όχι για να κεντήσεις την πλευρά με λόγχη όπως ο στρατιώτης, αλλά «για να» συλλάβεις με τη διάνοιά σου το αίμα και το ύδωρ από την πλευρά, και να μάθεις γιατί εξήλθε το αίμα και το ύδωρ, οι δύο μάρτυρες των κυριοκτόνων· το αίμα, για να ελέγξει τους Ιουδαίους που είπαν: «Το αίμα του ας πέσει πάνω σε εμάς και στα τέκνα μας»· το ύδωρ, για να κατηγορήσει τον Πιλάτο, διότι, αφού πήρε νερό και νίφτηκε, ως δήθεν αθώος μαστίγωσε και σταύρωσε τον αθώο και δίκαιο. «Φέρε τον δάκτυλό σου», Θωμά, και «φέρε το χέρι σου», πρώτα τον δάκτυλο και έπειτα το χέρι. Πρώτα γεύσου «ότι ο Κύριος είναι αγαθός», ο οποίος δεν σε τιμώρησε αν και απίστησες, και έτσι δέξου τον άρτο της ζωής. Έπειτα, ο Θωμάς δεν είχε ακόμη γευθεί και ήδη ανέπεμψε την ομολογία· και «αποκρίθηκε ο Θωμάς και του είπε: Ο Κύριός μου και ο Θεός μου. Σώσε με, Κύριε, διότι εξέλιπε ο όσιος. Ψαλμός του Δαβίδ» έχει ειπωθεί, διότι έβλεπε την προφητεία των μελλοντικών αγαθών ως ήδη πεπραγμένη και συντελεσμένη — «Διαμοιράστηκαν τα ιμάτιά μου.»

Γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι αγαθός. Γευθείτε, λέει, τον αληθινό άρτο, που κατέβηκε από τον ουρανό. Μακάριος ο άνθρωπος που ελπίζει σε αυτόν· διότι θα έχει τη μέλλουσα ζωή. Πλούσιοι πτώχευσαν και πείνασαν. Προφανώς εννοεί τον λαό των Ιουδαίων. Όσοι όμως εκζητούν τον Κύριο δεν θα στερηθούν κανένα αγαθό. Εδώ αναφέρεται στον άλλον λαό, αυτόν των εθνών.

Κατατρυχόταν δε πάλι, επειδή αυτόν που ως ληστή είχε θανατώσει, τον έβλεπε πάλι να μεταφέρεται στον παράδεισο. Βλέποντας δε και όλη την πανοπλία του να έχει καταρριφθεί, και ότι δεν υπήρχε κανένα όπλο σταλμένο από αυτόν που να μην το ακύρωσε ο Κύριος, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Του εχθρού οι ρομφαίες εξέλιπαν τελείως, και τις πόλεις του τις κατέστρεψες», γι' αυτό ταραζόταν, και ευρισκόμενος σε αμηχανία, αποπειράθηκε τελικά να δώσει στον Σωτήρα να πιει ξύδι με χολή· αγνοούσε όμως ότι και αυτό εναντίον του εαυτού του το απεργαζόταν. Διότι την πικρία της οργής, η οποία προέκυψε εξαιτίας της παραβάσεως του νόμου, και με την οποία κρατούσε τους πάντες αιχμαλώτους, την παρέδωσε στον Σωτήρα· και Εκείνος, λαμβάνοντάς την, την ανάλωσε και την κένωσε, ώστε αντί για το ξύδι, η Σοφία να μας ποτίσει με το κρασί που η ίδια ανέμειξε· και αντί για τη χολή, να μας χαρίσει τα λόγια τα πιο γλυκά και από το μέλι και την κηρήθρα· και σε αντάλλαγμα για τα δικά μας που ο Ίδιος γεύτηκε, να πει και σε εμάς: «Γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι αγαθός». Καθώς όμως απέτυχε και σε αυτό και λαφυραγωγήθηκε, καταντροπιασμένος πια, τον κυρίευσε κάποια υποψία, βλέποντας τόσο μεγάλα γεγονότα, ότι δεν πολεμά εναντίον ανθρώπου, αλλά εναντίον του Θεού. Διότι έβλεπε ότι με τα ίδια τα μέσα με τα οποία παγίδευε τους πάντες, με αυτά ακριβώς ντροπιαζόταν ο ίδιος, και ότι περισσότερο έπεφτε παρά κατέβαλλε τον αντίπαλο· και τελικά προσπαθούσε να υποχωρήσει, και να στρέψει τα νώτα του σε φυγή. Επειδή, βλέποντάς Τον να κρέμεται στον σταυρό και να καταδιώκει τον θάνατο, φοβήθηκε μήπως Αυτός είναι εκείνος για τον οποίο έχει γραφτεί: «Θα υψωθεί ο Κύριος για να μας ελεήσει».

Και πάλι περί των ιδίων: Όπως ακριβώς η κατασκευή του σώματος έχει λάβει από τον Δημιουργό τις πέντε αισθήσεις που της αρμόζουν, έτσι και η νοερή ουσία της ψυχής επιτελεί όλο το έργο των εντολών μέσω των πέντε αισθήσεων. Και σύμβολο μεν της δικής της όρασης είναι οι οφθαλμοί, όπως είπε ο άγιος Δαβίδ: «Οι οφθαλμοί μου είναι διαπαντός στραμμένοι προς τον Κύριο»· της δε ακοής: «Μου προσέθεσε αυτί για να ακούω», και ο Κύριος: «Εκείνος που έχει αυτιά για να ακούει, ας ακούει»· της δε όσφρησης: «Θα τρέξουμε στην οσμή των μύρων σου»· της δε γεύσης: «Γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι αγαθός»· και: «Άνοιξα το στόμα μου και είλκυσα πνεύμα»· και: «Κύριε, θα ανοίξεις τα χείλη μου»· της δε αφής: «Εκείνο που είδαμε και τα χέρια μας ψηλάφησαν περί του Λόγου της ζωής».

Απόκριση Βαρσανουφίου: Αδελφέ, όλα ερμηνεύονται αλληγορικά με πνευματικό τρόπο, ενώ εσύ τα κατανοείς σαρκικά. Εκείνος που διακονεί, όπως τα Χερουβίμ, οφείλει να είναι όλος οφθαλμός, όλος νους, να κατανοεί και να φρονεί τα άνω, τον φόβο, τον τρόμο, τη δοξολογία. Διότι βαστάζει το σώμα και το αίμα του αθανάτου Βασιλέως. Λαμβάνει δε και το πρόσωπο των Σεραφίμ λόγω της κραυγής της δοξολογίας και του ριπισμού των κρυπτών μυστηρίων ωσάν με τις άγιες φτερούγες, υπενθυμίζοντας μέσω των φτερών την αποδέσμευση από τη γη και τα υλικά πράγματα, κραυγάζοντας αδιαλείπτως με τον νου, μέσα στον ναό του έσω ανθρώπου, τον επινίκιο ύμνο της μεγαλοπρεπούς δόξας του Θεού μας: «Άγιος, άγιος, άγιος, Κύριος Σαβαώθ, πλήρης ο ουρανός και η γη της δόξης σου». Από τη φρικτή και φοβερή φωνή αυτής της ανακήρυξης, εκπίπτει τρέμοντας ο διάβολος από την αιχμάλωτη ψυχή, και φυγαδεύονται οι δαίμονες θορυβημένοι και καταισχυμένοι, αφήνοντάς την ελεύθερη από τη δουλεία τους. Και βλέπει, λοιπόν, ότι ανέτειλε σε αυτήν το αληθινό φως, και προσέχοντας βλέπει την ευπρέπεια του αθανάτου Αμνού, και ποθεί διακαώς να χορτάσει από το σώμα του και το αίμα του. Και τότε ακούει τον μεγαλόφωνο Δαβίδ να βοά και να λέγει: «Γευθείτε και δείτε ότι είναι χρηστός ο Κύριος».

Τότε ανάβουν οι πέντε φρόνιμες παρθένες τις λαμπάδες τους και χορεύουν μαζί με τον νυμφίο μέσα στον άγιο νυμφώνα, ψάλλοντας η μία μαζί με την άλλη αθόρυβα: «Γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι αγαθός. Μακάριος ο άνθρωπος που ελπίζει σε Αυτόν». Και τότε καταργούνται οι πόλεμοι και οι μολυσμοί και οι κινήσεις, και πρυτανεύει η άγια ειρήνη της Αγίας Τριάδας. Και σφραγίζεται ο θησαυρός και μένει ασύλητος. Προσευχήσου να κατανοήσεις και να φθάσεις και να χαρείς εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών. Σε Αυτόν ανήκει η δόξα.

Όταν δε λέει: «Μην προσέχεις φαύλη γυναίκα»· και πάλι: «Μη στηρίξεις το βλέμμα σου σε αυτήν»· και: «Τα μάτια σου ας βλέπουν ορθά», είναι φανερό ότι χαρίζει στο παιδί την τρόπον τινά όραση της ψυχής. Και όταν προτρέπει λέγοντας: «Φάε μέλι, υιέ, για να γλυκαθεί ο φάρυγγάς σου» (ονομάζοντας μεταφορικώς μέλι τη θεία διδασκαλία· διότι λέει: «Πόσο γλυκά είναι στον λάρυγγά μου τα λόγιά σου, περισσότερο από μέλι στο στόμα μου»)· μέσω αυτής της προτροπής καταρτίζει την πνευματική γεύση της ψυχής, για την οποία έχει λεχθεί: «Γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι χρηστός». Υπάρχει δε και κάποια αφή της ψυχής, κατά την οποία η σοφία έρχεται σε επαφή μαζί της, τρόπον τινά εναγκαλιζόμενη τη δική της αρετή.

Γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι χρηστός. Τη γλυκύτητα του μελιού πώς να την αναγγείλω σε όσους την αγνοούν; Γευθείτε και δείτε. Η αίσθηση είναι πιο εναργής από κάθε λόγο ως προς την πείρα. Ο Ιουδαίος δεν αναβάλλει την περιτομή εξαιτίας της απειλής ότι «Κάθε ψυχή, η οποία δεν θα περιτμηθεί την όγδοη ημέρα, θα εξολοθρευθεί από τον λαό της»· εσύ όμως αναβάλλεις την αχειροποίητη περιτομή, η οποία τελειούται με την απέκδυση της σάρκας στο βάπτισμα, παρόλο που έχεις ακούσει τον ίδιο τον Κύριο να λέει: «Αμήν, αμήν σας λέγω, εάν κάποιος δεν γεννηθεί από ύδωρ και Πνεύμα, δεν θα εισέλθει στη βασιλεία του Θεού».

Γι' αυτόν τον λόγο, εκείνος που τον έχει γευθεί και έχει αποκτήσει πείρα της πιο γλυκιάς και προσηνούς απόλαυσης, λέει: «Γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι αγαθός». Επομένως, όποιος δεν πιστεύει στον Κύριο Ιησού, αποκαλεί το γλυκό πικρό. Εκείνος δε που δεν πιστεύει στον Κύριο, ούτε συμφωνεί με τη φύση του αληθινού κάλλους, ούτε αποδέχεται τη θεωρία του. Διότι το κάλλος δεν αντλεί την τέρψη του από την αρμονία των μελών, ούτε από κάποια εύχροια που ανθίζει στο σώμα· αλλά το κατεξοχήν κάλλος, το οποίο βρίσκεται στη θεία φύση, γνωρίζεται μόνο από τη διάνοια που έχει καθαρθεί σε υπέρτατο βαθμό, σύμφωνα με τον Ψαλμό που λέει: «Με την ωραιότητά σου και με το κάλλος σου». Εκείνος, λοιπόν, που δεν αποδέχεται τις αστραπές του θείου κάλλους με τον δικό του οφθαλμό, αυτός αποκαλεί το καλό πονηρό· και μέσα από την άρνηση αυτού, είναι προφανές ότι συντάσσεται με το αντίθετό του.

Γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι αγαθός. Σε πολλά σημεία έχουμε παρατηρήσει ότι οι δυνάμεις της ψυχής λαμβάνουν την ίδια ονομασία με τα εξωτερικά μέλη του σώματος. Επειδή όμως ο Κύριός μας είναι ο αληθινός άρτος, και η σάρκα Του είναι αληθινή τροφή, είναι ανάγκη η τέρψη της ευφροσύνης του άρτου να γεννάται μέσα μας μέσω μιας νοητής γεύσης. Όπως ακριβώς η φύση του μελιού δεν μπορεί να παρασταθεί σε όσους δεν την γνωρίζουν με τα λόγια τόσο, όσο με την ίδια την αίσθηση της γεύσης, έτσι και η αγαθότητα του ουράνιου Λόγου δεν μπορεί να μεταδοθεί ξεκάθαρα μόνο με τις διδασκαλίες, εάν δεν μπορέσουμε, ερευνώντας βαθύτερα τα δόγματα της αλήθειας, να κατανοήσουμε με την προσωπική μας εμπειρία την αγαθότητα του Κυρίου. Είπε όμως «γευθείτε» και όχι «χορτάστε»· διότι τώρα γνωρίζουμε εν μέρει, και βλέπουμε την αλήθεια μέσα από καθρέφτη και σαν αίνιγμα· θα έρθει όμως κάποτε η ώρα που ο τωρινός αρραβώνας και αυτή η πρόγευση της χάριτος θα καταλήξουν για εμάς στην τελειότητα της απόλαυσης.

Γι' αυτό, λέει, «Γευθείτε», ώστε να γίνετε μακάριοι, πεινώντας και διψώντας πάντοτε τη δικαιοσύνη. Μακάριος είναι ο άνθρωπος που ελπίζει σε Αυτόν. Εκείνος που επιθυμεί διαρκώς τον Λόγο, σε τίποτε άλλο δεν θα εναποθέσει την ελπίδα του παρά μόνο στον Κύριο. Να φοβάστε τον Κύριο, όλοι οι άγιοί Του· διότι δεν υπάρχει καμία στέρηση σε εκείνους που Τον φοβούνται. Εάν ο φόβος Θεού δεν παιδαγωγεί τη ζωή μας, είναι αδύνατον να κατορθωθεί ο αγιασμός μέσα στο σώμα.

Διότι η λέξη «Εκείνος» αποτελεί έκφραση ανθρώπων που αλαζονεύονται, και που δεν καταδέχονται ακόμη να τον θαυμάσουν, αν και εξαιτίας των πάρα πολλών μεγαλουργημάτων του θα όφειλε να έχει την πιο λαμπρή υπόληψη ανάμεσά τους. <Και υπήρχε πολύς γογγυσμός γι' αυτόν στα πλήθη. Άλλοι μεν έλεγαν ότι είναι αγαθός· άλλοι δε έλεγαν όχι, αλλά πλανά το πλήθος.> Το αγαθό είναι πάντοτε κάπως δύσκολο να θηρευτεί και να βρεθεί, και το να μπορεί κανείς να ιχνηλατήσει το κάλλος της αλήθειας είναι δυσκατόρθωτο για τους πολλούς, και εξαιρετικά για τους πιο αμαθείς και όσους δεν διαθέτουν την οξυδέρκεια της σύνεσης, οι οποίοι, ρέποντας με τις πιο παράλογες ορμές ασύνετων λογισμών προς εκείνο που τους φαίνεται ευκολότερο, και μη ανεχόμενοι να εξετάσουν τη φύση αυτού που τους παρουσιάζεται, δεν θα μπορούσαν ποτέ να φτάσουν στην αληθινή ποιότητα των πραγμάτων, αν και ο Παύλος λέει «Γίνεσθε δόκιμοι τραπεζίτες», και μας προτρέπει να τα εξετάζουμε όλα, ώστε μέσα από ακριβή έρευνα να φτάνουμε στην αναζήτηση αυτού που συμφέρει. Ας ακούσουν, λοιπόν, αυτοί που από πολλή παράνοια δεν θαυμάζουν τον Ιησού, αλλά έχουν αποφασίσει αδιάκριτα ότι πρέπει να τον κατηγορούν: «Γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι αγαθός». Διότι, με τον ίδιο τρόπο που όσοι δοκιμάζουν το μέλι που είναι εξαιρετικό στη γευστική του ποιότητα, λαμβάνοντας από μια ελάχιστη δοκιμή την αίσθηση αυτού που αναζητούν, έτσι και αυτοί που προσέρχονται σε έστω και μικρή εμπειρία των λόγων Εκείνου που σώζει, θα επιγνώσουν ότι είναι αγαθός, και, αφού το μάθουν, θα τον θαυμάσουν.

Όταν δε γίνει λάτρης του Θεού και διψάσει το αγαθό και αναδείξει τον νου του γνώστη κάθε αρετής, τότε προσεγγίζει τον Θεό. —Σε όσους κάθονται στο σκοτάδι και στη σκιά του θανάτου, παραγγέλλει να προσέλθουν στον Κύριο και να πλησιάσουν τις ακτίνες της θεότητάς του, ώστε, φωτισμένοι από την προσέγγιση, να δεχθούν μέσα τους τη χάρη των φωτισμών του. <Ο Κύριος τον εισάκουσε.> (C f. 70 b) Αν κάποιος είναι μετριόφρων, σε αυτόν ο Θεός τείνει ευήκοον ους· και του χαρίζει πολύ πρόθυμα τα αιτήματά του, ώστε να τον λυτρώσει από όλες του τις θλίψεις. <Θα στρατοπεδεύσει άγγελος Κυρίου, κ.λπ.> (C f. 70 b) Στους αγίους που δοκιμάζονται παραστέκει αγγέλους, οι οποίοι τους ενδυναμώνουν προς την ανδρεία και είναι ικανοί να αποκρούσουν τις επιθέσεις των κακόβουλων· διότι η ανθρώπινη διάνοια μόνη της δεν θα μπορούσε να αντέξει σε τόσο μεγάλη επίθεση εχθρών. [<Γεύσασθε και ίδετε ότι χρηστός ο Κύριος.> Όπως ακριβώς οι γεύσεις των εδεσμάτων φανερώνουν σαφώς την ποιότητα που ενυπάρχει σε αυτά μαζί με τη γλυκύτητα της απόλαυσης, έτσι και στα θεία χαρίσματα, οι απλές υποσχέσεις δεν ερμηνεύουν επαρκώς τη δύναμή τους· αλλά αν συμβεί κάποιοι να φτάσουν στην εμπειρία τους, τότε θα γνωρίσουν περισσότερο, και μάλιστα πολύ καθαρά, την ενέργεια της χάρης που ενυπάρχει σε αυτά.]

Επομένως, σε αυτούς που είναι ακόμη άγευστοι της γαληνότητας του Θεού, πρέπει πολύ σωστά να προσφωνήσουμε: «Γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι αγαθός.» <Μακάριος ο άνθρωπος που ελπίζει σε Αυτόν.> (B f. 108) Τι υπάρχει, λοιπόν, πέρα από την ημερότητα και τη φιλανθρωπία Εκείνου που τα προσφέρει όλα σε όσους Τον αγαπούν; Διότι αυτός που έχει εναποθέσει την ελπίδα του σε Αυτόν, θα είναι από κάθε άποψη και με κάθε τρόπο τρισμακάριος. «Διότι είναι καλό να ελπίζει κανείς στον Κύριο», λέει, «παρά να ελπίζει σε άρχοντες, στους οποίους δεν υπάρχει σωτηρία.» Η ελπίδα στον άνθρωπο είναι σαθρή και ευάλωτη, ενώ η ελπίδα στον Θεό των όλων είναι ασφαλής και μόνιμη από κάθε άποψη και με κάθε τρόπο. <Φοβηθείτε τον Κύριο, όλοι οι άγιοί Του.> (B f. 108 b, C f. 70 b) Σε αυτούς που είναι ήδη άγιοι και αγαθοί στο φρόνημα, και γνωρίζουν τον Θεό των όλων, εύλογα απευθύνει το, «Φοβηθείτε τον Κύριο, όλοι οι άγιοί Του.» Αλλά ίσως κάποιος πει το εξής: Έπειτα πώς, πες μου, απευθύνει σε αυτούς που έχουν ήδη αγιαστεί το, «Φοβηθείτε τον Κύριο»; Διότι είναι καθόλου εφικτό να είναι κάποιοι άγιοι, χωρίς να έχουν αποκτήσει μέσα τους τον θείο φόβο;

Μετά από αυτά, ακούτε τον ψάλτη να σας προτρέπει με θεία μελωδία στη μετάληψη των αγίων μυστηρίων και να λέει: «Γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι αγαθός». Μην αφήνετε την κρίση στον σωματικό λάρυγγα, αλλά στην χωρίς ενδοιασμούς πίστη. Διότι, όταν γεύεστε, δεν γεύεστε άρτο και οίνο, αλλά το αντίτυπο του σώματος και του αίματος του Χριστού.

Διότι, όπως ακριβώς το σώμα, όταν γεύεται τα γήινα εδέσματα, έχει αλάνθαστη την εμπειρία της αίσθησης, έτσι και ο νους, όταν επικρατεί πάνω στο σαρκικό φρόνημα, μπορεί να γεύεται την παράκληση του Αγίου Πνεύματος χωρίς πλάνη (διότι λέει: «γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι αγαθός») και να διατηρεί αλησμόνητη τη μνήμη αυτής της γεύσης μέσω της ενέργειας της αγάπης, δοκιμάζοντας αλάνθαστα τα διαφέροντα, σύμφωνα με τον άγιο που λέει: Και τούτο προσεύχομαι, να περισσεύει η αγάπη σας όλο και περισσότερο σε επίγνωση και σε κάθε αίσθηση, ώστε να διακρίνετε τα διαφέροντα. {λαʹ.} Όταν ο νους μας αρχίσει να αισθάνεται την παράκληση του Αγίου Πνεύματος, τότε και ο Σατανάς παρηγορεί δόλια την ψυχή με κάποια ηδονοφανή αίσθηση μέσα στη νυχτερινή ησυχία, όταν κάποιος έχει την τάση να παραδοθεί σε έναν ελαφρύτατο ύπνο. Εάν λοιπόν βρεθεί ο νους να κρατάει με πολύ θερμή μνήμη το άγιο όνομα του Κυρίου Ιησού και χρησιμοποιήσει ως όπλο ενάντια στην απάτη εκείνο το άγιο και ένδοξο όνομα, ο πλάνος αναχωρεί μεν εγκαταλείποντας τον δόλο, εξάπτεται όμως πλέον σε ανοιχτό πόλεμο εναντίον της ψυχής. Έτσι ο νους, επιγινώσκοντας με ακρίβεια την απάτη του πονηρού, προκόπτει περισσότερο στην εμπειρία της διακρίσεως. {λβʹ.}

Αν κάποιος, επειδή σκεφτόμαστε ταυτόχρονα και τα καλά και τα φαύλα, υποθέτει ότι το Άγιο Πνεύμα και ο διάβολος κατοικούν ταυτόχρονα στον νου, ας μάθει ότι αυτό συμβαίνει επειδή δεν έχουμε ακόμη γευθεί και δει ότι ο Κύριος είναι αγαθός. Διότι πρώτον, όπως είπα και προηγουμένως, η χάρη κρύβει την παρουσία της σε όσους βαπτίζονται, περιμένοντας την πρόθεση της ψυχής. Όταν όμως ο άνθρωπος στραφεί ολοκληρωτικά προς τον Κύριο, τότε με κάποια άρρητη αίσθηση φανερώνει την παρουσία της στην καρδιά και πάλι περιμένει την κίνηση της ψυχής, παραχωρώντας όμως να φτάνουν τα δαιμονικά βέλη μέχρι τη βαθιά της αίσθηση, ώστε με πιο θερμή πρόθεση και ταπεινή διάθεση να αναζητήσει τον Θεό. Εάν λοιπόν αρχίσει ο άνθρωπος να προοδεύει στην τήρηση των εντολών και επικαλείται ακατάπαυστα τον Κύριο, τότε το πυρ της αγίας χάριτος εξαπλώνεται και στα εξωτερικά αισθητήρια της καρδιάς, καταφλέγοντας με βεβαιότητα τα ζιζάνια της ανθρώπινης γης. Εξαιτίας αυτού, οι δαιμονικές βουλές φτάνουν τότε κάπου μακριά από εκείνους τους τόπους, κεντρίζοντας πλέον ελαφρά το εμπαθές μέρος της ψυχής. Όταν, τέλος, ο άνθρωπος του αγώνα περιβληθεί όλες τις αρετές και ιδιαίτερα την τέλεια ακτημοσύνη, τότε η χάρη καταυγάζει όλη του τη φύση με μια βαθύτερη αίσθηση, θερμαίνοντάς τον πλέον με πολλή αγάπη για τον Θεό.

Αλλά, για να μην κατακρίνει κάποιος τα λόγια μας, επειδή αποκαλούμε τον Χριστό άρτο και οίνο και έλαιο, πρέπει να επισφραγίσουμε τα όσα είπαμε και με την Παλαιά Διαθήκη. Λέει, λοιπόν, ο Δαβίδ: Γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι αγαθός· μακάριος ο άνθρωπος που ελπίζει σε Αυτόν.

Μη φοβηθείς να κάνεις την αρχή μιας ενάρετης ζωής· διότι, αν γευθείς έστω και λίγο τη γλυκύτητα του Αγίου Πνεύματος, φωτίζεται ο νους σου απέναντι στη μελέτη των ακαθάρτων. Γι' αυτό λέει το Άγιο Πνεύμα: Γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι αγαθός. Μακάριος είναι εκείνος που την ώρα του θανάτου θα βρεθεί ως άγια θυσία, ευάρεστη στον Κύριο, αποχωριζόμενος με πολλή χαρά το σώμα και τον μάταιο βίο. Αυτόν, βλέποντάς τον στους ουρανούς οι στρατιές των Αγγέλων, θα τον επαινέσουν ως δόκιμο σύνδουλο εν Κυρίω.

Θ, Ι Ο διάκονος: Ας προσέξουμε. Ο ιερέας: Τα προηγιασμένα (Άγια στους αγίους). Ο λαός: Ένας άγιος, ένας Κύριος. Φ Γευθείτε και δείτε ότι ο Χριστός είναι ο Κύριος. [Κ Σημειωτέον ότι, όταν πρόκειται να υψώσει, ενώ τα Άγια είναι καλυμμένα, εισάγει τα χέρια του· εκφώνως: Κ, μ Έπειτα, αφού ολοκληρωθεί η μετάληψη και αφού μεταφερθούν τα άγια λείψανα από την ιερή τράπεζα, ο ιερέας αναπέμπει ευχή:] [Θ Έπειτα, μετά τη μετάληψη]: Σε ευχαριστούμε (σελ. 57—58)

«Γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι αγαθός· μακάριος ο άνδρας που ελπίζει σε Αυτόν». Ο άνδρας που ελπίζει τέλεια και ανελλιπώς στον Θεό είναι μακάριος. Διόλου παράλογα δεν θα μπορούσε κάποιος να εφαρμόσει την προκείμενη φράση στη μετάφραση του Ακύλα· διότι στην επιγραφή του Ψαλμού, σύμφωνα με τον Ακύλα, αναγραφόταν: «Του Δαβίδ, όταν αλλοίωσε τη γεύση του ενώπιον του Αβιμέλεχ». Επειδή, λοιπόν, αυτός, αφού μετέλαβε από τους άρτους της προθέσεως, αλλοίωσε τη γεύση του, και στη συνέχεια από τη γεύση αυτή αισθάνθηκε τη θεία δύναμη που του χορηγήθηκε· για τον λόγο αυτόν, σύμφωνα με το αγιογραφικό «άδολα έλαβα, άφθονα μεταδίδω», παρακινεί και άλλους να σπεύσουν σε όμοια με αυτόν γεύση, και να προσευχηθούν να τραφούν με τον άρτο της ζωής, του οποίου σύμβολο και εικόνα υπήρξαν οι άρτοι της προθέσεως που νομοθετήθηκαν μέσω του Μωυσή. Γι' αυτό ο Δαβίδ, έχοντας κατανοήσει τίνος πράγματος ήταν εικόνα ο άρτος της προθέσεως, δεν προτρέπει να σπεύσουν προς τον σωματικό, αλλά προς τον πνευματικό που νοείται μέσω αυτού.

Εμείς λοιπόν, που βρισκόμαστε στη γη, μεταλαμβάνουμε τον άρτο που έχει κατέλθει από τον ουρανό και τον Λόγο, ο οποίος εκένωσε και σμίκρυνε τον εαυτό του· εκείνοι όμως, που βρίσκονται στη βασιλεία των ουρανών, τον μεταλαμβάνουν πλήρη και τέλειο, τρεφόμενοι με τη θεότητά του και απολαμβάνοντας τα θεωρήματα της σοφίας, στα οποία αρμόζει να ελπίζουμε ότι κάποτε εν καιρώ θα μετάσχουμε και εμείς, γι' αυτό έχει λεχθεί: Μακάριος ο άνθρωπος που ελπίζει σε Αυτόν.

Και στα προηγούμενα λεγόταν: «Υιοί ανθρώπων, τα δόντια τους είναι όπλο και βέλη, και η γλώσσα τους μάχαιρα οξεία». Αυτά δε έχει καταγραφεί ότι τα είπε «όταν διέφευγε από το πρόσωπο του Σαούλ στο σπήλαιο». Από τα παρόμοια λοιπόν λόγια φαίνεται ότι είναι η ίδια εποχή, κατά την οποία λέχθηκαν και τα προκείμενα για αυτούς τους ίδιους και για τους παρόμοιούς τους. Αλλά και «όταν απέστειλε ο Σαούλ, και φρουρούσε τον οίκο του για να τον θανατώσει», για τους ίδιους πάλι εξέφερε παρόμοιες φωνές λέγοντας: «Ιδού, θα αποφθεγχθούν με το στόμα τους, και ρομφαία υπάρχει στα στόματά τους». Αλλά σε εκείνα μεν αυτά λέγονταν· στα προκείμενα όμως αναφέρει ότι οι εχθροί του, από τον φόβο των οποίων προσευχόταν να λυτρωθεί, είχαν ακονίσει τις γλώσσες τους σαν ρομφαία· ή, κατά τους υπόλοιπους ερμηνευτές, «ως μάχαιρα»· αλλά και τέντωσαν το τόξο τους, κατά μεν τους Εβδομήκοντα ερμηνευτές, «σε πράγμα πικρό»· διότι μέσω πικρού πράγματος προσπαθούσαν να κατατοξεύσουν τον δίκαιο· κατά δε τον Σύμμαχο, «Γέμισαν», λέει, «το τόξο τους με πικρό λόγο». Διότι ήταν αληθινά πικροί, μην έχοντας μέσα τους τίποτα γλυκό, εκείνοι που διέβαλλαν τον Δαβίδ στον Σαούλ· όπως ήταν ο Δωήκ, και οι Ζιφαίοι, και οι παρόμοιοί τους. Αλλά και κάθε άθεος λόγος θα ήταν πικρός, όπως ακριβώς ο θείος είναι αγαθός και γλυκύς. Γι' αυτό έχει λεχθεί: «Γευθείτε, και δείτε, ότι αγαθός είναι ο Κύριος».

Ας θεραπεύσουμε την όσφρηση, για να μην εκθηλυνόμαστε, ούτε αντί για γλυκιά οσμή να αναπνέουμε σκόνη· αλλά ας οσφραινόμαστε, αντιλαμβανόμενοι πνευματικά το μύρο που κενώθηκε για εμάς, και τόσο πολύ ας διαμορφωνόμαστε και ας μεταμορφωνόμαστε από αυτό, ώστε και από εμάς τους ίδιους να αναδύεται οσμή ευωδίας. Ας καθαρίσουμε την αφή, τη γεύση, τον λάρυγγα, χωρίς να αγγίζουμε με μαλθακότητα και να χαιρόμαστε με απαλότητες, αλλά ψηλαφώντας τον Λόγο που σαρκώθηκε για εμάς, με τρόπο άξιο, και μιμούμενοι ως προς αυτό τον Θωμά· χωρίς να γαργαλιζόμαστε από γεύσεις και εδέσματα, που είναι αδέλφια των πιο πικρών γαργαλισμών, αλλά γευόμενοι και γνωρίζοντας ότι είναι χρηστός ο Κύριος, αποκτώντας την ανώτερη και μόνιμη γεύση· ούτε προσφέροντας σύντομη αναψυχή στον πικρό και αχάριστο αγωγό, ο οποίος απλώς παραπέμπει και δεν συγκρατεί αυτό που του δίνεται, αλλά ευφραίνοντάς τον με τα λόγια που είναι γλυκύτερα από το μέλι.

Διότι μέσα από την τετράδα και την πεντάδα, καθώς και από την εβδόμη και τη δεκάτη, υποδηλώνεται κάθε σαρκική εκδήλωση που είναι προσκολλημένη στο ευεξαπάτητο των αισθήσεων και περιορίζεται στον παρόντα βίο. Επειδή τον πιο σωματικό και φιλόσαρκο τρόπο ζωής τον μαθαίνουμε μέσω της τετράδας, καθώς τα σώματα είναι συγκροτημένα από τέσσερα στοιχεία· ενώ το πόσο ευόλισθα πέφτει κανείς μέσω των αισθήσεων (καθώς αυτές είναι πέντε), το υπονοεί το όνομα της πεντάδας. Η εβδόμη, πάλι, κατά τον Σολομώντα, είναι γνωστό ότι φανερώνει τον αιώνα της κατώτερης, επίγειας πραγματικότητας, ο οποίος ανακυκλώνεται στον εαυτό του με εβδομαδιαίο ρυθμό. Η δεκάτη, ωστόσο, υποδεικνύει την κάθαρση των αισθήσεων του εσωτερικού ανθρώπου, ο οποίος έχει ανυψωθεί και απομακρυνθεί από τα εξωτερικά πράγματα· έτσι ώστε ο οφθαλμός του νου να είναι απλούς και διαυγής, για να γίνει και όλο το σώμα φωτεινό, όπως λέει το Άγιο Ευαγγέλιο· και η ακοή της ψυχής να πληρούται με τη θεία αγαλλίαση και ευφροσύνη, την οποία προσεύχεται να ακούσει και ο μέγας Δαβίδ· η δε γευστική της δύναμη να εξασκείται στη χρηστότητα του Κυρίου, όπως αναφωνεί ο ψαλμωδός προφήτης, και η οσφρητική της έξη να εδραιώνεται στην αντίληψη της ευωδίας του Χριστού, την οποία απέπνεε ο θείος Παύλος· και με τα εσωτερικά χέρια της διάκρισης να ψηλαφά τον λόγο της ζωής, όπως διακήρυξε ο υιός της βροντής.

Αφού λοιπόν διακρίναμε αυτά τα ζητήματα με αυτόν τον τρόπο, θα ήταν καιρός να παραθέσουμε τη θεωρία των θείων λογίων: «Έλα από τον Λίβανο, νύμφη, έλα από τον Λίβανο· θα έλθεις και θα διέλθεις από την αρχή της πίστεως, από την κορυφή του Σανίρ και του Ερμών, από τις μάνδρες των λεόντων, από τα όρη των παρδάλεων». Τι, επομένως, αντιλαμβανόμαστε με αυτά; Πάντοτε η πηγή των αγαθών ελκύει προς τον εαυτό της εκείνους που διψούν, όπως ακριβώς λέει η πηγή στο Ευαγγέλιο: «Εάν κάποιος διψά, ας έλθει προς εμένα και ας πίνει»· διότι με αυτά τα λόγια δεν έθεσε κανένα όριο ούτε στη δίψα ούτε στην ορμή προς αυτόν ούτε στην απόλαυση κατά την πόση, αλλά με τον παρατατικό χαρακτήρα της προσταγής απευθύνει στο διηνεκές την προτροπή και να διψούν και να πίνουν και να κατευθύνουν την ορμή τους προς αυτόν. Σε εκείνους όμως που έχουν ήδη γευθεί και έχουν μάθει εκ πείρας ότι ο Κύριος είναι αγαθός, η γεύση γίνεται τρόπον τινά μια προτροπή για τη μετοχή σε κάτι περισσότερο. Γι' αυτόν τον λόγο, ποτέ δεν εκλείπει από εκείνον που αναβαίνει η προτροπή που του απευθύνεται, η οποία πάντοτε τον ελκύει προς το υψηλότερο· διότι ας θυμηθούμε την παρόρμηση που έχει ήδη απευθυνθεί πολλές φορές στα προηγούμενα από τον Λόγο προς τη νύμφη.

Διότι, όταν η ωδίνη του θανάτου ξεγεννά τους ανθρώπους σε μια άλλη ζωή, αυτοί μεν, όταν βγουν σε εκείνο το φως και εισπνεύσουν το καθαρό πνεύμα, γνωρίζουν από εμπειρία πόσο μεγάλη είναι η διαφορά εκείνης της ζωής σε σχέση με την τωρινή. Όσοι όμως έχουν απομείνει σε τούτη την υγρή και πλαδαρή ζωή, όντας στην πραγματικότητα έμβρυα και όχι ολοκληρωμένοι άνθρωποι, οικτίρουν αυτόν που βγήκε νωρίτερα από τον περιορισμό που μας περιβάλλει, θεωρώντας τον ως κάποιον που στερήθηκε ένα αγαθό. Αγνοούν ότι σε εκείνον, καθ' ομοιότητα του βρέφους που μόλις γεννήθηκε, ανοίγει μεν ο οφθαλμός, όταν βρεθεί έξω από τον τωρινό περιορισμό (και πρέπει οπωσδήποτε να εννοήσουμε τον οφθαλμό της ψυχής, με τον οποίο διαβλέπει την αλήθεια των όντων), ανοίγει δε το αισθητήριο της ακοής, μέσω του οποίου ακούει τα άρρητα ρήματα τα οποία δεν επιτρέπεται σε άνθρωπο να λαλήσει, όπως λέει ο απόστολος, ανοίγει δε το στόμα και ελκύει το καθαρό και άυλο πνεύμα, μέσω του οποίου ενδυναμώνεται προς τη νοητή φωνή και τον αληθινό λόγο, όταν σμίξει με τον ήχο αυτών που εορτάζουν στον χορό των αγίων· έτσι δε αξιώνεται και της θείας γεύσης, μέσω της οποίας γνωρίζει, σύμφωνα με την ψαλμωδία, ότι είναι χρηστός ο Κύριος, και μέσω της ενέργειας της όσφρησης αντιλαμβάνεται την ευωδία του Χριστού, και προσλαμβάνει την απτική ικανότητα η ψυχή, εφαπτόμενη της αλήθειας και ψηλαφώντας τον Λόγο, σύμφωνα με τη μαρτυρία του Ιωάννη.

Αν δε κάποιος εγκαρτερεί σε αυτή τη συστροφή του νου και στην ανάταση προς το Θείο, περιορίζοντας με ισχυρή βία την τάση της δικής του διάνοιας για περιπλάνηση, πλησιάζει νοερά τον Θεό και μετέχει των αρρήτων και γεύεται τον μέλλοντα αιώνα και γνωρίζει με νοερή αίσθηση ότι ο Κύριος είναι αγαθός, όπως ακριβώς λέει και ο ψαλμωδός: «γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι αγαθός».

Τότε, βέβαια, και το γεμάτο οδύνη δάκρυ μεταβάλλεται σε γλυκό και τα λόγια του Θεού γίνονται γλυκά στον λάρυγγα και πιο γλυκά από μέλι στο στόμα, και η δέηση κατά την προσευχή μετατρέπεται σε ευχαριστία, και η μελέτη των θείων μαρτυρίων αποτελεί αγαλλίαση της καρδιάς, συνοδευόμενη από ακαταίσχυντη ελπίδα η οποία, ευρισκόμενη κατά κάποιον τρόπο σε θέση προοιμίου μέσω αυτής της εμπειρίας της γεύσης, επικοινωνεί μαζί τους και γνωρίζει εν μέρει τον απέραντο πλούτο της χρηστότητας, σύμφωνα με εκείνον που λέει: «γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι αγαθός», Αυτός που είναι η αγαλλίαση των δικαίων, η χαρά των ευθέων, η ευφροσύνη των ταπεινωμένων, η παρηγοριά όσων πενθούν για Αυτόν.

Διότι η ακτημοσύνη είναι μητέρα της αμεριμνησίας, και η αμεριμνησία μητέρα της προσοχής και της προσευχής, ενώ αυτές με τη σειρά τους είναι μητέρες του πένθους και των δακρύων. Αυτά δε εξαλείφουν τις προλήψεις των παθών, και όταν αυτές αποβληθούν, η οδός της αρετής διανύεται ευκολότερα, εφόσον τα εμπόδια έχουν απομακρυνθεί, και αποκτάται συνείδηση ακατάκριτη. Αυτά πάλι αναβλύζουν πιο τέλεια τη χαρά και την μακάρια αγαλλίαση της ψυχής. Τότε ακριβώς και το οδυνηρό δάκρυ μετατρέπεται σε γλυκύ και «τα λόγια του Θεού γίνονται γλυκά στον λάρυγγα και πιο γλυκά από μέλι στο στόμα», και η ικεσία της προσευχής μεταβάλλεται σε ευχαριστία, και η μελέτη των θείων μαρτυρίων αποτελεί αγαλλίαση της καρδιάς, η οποία συναναστρέφεται με αυτά με ελπίδα ακαταίσχυντη και, μέσω αυτής της εμπειρίας της γεύσης, λειτουργεί σαν προοίμιο, μαθαίνοντας εν μέρει τον υπερβολικό πλούτο της χρηστότητας του Θεού σύμφωνα με αυτόν που λέει: «γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι αγαθός», Αυτός που είναι το αγαλλίαμα των δικαίων, η χαρά των ευθέων, η ευφροσύνη των ταπεινωμένων, η παρηγοριά εκείνων που πενθούν για Αυτόν. Τι λοιπόν; Μέχρις εδώ φθάνουν τα της παρηγορίας και μόνο αυτά είναι τα δώρα της ιερής μνηστείας; Και ο Νυμφίος τέτοιων ψυχών δεν φανερώνει καθόλου πιο καθαρά τον εαυτό Του σε αυτούς που έχουν καθαρθεί μέσω του μακάριου πένθους και έχουν στολιστεί νυμφικά μέσω των αρετών; Κάθε άλλο.

Διότι όσοι λάβουν το βάπτισμα, την ημέρα εκείνη δεν θα ντροπιαστούν. «Αυτός ο φτωχός»: ο Χριστός πάνω στον σταυρό· διότι με τη θέλησή του έγινε φτωχός, αν και ήταν πλούσιος. «Και ο Κύριος εισάκουσε»: ο Πατέρας [εισάκουσε] τον Υιό που είπε: «Πατέρα, δόξασέ με». Διότι λέει: «Και δόξασα και πάλι θα δοξάσω». «Και από όλες»: από όσες του προκάλεσαν οι Ιουδαίοι, όπως νόμιζαν· αλλά από όλες ήταν ελεύθερος ως (ο) Θεός. «Θα στρατοπεδεύσει»: Τότε μεν για τον Ισραήλ στους πολέμους· τώρα δε για τους πιστούς (μαζί με τους πιστούς) ο Χριστός, ως Άγγελος της Μεγάλης Βουλής. «Γευθείτε»: [Προτροπή (προτρέπει) σε θεοσέβεια]· και αναφέρεται στη μετάληψη του Σώματος και του Αίματος του Χριστού. «Μακάριος ο άνθρωπος»: Όσοι γεύτηκαν τα θεία μυστήρια και παραμένουν σε αυτά αταλάντευτοι. «Φοβηθείτε»: Οι δίκαιοι· διότι αυτοί αληθινά φοβούνται τον Κύριο. «Διότι δεν υπάρχει»: Διότι σε αυτούς που ζητούν τον Κύριο (Θεό), δεν θα τους στερήσει ο Θεός τα αγαθά (τα αγαθά τους ο Θεός). «Οι πλούσιοι»: Οι Ιουδαίοι, οι οποίοι εξέπεσαν από όλα τα νομικά προστάγματα· των απαρχών, των θυσιών, των προσφορών [και των λοιπών φτώχυναν και πείνασαν]. «Αυτοί όμως που εκζητούν»: Αυτοί που προέρχονται από τα έθνη και επέστρεψαν (πίστεψαν)· διότι σε αυτούς δόθηκε [όλος] ο πλούτος της χάριτος.

Γι' αυτό και ο προφήτης προτρέποντας έλεγε: Γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι αγαθός. Τι είναι λοιπόν το ζητούμενο; Ο δε Κύριος, αφού προσκάλεσε τους μαθητές του, τους είπε κατά πρόσωπο: Αυτή τη νύχτα όλοι θα σκανδαλιστείτε εξαιτίας μου. Διότι είναι γραμμένο: Θα πατάξω τον ποιμένα, και θα διασκορπιστούν τα πρόβατα του ποιμνίου. Βλέπεις πώς όλα είναι επιβεβαιωμένα, πώς όλα είναι βέβαια, πώς τίποτα δεν είναι άσκοπο, πώς τίποτα δεν μένει ανενέργητο; Όλοι θα σκανδαλιστείτε εξαιτίας μου. Διότι είναι γραμμένο: Θα πατάξω τον ποιμένα, και θα διασκορπιστούν τα πρόβατα του ποιμνίου. Ω, τι ακρίβεια του Αγίου Πνεύματος! Διότι, αν και ο προφήτης το αναφώνησε, ωστόσο το Πνεύμα υπαγόρευσε τον λόγο. Δεν είπε: Θα πατάξω τον ποιμένα και θα χαθούν τα πρόβατα· αλλά είπε: Και θα διασκορπιστούν· δηλαδή, προς καιρόν θα σκανδαλιστούν· μετά από λίγο όμως θα κρατήσουν γερά την πίστη, αποκαλώντας τον Κύριο ποιμένα· επειδή αυτός είναι ο ποιμένας ο καλός, που άφησε τα ενενήντα εννέα πρόβατα και ήλθε στο πλανημένο· δηλαδή, αυτός που άφησε τις επουράνιες δυνάμεις και ήλθε στον πλανημένο Αδάμ.

Ελάτε, τέκνα, ακούστε με, θα σας διδάξω τον φόβο του Κυρίου και την αγαλλίαση, τη θυσία της δικαιοσύνης και την αναφορά. Ελάτε να δείτε πάνω στο θυσιαστήριο τον σιτευτό μόσχο και τον αμνό του Θεού να θυσιάζεται και να μη θανατώνεται. Μεγαλύνετε τον Κύριο και ας υψώσουμε το όνομά Του όλοι μαζί. Γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι αγαθός.

Ενώ, λοιπόν, αυτά τελούνταν στο εσωτερικό, ο μεγαλύτερος γιος, φθάνοντας από μακριά, άκουσε μουσική και χορούς· και αφού προσκάλεσε έναν από τους υπηρέτες, ρωτούσε τι να είναι άραγε αυτό: «Κάποιος ήχος αντηχούσε στα αυτιά μου». Εκείνος του απαντά: «Ο προφήτης Δαβίδ ψάλλει μέσα: "Τότε θα προσφέρουν στο θυσιαστήριό σου μόσχους". Ο ίδιος πάλι προτρέπει τους παρισταμένους στο δείπνο και λέει: "Γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι αγαθός". Ο Παύλος, ο εξηγητής των θείων μυστηρίων, αναφωνεί και λέει: "Το Πάσχα μας, ο Χριστός, θυσιάστηκε για εμάς". Η Εκκλησία πανηγυρίζει ευφραινόμενη και χορεύει». Εκείνος τότε λέει προς τον δούλο: «Μάλιστα, και χωρίς να είμαι εγώ παρών, άλλοι μοιράζονται τα δικά μου μυστήρια, κατά την απουσία μου, μέσα στη δική μου αυλή».

Αυτό λοιπόν είναι ακριβώς και το πιο παράδοξο, ότι, αφού έλαβες πείρα και γεύτηκες τη φιλανθρωπία του Θεού, και είδες ότι ο Κύριος είναι αγαθός, εγκατέλειψες μεν τον αγαθό, αποδέχθηκες δε τον σκληρό τύραννο· και προσποιείσαι μεν ότι υπηρετείς Εκείνον, στην πραγματικότητα όμως υπέταξες τον εαυτό σου στον σκληρό και βαρύ ζυγό της φιλαργυρίας. Δεν μου ανέφερες ακόμη κανένα δικό σου κατόρθωμα, παρά μόνο τα δώρα του Δεσπότη. Διότι, πες μου, σε παρακαλώ, από πού κρίνουμε τον στρατιώτη; Όταν υπηρετεί ως σωματοφύλακας τον βασιλιά και τρέφεται από αυτόν και ονομάζεται δικός του, ή όταν δεν συμμερίζεται το δικό του φρόνημα, αλλά προσποιείται μεν ότι είναι με το μέρος του και ότι φροντίζει τα δικά του συμφέροντα, ενώ επιλέγει τις επιδιώξεις των εχθρών;

Αλλά εμείς είμαστε σκληροί και άσπλαχνοι. Ας γίνουμε, όμως, κάποτε ήμεροι και ας αγαπήσουμε τον Θεό όπως πρέπει να τον αγαπάμε, ώστε να απολαύσουμε την αρετή με ευχαρίστηση. Διότι, εάν κάποιος που έχει αγαπημένη γυναίκα δεν αισθάνεται καμία από τις καθημερινές θλίψεις, σκέψου πόση αγαλλίαση θα απολαύσει αυτός που φλέγεται από αυτόν τον θείο και καθαρό έρωτα. Διότι αυτό ακριβώς είναι η βασιλεία των ουρανών, αυτό είναι η απόλαυση των αγαθών, αυτό είναι πνευματική ηδονή, αυτό ευφροσύνη, αυτό χαρά, αυτό μακαριότητα. Ή μάλλον, όσα και αν πω, δεν θα μπορέσω με κανέναν τρόπο να τα παρουσιάσω επάξια, αλλά μόνο η εμπειρία γνωρίζει να διδάσκει αυτό το καλό. Γι' αυτό και ο προφήτης έλεγε: «Εντρύφησε στον Κύριο», και, «Γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι αγαθός». Ας πειστούμε, λοιπόν, και ας εντρυφήσουμε στην αγάπη Του. Διότι έτσι από τώρα κιόλας θα δούμε τη βασιλεία, και θα ζήσουμε αγγελικό βίο, και ενώ ζούμε στη γη, δεν θα υστερούμε σε τίποτα από αυτούς που κατοικούν στον ουρανό. Και μετά την αναχώρησή μας από τον κόσμο τούτο, θα σταθούμε μπροστά στο βήμα του Χριστού λαμπρότεροι από όλους, και θα απολαύσουμε την άρρητη δόξα. Είθε όλοι μας να γίνουμε μέτοχοι αυτής, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, στον οποίο, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, ανήκει η δόξα, το κράτος και η τιμή, τώρα και πάντοτε, και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Βλέπεις ότι ο Εφραίμ κατηγορείται, σαν αφηνιασμένο δαμάλι, ότι περιπλανιέται άτακτα, περιφρονώντας τον ζυγό του νόμου. Υπόταξε τον αδάμαστο αυχένα σου· γίνε υποζύγιο του Χριστού, ώστε να μην τύχει, αποβάλλοντας τον ζυγό και ζώντας με ελευθεριότητα, να γίνεις εύκολη λεία στα θηρία. Γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι αγαθός. Τη γλυκύτητα του μελιού πώς να την περιγράψω σε όσους την αγνοούν; Γευθείτε και δείτε. Η εμπειρία των αισθήσεων είναι πιο σαφής από κάθε λόγο.

Μεταδίδει δε θεία ζωή, καθιστώντας τον εαυτό του τροφή, όπως γνωρίζει ο ίδιος και όσοι έχουν λάβει από αυτόν τέτοια νοερή αίσθηση, ώστε με τη γεύση αυτής της τροφής να γνωρίζουν με αληθινή επίγνωση ότι ο Κύριος είναι αγαθός, μεταβάλλοντας με θεία ποιότητα προς τη θέωση όσους τρέφονται από αυτόν, εφόσον σαφώς είναι και ονομάζεται άρτος ζωής και δυνάμεως.

Και ότι αυτό είναι αληθές, «γευθείτε και δείτε ότι είναι αγαθός ο Κύριος», ότι είναι ελεήμων και ότι είναι ταχύς στο να βοηθήσει και να λυτρώσει όσους τον φοβούνται. Γι' αυτό, «μακάριος ο άνθρωπος που ελπίζει σε αυτόν. Φοβηθείτε τον Κύριο όλοι οι άγιοί του», πόσο μάλλον εσείς οι αμαρτωλοί οφείλετε να τον φοβάστε και να τον τρέμετε, «διότι δεν υπάρχει καμία στέρηση σε όσους τον φοβούνται», ούτε στον τωρινό ούτε στον μελλοντικό αιώνα. «Πλούσιοι φτώχυναν και πείνασαν» αισθητώς μεν εκείνοι που πλουτίζουν με κακό τρόπο, όπως ο πλούσιος στην παραβολή του Λαζάρου, νοητώς δε οι Ιουδαίοι που ήταν πλούσιοι σε νόμο και προφήτες, και στερήθηκαν όλα αυτά ως Χριστοκτόνοι, και πείνασαν αδέκαστα· «όσοι όμως εκζητούν τον Κύριο», προσερχόμενοι από τα έθνη, «δεν θα στερηθούν κανένα αγαθό». Και με άλλον τρόπο: οι πλούσιοι άγγελοι, αφού μεταβλήθηκαν σε δαίμονες, «φτώχυναν και πείνασαν», ενώ η πήλινη φύση των ανθρώπων, που ανυψώνεται στη χορεία των αγγέλων, θα γεμίσει από κάθε αγαθό. «Ελάτε, τέκνα, ακούστε με», για να «σας διδάξω τον φόβο του Κυρίου». «Ο άνθρωπος που θέλει ζωή και αγαπά να δει αγαθές ημέρες, ας παύσει τη γλώσσα του από το κακό και τα χείλη του από το να μιλούν δόλο· ας απομακρυνθεί από το κακό και ας πράξει το αγαθό· ας ζητήσει την ειρήνη» με κάθε άνθρωπο, ακολουθώντας την με ένταση. Διότι «τα μάτια του Κυρίου είναι στραμμένα προς τους δικαίους και τα αυτιά του προς τη δέησή τους».