Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 35:9

Επομένως, δεν κάλεσε σε σωτηρία μόνο τους δικαίους, αλλά και τους αμαρτωλούς. Οι δε υιοί των ανθρώπων θα ελπίσουν στη σκέπη των πτερύγων σου. Δηλαδή, λέγει, θα έχουν εσένα ως προστάτη και βοηθό του ευαγγελικού λόγου. Θα μεθύσουν από την αφθονία του οίκου σου, και θα τους ποτίσεις από τον χείμαρρο της τρυφής σου.

Χείμαρρος τρυφής είναι ο Χριστός, σύμφωνα με το ρηθέν: «Θα στρέψω επάνω τους, σαν χείμαρρος που κατακλύζει, τη δόξα των εθνών». Είναι δε και πηγή ζωής και φως εκ φωτός. «Ας μην έλθει επάνω μου πόδι υπερηφάνειας». Παρακαλεί, δηλαδή, να βρεθεί μακριά από το πάθος. «Και χέρι αμαρτωλού ας μη με κλονίσει». Ούτε να με μετακινήσει, λέγει, από τη στάση μου κοντά Σου καμία άτοπη πράξη.

λ. Διότι έχουμε ενωθεί μεταξύ μας και έχουμε γίνει σύσσωμοι εν Χριστώ, αφού Εκείνος μας συνήγειρε και σχεδόν μας συνέδεσε μέσω του ενός και παρόντος σε όλους Αγίου Πνεύματος, το οποίο και έχουμε πιει ως ζωοποιό ποτό. Γι' αυτό και είπε ο Χριστός όταν απηύθυνε τον λόγο προς τη γυναίκα στην πηγή του Ιακώβ: «Εκείνος που πίνει από αυτό το νερό θα διψάσει πάλι, ενώ όποιος πιει από το νερό που εγώ θα του δώσω, θα γίνει μέσα του πηγή νερού που θα αναβλύζει για την αιώνια ζωή.» Είπε επίσης κάπου και προς τους Ιουδαίους: «Εκείνος που πιστεύει σε μένα, καθώς είπε η Γραφή, ποτάμια ζωντανού νερού θα ρεύσουν από τα σπλάχνα του· και αυτό το είπε, λέει, για το Πνεύμα που επρόκειτο να λάβουν όσοι πιστεύουν σε αυτόν.» Και μην απορήσεις· διότι αν ο ίδιος είναι «ο ποταμός του Θεού», σύμφωνα με τη φωνή του ψαλμωδού, που είναι γεμάτος νερά, ο χείμαρρος της τρυφής, με τον οποίο λέγεται ότι ποτίζει όσους τον αγαπούν ο Θεός και Πατέρας, πώς δεν έπρεπε το Πνεύμα του να νοείται ως ζωοποιό ποτό και νερό; Λοιπόν, αφού έχουμε κληθεί σε ενότητα μέσω του Πνεύματος και έχουμε γίνει σύσσωμοι με τον Χριστό, ας διατηρήσουμε άρρηκτο τον σύνδεσμο της αγάπης.

Και επειδή στο τέλος του ρητού αναφερόταν ότι πρέπει να λαμβάνονται τα πάντα από τον χείμαρρο, εμείς, ευφραινόμενοι πάλι από αυτό, λέγαμε ότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός έχει παρομοιαστεί με χείμαρρο, στον οποίο βέβαια θα βρούμε όλη την τέρψη και την τρυφή που ελπίζουμε, και σε αυτόν θα ευφρανθούμε θεϊκά και πνευματικά. Και ότι είναι και ονομάζεται πνευματικά χείμαρρος, το επιμαρτυρεί λέγοντας και ο σοφότατος σε εμάς υμνωδός, απευθυνόμενος προς τον Θεό και Πατέρα για εμάς: «Οι δε υιοί των ανθρώπων θα ελπίσουν στη σκέπη των πτερύγων σου. Θα μεθύσουν από την αφθονία του οίκου σου, και θα τους ποτίσεις από τον χείμαρρο της τρυφής σου». Και ο ίδιος ο Κύριος λέει κάπου μέσω των προφητών: «Ιδού, εγώ στρέφω προς αυτούς σαν ποταμός ειρήνης και σαν χείμαρρος που κατακλύζει». Επειδή λοιπόν ο νόμος ονόμαζε άγια σύναξη και την πρώτη και την έβδομη ημέρα της εορτής, «μεγάλη» την ονόμασε και ο ίδιος ο θεσπέσιος Ευαγγελιστής, χωρίς να περιφρονήσει, όπως φαίνεται, ένα καθιερωμένο έθος των Ιουδαίων. Εφόσον λοιπόν υπήρχε στις διατάξεις περί της εορτής και η μνεία του χειμάρρου, ο Σωτήρας, αποδεικνύοντας ότι είναι ο ίδιος Εκείνος ο χείμαρρος που προαναγγελλόταν στον λόγο του Νόμου, λέει: «Εάν κάποιος διψά, ας έρθει σε μένα και ας πιει». Διότι, δες πώς αποσπά τον νου των Ιουδαίων από τους τύπους του γράμματος, και μεταφέρει επιδέξια τα όσα ήταν σε μορφή συμβόλων, συμβουλεύοντας την αλήθεια.

Και γνωρίζοντας αυτό ο Μονογενής, στα ευαγγέλια έλεγε: «Εάν κάποιος διψά, ας έλθει προς εμένα και ας πίνει». Και ερμηνεύοντας αυτό πολύ σωστά σε εμάς ο πνευματοφόρος Ευαγγελιστής, βεβαίωσε λέγοντας: «Αυτό δε το είπε, λέει, για το Πνεύμα το οποίο επρόκειτο να λάβουν όσοι πιστεύουν σε αυτόν». Και εκτός από αυτό προσευχόταν λέγοντας ο μακάριος Δαβίδ, απευθυνόμενος προς τον Θεό και Πατέρα: «Διότι σε εσένα υπάρχει πηγή ζωής, και θα τους ποτίσεις με τον χείμαρρο της τρυφής σου». Διότι, ποιος άλλος θα μπορούσε να νοηθεί ως πηγή θείας και πνευματικής ζωής και χείμαρρος τρυφής παρά ο Υιός, ο οποίος τρέφει πλουσιοπάροχα και αρδεύει με τη ζωοποιό και ιλαρή χάρη του Πνεύματος τις ψυχές μας, σαν να έχουν τη θέση κλημάτων που είναι προσκολλημένα σε αυτόν μέσω της αγάπης και της πίστης; «Εγώ είμαι η άμπελος, εσείς τα κλήματα· εκείνος που μένει σε εμένα και εγώ σε αυτόν, αυτός φέρει πολύ καρπό· διότι χωρίς εμένα δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα».

Ματθ. 26, 29. «Έως ότου το πίνω καινό στη βασιλεία»: Η πόση του κρασιού δεν εκπληρώνει μόνο μια ανάγκη, αλλά προσφέρει και ποικιλόμορφη ευχαρίστηση στις αισθήσεις. Μετά την εκ νεκρών ανάσταση, αφού αποτιναχθεί η φθορά των ανθρώπινων σωμάτων, και η ίδια η φύση των πραγμάτων θα μεταφερθεί στην καινότητα, ώστε και η ίδια η δική μας ευφροσύνη να είναι καινή. Σύμβολο της σωφροσύνης είναι το μείγμα του κρασιού, το οποίο λέγει ότι θα γίνει «καινό»· και δεν λέγει βεβαίως πως το ποτό αυτό καθαυτό θα είναι «καινό», αλλά το αποτέλεσμά του, δηλαδή η ευφροσύνη. Διότι, μετά την ανάσταση, η ανθρώπινη φύση θα απομακρυνθεί από τη συνήθη και γήινη τέρψη της και θα μεταβεί προς την καινότητα της τρυφής του ίδιου δηλαδή του Σωτήρα όλων μας, του Χριστού, ο οποίος θα ενσταλάξει την έμφυτη και δική του ευφροσύνη στις ψυχές εκείνων που τον σέβονται και θα τη διανείμει ανάλογα με τα μέτρα του καθενός. Το ότι θα βρισκόμαστε σε νοητές ευφροσύνες, μάς το διαβεβαιώνει ο θείος Δαβίδ λέγοντας: «Πόσο πλήθυνες το έλεός σου, Θεέ· οι δε υιοί των ανθρώπων θα ελπίσουν στη σκέπη των πτερύγων σου. Θα μεθύσουν από την αφθονία του οίκου σου και θα τους ποτίσεις τον χείμαρρο της τρυφής σου». Και η Σοφία πάλι «αφού ανέμειξε το δικό της κρασί στον κρατήρα» και παρέθεσε τους άρτους, λέγει: «Ελάτε, φάγετε από τους άρτους μου και πιείτε το κρασί που ανέμειξα για εσάς».

Ονομάστηκε λοιπόν ποταμός ειρήνης και χείμαρρος τρυφής, και αυτό το λέμε σύμφωνα με όσα ψάλλει και λέει ο μακάριος Δαβίδ προς τον Θεό και Πατέρα για εκείνους που έχουν δικαιωθεί μέσω της πίστης: ότι «Σε εσένα βρίσκεται η πηγή της ζωής, και θα τους ποτίσεις από τον χείμαρρο της τρυφής σου». Άρτος, επομένως, και ύδωρ ζωοποιό είναι ο Χριστός· βρίσκεται όμως με ιδρώτα και κόπο. Διότι τα μεγάλα και εξαίρετα από τα αγαθά, δεν είναι δυνατόν να κατακτηθούν από αυτούς που αδρανούν και καλοπερνούν, αλλά από εκείνους που έχουν συνηθίσει να αψηφούν και τους ιδρώτες και τους κόπους που καταβάλλονται για τον σκοπό αυτό, και έτσι αναζητούσε να μάθει καλά το μυστήριο του Χριστού.

Διότι εκείνοι μεν τον λιθοβολούσαν, αυτός δε, όπως λέει ο μακάριος ευαγγελιστής, περνούσε ανάμεσά τους και προσπερνούσε έτσι, δηλαδή χωρίς να ανησυχεί. Και θα είναι για αυτούς που βρίσκονται στη Σιών σαν ορμητικός ένδοξος ποταμός σε διψασμένη γη. Διότι για τους καταγόμενους από τα έθνη, που διψούσαν και προσκλήθηκαν στην επίγνωσή του και δεν είχαν τον Λόγο που ξέρει να σώζει, έγινε σαν κάποιος ποταμός που εκχέεται με πλούσιο νάμα, και επιπλέον αυτού και ένδοξος, δηλαδή επίσημος. Διότι πάρα πολλοί άλλοι έχουν ονομαστεί ποταμοί. Και βέβαια ο μακάριος Δαβίδ, παρομοιάζοντας με ποταμούς τους αγίους μυσταγωγούς και αυτούς που ποτίζουν με τον άνωθεν εξ ουρανού λόγο όσους δέχονται την πίστη, έλεγε: «Ύψωσαν οι ποταμοί, Κύριε, ύψωσαν οι ποταμοί τις φωνές τους.» Διότι είναι ξακουστές οι φωνές των αγίων αποστόλων. Αλλά κανένας από αυτούς δεν είναι τόσο ένδοξος, όπως ακριβώς βεβαίως και ο χείμαρρος της τρυφής, δηλαδή ο Χριστός. Διότι από αυτόν λέμε ότι έχει δοθεί και σε όλους τους άλλους η ικανότητα να μπορούν να μυσταγωγούν, και να ενσταλάζουν τον ζωοποιό λόγο του Θεού στις ψυχές αυτών που πιστεύουν. <Και δεν θα στηρίζονται πλέον σε ανθρώπους, αλλά θα διαθέσουν τα αυτιά τους για να ακούν· και η καρδιά των ασθενών θα προσέξει να ακούει, και οι γλώσσες που ψελλίζουν θα μάθουν γρήγορα να λαλούν ειρήνη, και δεν θα πουν πλέον οι υπηρέτες σου, Σώπα.>

Πρέπει δε να υπενθυμίσουμε και τον μακάριο Δαβίδ που ψάλλει για αυτούς: «Φωνή Κυρίου που ετοιμάζει ελάφια και θα αποκαλύψει δρυμούς». Διότι ως δρυμοί για τα νοητά ελάφια αναδείχθηκαν από τον Θεό τα αμέτρητα πλήθη των εθνών, τα οποία νέμονταν νοητώς απολαμβάνοντας την πραότητα των πιστών. <Ευφράνσου, έρημος διψασμένη· ας αγαλλιάσει η έρημος, και ας ανθίσει σαν κρίνο. Θα ανθίσουν και θα αγαλλιάσουν τα έρημα του Ιορδάνη· και η δόξα του Λιβάνου δόθηκε σε αυτήν, και η τιμή του Καρμήλου, και ο λαός μου θα δει τη δόξα του Κυρίου, και το ύψος του Θεού μας.> Η θεόπνευστη Γραφή συνηθίζει να αποκαλεί έρημη και στείρα την Εκκλησία των εθνών, η οποία κάποτε βρισκόταν σε αυτήν την κατάσταση, μην έχοντας τον εξ ουρανού νοητό Νυμφίο, εννοώ τον Χριστό, αλλά έχοντας έλλειψη παντός αγαθού, και ούσα τρόπον τινά τροφός αγκαθιών, διψασμένη και άνυδρη. Επειδή όμως ήρθε σε αυτήν ο Χριστός (διότι προσοικειώθηκε μέσω της πίστεως και πλούτισε με το θεϊκό νάμα από Αυτόν· επειδή Αυτός είναι πηγή ζωής και χείμαρρος τρυφής· και Αυτός ήταν που έλεγε μέσω ενός από τους αγίους προφήτες: «Ιδού, εγώ στρέφω σε αυτούς ειρήνη σαν ποταμό, και τη δόξα των εθνών σαν χείμαρρο που κατακλύζει»), δεν είναι πλέον στείρα και έρημη· αλλά μάλλον πολύτεκνη και ενωμένη με τον Νυμφίο, και νοητώς ολάνθιστη. Αυτή λοιπόν που παλαιότερα διψούσε ας ευφρανθεί, λέει· και ας ανθίσει σαν κρίνο, διαθέτοντας ταυτόχρονα και τη χάρη του άνθους και την ευωδία.

«Θα μεθύσουν από την αφθονία του οίκου σου, και θα τους ποτίσεις από τον χείμαρρο της τρυφής σου, διότι σε εσένα βρίσκεται η πηγή της ζωής»· και κάπου αλλού πάλι, «Τα ορμητικά νερά του ποταμού ευφραίνουν την πόλη του Θεού.» Μάλιστα, και μέσω της φωνής των προφητών λέει κάπου ο ίδιος ο Υιός, η πηγή κάθε αγαθού, το ζωοποιό νάμα που αναβλύζει από την ουσία του Πατέρα: «Ιδού, εγώ στρέφω προς αυτούς σαν ποταμός ειρήνης, και σαν χείμαρρος που κατακλύζει τη δόξα των εθνών.» Είπε δε και ο προφήτης Ζαχαρίας ότι «Πηγή θα εξέλθει από τον οίκο του Κυρίου, και θα ποτίσει τον χείμαρρο των σχοίνων.» Και σε πάρα πολλά σημεία της θεόπνευστης Γραφής θα βρούμε τον Λόγο του Θεού να ονομάζεται πηγή και ποταμός.

δίδοντας εξηγήσεις, και μαθαίνοντας με ποιον τρόπο εισήλθε στην οικουμένη η δόξα, δηλαδή ο Χριστός· για τον λόγο αυτό και ο θεσπέσιος προφήτης αμέσως, και αλληλένδετα, καθιστά σαφή την ενσαρκωμένη εμφάνισή του· διότι παρουσιάζει το πρόσωπό του να λέγει: «Ιδού, στρέφω προς αυτούς, σαν ποταμός ειρήνης, και σαν χείμαρρος που κατακλύζει, τη δόξα των εθνών». Ποταμός λοιπόν ειρήνης, και χείμαρρος τρυφής, είναι ο Χριστός (διότι έτσι τον ονομάζει και ο θεσπέσιος Δαβίδ λέγοντας: «Πόσο πλήθυνες το έλεός σου, Θεέ! Οι δε υιοί των ανθρώπων θα ελπίσουν στη σκέπη των πτερύγων σου· θα μεθύσουν από την αφθονία του οίκου σου, και θα τους ποτίσεις από τον χείμαρρο της τρυφής σου». Και πάλι: «Τα ορμητικά νερά του ποταμού ευφραίνουν την πόλη του Θεού»)· έχει δε στραφεί και έχει κατακλύσει, σαν με άφθονα νάματα, τη δόξα των εθνών, δηλαδή το πολύτιμο μέρος των εθνών, ήτοι καθετί το δεδοξασμένο. Διότι δεν πίστεψαν όλοι, ούτε βέβαια δοξάστηκαν, αλλά όπως λέγει ο Παύλος για τον Θεό και Πατέρα, «Εκείνους που προγνώρισε και προόρισε να γίνουν σύμμορφοι με την εικόνα του Υιού του, αυτούς και κάλεσε· και αυτούς που κάλεσε, αυτούς και δόξασε».

«διότι εκπόρνευσε η μητέρα τους, ντρόπιασε αυτή που τα γέννησε.» Λέει ότι η πόρνη θα γίνει άκαρπη, ξερή και γεμάτη αγκάθια, διψασμένη και άνυδρη, στερημένη όχι βέβαια από τα γήινα νερά, αλλά από την άνωθεν και εξ ουρανού ευφορία, δηλαδή από τη χορηγία του Πνεύματος, την οποία Εκείνο διανέμει σε κάθε σοφή και αγαθή ψυχή. Διότι ψάλλει κάπου προς τον Θεό, και λέει ο μακάριος Δαβίδ: «Οι δε υιοί των ανθρώπων θα ελπίσουν στη σκέπη των πτερύγων σου. Θα μεθύσουν από την αφθονία του οίκου σου, και θα τους ποτίσεις από τον χείμαρρο της τρυφής σου. Διότι κοντά σου βρίσκεται η πηγή της ζωής». Άξιοι δε μιας τόσο σεπτής και άφθονης χορηγίας θα ήταν οι γνήσιοι και εκείνοι που έζησαν ορθά, και δεν προτίμησαν τίποτε άλλο από την αγάπη προς τον Θεό. Ενώ για την πόρνη λέει ότι θα γίνει άνυδρη και, μάλιστα, θα πεθάνει από τη δίψα. Και αυτό νομίζω πως είναι εκείνο που ειπώθηκε γι' αυτήν μέσω της φωνής άλλων προφητών. Διότι ο ένας έλεγε: «Ιδού έρχονται ημέρες, λέει ο Κύριος, και θα αποστείλω λιμό πάνω στη γη· όχι λιμό άρτου, ούτε δίψα για ύδωρ, αλλά λιμό για την ακοή του λόγου του Κυρίου. Και θα περιτρέχουν από ανατολών έως δυσμών, ζητώντας τον λόγο του Κυρίου, και δεν θα τον βρουν». Ο Ιερεμίας δε πάλι, ομιλώντας εκ μέρους του Θεού λέει: «Με πόνο και μάστιγα θα παιδαγωγηθείς, Ιερουσαλήμ· ας μην αποστραφεί η ψυχή μου από εσένα, για να μην σε καταστήσω άβατη γη, η οποία δεν θα κατοικείται».

Αν όμως προχωρήσουν σε μετάνοια και αναβλέψουν προς τον Θεό, και πουν και αυτοί: «Προς εσένα, Κύριε, θα κραυγάσω», θα λάβουν την άφεση των υδάτων, και θα αντλήσουν μαζί με εμάς το νοητό ύδωρ «από τις πηγές του σωτηρίου», και θα ποτιστούν «τον χείμαρρο της τρυφής» από τον Θεό και Πατέρα, και θα έχουν την πηγή της ζωής στις καρδιές τους. Θα παρατεθούν σε αυτούς για τρυφή και τα ωραία της ερήμου, δηλαδή νομή καλή και άφθονη, η οποία θα τους ανατρέφει προς τη θεία και ευαγγελική γνώση, που νοείται εν Χριστώ. <Σαλπίστε με σάλπιγγα στη Σιών, κηρύξτε στο άγιο όρος μου, και θα ταραχθούν όλοι οι κατοικούντες τη γη, διότι έχει φτάσει η ημέρα του Κυρίου, επειδή είναι κοντά ημέρα σκότους και γνόφου, ημέρα νεφέλης και ομίχλης.> Περιγράφεται πάλι παραστατικά σε εμάς το σχήμα του πολέμου. Θα μπορούσε να είναι αληθές και για τα δύο, είτε τυχόν νοηθεί για την ακρίδα και τον βρούχο, είτε επιλέξει κανείς να το εννοήσει για τους ίδιους τους Βαβυλώνιους. Διότι, σαν να έχει ήδη εισέλθει ο πόλεμος εντός των πυλών και να έχει σχεδόν εξαγγελθεί σε όλη τη γη της Σιών, δηλαδή σε όλη την Ιουδαία, λέγει ότι τα πάντα θα γεμίσουν από θόρυβο και τρόμο.

Επειδή όμως φανερώθηκε σε εμάς ο Εμμανουήλ, φωνάζοντας και λέγοντας: «Εγώ είμαι το άνθος της πεδιάδας, το κρίνο των κοιλάδων», τότε πια, αφού κληθήκαμε σε μέθεξη της δικής του ευωδίας, καταδικάσαμε τη δυσωδία εκείνου. <Έχε θάρρος γη, χαίρε και ευφραίνου, διότι ο Κύριος μεγαλούργησε. Έχετε θάρρος ζώα του κάμπου, διότι βλάστησαν οι πεδιάδες της ερήμου, διότι το δέντρο έφερε τον καρπό του, η άμπελος και η συκιά έδωσαν τη δύναμή τους. Και εσείς, τέκνα της Σιών, να χαίρεστε και να ευφραίνεστε για τον Κύριο τον Θεό σας, διότι σας έδωσε τροφές εις δικαιοσύνην, και θα ρίξει σε εσάς πρώιμη και όψιμη βροχή, όπως και πρωτύτερα, και θα γεμίσουν τα αλώνια με σιτάρι, και θα ξεχειλίσουν τα πατητήρια από κρασί και λάδι.> Αποτελεί συνήθεια των αγίων προφητών, από τα μερικά και για λίγους αγαθά, να αναγάγουν τον λόγο στα καθολικά και γενικότερα· αυτά δε είναι τα όσα παρέχονται δια του Χριστού. Εκεί λοιπόν προχωρά πάλι ο λόγος μας. Διότι πότε δόθηκε το δικαίωμα να έχει θάρρος η γη; Και πότε πάλι μεγαλούργησε ο Κύριος ενεργώντας σε εμάς; Παρά μόνο όταν ο Λόγος, όντας Θεός, έγινε άνθρωπος, προκειμένου, κατακλύζοντας την υφήλιο με τα άνωθεν αγαθά, να γίνει για όσους πιστεύουν σε αυτόν «ως ποταμός ειρήνης, ως χείμαρρος» τρυφής, ως πρώιμος και όψιμος υετός, και ως χορηγός κάθε νοητής ευκαρπίας.

Διότι λέει: «Φάνηκε καλό στο Άγιο Πνεύμα και σε μας, να μη σας επιβάλουμε κανένα πρόσθετο βάρος». Ακούς πώς η παραγγελία είναι κατάλληλη για νήπια, και χορηγείται σαν γάλα σε εκείνους που έχουν πιο αδύναμη πνευματική κατάσταση; Και ότι το νοητό νερό θα είναι άφθονο σε αυτούς που είναι «φυτεμένοι στον οίκο του Κυρίου», ώστε «να ανθίσουν στις αυλές του Θεού μας», ποτιζόμενοι βεβαίως από θεία νάματα, και τρεφόμενοι με τα λόγια που έρχονται άνωθεν και από τον ουρανό, το υποδηλώνει λέγοντας ότι όλες οι κοίτες του Ιούδα θα ρεύσουν νερά. Διότι και οι μακάριοι μαθητές ομολογούσαν ότι δέχονται την παράκληση από τον Θεό. Αλλά, οι μεν πρώτες πηγές των νοητών υδάτων, θα ήταν πάντως οι χορηγίες των αγαθών που δίνονται στους αγίους από τον Θεό διά του Πνεύματος· ως δεύτερες δε πηγές υδάτων βρίσκονται να είναι οι λόγοι τους προς εμάς, οι οποίοι μας γεμίζουν με πνευματικά χαρίσματα. Και η πηγή που εκπορεύεται από τον οίκο του Κυρίου, ποια άλλη θα μπορούσε να είναι εκτός από τον Χριστό; Διότι έτσι τον ονόμαζε και ο μακάριος μελωδός, λέγοντας προς τον εν τοις ουρανοίς Πατέρα και Θεό: «Πόσο επλήθυνας το έλεός σου, Θεέ· και οι γιοι των ανθρώπων θα ελπίσουν στη σκέπη των πτερύγων σου. Θα μεθύσουν από την αφθονία του οίκου σου, και θα τους ποτίσεις από τον χείμαρρο της τρυφής σου, διότι σε σένα βρίσκεται η πηγή της ζωής». Επομένως, και πηγή ζωής και χείμαρρος είναι ο Χριστός.

Διότι παρατήρησε πώς στο πρόσωπο του Ιησού και του Ζοροβάβελ σκιαγραφείται για εμάς ο Χριστός. Διότι ο Ζοροβάβελ, όπως προείπα, καταγόταν από τη φυλή του Ιούδα. Από αυτήν ανέτειλε και ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός. Γι' αυτόν τον λόγο και βασίλευσε επί του Ισραήλ. Διότι έτσι λέει κάπου μέσω της φωνής του Δαβίδ: «Εγώ όμως εγκαταστάθηκα ως βασιλιάς από αυτόν στο άγιο όρος του, τη Σιών, εξαγγέλλοντας το πρόσταγμα του Κυρίου». Ο Ιησούς πάλι ήταν από τη φυλή και το αίμα του Λευί, και ονομαζόταν μέγας ιερέας· και ο Χριστός έγινε δικός μας αρχιερέας, ιερουργώντας τον εαυτό του για χάρη μας, προσφερόμενος ως άμωμο ιερείο και ως αληθινός αμνός σε οσμή ευωδίας προς τον Θεό και Πατέρα. Αυτόν τον λόγο θα τον επιβεβαιώσει κάπως, για όσους επιλέγουν να εξετάζουν με ακρίβεια τις λέξεις, και η ίδια η διασάφηση, δηλαδή η ερμηνεία, των ονομάτων. Διότι το όνομα Ζοροβάβελ σημαίνει «Μετατεθειμένη Ροή», ενώ το Σαλαθιήλ σημαίνει «Έκκλιση Θεού». Είπε δε κάπου και ο Χριστός: «Ιδού εγώ εκκλίνω σε αυτούς ως ποταμός ειρήνης, και ως χείμαρρος που κατακλύζει τη δόξα των εθνών». Διότι αυτός είναι αναμφίβολα ο χείμαρρος της τρυφής και, τρόπον τινά, η ροή της ειρήνης. Αλλά έχει εκκλίνει (στραφεί) προς εμάς, και σχεδόν έχει μετατεθεί, έχοντας εγκαταλείψει τον Ισραήλ. Και έχει προχωρήσει, όπως είπα, προς αυτούς που κλήθηκαν από τα έθνη, δωρίζοντάς τους πλουσιοπάροχα την έκχυση των άνωθεν και πνευματικών αγαθών.

Αυτό το γεγονός, λοιπόν, αποτελούσε τύπο του μυστηρίου του Χριστού. Διότι και εμείς οι ίδιοι έχουμε λυτρωθεί από την πλεονεξία του διαβόλου, έχουμε κληθεί, όπως είπα, στην ελευθερία μέσω του Χριστού, και έχουμε υποταχθεί σε Αυτόν τον Βασιλέα και Θεό των όλων, αψηφώντας τη σκαιότητα αυτών που μας εξουσίαζαν παλαιότερα. Εορτάζουμε δε την αληθινή εορτή της Σκηνοπηγίας, δηλαδή την ημέρα της αναστάσεως του Χριστού, οπότε τα σώματα όλων έχουν σχεδόν στηθεί ξανά εν Αυτώ, αν και είχαν διαλυθεί από τη φθορά και κρατούνταν από τον θάνατο. Διότι Αυτός είναι η ανάσταση, Αυτός και η ζωή, ως απαρχή από τους νεκρούς και «απαρχή των κεκοιμημένων». Είναι Εκείνος που μας γεμίζει με πνευματικούς καρπούς, και μας προετοιμάζει να αποθηκεύσουμε στους άνω σιτοβολώνες τους κόπους που συλλέξαμε σαν από αγρούς. Αυτός θα μας αποδώσει την κατοικία και την τρυφή στον παράδεισο, η οποία είναι προφανώς πνευματική, εφόσον έχουμε νικήσει την αμαρτία, ευωδιάζουμε πνευματικά και κατέχουμε τον ωραίο και αξιαγάπητο καρπό της ευαγγελικής πολιτείας, έχοντας ζήσει με αγνότητα και οσιότητα. Σημείο δε αυτού και πάλι θα μπορούσε να είναι το ότι κρατούμε δεμένα μαζί κλαδιά φοινίκων και καρπό από ωραίο ξύλο μαζί με τα άλλα κλαδιά. Αυτός είναι ο χείμαρρος της τρυφής, από τον οποίο μας πότισε ο Θεός και Πατέρας· Αυτός είναι η πηγή της ζωής και ο ποταμός της ειρήνης, ο οποίος έστρεψε το ρεύμα του προς εμάς που κληθήκαμε από τα έθνη. Έχουμε όμως μιλήσει λεπτομερώς για αυτά σε άλλες περιπτώσεις.

Και γνωρίζοντας και διδάσκοντας αυτό, ο θείος Δαβίδ ψάλλει προς τον Θεό και Πατέρα των όλων: «Πόσο πλήθυνας το έλεός σου, Θεέ, και οι υιοί των ανθρώπων θα ελπίσουν στη σκέπη των πτερύγων σου. Θα μεθύσουν από την αφθονία του οίκου σου· και θα τους ποτίσεις από τον χείμαρρο της τρυφής σου. Διότι κοντά σου είναι η πηγή της ζωής, και μέσα στο δικό σου φως θα δούμε φως». Και βεβαίως ο σοφότατος Ιωάννης έλεγε: «Ήταν το φως το αληθινό, το οποίο φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο». Διότι ο Μονογενής είναι πράγματι ο απαράλλακτος χαρακτήρας της ουσίας του Θεού και Πατέρα, έχοντας ολόκληρο τον Γεννήτορα μέσα στο δικό του κάλλος· και μέσω αυτών που είναι ο ίδιος, απεικονίζει άριστα τη φύση Εκείνου που τον γέννησε.

«Θα μεθύσουν από την αφθονία του οίκου σου, και θα τους ποτίσεις από τον χείμαρρο της τρυφής σου, διότι σε εσένα υπάρχει πηγή ζωής». Και ο ίδιος μάλιστα ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός ονόμασε ζωοποιό νερό το Πνεύμα που εκχέεται από τον Πατέρα μέσω αυτού, όταν συνομιλούσε με τη γυναίκα στη Σαμάρεια. Διότι είπε: «Αν ήξερες τη δωρεά του Θεού, και ποιος είναι αυτός που σου λέει, 'Δώσε μου να πιω', εσύ θα τον παρακαλούσες, και θα σου έδινε ζωντανό νερό»· και πάλι: «Καθένας που πίνει από το νερό αυτό, θα διψάσει ξανά. Όποιος όμως πιει από το νερό που εγώ θα του δώσω, δεν θα διψάσει ποτέ εις τον αιώνα». Επομένως, σαν από πηγή ή ποταμό, δηλαδή τον Θεό και Πατέρα, το ζωοποιό νερό είναι ο Υιός· ζωογονεί τα πάντα, και «σε αυτόν ζούμε και κινούμαστε και υπάρχουμε». Και αυτό πάλι ο Θεός μας το φανερώνει μέσω τύπων, και το καθιστά γνωστό σαν μέσα από μικρά ακόμη παραδείγματα, λέγοντας τα εξής στον πάνσοφο Μωυσή: «Και θα πάρεις νερό από τον ποταμό, και θα το χύσεις πάνω στη γη». Διότι με τον ποταμό, όπως είπα, πρέπει να παρομοιάσουμε πολύ σωστά τη φύση του Πατέρα, ενώ με το νερό τον Υιό που γεννήθηκε από αυτόν κατά φύση. Αυτό ακριβώς το νερό από τον ποταμό αναμείχθηκε με τη γη· «Διότι ο Λόγος έγινε σάρκα» σύμφωνα με την κατ' οικονομίαν ένωση. Και το ότι, εφόσον έγινε μία φορά άνθρωπος, επρόκειτο με κάθε τρόπο και οπωσδήποτε να πεθάνει σαρκικά για εμάς, το υπέδειξε λέγοντας: «Και το νερό που θα πάρεις από τον ποταμό, θα γίνει αίμα πάνω στην ξηρά».

Αφού λοιπόν αποπέμφθηκε η μητέρα των Ιουδαίων, πλανιόταν για μακρούς χρόνους· και κινδύνευσε πλέον να χαθεί παντελώς. Αλλά αν κραυγάσουν αναβοώντας κατά καιρούς προς τον Θεό, εξάπαντος και με κάθε τρόπο θα ελεηθούν. Διότι θα διανοίξει τους οφθαλμούς της διανοίας τους, και θα δουν και αυτοί την πηγή του ζώντος ύδατος, δηλαδή τον Χριστό· και μάλιστα αφού πιουν, θα ζήσουν μέσω αυτού. Και αφού λουστούν, θα γίνουν καθαροί, σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη. Ότι δε ο Χριστός είναι πηγή ζωής, το αποσαφηνίζει ο Ψαλμωδός λέγοντας προς τον εν ουρανοίς Πατέρα και Θεό: «Πόσο επλήθυνας το έλεός σου, Θεέ! Οι δε υιοί των ανθρώπων, στη σκέπη των πτερύγων σου θα ελπίσουν· θα μεθύσουν από την αφθονία του οίκου σου, και θα τους ποτίσεις από τον χείμαρρο της τρυφής σου, διότι κοντά σε σένα βρίσκεται η πηγή της ζωής». Και δεν είναι άλλη από αυτήν, παρά ο Χριστός. Διά του οποίου και μετά του οποίου ανήκει στον Θεό και Πατέρα η δόξα και το κράτος, μαζί με το άγιο και ομοούσιο και ζωοποιό Πνεύμα του, σε όλους τους ατελεύτητους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Επομένως, εις διπλούν έγινε το χτύπημα. Αλλά η πέτρα ανέβλυσε πλούσια το νάμα, αν και ο Ισραήλ είχε συμπεριφερθεί υβριστικά απέναντί του, και πότισε όλη τη συναγωγή, και κατέκλυσε την οικουμένη με τα ιερά και θεία νάματα. Διότι έτσι είχε υποσχεθεί ότι θα χαρίσει τον εαυτό του σε εμάς, λέγοντας μέσω του προφήτη: «Ιδού, εγώ στρέφω προς αυτούς σαν ποταμός ειρήνης, και σαν χείμαρρος που κατακλύζει τη δόξα των εθνών.» Ψάλλει δε κάπου και ο Δαβίδ: «Τα ορμητικά νερά του ποταμού ευφραίνουν την πόλη του Θεού.» Και μάλιστα προς τον ίδιο τον εν ουρανοίς Πατέρα και Θεό: «Πόσο πλήθυνες το έλεός σου, Θεέ· οι δε υιοί των ανθρώπων θα ελπίσουν στη σκέπη των πτερύγων σου. Θα μεθύσουν από την αφθονία του οίκου σου, και θα τους ποτίσεις από τον χείμαρρο της τρυφής σου. Διότι σε εσένα βρίσκεται η πηγή της ζωής.» Παρατήρησε δε ότι, αφού προηγήθηκε η απιστία τους, ο Μωυσής χτυπά την πέτρα με τη ράβδο.

Διότι είπε ότι κατά την τελευταία ημέρα της εβδομάδας, δηλαδή κατά την όγδοη, θα αντλήσουν νερό από τον χείμαρρο και έτσι θα ευφρανθούν όσοι πίστεψαν, και νοητός και ουράνιος χείμαρρος είναι ο Χριστός, ο οποίος ποτίζει με τα άνωθεν νάματα τις ψυχές εκείνων που τον σέβονται. Γι' αυτό, άλλωστε, και έλεγε μέσω της φωνής των προφητών: «Ιδού, εγώ στρέφω προς αυτούς, σαν ποταμός ειρήνης και σαν χείμαρρος που κατακλύζει, τη δόξα των εθνών». Και αναφωνεί κάπου και ο θεσπέσιος Δαβίδ προς τον Θεό και Πατέρα των όλων: «Πόσο επλήθυνας το έλεός σου, Θεέ· και οι υιοί των ανθρώπων θα ελπίσουν στη σκέπη των πτερύγων σου. Θα μεθύσουν από την αφθονία του οίκου σου, και θα τους ποτίσεις από τον χείμαρρο της τρυφής σου». Διότι θα ταίριαζε, και μάλιστα πολύ εύλογα, στους πολίτες του παραδείσου, να πρέπει να μετέχουν πλούσια στον Χριστό και να ευφραίνονται με τις άφθονες χορηγίες του Πνεύματος. ΠΑΛΛ. Διότι θα ταίριαζε, και σωστά μιλάς. ΚΥΡ. Παρατήρησε όμως πώς η εορτή τελούνταν μόνο στα Ιεροσόλυμα, και υπήρχε κατά κάποιον τρόπο απόλυτη ανάγκη να συγκεντρώνονται σε αυτήν οι άνθρωποι από όλη την Ιουδαία.

Αλλά ο Πέτρος, που είχε Άγιο Πνεύμα και γνώριζε τι κατείχε, λέει: «Άνδρες Ισραηλίτες», εσείς που απαγγέλλετε μεν τον Ιωήλ, αλλά δεν γνωρίζετε τα όσα έχουν γραφτεί, «δεν είναι αυτοί μεθυσμένοι, όπως εσείς νομίζετε». Διότι μεθούν, όχι όπως εσείς υποθέτετε, αλλά καθώς είναι γεγραμμένο: «Θα μεθύσουν από την αφθονία του οίκου σου και θα τους ποτίσεις από τον χείμαρρο της τρυφής σου». Μεθούν με μέθη νηφάλια, που νεκρώνει την αμαρτία και ζωοποιεί την καρδιά, μέθη αντίθετη από τη σωματική. Διότι η μεν σωματική προκαλεί λήθη ακόμη και αυτών που είναι γνωστά, ενώ αυτή χαρίζει τη γνώση ακόμη και των αγνώστων. Μεθούν έχοντας πιει το κρασί της νοητής αμπέλου, η οποία λέει: «Εγώ είμαι η άμπελος και εσείς τα κλήματα». Εάν όμως δεν με πιστεύετε, κατανοήστε αυτό που λέγεται από την ώρα: διότι είναι η τρίτη ώρα της ημέρας. Επειδή Αυτός που σταυρώθηκε την τρίτη ώρα, όπως λέει ο Μάρκος, την τρίτη ώρα τώρα κατέπεμψε τη χάρη. Διότι δεν είναι άλλη η χάρη Εκείνου και άλλη η χάρη τούτου, αλλά Αυτός που τότε σταυρώθηκε και έδωσε την υπόσχεση, εκπλήρωσε αυτό που είχε υποσχεθεί.

Αυτά, λοιπόν, περιμένουν τους ασεβείς. «Οι δε υιοί των ανθρώπων θα ελπίσουν στη σκέπη των πτερύγων σου. Θα μεθύσουν από την αφθονία του οίκου σου, και θα τους ποτίσεις από τον χείμαρρο της τρυφής σου. Διότι σε εσένα βρίσκεται η πηγή της ζωής, μέσα στο δικό σου φως θα δούμε φως». Επειδή τα κρίματά σου είναι μεγάλη άβυσσος, εύλογα προνοείς όχι μόνο για τους ανθρώπους, αλλά και για τα κτήνη· έτσι επλήθυνας το έλεός σου, Θεέ. Υπάρχει όμως, εκτός από αυτά, και ένα εξαιρετικό τάγμα εκείνων που, μετά τα προαναφερθέντα, ονομάζονται «υιοί ανθρώπων», οι οποίοι, έχοντας κάτι περισσότερο από τους ανθρώπους και τα κτήνη που σώζονται από εσένα, αξιώθηκαν να ελπίζουν στη σκέπη των πτερύγων σου· ή, κατά τη μετάφραση του Συμμάχου: «Υπό τη σκιά των πτερύγων σου ζουν αμέριμνοι».

Διότι εκείνους που έχουν στηρίξει την ελπίδα τους σε σένα, και έχουν διαχωριστεί από το τάγμα των διαβεβλημένων, εσύ ο ίδιος ο Θεός τους περιβάλλεις και τους σκεπάζεις με τις φτερούγες σου. Και επειδή αυτοί ήλπισαν με αγαθή ελπίδα, και «η ελπίδα δεν ντροπιάζει»· «θα μεθύσουν από την αφθονία του οίκου σου, και θα τους ποτίσεις από τον χείμαρρο της τρυφής σου». Οίκος μεν του Θεού είναι η Εκκλησία του· αφθονία δε του οίκου είναι τα θεόπνευστα αναγνώσματα· και σώφρων και νηφάλια μέθη είναι η ωφέλεια που προέρχεται από τα αναγνώσματα· ενώ χείμαρρος τρυφής, από τον οποίο ποτίζονται όσοι έχουν ελπίσει στη σκέπη των πτερύγων του, είναι ο ποταμός μέσα στην Εκκλησία του Θεού, για τον οποίο έχει λεχθεί: «Τα ορμήματα του ποταμού ευφραίνουν την πόλη του Θεού»· και, «Ο ποταμός του Θεού γέμισε από νερά». Χείμαρρος δε τρυφής είναι ο Χριστός εξαιτίας του πρόσκαιρου της φανέρωσής του ανάμεσα στους ανθρώπους. «Διότι σε σένα βρίσκεται η πηγή της ζωής». Έχουμε δε γνωρίσει ότι ο Χριστός είναι ζωή από την ευαγγελική διδασκαλία, μέσα από την οποία ο ίδιος ο Σωτήρας διδάσκει λέγοντας: «Εγώ είμαι το φως και η αλήθεια και η ζωή». Αλλά και το εξής: «Ό,τι έγινε, σε αυτόν ήταν ζωή, και η ζωή ήταν το φως των ανθρώπων».

Έχοντας πει αυτά προς τη νύμφη, ο Λόγος παραθέτει στους πλησίον του τα μυστήρια του Ευαγγελίου λέγοντας: «Φάγετε, οι πλησίον μου, και πίετε και μεθύσθητε, αδελφοί μου»· διότι σε εκείνον που κατανοεί τις μυστικές φωνές του Ευαγγελίου, δεν θα φανεί καμία διαφορά των όσων λέγονται εδώ σε σχέση με τη μυσταγωγία που γινόταν εκεί προς τους μαθητές· διότι με τον ίδιο τρόπο, τόσο εκεί όσο και εδώ, ο Λόγος λέει το «Φάγετε» και το «Πίετε». Η προτροπή, όμως, προς τη μέθη, την οποία κάνει εδώ ο Λόγος προς τους αδελφούς, ίσως φανεί στους πολλούς ότι περιέχει κάτι περισσότερο από το Ευαγγέλιο. Εάν, όμως, κάποιος εξετάσει τα πράγματα με ακρίβεια, θα διαπιστωθεί ότι και αυτό είναι σύμφωνο με τα ευαγγελικά διδάγματα· διότι αυτό που εδώ προέτρεψε με τον λόγο στους φίλους του, αυτό έπραξε εκεί με τα έργα, επειδή κάθε μέθη συνηθίζει να προκαλεί έκσταση της διανοίας σε όσους κυριεύονται από τον οίνο. Επομένως, ό,τι προτρέπεται εδώ, αυτό μέσω εκείνης της θείας βρώσεως και πόσεως και τότε πραγματοποιήθηκε και πάντοτε πραγματοποιείται, καθώς μαζί με τη βρώση και την πόση συνεισέρχεται η μεταβολή και η έκσταση από τα χειρότερα προς τα βελτίω. Έτσι μεθούν, όπως λέει η προφητεία, εκείνοι που πίνουν την πιότητα του οίκου του Θεού και ποτίζονται από τον χείμαρρο της τρυφής.

Επειδή λοιπόν η ποικιλία της αρετής είναι άπειρη και το κάλλος της απερίγραπτο, έχοντας λάβει την αρχή τους από την πολυποίκιλη σοφία του Θεού, για τον λόγο αυτό έχει γραφτεί ότι ο Θεός φύτεψε παράδεισο όχι «κατά ανατολήν», αλλά «κατά ανατολάς». Διότι καθένα από τα φυτά που φυτεύτηκαν από τον Κύριο άστραφτε, στολισμένο με το δικό του φως αρετής. Εκεί βρίσκονται «τα ορμητικά νερά του ποταμού που ευφραίνει την πόλη του Θεού». Αλλού πάλι ονομάζεται «χείμαρρος τρυφής», ο οποίος τρέφει και αυξάνει τα κάλλη εκείνων των νοητών φυτών, και ο οποίος στη συνέχεια της προκείμενης Γραφής αναφέρεται ως «ποταμός που πορεύεται από την Εδέμ για να ποτίζει τον παράδεισο».

Εντρύφησε στον Κύριο, και θα σου δώσει τα αιτήματα της καρδιάς σου. Επειδή, λοιπόν, το κάλλος της αρετής είναι άπειρο, έχοντας την αρχή του στην πολυποίκιλη σοφία του Θεού, για τον λόγο αυτό έχει γραφτεί ότι ο Θεός φύτεψε παράδεισο όχι «κατά ανατολήν», αλλά «κατά ανατολάς». Διότι καθένα από τα φυτά που φυτεύτηκαν από τον Κύριο άστραφτε, στολισμένο με το δικό του φως. Εκεί βρίσκονται τα ορμητικά νερά του ποταμού που ευφραίνει την πόλη του Θεού· αλλού ονομάζεται χείμαρρος τρυφής, ο οποίος τρέφει και αυξάνει τα ουράνια κάλλη των φυτών, και ο οποίος στη συνέχεια ονομάζεται ποταμός που εξέρχεται από την Εδέμ για να ποτίζει τον παράδεισο.

Ας σημειωθεί πάνω μας το φως που άστραψε στο Θαβώρ από το πρόσωπό σου. Ας μεταμορφωθεί ο νους μας μέσα στο φως της δόξας σου. Ας μεθύσουμε στην πηγή της αγάπης σου, από τον πλούτο της οποίας θα μεθύσουν οι άγιοι στον οίκο σου στο μέλλον. Ας σκεπαστούμε με τη φωτεινή νεφέλη των πτερύγων σου. Ας φωτιστούμε με την έλλαμψη των ενεργειών σου, αλλά ας μην καταβαρυνθούμε από το φως εξαιτίας της αναξιότητάς μας.

Κύριε, στον ουρανό: Στο δεσποτικό σώμα, στο οποίο κατοίκησε η θεότητα όπως στον ουρανό, ή και αυτό το ίδιο το σώμα το κατέστησε ουράνιο το έλεος του Θεού, καθώς δι' αυτού ελέησε το γένος των ανθρώπων. Και έως των νεφελών: Δηλαδή των αποστόλων· διότι οι απόστολοι παντού στις θείες Γραφές νοούνται ως νεφέλες. Σε αυτούς, λοιπόν, πολιτεύθηκε η όντως αλήθεια. Και η δικαιοσύνη: Διότι η δικαιοσύνη του Θεού είναι αμετάβλητη και αμετακίνητη, όπως τα αμετακίνητα όρη· αυτά δε είναι οι προφήτες, των οποίων τα λόγια υπερυψώθηκαν και μεγαλύνθηκαν. Και τα κρίματά σου: Κρίματα του Θεού είναι ο νόμος της χάριτος και οι λόγοι των Ευαγγελίων. Είναι δε άβυσσος, επειδή το μυστήριο της θείας οικονομίας είναι ανεξιχνίαστο. Ανθρώπους: Δηλαδή όχι μόνο οι άνθρωποι, αλλά και τα κτήνη αγαλλίασαν με την έλευση του Χριστού. Γενικότερα δε, άνθρωποι είναι οι Ιουδαίοι, που διδάσκονται τον νόμο, ενώ κτήνη είναι τα έθνη· αμφότεροι όμως σώθηκαν με την παρουσία του Χριστού. Πόσο επλήθυνας: Διότι σε όλους άνοιξε τη θύρα της μετανοίας, για να ελεήσει τους πάντες. Οι δε υιοί: Πάντοτε όλο το γένος των ανθρώπων, ελπίζοντας στη σκέπη της ενανθρωπήσεως του Λόγου και Θεού, σώζονται· διότι πτέρυγες του Θεού είναι η δεσποτική σάρκα. Θα μεθύσουν: Οι πιστοί μέσα στην Εκκλησία θα ευφρανθούν, αρδευόμενοι από το δεσποτικό αίμα.

«και τον χειμάρρουν» (και τον χείμαρρο): Χείμαρρο ονομάζει αυτόν που έρευσε με μεγάλη ορμή από τη δεσποτική πλευρά. «ότι παρά σοί» (διότι κοντά σου): Ομοίως αναφέρεται σε εκείνη την πηγή, η οποία ανέβλυσε από την πλευρά ύδωρ ζωής και αίμα. «εν τω φωτί» (στο φως): Διότι, όταν από το μνήμα προήλθε το αληθινό φως, τότε κάθε ψυχή των πιστών φωτίστηκε. «παράτεινον» (επέκτεινε): Δηλαδή στους αιώνες των αιώνων παράσχε το έλεός σου σε αυτούς που πιστεύουν σε σένα. «και την δικαιοσύνην» (και τη δικαιοσύνη): Διότι σε όλους, όσοι ελπίζουν στον Κύριο με ευθεία καρδιά, σε αυτούς η δικαιοσύνη του Χριστού παρίσταται ανεξίτηλη. «μη ελθέτω» (ας μην έλθει): Διότι η υπερηφάνεια δεν βρίσκει κατάλυμα κοντά στον Θεό, επειδή εξ ολοκλήρου ο Κύριος είναι ειρήνη. «και χείρ» (και χέρι): Διότι δεν μπόρεσαν τα χέρια [και τα πόδια] των Ιουδαίων να κλονίσουν [ή να παρασαλεύσουν] τη βουλή του Λόγου και Θεού. «εκεί έπεσον» (εκεί έπεσαν): Εκεί. Πού; Στον Χριστό, πάνω στον οποίο οι Ιουδαίοι προσέκρουσαν και συντρίφθηκαν. «εξώσθησαν» (εκδιώχθηκαν): Διότι οι Ιουδαίοι και οι Έλληνες απομακρύνθηκαν από τη δόξα του Θεού και δεν μπορούν πλέον να γίνουν δεκτοί εξαιτίας της απιστίας τους.

ΨΑΛΜΟΣ ΛΕʹ. «Λέγει ο παράνομος να αμαρτάνει». Ο ψαλμός δεν εννοεί απλώς τον παράνομο, αλλά τον υποκριτή και δόλιο, αυτόν που έχει πολύ βούρκο παρανομίας στην ψυχή του, και γι' αυτό λέγει μέσα του έχοντας σκοπό να αμαρτάνει. Και γιατί λέει «μέσα του»; Επειδή συλλογίζεται αυτά που φοβάται ή ντρέπεται να πει φανερά. «Θα μεθύσουν από την παχύτητα του οίκου». Οίκος του Θεού είναι το σώμα Του, παχύτητα το αίμα και το νερό που χύθηκε από την πλευρά Του, από τα οποία όλοι εμείς οι πιστοί μεθύσαμε με σωτήρια μέθη. Διότι χείμαρρος τρυφής είναι τα πάθη του Χριστού. Χείμαρρος βέβαια, επειδή συνέβησαν στην ακμή του χειμώνα της δικής μας αμαρτίας, όταν κάθε αρετή, και μάλιστα η αγάπη προς τον Θεό, είχε ψυχρανθεί και νεκρωθεί. Ώστε ο προφήτης Ζαχαρίας να λέει για την ημέρα του σταυρού: Εκείνη την ημέρα δεν θα υπάρχει φως· ψύχος και παγετός θα υπάρχει· ημέρα μεγάλη είναι.

Και δικαιολογημένα ονομαζόταν της τρυφής. Διότι ο Χριστός εύρισκε μεγάλη αγαλλίαση στα πάθη που υπέμεινε για εμάς, περιγελώντας τον διάβολο και χαιρόμενος για τη σωτηρία των ανθρώπων. Με αυτόν τον χείμαρρο της τρυφής μάς ποτίζει μυστικά. Διότι το πάθος του Δεσπότη έχει γίνει μαρτύριο για τους δούλους.

Επειδή δε οι προαναφερθέντες προφήτες παραθέτουν τράπεζα στις λογικές ψυχές και, όπως ακριβώς οι μήνες του έτους τρέφουν διαδοχικά τα ανθρώπινα σώματα, έτσι και αυτοί διαδοχικά, ή μάλλον από κοινού, τρέφουν κατά τις εορτές αλλά και πάντοτε τις ψυχές των πιστών, και μεθούν τους χριστιανούς με τις θεϊκές διδασκαλίες, όπως λέει κάπου ένας από αυτούς: «Θα μεθύσουν από την αφθονία του οίκου σου». Ελάτε να ακούσουμε, όλοι όσοι αγαπάτε τη βασιλεία του Κυρίου, και θα μας διηγηθούν τι μας προφητεύει για αυτήν ο μέγας Ζαχαρίας, ο ένδοξος ανάμεσα στους προφήτες.

Δʹ. Η λέξη μέθη, αγαπητέ, δεν χρησιμοποιείται παντού στην Αγία Γραφή με αυτή την έννοια, αλλά δηλώνει και τον χορτασμό. Αυτό, λοιπόν, θα μπορούσε να πει κάποιος για τον δίκαιο τούτο, ότι δηλαδή δεν έπεσε στη μέθη εξαιτίας της ακρασίας, αλλά ο χορτασμός το προκάλεσε αυτό σε αυτόν. Διότι άκουσε τον Δαβίδ που λέει: «Θα μεθύσουν από την αφθονία του οίκου σου», αντί να πει «θα χορτάσουν». Εξάλλου, εκείνοι που παραδίδουν τον εαυτό τους στη μέθη ποτέ δεν αισθάνονται κόρο, αλλά όσο άκρατο οίνο κι αν ρίξουν μέσα τους, τόσο περισσότερο καταφλέγονται από τη δίψα, και η πόση γίνεται πάντοτε προσάναμμα της δίψας· και η μεν ηδονή έχει πλέον σκοτιστεί, ενώ η δίψα, έχοντας γίνει ακατάπαυστη, οδηγεί στον ίδιο τον γκρεμό της μέθης εκείνους που έχουν γίνει αιχμάλωτοί της. «Και φύτεψε», λέει, «αμπελώνα, και ήπιε από τον οίνο, και μέθυσε, και γυμνώθηκε μέσα στον οίκο του». Παρατήρησε ότι δεν το παθαίνει αυτό κάπου έξω, αλλά μέσα στον οίκο του. Διότι γι' αυτό ακριβώς επισήμανε η θεία Γραφή ότι συνέβη «μέσα στον οίκο του», προκειμένου από όσα ακολουθούν να δεις το μέγεθος της πονηρίας εκείνου που διαπόμπευσε τη γύμνια. «Και είδε», λέει, «ο Χαμ, ο πατέρας του Χαναάν, τη γύμνια του πατέρα τους, και βγαίνοντας έξω, το ανήγγειλε στους δύο αδελφούς του».

Άλλος κανόνας, του οποίου η ακροστιχίδα είναι: Την των νόσων λύτειραν αινώ παρθένον, Μάρκος. Ήχος γ'. Ωδή πρώτη. Ο τα ύδατα πάλαι. Ο χείμαρρος της τρυφής, το ζων και αναβλύζον ύδωρ, εσύ που αενάως προχέεις, Ιησού, πότισε τον ψυχρανθέντα νου μου, ώστε να βλαστήσει εύοσμα άνθη ύμνων, μελωδίες ευάρεστες στην ένδοξη μητέρα σου.

«Η δικαιοσύνη σου είναι σαν τα όρη του Θεού» πάρα πολύ μεγάλη, «τα κρίματά σου», δηλαδή οι σωτηριώδεις κρίσεις του ελέους σου, είναι «άβυσσος πολλή» και απύθμενη, δια της οποίας «ανθρώπους και κτήνη θα σώσεις, Κύριε». Τους μεν ανθρώπους θα τους σώσεις οδηγώντας στην αιώνια ζωή όσους είναι άξιοι για τη ζωή, τα δε κτήνη θα τα σώσεις από τους κινδύνους, επειδή είναι χρήσιμα στους ανθρώπους. «Πόσο πλήθυνες το έλεός σου, Θεέ», σώζοντας ανθρώπους και κτήνη· «και οι υιοί των ανθρώπων», των πραγματικών ανθρώπων, «θα ελπίσουν στη σκέπη των πτερύγων σου. Θα μεθύσουν από την αφθονία του οίκου σου, και θα τους ποτίσεις από τον χείμαρρο της τρυφής σου». Σε αυτή τη μέθη και στον χείμαρρο συμμετείχε ο χορός των προφητών και των αποστόλων και κάθε ανόθευτος δάσκαλος της Εκκλησίας. «Διότι σε εσένα βρίσκεται η πηγή της ζωής» που ποτίζει τα πλήθη των πιστών· και μας φωτίζει δια του βαπτίσματος, δια του οποίου «και μέσα στο φως σου θα δούμε φως», το φως της πίστεως στον τρισάγιο Θεό.

Χαίρε, άμπελε αφθονίας και κλήμα πολύκαρπο, το οποίο ο Πατέρας φύτεψε και το Πνεύμα πότισε, ο δε Υιός καλλιέργησε και με υψηλό κήρυγμα συγκαλεί τα πλήθη των πιστών, αναμειγνύοντας «στον κρατήρα τον δικό του οίνο» και διδάσκοντας τους πάντες: «Εγκαταλείψτε την αφροσύνη, και θα ζήσετε, και αποκτήστε σύνεση, για να ζήσετε, και πιείτε τον οίνο που σας κέρασα», και μεθύστε «από την αφθονία του οίκου» μου.

Ήρθε ως τράπεζα που έχει μέσα της τον άρτο της ζωής, από τον οποίο όσοι φάνε επάξια θα ζήσουν στον αιώνα. Ήρθε ως άμπελος που βαστάζει το σταφύλι, για να ποτίσει τους πιστούς με νέο κρασί και να τους μεθύσει «από την αφθονία του οίκου» του. Ήρθε ως άρμα για τον Λόγο που επιβαίνει σε αυτό, ώστε να απαλλάξει τους λογικούς ανθρώπους από την αλογία, ως Λόγος και Θεός. Ήρθε ως άσπιλη δαμάλα και υπεράμωμη αμνάδα, φέροντας τον αμνό που σηκώνει «την αμαρτία του κόσμου», και «τον σιτευτό μόσχο» που θυσιάστηκε για τον άσωτο υιό, δηλαδή τον λαό, ο οποίος είχε νεκρωθεί από την ασωτία και είχε χαθεί μέσα στην ακαθαρσία, και βρέθηκε ξανά με τη μετάνοια και την επιστροφή.

{ "chunk_id": "", "translation": "Ας νηστέψουμε, για να τρυφήσουμε· ας μην τρυφήσουμε άκαιρα και πεινάσουμε πραγματικά· ας μη θρέψουμε τις καρδιές μας όπως «σε ημέρα σφαγής» κατά τη θεία Γραφή· ας μη ζήσουμε σπάταλα ως προς τη σάρκα και καταστρέψουμε την ψυχή. Ας ταπεινώσουμε μάλλον τους εαυτούς μας «με νηστεία και κλαυθμό και κοπετό» και ας διαρρήξουμε «τις καρδιές μας και όχι τα ιμάτιά μας», όπως είπε ο Ιωήλ, και όταν παρενοχλούμαστε από ακάθαρτους λογισμούς που μας παρασύρουν σε άτοπες πράξεις, ας ταπεινώσουμε την ψυχή μέσω της νηστείας κατά τον θείο Δαβίδ και ας προσέχουμε τον εαυτό μας, μήπως «βαρύνουν οι καρδιές μας από την κραιπάλη και τη μέθη», λέγει ο Κύριος. Υπάρχει όμως και μέθη χωρίς κρασί, η μία αγαθή όπως το «θα μεθύσουν από την αφθονία του οίκου σου», η άλλη δε πονηρή, στην οποία υπάρχει ασωτία. Διότι χαρακτηριστικό των άλογων ζώων είναι να βόσκουν διαρκώς, να είναι άπληστα και να μη γνωρίζουν ούτε νηστεία ούτε εγκράτεια, πράγμα που παθαίνουν και μερικοί από τους δικούς μας νεότερους μοναχούς· όσοι στο αρτοποιείο, όσοι στο μαγειρείο, όσοι στο κελάρι, όσοι στον κήπο και όσοι στην τράπεζα έτυχε ως νέοι να διακονούν, επειδή βρίσκουν πρόχειρα τα φαγητά, δεν θέλουν ούτε να ακούσουν ίχνος για νηστεία, και το να περιμένουν την ώρα της λειτουργίας και να λάβουν ευλογία και να ευλογηθούν και ύστερα έτσι να φάνε νηστικοί, ούτε καν τους περνά από τον νου [***" }