Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 44:10

Πες και τα μυστήριά του: Ετοίμασας μπροστά μου τράπεζα απέναντι σε εκείνους που με θλίβουν. Πες και για το ποτήριό του: Το ποτήριό σου με μεθάει σαν να είναι το άριστο. Πες και για την απόρριψη των Ιουδαίων: Δεν θα δεχθώ από τον οίκο σου μόσχους, ούτε από τα ποίμνιά σου τράγους. Λέγε και τις λοιδορίες από τους Ιουδαίους: Ήλπισε στον Κύριο, ας τον γλιτώσει, ας τον σώσει, αφού τον θέλει. Πες και για τη σωτηρία των εθνών: Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου. Πες και για τον τάφο του: Διότι δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη, ούτε θα επιτρέψεις στον όσιό σου να δει τη φθορά. Πες και για την ανάληψή του στους ουρανούς: Ανέβηκε ο Θεός με αλαλαγμό, ο Κύριος με φωνή σάλπιγγας. Πες και για την εκλογή των αποστόλων: Αντί για τους πατέρες σου γεννήθηκαν σε εσένα υιοί. Πες και για τον χορό των παρθένων: Θα οδηγηθούν στον βασιλιά παρθένες οπίσω του. Πες και για την κλήση της Εκκλησίας: Στάθηκε η βασίλισσα στα δεξιά σου, ντυμένη με ολόχρυσο ένδυμα και ποικιλόχρωμα στολισμένη. Πες και για την καθέδρα στα δεξιά του Θεού: Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου: Κάθισε στα δεξιά μου, μέχρι να θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου. Ω Δαβίδ, ενώ εξήγγειλες όλη την προφητεία, γιατί αναφωνείς: Καρδιά καθαρή κτίσε μέσα μου, Θεέ, και πνεύμα ευθύ ανανέωσε στα έγκατά μου;

Αυτήν τη νύμφη μνημονεύει και ο Δαβίδ, λέγοντας: «Παραστάθηκε η βασίλισσα στα δεξιά σου, ντυμένη με ολόχρυσο ιματισμό, στολισμένη με χρυσά κρόσσια». Θέλεις να δεις και τα υποδήματά της;

Ιʹ. Μερικοί, λοιπόν, λένε ότι ο προφήτης υπαινίσσεται τον τάφο μέσα από αυτά, ενώ άλλοι ότι δηλώνει τη διαφορετικότητα του χρίσματος. Διότι το παλαιό χρίσμα δεν συντίθετο από αυτά τα μύρα, αλλά από άλλα. Και για να μάθεις ότι αυτός είναι διαφορετικός τρόπος χρίσματος, μέσω της διαφοράς των υλικών φανέρωσε τη διαφορά της ενέργειας. Η δε φράση, «Από τα ιμάτιά σου», δείχνει ότι και τα ιμάτιά του ήταν γεμάτα από χάρη. Έτσι, άλλωστε, η αιμορροούσα γυναίκα σταμάτησε τους κρουνούς του αίματος, όταν άγγιξε το κράσπεδο. Είτε όμως πρέπει να εκληφθεί το ένα είτε το άλλο, κανένας λόγος δεν το εμποδίζει· διότι και τα δύο είναι αποδεκτά σε εμένα. Όπως, λοιπόν (διότι τίποτα δεν εμποδίζει να λέμε πάλι τα ίδια), όταν ακούς για τόξο και ρομφαία και για όλα τα παρόμοια, δεν τα αντιλαμβάνεσαι με τις αισθήσεις, έτσι, και όταν ακούσεις για σμύρνα και κασσία, να μην τα νοήσεις αισθητώς, αλλά νοερώς. «Από ανάκτορα ελεφάντινα, από τα οποία σε ευφράναν κόρες βασιλέων προς τιμήν σου». Άλλος λέει, «Από ναούς ελεφάντινους, από όπου σε ευφράναν, με το να σε τιμούν». Και άλλος, «Στα ένδοξά σου».

Και αποδεικνύει πάλι ότι το κήρυγμα δεν θα αγγίξει μόνο τους απλούς ανθρώπους, αλλά θα υποτάξει και βασίλεια, και θα του ανεγείρουν πολύτιμους οίκους. Αυτά ήδη τα βλέπουμε να γίνονται πράξη. Διότι ο προφήτης, θέλοντας να δείξει τη δύναμη του κηρύγματος, λέγει πώς κυρίευσε, πώς υπέταξε γυναίκες, άνδρες, απλούς ανθρώπους, πλουσίους, τους ίδιους αυτούς που φορούν τα διαδήματα, και τις συζύγους τους, ώστε παντού να ανεγείρουν ναούς στον Θεό. Έπειτα, εφόσον λοιπόν προχώρησε σε αυτόν τον λόγο, τον αναπτύσσει ευρύτερα, περιγράφοντας τους λάτρεις και τους ικέτες του. Και δείχνοντας πώς υποτάχθηκαν λαοί, πώς άγγιξε την καρδιά τους, πώς επικράτησε των εχθρών, πώς η δεξιά του τον κατηύθυνε επιτυχώς, πώς εμφύτευσε την αλήθεια και την πραότητα και τη δικαιοσύνη· και πάλι χρησιμοποιεί τον λόγο μεταφορικά, περιγράφοντας σαν σε εικόνα την Εκκλησία, και όσα μετά από αυτά είπαν οι απόστολοι, ο μεν λέγοντας: «Σας αρραβώνιασα με έναν άνδρα, για να σας παρουσιάσω στον Χριστό ως αγνή παρθένο»· ο δε: «Εκείνος που έχει τη νύμφη είναι ο νυμφίος»· και ο άλλος: «Η βασιλεία των ουρανών μοιάζει με άνθρωπο βασιλιά, ο οποίος έκανε τους γάμους του υιού του». Αυτά προαναγγέλλει και αυτός, παρουσιάζοντάς την ταυτόχρονα ως νύμφη και βασίλισσα· γι' αυτό λέγει: «Παρέστη η βασίλισσα εκ δεξιών σου». Άλλος ερμηνευτής λέγει: «Εστηλώθη», δηλαδή στάθηκε σταθερά, στάθηκε ακλόνητα, όπως ακριβώς λέγει αλλού ο Χριστός, ότι «πύλες του Άδου δεν θα υπερισχύσουν αυτής».

Περιβεβλημένη με ολόχρυσο ένδυμα, πολυποίκιλα στολισμένη. Κάποιος άλλος αναφέρει: Με χρυσό διάδημα από το Σουφείρ. Όπως ακριβώς στην περίπτωση του βασιλιά δεν εννοούμε κυριολεκτικά τόξα και βέλη, έτσι και στην περίπτωση της νύμφης να μην εννοείς υλικά ενδύματα· αντίθετα, μέσα από τα αισθητά να εκλαμβάνεις θεοπρεπή νοήματα.

Διότι λέγει, «όσοι βαπτισθήκατε στον Χριστό, ενδυθήκατε τον Χριστό». Επειδή πριν από αυτό ήταν γυμνή και σε κατάσταση αισχύνης, εκτεθειμένη σε όλους τους περαστικούς του δρόμου· από τότε όμως που φόρεσε αυτό το ένδυμα, ανυψώθηκε σε εκείνο το ύψος και αξιώθηκε της στάσεως εκ δεξιών. Ορθώς δε το ονομάζει και ποικιλόχρωμο. Διότι το ένδυμα δεν είναι μονοειδές. Επειδή η σωτηρία δεν προέρχεται μόνο από τη χάρη, αλλά υπάρχει ανάγκη και πίστεως, και μετά την πίστη και αρετής. Αλλά τώρα ο λόγος δεν γίνεται για υλικά ενδύματα. Διότι δεν θα επεδείκνυε το Άγιο Πνεύμα τόσο μεγάλη σπουδή, ώστε να περιγράφει τα χρυσά ενδύματα μιας γυναίκας.

Αυτό το ένδυμα βλέποντας από ψηλά με προφητικά μάτια ο Δαβίδ, φώναζε και έλεγε: «Παρέστη η βασίλισσα εκ δεξιών σου». Βασίλισσα έγινε ξαφνικά η φτωχή και απορριμμένη και στάθηκε δίπλα στον βασιλιά, και όπως ακριβώς τον νυμφίο και τη νύμφη που στέκονται στον ιερό νυμφώνα, έτσι παρουσιάζει την Εκκλησία και τον Χριστό ο προφήτης: «με διάχρυσο ιματισμό περιβεβλημένη, περίτεχνα στολισμένη». Ιδού, σου μίλησε και για το ένδυμα· έπειτα, για να μην ξεπέσεις στα αισθητά ακούγοντας για χρυσό, ανυψώνει τη διάνοιά σου και την παραπέμπει στη θεωρία των νοητών πραγμάτων, προσθέτοντας και λέγοντας: «Όλη η δόξα της θυγατέρας του βασιλέως βρίσκεται στο εσωτερικό της». Θέλεις να δεις και τα υποδήματά της; Ούτε και αυτά είναι ραμμένα από αισθητή ύλη, ούτε είναι φτιαγμένα από κοινά δέρματα, αλλά από το ευαγγέλιο και την ειρήνη· διότι λέει: «να υποδηθείτε στα πόδια σας την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης». Θέλεις να σου δείξω και την όψη της ίδιας της νύμφης, που αστράφτει και έχει απερίγραπτη ομορφιά, ενώ γύρω της υπάρχει μεγάλο πλήθος αγγέλων και αρχαγγέλων; Εντούτοις, ας κρατηθούμε από το χέρι του νυμφαγωγού Παύλου, ο οποίος, διασχίζοντας το πλήθος, θα μπορέσει να μας οδηγήσει μέσα σε αυτήν. Τι λέει λοιπόν αυτός; «Οι άνδρες να αγαπάτε τις γυναίκες σας, όπως και ο Χριστός αγάπησε την Εκκλησία και παρέδωσε τον εαυτό του για χάρη της, για να την αγιάσει, αφού την καθάρισε με το λουτρό του νερού μέσω του λόγου».

Χαίρε, η μόνη βασίλισσα μεταξύ των βασιλισσών, θυγατέρα μεν βασιλέων, Μητέρα δε του παμβασιλέως Χριστού, και ισχύς των φιλοσεβών βασιλέων. Χαίρε, η μόνη βασίλισσα μεταξύ των βασιλισσών, περιβεβλημένη με ολόχρυσο ιματισμό και στολισμένη, όπως ακριβώς αναφώνησε ο μέγας ψαλμωδός Δαβίδ. Χαίρε, η μόνη ευλογημένη μεταξύ των γυναικών, εσύ που ανόρθωσες το σφάλμα της προμήτορος Εύας.

Αγάπησας τη δικαιοσύνη και μίσησας την ανομία· γι' αυτό σε έχρισε ο Θεός σου με έλαιο αγαλλιάσεως περισσότερο από τους μετόχους σου. Σμύρνα και στακτή και κασσία αναδίδουν τα ιμάτιά σου, από ελεφάντινα παλάτια, από τα οποία σε εύφραναν. Θυγατέρες βασιλέων παρίστανται προς τιμήν σου· στάθηκε η βασίλισσα στα δεξιά σου, ντυμένη με ιματισμό ολόχρυσο, πολυποίκιλτο. Άκουσε, θυγατέρα, και δες και γείρε το αυτί σου, και ξέχασε τον λαό σου και τον οίκο του πατέρα σου· και θα επιθυμήσει ο βασιλιάς την ομορφιά σου, διότι αυτός είναι ο Κύριός σου, και θα τον προσκυνήσουν. Και η θυγατέρα της Τύρου θα έρθει με δώρα· το πρόσωπό σου θα ικετεύσουν οι πλούσιοι του λαού. Όλη η δόξα της θυγατέρας του βασιλιά είναι εσωτερική, ντυμένη με χρυσά κρόσσια, πολυποίκιλτη. Θα οδηγηθούν στον βασιλιά παρθένες πίσω από αυτήν· οι φίλες της θα οδηγηθούν σε εσένα. Θα οδηγηθούν με ευφροσύνη και αγαλλίαση, θα εισαχθούν στον ναό του βασιλιά. Αντί για τους πατέρες σου γεννήθηκαν οι υιοί σου· θα τους καταστήσεις άρχοντες σε όλη τη γη. Θα μνημονεύω το όνομά σου σε κάθε γενεά και γενεά· γι' αυτό οι λαοί θα σε δοξολογούν εις τον αιώνα και εις τον αιώνα του αιώνος.

Σμύρνα και στακτή και κασσία αναδύουν τα ιμάτιά σου, από ελεφάντινα παλάτια, με τα οποία σε εύφραναν. Θυγατέρες βασιλέων βρίσκονται ανάμεσα στις τιμώμενες από σένα· παραστάθηκε η βασίλισσα εκ δεξιών σου, ντυμένη με ρούχα διάχρυσα, πολύχρωμα στολισμένη. Άκουσε, θυγατέρα, και δες και κλίνε το αυτί σου, και ξέχνα τον λαό σου και τον οίκο του πατέρα σου· και θα επιθυμήσει ο βασιλιάς την ομορφιά σου, διότι αυτός είναι ο Κύριός σου, και θα τον προσκυνήσεις. Ότι, λοιπόν, είναι και προσκυνητός και Θεός και Χριστός, όπως μαρτυρείται από εκείνον που έπραξε αυτά, και αυτά τα λόγια το δηλώνουν ρητά. Και ότι προς αυτούς που πιστεύουν σε αυτόν, επειδή αποτελούν μία ψυχή και μία συναγωγή και μία εκκλησία, ο Λόγος του Θεού απευθύνεται σαν σε θυγατέρα, δηλαδή προς την Εκκλησία που δημιουργήθηκε στο όνομά του και μετέχει στο όνομά του (διότι όλοι ονομαζόμαστε Χριστιανοί), παρομοίως ολοφάνερα αυτά τα λόγια το διακηρύσσουν, διδάσκοντάς μας να ξεχάσουμε και τα παλαιά πατροπαράδοτα έθιμα, αναφέροντας τα εξής: Άκουσε, θυγατέρα, και δες και κλίνε το αυτί σου, και ξέχνα τον λαό σου και τον οίκο του πατέρα σου· και θα επιθυμήσει ο βασιλιάς την ομορφιά σου, διότι αυτός είναι ο Κύριός σου, και θα τον προσκυνήσεις.

Κυριαρχώντας με νεανικό σθένος επί του σαρκικού φρονήματος κατά τη νεότητά σου, πατέρα, ανέδειξες τον εαυτό σου σκεύος αγιότητος και δοχείο της θείας χάριτος, κοσμούμενος με την παρθενία και λάμποντας με την απάθεια. Θ. Στολισμένη με τα ολόχρυσα κάλλη του ενδύματος των αρετών σαν βασίλισσα, Κόρη, παραστάθηκες στον αιώνιο Βασιλιά, Δέσποινα, καθιστώντας ίλεων τον Εύσπλαγχνο με τη μητρική σου παρρησία για εκείνους που με πίστη σε μεγαλύνουν.

Θ. Στολισμένη με τα ολόχρυσα κάλλη του ενδύματος των αρετών σαν βασίλισσα, Κόρη, παραστάθηκες στον αιώνιο Βασιλιά, Δέσποινα, εξιλεώνοντας με μητρική παρρησία τον Εύσπλαγχνο υπέρ εκείνων που σε μεγαλύνουν με πίστη.

Ωδή έβδομη. Εικόνος χρυσής. «Στάθηκε», λέει ο Δαβίδ, «η βασίλισσα στα δεξιά σου, λάμποντας μέσα σε ολόχρυση στολή, ποικιλμένη με τη χάρη», προδιαγράφοντας από παλιά τη δόξα της σεπτής μεταστάσεως της πανάμωμης μητέρας σου, Υιέ και Λόγε του Θεού.

«Θυγατέρες βασιλέων στην τιμή σου». Τιμή και δόξα σε πολλά σημεία η Αγία Γραφή έχει ονομάσει το πάθος του Χριστού. και τώρα το ονομάζει αυτό τιμή, στην οποία παραστάθηκαν «θυγατέρες βασιλέων», δηλαδή η Θεοτόκος και μερικές από τις μυροφόρες γυναίκες, οι οποίες κατάγονταν από βασιλικό γένος, αν και το ρητό εκλαμβάνεται αναγωγικά και για την Εκκλησία. «Παραστάθηκε η βασίλισσα στα δεξιά σου», τόσο στον σταυρό όσο και στον τάφο και στον άρρητο θρόνο σου, «με ιματισμό» αρετών «ολόχρυσο, περιβεβλημένη και στολισμένη» πανένδοξα. Έπειτα, στρέφοντας την προφητεία προς τα παιδικά χρόνια της Θεοτόκου: «Άκουσε», λέει, «θυγατέρα» τους γεννήτορές σου «και δες» την ομορφιά του ναού, «και κλίνε το αυτί σου» προς υπακοή. «και ξέχασε τον λαό σου και τον οίκο του πατέρα σου, και θα επιθυμήσει ο βασιλιάς την ομορφιά σου, διότι αυτός είναι ο Κύριός σου και θα τον προσκυνήσεις», και αυτός θα κατασκηνώσει μέσα σου και δεν θα κλονιστείς. Και η θυγατέρα της αλλοφύλου Τύρου, αφού προσήλθε με δώρα: «Το πρόσωπό σου θα ικετεύσουν οι πλούσιοι του λαού. διότι όλη η δόξα της θυγατέρας του βασιλιά» θησαυρίζεται «εσωτερικά», καθορώμενη με τους νοερούς οφθαλμούς, «ντυμένη με χρυσά κρόσσια», στολισμένη με το θείο Πνεύμα.

Χαίρε, πόλη του Θεού. Χαίρε, αγία Σιών, οίκημα του Θεού. Χαίρε, θεοχώρητε ναέ. Χαίρε, αγία των αγίων. Χαίρε, χρυσό θυμιατήριο. Χαίρε, τράπεζα. Χαίρε, λυχνία. Χαίρε, λαμπάδα του αδύτου φωτός. Χαίρε, λεωφόρε της άνω βασιλείας, την οποία δοξάζουν οι άγγελοι ως ανώτερή τους και ως ιστάμενη εκ δεξιών του Βασιλέως της δόξης, παριστάμενη δουλικώς και ικετεύουσα μητρικώς, διαλάμπουσα δε βασιλικώς, όπως προείπε ο Δαβίδ «με κροσσωτά χρυσά» και «με ιματισμό διάχρυσο περιβεβλημένη και πεποικιλμένη».

Είδατε, ω φίλοι, πώς μετριοπαθώς ο λόγος μιας τρίχρονης θυγατέρας φανέρωσε το φρόνημά της; Είδατε πώς με πραότητα αφουγκράστηκε τα λόγια των γονέων της; Είδατε πώς δεν αρνήθηκε να αποχωριστεί τον πατέρα και τη μητέρα και την περιποίηση των υπηρετριών; Διότι ποιος άλλος είχε ποτέ τέτοια θυγατέρα; Ποιο από τα κορίτσια ή τα αγόρια είχε ποτέ τόση σύνεση; Και το μεν κάλλος της, το νοητό συνάμα και το αισθητό, το φανέρωσε ο Δαβίδ, βλέποντάς την ως βασίλισσα στολισμένη να στέκεται εκ δεξιών του βασιλέως της δόξης, «ενδεδυμένη με χρυσά κρόσσια, ποικιλοστόλιστη», τη δε αξιοθαύμαστη σύνεσή της και το πραότατο φρόνημά της η ίδια μέσα από τα λόγια της τα φανέρωσε ολοκάθαρα σε όσους το επιθυμούν.

Και ξέχασε τον λαό σου και τον οίκο του πατέρα σου, και δες την εξαιρετική ομορφιά και τη θαυμαστή ευπρέπεια του ναού, που είναι εικόνα του ουρανού και της σκηνής που είχε στηθεί παλαιότερα στη Σιλωάμ. Και διαμένοντας μέσα σε αυτόν τον ναό σαν θεία και αγνή περιστερά, ξέχασε τον λαό σου και τον οίκο του πατέρα σου, και θα επιθυμήσει ο βασιλιάς την ομορφιά σου, —και αφού κλίνει τους ουρανούς, σαν βροχή πάνω στο δέρας, ήσυχα και ατάραχα, διαφεύγοντας την προσοχή ακόμη και των άνω δυνάμεων, θα κατέλθει και θα κατασκηνώσει μέσα σου, διότι αυτός είναι ο Κύριός σου, και εσύ ως μητέρα και δούλη θα τον προσκυνήσεις. Το πρόσωπό σου θα ικετεύσουν οι πλούσιοι του λαού, και ως πανένδοξη βασίλισσα και πανάμωμη μητέρα, ο βασιλιάς των πάντων θα σε παραστήσει στα δεξιά του πολυποίκιλτα στολισμένη, δοξασμένη με τον ολόχρυσο ιματισμό των αρετών, και τα εξής.

Βλέποντάς τον από πριν, έλεγε: «Το όνομά σου είναι μύρο που ξεχύνεται· γι' αυτό σε αγάπησαν οι νεάνιδες», αυτή που στάθηκε στα δεξιά του βασιλιά, ντυμένη με κροσσωτά ενδύματα, στολισμένη με χρυσάφι, αυτή που δεν έχει πάνω της τίποτα το σκοτεινό, «κάποτε μαυρισμένη, τώρα όμως ωραία και λευκασμένη», ώστε, όταν βρεθούμε μέσα σε σένα, να ανακουφιστούμε από τα στυγερά πράγματα των αιρέσεων που περάσαμε προηγουμένως. Και μετά από λίγο λέει πάλι: Αλλά θα αρχίσω να διηγούμαι τα θαυμαστά για αυτήν την αγία πόλη του Θεού. Διότι όσα ένδοξα ειπώθηκαν για αυτήν, όπως λέει ο προφήτης: «Ένδοξα πράγματα ειπώθηκαν για σένα, πόλη του Θεού», είναι για όλους μεν τους ανθρώπους ανέφικτα, για τους απίστους ξένα, ενώ για τους πιστούς και αληθινούς ανθρώπους εν μέρει αποκτήσιμα· με την υπόσχεση δε της τελείωσης ότι θα παρασχεθούν από τον Δεσπότη τους, στη βασιλεία των ουρανών, όπου αυτή η αγία παρθένος και κληρονόμος, μαζί με τον δικό της νυμφίο, έλαβε στον ουρανό τον κλήρο και την κληρονομιά.

Και αφού φέρεις εις πέρας τις υποθέσεις με τους αποστάτες και τους Σκύθες που βρίσκονται απέναντί τους, σύμφωνα με τη βούληση της καρδιάς σου που βρίσκεται στα χέρια του Θεού, βασιλικότατε, είθε να επιστρέψεις, ως δικός μας ηγέτης του λαού, όπως παλαιότερα ο Μωυσής, ολότελα θεοειδής, από τα στενά του Αίμου σαν από ένα άλλο Σινά, έχοντας λαξεύσει τις ψυχές των βαρβάρων ώστε να γίνουν εύπλαστες, με το φοβερό σου δόρυ ως σμίλη, και έχοντας χαράξει ξανά σε αυτές τον νόμο της προγενέστερης υποταγής τους, σαν σε άλλες λίθινες πλάκες. Και είθε να σταθεί εκ δεξιών σου νίκη μεγάλη και περιφανής, σαν κάποια άλλη ευδαίμων βασίλισσα, ώστε εμείς αμέσως να λιτανεύσουμε το πρόσωπό της, όχι μόνο οι πλούσιοι του λαού, αλλά πλέον και ο κοινός όχλος και το ετερόκλητο πλήθος, τελώντας από κοινού τον θρίαμβο. Και επιπλέον αυτών, είθε ο θρόνος σου να είναι αιώνιος, και οι ημέρες σου σαν τις ημέρες του ουρανού, και η εξουσία σου πολυχρόνια.

Ωραία είναι, λοιπόν, η νεάνιδα που νυμφεύεσαι, ω βασιλιά, και για όσα ήδη ανέφερε ο λόγος (διότι δεν έχει μόνο ωραία μάτια και χρυσή όψη και μακρύ λαιμό, αυτά δηλαδή που οι Έλληνες απέδιδαν στις δικές τους θεές, αλλά είναι ολόκληρη όμορφη, εξαιρετικά όμορφη, και με το κάλλος της βασιλεύει ανάμεσα σε όλες)· αλλά είναι η ωραιότερη και διότι στάθηκε στα δεξιά σου και επιθύμησες την ομορφιά της, και για τον λόγο αυτόν, αφού έκλινε το αυτί της στα λόγια για τη σύζευξή της με εσένα, όπως ακριβώς ψάλλει ο Δαβίδ για τη θυγατέρα, λησμόνησε τον δικό της λαό και έφυγε μακριά από τον οίκο του πατέρα της.

Και ο Δαβίδ λοιπόν έψαλε για σένα τέτοιο επιθαλάμιο ύμνο, διατρέχοντας τις χορδές της ψαλμικής κιθάρας· ας προσέλθει όμως και ο ίδιος ο Σολομών και από το Άσμα Ασμάτων ας ταιριάξει τα κατάλληλα λόγια: «Ο νυμφίος είναι ωραίος και ξεχωριστός ανάμεσα σε μυριάδες, η κεφαλή του είναι σαν χρυσάφι και κεχριμπάρι, οι βόστρυχοί του σαν ελάτες, οι σιαγόνες του σαν φιάλες, ο λάρυγγάς του γλυκασμός, όλος είναι επιθυμητός». Και για να μην είναι ελλιπή αυτά τα χαροποιά και επιθαλάμια άσματα, ας ψαλούν τα νυμφικά άσματα και στην ίδια τη βασίλισσα και νύμφη. Και ο Δαβίδ πάλι, αφού κουρδίσει το δεκάχορδο ψαλτήριο, ας συνοδεύσει μελωδικά λέγοντας: «Παρέστη η βασίλισσα εκ δεξιών σου, ντυμένη με διάχρυσο ιματισμό, στολισμένη με ποικίλματα», είτε με το ποικίλο και παντοδαπό κόσμημα των αρετών, είτε με την περιβολή της βασιλικής πορφύρας και με το βασιλικό διάδημα, με τα οποία την ενέδυσες, στολίζοντάς την με τα εξαίρετα σύμβολα της βασιλείας, όπως ακριβώς και εσένα προηγουμένως σε εστεφάνωσε με δόξα και τιμή ο Θεός και σου χάρισε το όνομα που είναι πάνω από κάθε όνομα, υποτάσσοντας τα πάντα κάτω από τα πόδια σου.

Έτσι, ισόθεε βασιλιά, μεγαλύνθηκαν τα έργα σου, έτσι τα έπραξες όλα με σοφία, συνδέοντάς τα με την ευσέβεια και συνδυάζοντας μαζί την ανδρεία και τη φρόνηση, έχοντας επιπλέον ως συνεργάτιδα και ικανή βοηθό στους κόπους την πραγματικά ανδρεία ανάμεσα στις γυναίκες, την κυρία μας και βασίλισσα, η οποία όχι μόνο παραστέκεται στα δεξιά σου με το πρέπον γυναικείο σχήμα ντυμένη με χρυσά κρόσσια, στολισμένη δηλαδή με τις θεάρεστες πράξεις και κλίνοντας την ακοή της προς όσα είναι ευάρεστα σε εσένα, αλλά σε πολλές περιπτώσεις, όπως ακριβώς η Αθηνά κατατρόπωσε τους Γίγαντες στη Φλέγρα, έτσι και αυτή υπέταξε και κατανίκησε τους φιλοτάραχους και τους στασιαστές. Και ούτε της διέφυγε κάποια κρυφή και μυστική συνωμοσία πονηρών ανδρών, ούτε, παραμένοντας στους χώρους των ανακτόρων κατά τους καιρούς των εκστρατειών σου και των επιχειρήσεων εναντίον των βαρβάρων, δείχνει ότι η παραμονή της εκεί και η χωρική σας απόσταση είναι ανώφελη για την εξουσία σου, με το να μη σε συνδράμει στα πολεμικά έργα αν και είσαι απών.

Γι' αυτό και η θεοφόρος και αγία σύνοδος εκείνων των μακάριων και ιερών ανδρών επισφράγισε και επικύρωσε, με κοινούς θεσπισμένους όρους, ότι όχι μόνο η εικόνα του Χριστού, όπως αναφέραμε, αλλά βεβαίως και της πανάχραντης και αειπάρθενης Δέσποινάς μας Θεοτόκου και οι ιερές εικόνες όλων των αγίων, πρέπει να τιμώνται και να προσκυνούνται κατ' αναλογία της υπεροχής και της σεβασμιότητας των πρωτοτύπων. Διότι μέσω αυτών αναγόμαστε σε μία ενοποιό και συναγωγό θεωρία, και μέσω αυτής αξιωνόμαστε τη θεία και υπερφυή συνάφεια με το ύψιστο των επιθυμητών. Αφού λοιπόν καθόρισε αυτά ενεργώντας σοφά και θεάρεστα, και αφού απέλασε κάθε αιρετική νόσο και κάθε ακοσμία από το λογικό ποίμνιο, ανέδειξε την Εκκλησία να έχει ανακτήσει τον οικείο της στολισμό και το κάλλος, και, ως νύμφη στολισμένη όχι με χρυσά κρόσσια αλλά με ιερά εικονίσματα, την παρέστησε εκ δεξιών του Νυμφίου Χριστού, προσφέροντας σε όλο το πλήρωμα των πιστών τη δυνατότητα να την αντικρίζει με ιλαρά και χαρούμενα μάτια και να αγάλλεται.

Αυτήν τη νύμφη μνημονεύει και ο Δαβίδ λέγοντας «παρέστη η βασίλισσα εκ δεξιών σου» και τα εξής. Δες τον ιματισμό. Θέλεις όμως να γνωρίσεις και τα υποδήματά της; Ο Παύλος, ο νυμφαγωγός, διδάσκει λέγοντας «έχοντας υποδηθεί τα πόδια με την ετοιμασία του ευαγγελίου της ειρήνης». Θέλεις να δεις και τη ζώνη της, πώς είναι φτιαγμένη από την αλήθεια; «Αφού περιζώσετε», λέει, «τη μέση σας με αλήθεια». Θέλεις να δεις και τα πόδια; Άκουσε τον προφήτη που λέει: «Πόσο ωραία είναι τα πόδια εκείνων που ευαγγελίζονται την ειρήνη, εκείνων που ευαγγελίζονται τα αγαθά».

Την είδαν οι θυγατέρες και την μακαρίζουν, οι βασίλισσες και την εγκωμιάζουν. Ποια είναι αυτή που προβάλλει σαν την αυγή, όμορφη σαν τη σελήνη και εκλεκτή σαν τον ήλιο; Αυτήν λοιπόν τη μεγαλοπρέπεια και τη βασιλική στολή περιέγραφε από παλιά ο θεσπέσιος Δαβίδ στον Δεσπότη και Βασιλιά των όλων, ψάλλοντας: Παραστάθηκε η βασίλισσα στα δεξιά σου, ντυμένη με ολόχρυσο ιματισμό και πολυποίκιλα στολισμένη.

Θα μπορούσε δε κάποιος, με διαφορετικό τρόπο, να πει ότι η νύμφη είναι η αμόλυντη σάρκα του Κυρίου, για χάρη της οποίας εγκατέλειψε τον Πατέρα, κατήλθε εδώ και προσκολλήθηκε σε αυτήν με το να ενανθρωπήσει. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε την ονόμασε μεταφορικά περιστερά, επειδή είναι ζώο ήμερο, ζει κάτω από στέγη και ευαρεστείται με τον τρόπο ζωής των ανθρώπων. Και στον τεσσαρακοστό τέταρτο ψαλμό, η βασίλισσα που παραστέκεται στα δεξιά του Θεού, στολισμένη με τον ολόχρυσο διάκοσμο της αρετής, της οποίας το κάλλος επιθύμησε ο βασιλιάς, είναι η σάρκα, όπως είπα, εκείνη η άχραντη και μακάρια, την οποία ο ίδιος ο Λόγος, αφού την ανέβασε στους ουρανούς, την έστησε στα δεξιά του Πατρός, στολισμένη με ολόχρυσο ένδυμα, πράγμα που συμβολικά σημαίνει τα έργα της αφθαρσίας.

Ζ΄. Πώς πρέπει να συμπληρωθεί ο άνω κόσμος, ποιος είναι αυτός και με ποιον τρόπο θα συμπληρωθεί. Πρέπει δε πρώτα να εξετάσουμε ποιον ονομάζει «κόσμο» ο λόγος, ο οποίος πρέπει να συμπληρωθεί και χωρίς τη συμπλήρωση του οποίου δεν θα έλθει το τέλος, και τι ακριβώς είναι αυτό το τέλος που λέγεται. Σε εμένα φαίνεται ότι στολισμένος κόσμος είναι η Εκκλησία του Χριστού και ολόκληρος ο άνθρωπος, μέσα στον οποίο λέγεται ότι κατοικεί και περιπατεί ο Θεός και ότι, όντας ήλιος της δικαιοσύνης, καταπέμπει λαμπρές τις ακτίνες των χαρισμάτων του. Αυτήν γνωρίζουμε ότι ονομάζεται και σώμα Χριστού και νύμφη, όπως ανακράζει ο Παύλος, ο νυμφαγωγός της: «Σας αρραβώνιασα με έναν άνδρα, για να σας παρουσιάσω στον Χριστό ως αγνή παρθένο», και ο θείος Δαβίδ: «Παραστάθηκε η βασίλισσα στα δεξιά σου, ντυμένη με ολόχρυσο ιματισμό και στολισμένη». Διότι, αν και λένε ότι αυτό έχει λεχθεί μόνο για τη Θεοτόκο, εντούτοις αρμόζει απόλυτα και για την Εκκλησία του Υιού της και Θεού, όπως θα καταδείξουν πιο καθαρά τα επόμενα: «Θα οδηγηθούν, λέει, στον βασιλιά παρθένες ψυχές πίσω από αυτήν· οι ψυχές που είναι κοντά της θα οδηγηθούν σε εσένα· θα οδηγηθούν με ευφροσύνη και αγαλλίαση, θα εισαχθούν στον ναό του βασιλιά». Ποιον, λοιπόν, υποθέτεις ότι είναι αυτός ο ναός; Μήπως θεωρείς ότι ο ναός είναι κάποιος άλλος οίκος, και διαφορετικός από αυτόν ο βασιλιάς; Ασφαλώς όχι.