Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 44:3

Πηγαίνετε, κηρύξτε στους μαθητές, αναστήθηκε και ευωδίασε τα πέρατα της γης. Βλέποντας τον Υιό σου, Παρθένε, αναστημένο από τον τάφο, ωραίο στο κάλλος, μαζί με τους μαθητές, Άχραντε, χαιρόσουν λαμπρά· γι' αυτό σου κραυγάζουμε: Χαίρε εσύ που είσαι η αιτία της χαράς, η ανεύρεση και η φανέρωση της ζωής.

Β'. Σήμερα τον μεγάλο ποταμό του Θεού, που είναι στα λόγια πιο γλυκός από το μέλι και την κηρήθρα, υμνώντας τον ψαλμικά ας πούμε: Χύθηκε χάρη στα χείλη σου, αναβλύζοντας τα γλυκοστάλακτα ρείθρα της μελίρρυτης γλώσσας σου περισσότερο από την πηγή της Εδέμ, μέσα στην αλμυρή ροή του βίου· και αντλώντας τα εμείς για τη γλυκύτητα της ψυχής μας, ας ανακράξουμε:

Μεγάλες λοιπόν και θερινές ημέρες έφτασαν, και ο καιρός είναι καυτός· ας μην ακηδιάσουμε, ας μην ολιγωρήσουμε. «Η ημέρα στην ημέρα αναγγέλλει λόγο», λέει, «και η νύχτα στη νύχτα αναγγέλλει γνώση»· διότι εμφανίζονται και παρέρχονται, και όπως ακριβώς ένα ποτάμιο ρεύμα, έτσι παρασύρεται η ζωή μας και προσεγγίζει στον θάνατο. Και είστε μακάριοι, επειδή με μηδαμινά και πρόσκαιρα πράγματα αποκτάτε τα αιώνια και επουράνια. Θα έλθει λοιπόν ημέρα, κατά την οποία θα καθίσει ο Θεός στον θρόνο της δόξης Του, ενώ θα παρίστανται οι άγιοι άγγελοι, και θα μας προσκαλέσει, και θα μας κατατάξει στη μερίδα των δικαίων. Αλλά ποιους; Τους υπακούους, τους ευπειθείς, τους ευλαβείς, τους φιλαρέτους, τους φιλάγνους, τους καθαρούς στην καρδιά, αυτούς που εύκολα κατανύσσονται, αυτούς που χύνουν δάκρυα, τους φιλεργούς, τους πρόθυμους στην εξομολόγηση, τους φιλοπάτορες, τους φιλαδέλφους, τους φιλησύχους, αυτούς που προσεύχονται, όσους παραμένουν αδέσμευτοι από τους συγγενείς, όσους επιτελούν κάθε άλλη πνευματική εργασία. Διότι υπάρχουν ορισμένοι ανάμεσά σας που είναι καταστολισμένοι όχι με ένα, αλλά με πάρα πολλά κατορθώματα· και ένας τέτοιος άνθρωπος είναι ωραίος στην ομορφιά περισσότερο από τους υιούς των ανθρώπων, καταυγασμένος από τις χάριτες του Πνεύματος.

Ήρθαν, λοιπόν, οι μεγάλες και καλοκαιρινές ημέρες. Ο καιρός είναι καυτός· ας μην πέσουμε σε ακηδία, ας μην ολιγωρήσουμε. «Η ημέρα στην ημέρα», λέει, «αναβλύζει ρήμα, και η νύχτα στη νύχτα αναγγέλλει γνώση», διότι εμφανίζονται και παρέρχονται. Και όπως ακριβώς ένα ρεύμα ποταμού, έτσι και η ζωή μας παρασύρεται και πλησιάζει στον θάνατο. Και είστε μακάριοι, διότι μέσω των μηδαμινών και πρόσκαιρων χτίζετε τα αιώνια και επουράνια. Θα έρθει λοιπόν η ημέρα, που ο Θεός θα καθίσει στον θρόνο της δόξας Του, εν μέσω των αγίων αγγέλων που θα παρίστανται, και θα σας προσκαλέσει και θα σας κατατάξει στη μερίδα των δικαίων. Αλλά ποιους; Τους υπάκουους, τους ευπειθείς, τους ευλαβείς, τους φιλάρετους, τους φιλάγνους, τους καθαροκάρδιους, τους ευκατάνυκτους, τους δακρυσμένους, τους φιλεργούς, τους πρόθυμους στην εξομολόγηση, τους φιλοπάτορες, τους φιλάδελφους, τους φιλήσυχους, τους προσευχητικούς, εκείνους που είναι αποδεσμευμένοι από τους συγγενείς, εκείνους που επιτελούν κάθε άλλη θεία εργασία. Διότι υπάρχουν κάποιοι ανάμεσά σας που είναι στολισμένοι όχι με ένα, αλλά με πάρα πολλά κατορθώματα, και «ένας τέτοιος είναι ωραίος σε κάλλος περισσότερο από τους υιούς των ανθρώπων», όντας καταστόλιστος με τα χαρίσματα του Πνεύματος.

Είτε χρειαστεί να βγούμε έξω από ανάγκη, ας βγούμε με ευλάβεια, ώστε να ακτινοβολεί το πρόσωπό μας χάρη προς ωφέλεια όσων μας βλέπουν. Είτε συμβεί να συναντήσουμε γυναίκα, ας τη συναντήσουμε με πολλή προσοχή, συγκρατώντας τα μάτια μας από τα βλέμματα, για να μη δεχτούμε κεντρί και βέλος στην καρδιά. Και γενικώς, τα πάντα πρέπει να τα κάνουμε προς δόξαν του Θεού που μας αγάπησε και παρέδωσε τον εαυτό Του για εμάς, η αγάπη του οποίου προκαλεί έκσταση στον εραστή, μην αφήνοντάς τον να ανήκει στον εαυτό του, αλλά στο αγαπώμενο πρόσωπο. Και αυτό μπορεί να το διαπιστώσει κανείς σε αυτούς που ερωτεύονται σαρκικά. Διότι, όταν ένας άνδρας ερωτευτεί μια γυναίκα, παραδίδει όλο τον εαυτό του στην αγαπημένη του, αναπνέοντας εκείνη και φανταζόμενος εκείνη. Και αν του μιλήσει κανείς για τον ήλιο, δεν θέλει να βλέπει τον ήλιο, αλλά την ποθητή του. Και αν του προσφέρουν τραπέζι, δεν επιλέγει να συμμετάσχει σε αυτό, αλλά προτιμά την αγαπημένη του. Τι είναι λοιπόν ωραιότερο από τον Δεσπότη Χριστό; Και τι γλυκύτερο από τη μακάρια αγάπη Του; Δεν είναι Αυτός «ο ωραίος στο κάλλος περισσότερο από τους υιούς των ανθρώπων»; Δεν είναι Αυτός «η γλυκύτητα και όλος επιθυμία», σύμφωνα με τα λόγια της Γραφής;

Αλλά δεν λέγει η Γραφή «Χάθηκε με πάταγο η μνήμη όλων αυτών;» Για εμάς όμως και η αρχή και το τέλος είναι ακατάλυτα και αιώνια. Διότι η αρετή είναι αυτή που γνωρίζει να καθιστά θεούς εκείνους που την οικειοποιούνται, εφόσον είναι αληθινός εκείνος που λέει: «Εγώ είπα, είστε θεοί και όλοι υιοί του Υψίστου.» Ω, τι μεγάλη δωρεά που αξιωθήκαμε! Ω, τι έλεος που λάβαμε! Επομένως, «ας αγαλλιάσουμε στον Κύριο, ας εκφωνήσουμε χαρμόσυνους αλαλαγμούς στον Θεό τον σωτήρα μας· ας προσέλθουμε ενώπιον του προσώπου του με εξομολόγηση, και με ψαλμούς ας αλαλάξουμε προς αυτόν». «Διότι μας επέλεξε από την αρχή για σωτηρία, με αγιασμό του πνεύματος και πίστη στην αλήθεια· σε αυτό μας κάλεσε μέσω του σχήματός μας, για να αποκτήσουμε τη δόξα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.» Άρα λοιπόν, αδελφοί, ας στεκόμαστε στην πίστη ακλόνητοι· ας κρατούμε την ομολογία άρρηκτη, ας φυλάττουμε την υποταγή ανυπόκριτη, ας διαφυλάττουμε την παρθενία αλώβητη. Ένας είναι ο έρωτάς μας, ο νυμφίος Χριστός, ο οποίος είναι «ωραίος στο κάλλος περισσότερο από τους υιούς των ανθρώπων»· μία είναι η κληρονομιά μας, η βασιλεία των ουρανών, τα αγαθά της άνω Ιερουσαλήμ. Η σάρκα δε και το αίμα, ο πλούτος και η δόξα, και όσα ανήκουν στη ματαιότητα ας μας αφήσουν, ας φύγουν μακριά από εμάς.

Διότι το ότι οι ευαγγελιστές ανέφεραν λίγα (γιατί δεν ήθελαν να κάνουν επίδειξη), είναι φανερό και από πολλά άλλα σημεία, αλλά κυρίως μπορεί κανείς να το συμπεράνει από το γεγονός ότι, ενώ ο Κύριος κήρυττε σχεδόν για τρία χρόνια, κατέγραψαν λίγες από τις διδασκαλίες του· τις οποίες, αν κάποιος πει ότι δεν αρκούν ούτε για ομιλία μιας ημέρας, νομίζω, δεν θα κατηγορηθεί. Από τα πολλά, λοιπόν, οι άγιοι ευαγγελιστές κατέγραψαν για εμάς λίγα, προσφέροντας μόνο μια γεύση της γλυκύτητας. Δίδασκε δε όχι ομοιόμορφα, αλλά παρέχοντας στον καθένα το κατάλληλο. Γι' αυτό και το πλήθος πήγαινε σε αυτόν από τα χαράματα· διότι χάρη είχε εκχυθεί στα χείλη του. Τη νύχτα όμως αποσυρόταν στο όρος, δείχνοντάς μας ότι τη μεν νύχτα πρέπει, μέσω της ησυχίας, να συνομιλούμε με τον Θεό, τη δε ημέρα, μέσω της συγκατάβασης, να ωφελούμε τους ανθρώπους, και τη μεν νύχτα να συγκεντρώνουμε, ενώ την ημέρα να μεταδίδουμε όσα συγκεντρώσαμε. Ο ίδιος βέβαια δεν είχε ανάγκη προσευχής ή συγκέντρωσης προς τον Θεό· διότι δεν είχε πού να συσταλεί, όντας ο ίδιος Θεός. Για εμάς, όμως, έθεσε αυτά ως πρότυπο, ώστε, όπως τα πηγάδια, τη μεν νύχτα να δεχόμαστε τη συρροή των πνευματικών φλεβών της προσευχής, τη δε ημέρα να αντλούμαστε για χάρη εκείνων που έχουν ανάγκη ωφελείας.

Επειδή είπε ότι «Έγινε σάρκα», προσθέτει λοιπόν ότι «Είδαμε τη δόξα του», εννοώντας προφανώς ενώ βρισκόταν μέσα στη σάρκα. Διότι, εάν οι Ισραηλίτες δεν μπορούσαν να κοιτάξουν το πρόσωπο του Μωυσή που είχε λαμπρυνθεί από την επικοινωνία με τον Θεό, πολύ περισσότερο οι απόστολοι δεν θα μπορούσαν να αντέξουν τη θεότητα του Μονογενούς γυμνή (ασάρκωτη), εάν δεν είχε φανερωθεί μέσω της σάρκας. Είδαμε δε δόξα όχι τέτοια, σαν αυτή που είχε ο Μωυσής, ή με τέτοια δόξα όπως εμφανίστηκαν τα Χερουβίμ και τα Σεραφίμ στον προφήτη, αλλά τέτοια δόξα που ταίριαζε να έχει ο μονογενής Υιός, η οποία του ανήκει εκ φύσεως από τον Πατέρα. Διότι το «ως» εδώ δεν είναι δηλωτικό παρομοίωσης, αλλά βεβαίωσης και αναμφισβήτητου προσδιορισμού. Όπως, όταν βλέπουμε έναν βασιλιά να εμφανίζεται με πολλή δόξα, λέμε ότι εμφανίστηκε ως βασιλιάς, αντί να πούμε, ως πραγματικά και αληθινά βασιλιάς· έτσι λοιπόν και εδώ το «ως Μονογενούς», οφείλουμε να το νοήσουμε με την έννοια ότι η δόξα, την οποία είδαμε, ήταν πράγματι και αληθινά δόξα του Υιού. «Πλήρης χάριτος και αληθείας». Αφενός πλήρης χάριτος, καθόσον και ο Λόγος του ήταν γεμάτος χάρη, για να το πω έτσι, όπως ακριβώς λέει και ο Δαβίδ: «Ξεχύθηκε η χάρη στα χείλη σου». Και ο ευαγγελιστής αναφέρει ότι «Όλοι θαύμαζαν για τα λόγια της χάριτος που εκπορεύονταν από το στόμα του». Επίσης, χάριζε τις ιάσεις σε όλους όσοι τις είχαν ανάγκη.

Διότι το πιο ωραίο είναι αν το σώμα των πιστών, εκτός από το να είναι αρτιμελές, έχει σε καλή κατάσταση και τις τρίχες και τα νύχια, ως σώμα της θυγατέρας του βασιλιά, της νύμφης του Χριστού, ο οποίος είναι ωραιότερος στο κάλλος από τους υιούς των ανθρώπων, πλήρης και τέλειος και ταιριάζει ευχάριστα με το όμοιό του. Καλό είναι επίσης, εάν δεν στερείται κανένα μέλος και κυρίως τους οφθαλμούς, με τους οποίους βλέπουμε τον ήλιο της Τριάδος και μέσω αυτού και τα υπόλοιπα που χρειαζόμαστε για τη συγκρότηση του πνεύματος, έστω και αν οι τρίχες και τα νύχια του δεν φτάνουν την υπόλοιπη ομορφιά, αλλά οι μεν τρίχες είναι λίγο πιο σκοτεινές και όχι σαν εκείνες του βασιλιά Δαβίδ, ο οποίος ήταν κοκκινωπός με ωραία μάτια, ή μάλλον σαν εκείνες του αδελφού της νύμφης, του λευκού και κοκκινωπού, τα δε νύχια είτε περισσεύουν είτε υπολείπονται, ώστε εξαιτίας αυτού να μπορούν να πιάσουν τα μικρά αντικείμενα είτε καθόλου είτε με αδεξιότητα.