Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 41:3

Έχει συνταχθεί από την Εκκλησία του Χριστού και έχει ανατεθεί στην Τριάδα. Διότι το «Άγιος» που αναφωνείται τρεις φορές προέρχεται από τους αγγέλους, ενώ το «Θεός και ισχυρός και αθάνατος» από τον μακάριο Δαβίδ, στο σημείο όπου λέει: «Δίψασε η ψυχή μου για τον Θεό τον ισχυρό τον ζώντα». Το να παραληφθούν όμως και να συντεθούν αυτά με εκείνα, και να προστεθεί η ικεσία, εννοώ δηλαδή το «Ελέησον ημάς», είναι έργο της Εκκλησίας εκείνων που γνωρίζουν και κηρύττουν την Τριάδα ως έναν Θεό, ώστε να αποδειχθεί αφενός η συμφωνία της Παλαιάς με την Καινή Διαθήκη, και αφετέρου το ότι οι άγγελοι και οι άνθρωποι έγιναν μία Εκκλησία και ένας χορός, μέσω της επιφάνειας του Χριστού, του υπερουράνιου και επίγειου. Γι' αυτόν τον λόγο, μετά την ανάδειξη και την είσοδο του Ευαγγελίου, ψάλλουμε αυτόν τον ύμνο, σχεδόν αναφωνώντας ότι Αυτός που επιδήμησε μας έστησε μαζί με τους αγγέλους και μας ενέταξε σε εκείνον τον χορό.

Λέει δε ότι δεν κατέληξε από μόνος του σε αυτή την έννοια, αλλά κάποιος προερχόμενος από τους Ιουδαίους, ο οποίος είχε κατηχηθεί στον λόγο της αλήθειας και είχε λάβει από την εκκλησία το αξίωμα να κατηχεί άλλους, όντας σοφός κατά τα άλλα και με λαμπρό βίο, εκείνος τον καθοδήγησε στην προκείμενη διδασκαλία, αναλύοντάς του τα στοιχεία από τα οποία συντέθηκε η ιερολογία. Αναφέρει, λοιπόν, ότι τον δίδαξε πως το μελώδημα συντέθηκε από τη χερουβική υμνολογία και από τον μα΄ ψαλμό των ιεροψαλτών· διότι στον ψαλμό υμνείται ο Θεός ο ισχυρός, ο ζων, και το μεν «ζων» μετατράπηκε στο ισοδύναμό του «αθάνατος», ενώ το «ισχυρός» διατηρήθηκε αυτολεξεί, και έτσι συνυφάνθηκε το ιερό μελώδημα. Ωστόσο, το «Θεός» και το «άγιος» αποδόθηκαν σε αντιδιαστολή προς τα ειδωλολατρικά σεβάσματα, τα οποία είναι γήινα, έργα ανθρώπινων χεριών και αληθινά βδελύγματα, το δε «ισχυρός» σε αντιδιαστολή προς το άφωνο, ακίνητο και ασθενές εκείνων, και το «αθάνατος» σε αντιδιαστολή προς το άπνουν, το ανενεργό και το μη μετέχον καθόλου σε ζωή στοιχείο τους.

Το «Άγιος ισχυρός» το αποδίδουν στην ιδιότητα της υποστάσεως του Υιού και Λόγου, ενώ το «Άγιος αθάνατος» το αφιερώνουν στο ομοούσιο και ζωοποιό Πνεύμα. Αρμόζουν βέβαια αυτά και σε καθεμία υπόσταση χωριστά, διότι καθεμία από αυτές είναι και άγια και ισχυρή και αθάνατη. Διότι η φύση και η ουσία στα τρία πρόσωπα είναι μία, και κοινό όνομα είναι η θεότητα. Τις φράσεις όμως αυτού του Τρισαγίου ύμνου τις αναφώνησε προφητικά με συντομία ο Δαβίδ: «Δίψασε», λέγει, «η ψυχή μου για τον Θεό τον ισχυρό, τον ζωντανό» και αλλού: «Με τον λόγο του Κυρίου στερεώθηκαν οι ουρανοί, και με το Πνεύμα του στόματός του όλη η δύναμή τους» και σε άλλο σημείο: «Στο φως σου θα δούμε φως». Ο δε σεραφικός ύμνος που εκφωνήθηκε από τον Ησαΐα, ο οποίος συνάγει τα τρία «άγιος» σε μία κυριότητα, τι διαφορά έχει από το Τρισάγιο που ψάλλεται από εμάς;