Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 44:14

Βλέποντάς τον από πριν, έλεγε: «Το όνομά σου είναι μύρο που ξεχύνεται· γι' αυτό σε αγάπησαν οι νεάνιδες», αυτή που στάθηκε στα δεξιά του βασιλιά, ντυμένη με κροσσωτά ενδύματα, στολισμένη με χρυσάφι, αυτή που δεν έχει πάνω της τίποτα το σκοτεινό, «κάποτε μαυρισμένη, τώρα όμως ωραία και λευκασμένη», ώστε, όταν βρεθούμε μέσα σε σένα, να ανακουφιστούμε από τα στυγερά πράγματα των αιρέσεων που περάσαμε προηγουμένως. Και μετά από λίγο λέει πάλι: Αλλά θα αρχίσω να διηγούμαι τα θαυμαστά για αυτήν την αγία πόλη του Θεού. Διότι όσα ένδοξα ειπώθηκαν για αυτήν, όπως λέει ο προφήτης: «Ένδοξα πράγματα ειπώθηκαν για σένα, πόλη του Θεού», είναι για όλους μεν τους ανθρώπους ανέφικτα, για τους απίστους ξένα, ενώ για τους πιστούς και αληθινούς ανθρώπους εν μέρει αποκτήσιμα· με την υπόσχεση δε της τελείωσης ότι θα παρασχεθούν από τον Δεσπότη τους, στη βασιλεία των ουρανών, όπου αυτή η αγία παρθένος και κληρονόμος, μαζί με τον δικό της νυμφίο, έλαβε στον ουρανό τον κλήρο και την κληρονομιά.

Έτσι, ισόθεε βασιλιά, μεγαλύνθηκαν τα έργα σου, έτσι τα έπραξες όλα με σοφία, συνδέοντάς τα με την ευσέβεια και συνδυάζοντας μαζί την ανδρεία και τη φρόνηση, έχοντας επιπλέον ως συνεργάτιδα και ικανή βοηθό στους κόπους την πραγματικά ανδρεία ανάμεσα στις γυναίκες, την κυρία μας και βασίλισσα, η οποία όχι μόνο παραστέκεται στα δεξιά σου με το πρέπον γυναικείο σχήμα ντυμένη με χρυσά κρόσσια, στολισμένη δηλαδή με τις θεάρεστες πράξεις και κλίνοντας την ακοή της προς όσα είναι ευάρεστα σε εσένα, αλλά σε πολλές περιπτώσεις, όπως ακριβώς η Αθηνά κατατρόπωσε τους Γίγαντες στη Φλέγρα, έτσι και αυτή υπέταξε και κατανίκησε τους φιλοτάραχους και τους στασιαστές. Και ούτε της διέφυγε κάποια κρυφή και μυστική συνωμοσία πονηρών ανδρών, ούτε, παραμένοντας στους χώρους των ανακτόρων κατά τους καιρούς των εκστρατειών σου και των επιχειρήσεων εναντίον των βαρβάρων, δείχνει ότι η παραμονή της εκεί και η χωρική σας απόσταση είναι ανώφελη για την εξουσία σου, με το να μη σε συνδράμει στα πολεμικά έργα αν και είσαι απών.

Γι' αυτό και η θεοφόρος και αγία σύνοδος εκείνων των μακάριων και ιερών ανδρών επισφράγισε και επικύρωσε, με κοινούς θεσπισμένους όρους, ότι όχι μόνο η εικόνα του Χριστού, όπως αναφέραμε, αλλά βεβαίως και της πανάχραντης και αειπάρθενης Δέσποινάς μας Θεοτόκου και οι ιερές εικόνες όλων των αγίων, πρέπει να τιμώνται και να προσκυνούνται κατ' αναλογία της υπεροχής και της σεβασμιότητας των πρωτοτύπων. Διότι μέσω αυτών αναγόμαστε σε μία ενοποιό και συναγωγό θεωρία, και μέσω αυτής αξιωνόμαστε τη θεία και υπερφυή συνάφεια με το ύψιστο των επιθυμητών. Αφού λοιπόν καθόρισε αυτά ενεργώντας σοφά και θεάρεστα, και αφού απέλασε κάθε αιρετική νόσο και κάθε ακοσμία από το λογικό ποίμνιο, ανέδειξε την Εκκλησία να έχει ανακτήσει τον οικείο της στολισμό και το κάλλος, και, ως νύμφη στολισμένη όχι με χρυσά κρόσσια αλλά με ιερά εικονίσματα, την παρέστησε εκ δεξιών του Νυμφίου Χριστού, προσφέροντας σε όλο το πλήρωμα των πιστών τη δυνατότητα να την αντικρίζει με ιλαρά και χαρούμενα μάτια και να αγάλλεται.

Παρακαλώ, λοιπόν, ας μην παραμείνουμε στις εξωτερικές συνήθειες και τα προσχήματα, ας γίνουμε καθαρός «ναός του Θεού», ας ακούσουμε αυτόν που μας προτρέπει: «για να γίνετε άμεμπτοι και ακέραιοι, τέκνα Θεού αμώμητα». Διότι άμωμος είναι εκείνος που δεν εργάζεται την ανομία μέσα στην καρδιά του, εκείνος που δεν έχει «σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι παρόμοιο», εκείνος που γνωρίζει τι σημαίνει: «όλη η δόξα της θυγατέρας του βασιλιά βρίσκεται εσωτερικά» και όχι εξωτερικά, εκείνος που λέει χωρίς ψεύδος: «έδωσες ευφροσύνη στην καρδιά μου», εκείνος που έχει σφραγιστεί από το πρόσωπο του Χριστού, ή μάλλον εκείνος μέσα στον οποίο έχει ενεργήσει η χάρη, εκείνος που αγωνίζεται να φτάσει «στο επίπεδο του τέλειου άνδρα, στο μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού», εκείνος που αποφεύγει την καλή φήμη από τους ανθρώπους, αλλά επιδιώκει τη δόξα που προέρχεται από τον Θεό, η οποία ενεργεί στην καθαρή καρδιά. Διότι, όπως ακριβώς η ακτινοβολία της δόξας αυτού του ήλιου ενεργεί στα σαρκικά μάτια, έτσι ενεργεί και η δόξα του Αγίου Πνεύματος στα καθαρά μάτια του εσωτερικού ανθρώπου — ώστε, εκείνος που επιδιώκει να δικαιωθεί μέσω των κατορθωμάτων του εξωτερικού ανθρώπου και της μάταιης δύναμής του, είναι σαν αυτόν που έχει «ζήλο Θεού» «αλλά χωρίς επίγνωση», σαν εκείνον που, ενώ θα έπρεπε να είναι δάσκαλος λόγω «του χρόνου», έχει «πάλι» ανάγκη διδασκαλίας, σαν εκείνον που θα έπρεπε να αξιώνεται «στερεή τροφή», αλλά τρέφεται με «γάλα», σαν εκείνον που άρχισε με το «πνεύμα» αλλά «τώρα» καταλήγει με τη «σάρκα».

Διότι οι Φαρισαίοι, έχοντας τυφλωθεί στη διάνοια, πλένουν «το εξωτερικό του ποτηριού», όπως και τώρα οι όμοιοί τους νέοι Φαρισαίοι, διαμορφώνοντας τον εξωτερικό άνθρωπο με επιτηδευμένο νου, δικαιώνουν τους εαυτούς τους, χωρίς το Άγιο Πνεύμα να συμμαρτυρεί στο πνεύμα τους ότι είναι τέκνα Θεού, σύμφωνα με τον απόστολο που λέει: «το ίδιο το Πνεύμα συμμαρτυρεί στο πνεύμα μας ότι είμαστε τέκνα Θεού» —και μη θέλοντας να γνωρίσουν την εν αγιασμώ αύξηση του εσωτερικού ανθρώπου, αλλά αντλώντας βεβαιότητα από τα κατορθώματα της σάρκας, αγνοούν ότι «όλη η δόξα της θυγατέρας του βασιλέως είναι έσωθεν». Διότι υπάρχει κάποια —όπως φαίνεται ότι είναι ο καθένας από εμάς— νοητή συκιά, από την οποία ο Κύριος επιζητεί τον εσωτερικό καρπό και όχι την επίπλαστη εμφάνιση των φύλλων.

Έλα λοιπόν μαζί μου, ας συναθροιστεί όλη η υπ' ουρανόν κτίση, από ιεράρχες και ιερείς, μοναχούς και κοσμικούς, από βασιλείς και άρχοντες, από άνδρες και γυναίκες, από νέους και παρθένους, από φυλές και γλώσσες, παγγενώς και παμπληθώς, και ενδυόμενη τα ενδύματα των αρετών, σαν να είναι περιβεβλημένη και στολισμένη με χρυσά κρόσσια, ας προσέλθει με λαμπρή χαρά εορτάζοντας την εορτή της Κυριοτόκου Μαρίας, τα επικήδεια και τη μετάβασή της. Διότι μεταβαίνει από τα επίγεια και πλησιάζει στα αιώνια όρη, αυτή που είναι όντως το όρος Σιών, στο οποίο ευδόκησε ο Θεός να κατοικήσει, όπως λέει η λύρα του ψαλμωδού. Σήμερα, λοιπόν, ο επίγειος ουρανός, αφού περιτυλιχθεί με το ένδυμα της αφθαρσίας, μεταβάλλεται σε κατοικία ανώτερη και αιώνια. Σήμερα η νοητή και θεοφώτιστη σελήνη, συμπορευόμενη με τον Ήλιο της δικαιοσύνης, εκλείπει μεν από την πρόσκαιρη και παρούσα ζωή, αλλά συγχρόνως ανατέλλοντας καταλαμπρύνεται με το αξίωμα της αθανασίας. Σήμερα η χρυσότευκτη και θεοκατασκεύαστη κιβωτός του αγιάσματος, αναχωρώντας από τα επίγεια σκηνώματα, μεταφέρεται προς την άνω Ιερουσαλήμ, σε ατελεύτητη ανάπαυση. Και ο θεοπάτωρ Δαβίδ, σαν να παίζει την κιθάρα, μας μελωδεί εκείνα και αναφωνεί: «Θα οδηγηθούν», λέει, «στον βασιλέα παρθένες»· δηλαδή ψυχές θα οδηγηθούν σε εσένα ακολουθώντας την.

Αλλά τοποθετείτε διάδημα ωραιότητας και δόξας γύρω από την τίμια κεφαλή της ψυχής σας· δεν στολίζεστε με ιμάτιο πορφυροβαμμένο και χρυσονήματο, αλλά περιβάλλεστε με χιτώνα ποικιλόχρωμο και θεοΰφαντο, που είναι πάρα πολύ πιο πολύτιμος από χρυσάφι και πολύτιμους λίθους, εννοώ τον χιτώνα των αρετών· και η όψη της ψυχής σας είναι ωραία, και όλη η δόξα σας είναι εσωτερική, σύμφωνα με τον ιεροψάλτη Δαβίδ, περιβεβλημένη και στολισμένη με χρυσά κρόσσια.

Αλλά, εκπληρώνοντας το σύνηθες, πάλι και πάλι σας το υπενθυμίζουμε και πάλι σας προσφωνούμε: διότι είναι αναγκαίο να απευθυνθούμε στα τέκνα μας τα πολυπόθητα, στα μέλη μας τα πιο τιμημένα, στα σπλάχνα μας τα πιο οικεία, ή δεν ξέρω τι άλλο πιο άξιο να πω, αλλά πρέπει μάλλον να πω στα τέκνα του Θεού, στους υιούς του φωτός, στον εκλεκτό λαό του Κυρίου, στο άθροισμα της ευσέβειας, στο στράτευμα της άνω βασιλείας, στην εκκλησία του Χριστού, στην αγγελική ομήγυρη, στο αληθινά «άγιο έθνος και βασίλειο ιεράτευμα», του οποίου το πολίτευμα δεν είναι επίγειο, αλλά ουράνιο· του οποίου η ζωή δεν είναι σαρκική, αλλά υπεράνω της σάρκας· του οποίου το έργο δεν ανήκει σε εκείνα που χάνονται και ρέουν και φθείρονται, αλλά είναι ολοκληρωτικά πνευματικό και σωτήριο και αιώνιο· του οποίου το ένδυμα είναι ευτελές μεν φαινομενικά, εσωτερικά όμως, σαν με χρυσά κρόσσια, είναι ποικιλμένο και λαμπρυσμένο από το κάλλος των αρετών· του οποίου ο κλήρος και το μερίδιο δεν είναι ο χρυσός και ο άργυρος και οι πολύτιμοι διαφανείς λίθοι, ούτε κάποιος πολυτελής ιματισμός, ούτε η κατοχή τόσων και τόσων αγρών ή κτημάτων, ούτε το πλήθος των ποιμνίων και των αγελών και οτιδήποτε παρόμοιο (τα οποία λίγο αργότερα φθείρονται και χάνονται), αλλά ο ίδιος ο Κύριος και η βασιλεία των ουρανών και οι κόλποι του Αβραάμ, και η αθανασία και η μακαριότητα, και ο τερπνός Παράδεισος και τα άλλα αγαθά, «τα οποία μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκαν, τα οποία ετοίμασε ο Θεός για όλους όσους τον ευαρέστησαν από τους αιώνες», όπως είναι γεγραμμένο.