Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 44:7

Αυτός, λοιπόν, ο Δαβίδ χρίστηκε βασιλιάς από τον Σαμουήλ με αισθητό έλαιο· με διαφορετικό τρόπο, όμως, χρίστηκε ο Σωτήρας μας. Πώς και με ποιον τρόπο; Άκου τον τεσσαρακοστό τέταρτο Ψαλμό που λέει: «Ο θρόνος σου, Θεέ, παραμένει στον αιώνα του αιώνα· ράβδος ευθύτητας είναι η ράβδος της βασιλείας σου. Αγάπησας τη δικαιοσύνη και μίσησας την ανομία. Για τον λόγο αυτό σε έχρισε ο Θεός, ο Θεός σου, με έλαιο αγαλλιάσεως, περισσότερο από τους μετόχους σου»· για να μη νομίσεις, εξαιτίας της ομοιότητας της λέξης του χρίσματος, ότι υπάρχει ισοτιμία μεταξύ των όσων αναφέρονται. Χρίστηκε ο Δαβίδ, χρίστηκε και ο Χριστός· όμως ο μεν πρώτος χρίστηκε από άνθρωπο, ενώ ο δεύτερος χρίστηκε από τον Πατέρα· και το χρίσμα Του είναι ανεκδιήγητο και τα γεγονότα ακατάληπτα. Γι’ αυτό λέει ο Ψαλμωδός: «Με έλαιο αγαλλιάσεως, περισσότερο από τους μετόχους σου». Είναι μεν μέτοχοι ως προς την ομοιότητα, δεν έχουν όμως ισότιμο το χρίσμα· διότι παντού διατηρεί μεν την ομοιότητα, αλλά διαφυλάσσει και την υπεροχή του πράγματος. Ο Δαβίδ, λοιπόν, αφού χρίστηκε από τον Σαμουήλ, παρέμενε στην πρότερη κατάστασή του. Ο Σαούλ, όμως, επειδή παρέβη τις εντολές του Θεού, παραδόθηκε σε ακάθαρτο πνεύμα. Ο Δαβίδ έψαλλε και είχε μια ποιμενική κιθάρα, και καθώς ζούσε στις ερήμους και δεν είχε ανθρώπους για να συνομιλήσει, κατασκεύασε την κιθάρα και, παίζοντας τις μελωδίες, πετύχαινε δύο πράγματα: αφενός παρηγορούσε μέσω του ήχου την ερημιά του τόπου, αφετέρου δεν ξέπεφτε σε άσεμνες μελωδίες, αλλά έψαλλε ψαλμούς, ώστε από τη μια η ευηχία να τον τέρπει και από την άλλη η ευσέβεια να τον ωφελεί.

Και δεν αγνόησε τον ίδιο τον Χριστό που επρόκειτο να έλθει· αλλά μάλιστα γι' αυτόν αναφέρει στον τεσσαρακοστό τέταρτο ψαλμό: «Ο θρόνος σου, Θεέ, παραμένει εις τον αιώνα του αιώνος· ράβδος ευθύτητος είναι η ράβδος της βασιλείας σου. Αγάπησας τη δικαιοσύνη και μίσησας την αδικία· για τον λόγο αυτόν σε έχρισε ο Θεός, ο Θεός σου, με έλαιο αγαλλιάσεως περισσότερο από τους μετόχους σου». Και για να μη νομίσει κανείς ότι η έλευσή του θα ήταν κατά φαντασίαν, φανερώνει ότι επρόκειτο να γίνει άνθρωπος, και ότι αυτός είναι διά του οποίου δημιουργήθηκαν τα πάντα, λέγοντας στον ογδοηκοστό έκτο ψαλμό: «Μητέρα Σιών θα πει: Άνθρωπος, και άνθρωπος γεννήθηκε μέσα σε αυτήν, και ο ίδιος ο Ύψιστος την εθεμελίωσε».

Ο θρόνος σου, Θεέ, είναι εις τον αιώνα του αιώνος. Εκείνοι που έχουν κληθεί μέσω των αποστόλων, ομολογώντας τη θεότητα του Μονογενούς, λένε: Ο θρόνος σου, Θεέ, είναι εις τον αιώνα του αιώνος. Ράβδος ευθύτητας είναι η ράβδος της βασιλείας σου. Η λέξη ευθύτητα στην Αγία Γραφή σημαίνει δικαιοσύνη. Αναφέρει, επομένως, ότι όσοι κυβερνώνται από τον Χριστό, μαθαίνουν να βαδίζουν στην οδό της δικαιοσύνης.

Και πάλι, κανένα από τα κτίσματα δεν είναι εκ φύσεως Θεός· αλλά το καθένα από τα δημιουργήματα ονομάστηκε αυτό ακριβώς που έγινε· το ένα ουρανός, άλλο δε γη· και τα μεν φωστήρες, τα δε άστρα· και άλλα θάλασσα, και άβυσσοι, και τετράποδα· και τέλος, άνθρωπος· και πριν από αυτά άγγελοι, και αρχάγγελοι, χερουβίμ, σεραφίμ, και δυνάμεις, αρχές, εξουσίες, κυριότητες, παράδεισος· και έτσι το καθένα παραμένει (στην κατάστασή του). Εάν δε και κάποιοι ονομάστηκαν θεοί, (τούτο συνέβη) όχι εκ φύσεως, αλλά κατά μετοχήν του Υιού. Διότι έτσι είπε και ο ίδιος: «Εάν ονόμασε θεούς εκείνους, προς τους οποίους απευθύνθηκε ο Λόγος του Θεού.» Γι' αυτό, εφόσον δεν είναι εκ φύσεως θεοί, συμβαίνει κάποιες φορές ορισμένοι να μεταβάλλονται, ακούγοντας: «Εγώ είπα: Είστε θεοί και όλοι υιοί Υψίστου. Εσείς όμως, ως άνθρωποι, πεθαίνετε.» Τέτοιος ήταν εκείνος που άκουσε: «Εσύ όμως είσαι άνθρωπος, και όχι Θεός.» Ο Υιός όμως είναι αληθινός Θεός, όπως ο Πατέρας. Διότι βρίσκεται εν αυτώ, και ο Πατέρας εν τω Υιώ· και ο μεν Ιωάννης έγραψε, όπως έχει αποδειχθεί· ο δε Δαβίδ ψάλλει: «Ο θρόνος σου, Θεέ, εις τον αιώνα του αιώνος· σκήπτρο ευθύτητας είναι το σκήπτρο της βασιλείας σου·» και ο προφήτης Ησαΐας αναφωνεί: «Κοπίασε η Αίγυπτος και το εμπόριο των Αιθιόπων· και οι Σαβαίοι, άνδρες ψηλόσωμοι, θα διαβούν προς εσένα, και θα σε ακολουθήσουν από πίσω σου, δεμένοι με χειροπέδες, και θα σε προσκυνήσουν, διότι μέσα σε εσένα είναι ο Θεός. Διότι εσύ είσαι ο Θεός του Ισραήλ, και δεν το γνωρίζαμε.»

Αυτός είναι μεν ο χαρακτήρας που προέρχεται από τους αποστόλους μέσω των Πατέρων· πρέπει λοιπόν, όταν κάποιος μελετά τη Γραφή, να εξετάζει και να διακρίνει πότε αυτή κάνει λόγο για τη θεότητα του Λόγου και πότε για την ανθρώπινη φύση του· για να μην κατανοούμε άλλα αντί άλλων και πλανηθούμε, όπως ακριβώς έπαθαν οι Αρειανοί. Όπως λοιπόν, επειδή τον γνωρίζουμε ως Λόγο, ξέρουμε ότι «δι' αυτού έγιναν τα πάντα, και χωρίς αυτόν δεν έγινε ούτε ένα»· και, «Με τον Λόγο του Κυρίου στερεώθηκαν οι ουρανοί»· και, «Αποστέλλει τον Λόγο του και θεραπεύει τα πάντα»· και επειδή τον γνωρίζουμε ως Σοφία, ξέρουμε ότι ο Θεός με τη σοφία θεμελίωσε τη γη, και ο Πατέρας τα πάντα δημιούργησε εν σοφία· και επειδή τον γνωρίζουμε ως Θεό, έχουμε πιστέψει ότι αυτός είναι ο Χριστός· διότι, «Ο θρόνος σου, Θεέ», ψάλλει ο Δαβίδ, «παραμένει εις τον αιώνα του αιώνος· ράβδος ευθύτητας είναι η ράβδος της βασιλείας σου».

Και πάλι, κανένα από τα κτίσματα δεν είναι Θεός κατά τη φύση του· αλλά το καθένα από τα δημιουργήματα έλαβε την ονομασία αυτού ακριβώς που έγινε: το ένα ουρανός, και το άλλο γη· και τα μεν φωστήρες, τα δε άστρα· και άλλα θάλασσα, και άβυσσοι, και τετράποδα· και εν συνεχεία, άνθρωπος· και πριν από αυτά, άγγελοι, και αρχάγγελοι, χερουβίμ, σεραφίμ, και δυνάμεις, αρχές, εξουσίες, κυριότητες, παράδεισος· και με αυτόν τον τρόπο το καθένα παραμένει στην κατάστασή του. Αν όμως κάποιοι ονομάστηκαν θεοί, δεν ονομάστηκαν κατά τη φύση τους, αλλά κατά μετοχή στον Υιό. Διότι έτσι είπε και ο ίδιος: «Αν ονόμασε θεούς εκείνους προς τους οποίους απευθύνθηκε ο Λόγος του Θεού.» Γι' αυτό, επειδή δεν είναι εκ φύσεως θεοί, υπάρχουν περιπτώσεις που κάποιοι μεταβάλλονται, ακούγοντας: «Εγώ είπα: Είστε θεοί και όλοι υιοί του Υψίστου. Εσείς όμως, σαν άνθρωποι, πεθαίνετε.» Τέτοιος ήταν εκείνος που άκουσε: «Εσύ όμως είσαι άνθρωπος, και όχι Θεός.» Ο Υιός όμως είναι αληθινός Θεός, όπως ο Πατέρας. Διότι βρίσκεται μέσα στον Πατέρα, και ο Πατέρας μέσα στον Υιό· και ο μεν Ιωάννης το έγραψε, όπως έχει αποδειχθεί· ο δε Δαβίδ ψάλλει: «Ο θρόνος σου, Θεέ, παραμένει εις τον αιώνα του αιώνος· σκήπτρο ευθύτητας είναι το σκήπτρο της βασιλείας σου»· και ο προφήτης Ησαΐας αναφωνεί: «Κοπίασε η Αίγυπτος και το εμπόριο των Αιθιόπων· και οι Σαβαίοι, άνδρες μεγαλόσωμοι, θα διαβούν προς εσένα, και θα σε ακολουθήσουν από πίσω δεμένοι με χειροπέδες, και θα σε προσκυνήσουν, διότι μέσα σου βρίσκεται ο Θεός. Διότι εσύ είσαι ο Θεός του Ισραήλ, και δεν το γνωρίζαμε.»

Αυτός μεν ο χαρακτήρας προέρχεται από τους αποστόλους διαμέσου των Πατέρων· πρέπει λοιπόν, όταν κανείς μελετά τη Γραφή, να εξετάζει και να διακρίνει πότε αυτή ομιλεί για τη θεότητα του Λόγου και πότε για τα ανθρώπινα ιδιώματά του, ώστε να μην κατανοούμε άλλα αντί άλλων και παραπαίουμε, όπως ακριβώς έχουν πάθει οι Αρειανοί. Όπως λοιπόν, γνωρίζοντάς τον ως Λόγο, γνωρίζουμε ότι «δι' αυτού έγιναν τα πάντα, και χωρίς αυτόν δεν έγινε ούτε ένα»· και, «με τον Λόγο του Κυρίου στερεώθηκαν οι ουρανοί»· και, «αποστέλλει τον Λόγο του, και θεραπεύει τα πάντα»· και γνωρίζοντάς τον ως σοφία, γνωρίζουμε ότι ο Θεός με τη σοφία θεμελίωσε τη γη, και τα πάντα τα εποίησε εν σοφία ο Πατέρας· και γνωρίζοντάς τον ως Θεό, έχουμε πιστέψει ότι αυτός είναι ο Χριστός· διότι, «ο θρόνος σου, Θεέ», ψάλλει ο Δαβίδ, «παραμένει εις τον αιώνα του αιώνος· ράβδος ευθύτητος είναι η ράβδος της βασιλείας σου».

Αυτός δε ο Λόγος το κατείχε πάντοτε αυτό, κατά την πατρική του θεότητα και τελειότητα. Εκείνο λοιπόν που έχει γραφτεί από τον Απόστολο, εφόσον έχει τέτοιο νόημα, ελέγχει τους ασεβείς· εκείνο δε που λέγεται από τον υμνωδό έχει πάλι την ίδια ορθή έννοια, την οποία αυτοί μεν παρερμηνεύουν, ο ψαλμωδός όμως την αναδεικνύει ευσεβή· διότι λέει και ο ίδιος: Ο θρόνος σου, ο Θεός, εις τον αιώνα του αιώνος.

Ράβδος ευθύτητος είναι η ράβδος της βασιλείας σου. Αγάπησας τη δικαιοσύνη και μίσησας την αδικία· για τον λόγο αυτόν σε έχρισε ο Θεός, ο δικός σου Θεός, με έλαιο αγαλλιάσεως περισσότερο από τους μετόχους σου. Δείτε, ω Αρειανοί, και αναγνωρίστε έστω και από αυτό την αλήθεια. Μετόχους του Κυρίου ονόμασε όλους εμάς ο ψαλμωδός. Αν δε προερχόταν από την ανυπαρξία και ήταν ένα από τα γενητά, θα ήταν και ο ίδιος ένας από αυτούς που μετέχουν· επειδή όμως τον ύμνησε ως αιώνιο Θεό λέγοντας: «Ο θρόνος σου, Θεέ, είναι εις τον αιώνα του αιώνος»· και φανέρωσε ότι όλα τα άλλα μετέχουν σε αυτόν, τι άλλο πρέπει να νοήσουμε παρά ότι, αφενός, είναι διαφορετικός από τα γενητά, και, αφετέρου, είναι ο μόνος αληθινός Λόγος του Πατρός, απαύγασμα και σοφία, της οποίας μετέχουν όλα τα γενητά και αγιάζονται από αυτόν μέσω του Πνεύματος; Και εδώ, λοιπόν, χρίεται, όχι για να γίνει Θεός· διότι ήταν και πριν από αυτό· ούτε για να γίνει βασιλιάς· διότι βασίλευε προαιωνίως, όντας εικόνα του Θεού, όπως αποδεικνύει ο ιερός λόγος· αλλά πάλι για χάρη μας έχει γραφτεί και αυτό.

Γι' αυτόν τον λόγο υπήρχε ανάγκη του Θεού (και Θεός είναι ο Λόγος), ώστε να ελευθερώσει ο ίδιος αυτούς που βρέθηκαν υπό κατάρα. Εάν λοιπόν προερχόταν από τα μη όντα, ούτε ο ίδιος θα ήταν ο Χριστός, όντας ένας από όλους και τυγχάνοντας και ο ίδιος μέτοχος· επειδή όμως είναι Θεός, όντας Υιός του Θεού, είναι και αιώνιος βασιλεύς, υπάρχοντας ως απαύγασμα και χαρακτήρας του Πατρός· γι' αυτό εύλογα αυτός είναι ο προσδοκώμενος Χριστός, τον οποίο ο Πατήρ αναγγέλλει στους ανθρώπους, αποκαλύπτοντάς τον στους αγίους του προφήτες, ώστε, όπως ακριβώς δημιουργηθήκαμε δι' αυτού, έτσι και εν αυτώ να επέλθει η λύτρωση των πάντων από τις αμαρτίες, και τα πάντα να κυβερνώνται από αυτόν. Και αυτή είναι η αιτία της χρίσεως που έλαβε, καθώς και της ένσαρκης παρουσίας του Λόγου, την οποία προορώνοντας και ο ψαλμωδός, υμνώντας αφενός τη θεότητα και την πατρική του βασιλεία, αναφωνεί: Ο θρόνος σου, Θεέ, παραμένει εις τον αιώνα του αιώνος· ράβδος ευθύτητος είναι η ράβδος της βασιλείας σου· αναγγέλλοντας δε την κάθοδό του σε εμάς, λέγει: Γι' αυτό σε έχρισε ο Θεός, ο Θεός σου, με έλαιο αγαλλιάσεως περισσότερο από τους μετόχους σου.

Εάν, λοιπόν, νομίζουν ότι, ακόμη και πριν γίνει άνθρωπος και υπομείνει τον σταυρό, ο Σωτήρας δεν ήταν Κύριος και Βασιλιάς, αλλά τότε άρχισε να είναι Κύριος, ας γνωρίζουν ότι προφέρουν και πάλι φανερά τα λόγια του Σαμοσατέως. Εάν όμως, όπως διαβάσαμε και προείπαμε στα προηγούμενα, είναι Κύριος και Βασιλιάς αιώνιος, εφόσον ο Αβραάμ τον προσκυνούσε ως Κύριο, και ο Μωυσής έλεγε: «Και ο Κύριος έβρεξε στα Σόδομα και στα Γόμορρα θειάφι και φωτιά από τον Κύριο από τον ουρανό»· και ο Δαβίδ έψαλλε: «Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου, κάθισε στα δεξιά μου»· και, «Ο θρόνος σου, ω Θεέ, παραμένει στον αιώνα του αιώνα· ράβδος ευθύτητας είναι η ράβδος της βασιλείας σου»· και, «Η βασιλεία σου είναι βασιλεία όλων των αιώνων»· είναι φανερό πως, και πριν γίνει άνθρωπος, ήταν Βασιλιάς και Κύριος αιώνιος, υπάρχοντας ως εικόνα και Λόγος του Πατέρα. Εφόσον δε ο Λόγος είναι αιώνιος Κύριος και Βασιλιάς, είναι και πάλι ολοφάνερο ότι ο Πέτρος δεν έλεγε πως έχει δημιουργηθεί η ουσία του Υιού, αλλά αναφερόταν στην κυριότητά του επάνω σε εμάς, η οποία επήλθε όταν έγινε άνθρωπος και, λυτρώνοντας τους πάντες με τον σταυρό, έγινε Κύριος και Βασιλιάς των πάντων. Εάν όμως φιλονικούν επειδή έχει γραφτεί η λέξη «εποίησε», μη θέλοντας να δεχτούν ότι το «εποίησε» ειπώθηκε ως ισοδύναμο με το «απέδειξε», είτε επειδή δεν το κατανοούν είτε εξαιτίας της χριστομάχου προαιρέσεώς τους, ας ακούσουν ότι, ακόμη και έτσι, τα λόγια του Πέτρου έχουν ορθό νόημα.

Αυτό λοιπόν που έχει γραφτεί από τον απόστολο, επειδή έχει τέτοιο νόημα, ελέγχει τους ασεβείς· αυτό δε που λέγεται από τον υμνωδό έχει πάλι την ίδια ορθή έννοια, την οποία αυτοί μεν παρερμηνεύουν, ενώ ο ψαλμωδός αποδεικνύει ως ευσεβή. Διότι λέει και αυτός: «Ο θρόνος σου, Θεέ, παραμένει στον αιώνα του αιώνος. Ράβδος ευθύτητας είναι η ράβδος της βασιλείας σου. Αγάπησες τη δικαιοσύνη και μίσησες την αδικία· γι' αυτό σε έχρισε, Θεέ, ο Θεός σου με έλαιο αγαλλιάσεως περισσότερο από τους μετόχους σου». Δείτε, Αρειανοί, και επιγνώστε έστω και από αυτό την αλήθεια. «Μετόχους» του Κυρίου ονόμασε όλους εμάς ο ψαλμωδός. Εάν δε προερχόταν «εκ του μη όντος» και ήταν και αυτός ένας από τα γενητά, θα ήταν και ο ίδιος ένας από εκείνους που μετέχουν· επειδή όμως τον ύμνησε ως Θεό αιώνιο, λέγοντας: «ο θρόνος σου, Θεέ, παραμένει στον αιώνα του αιώνος», και δήλωσε ότι όλα τα άλλα μετέχουν σε αυτόν, τι άλλο πρέπει να νοήσουμε παρά ότι είναι μεν διαφορετικός από τα γενητά, και ότι αυτός μόνος είναι ο αληθινός Λόγος του Πατρός, το απαύγασμα και η σοφία, στην οποία όλα τα γενητά μετέχουν και αγιάζονται από αυτόν δια του Πνεύματος; Και εδώ, λοιπόν, «χρίεται», όχι για να γίνει Θεός· διότι ήταν και πριν από αυτό· ούτε για να γίνει βασιλιάς· διότι βασίλευε αιώνια, όντας εικόνα του Θεού, όπως αποδεικνύει ο θείος λόγος· αλλά και αυτό πάλι έχει γραφτεί για χάρη μας.

Εάν, λοιπόν, προερχόταν «εκ του μη όντος», ούτε ο ίδιος θα ήταν ο Χριστός, όντας ένας από τους πάντες και μετέχοντας και ο ίδιος. Επειδή όμως είναι Θεός, όντας Υιός του Θεού, και είναι αιώνιος βασιλιάς, υπάρχοντας ως απαύγασμα και χαρακτήρας του Πατρός, «για τον λόγο αυτόν» ευλόγως αυτός είναι «ο προσδοκώμενος Χριστός», τον οποίο ο Πατέρας «εξαγγέλλει» στους ανθρώπους, αποκαλύπτοντάς τον στους αγίους προφήτες του, ώστε, όπως ακριβώς δημιουργηθήκαμε δι' αυτού, έτσι και εν αυτώ να γίνει η λύτρωση των πάντων από τις αμαρτίες και τα πάντα να κυβερνώνται από αυτόν. Και αυτή είναι η αιτία της χρίσεως που του έγινε και της ένσαρκης παρουσίας του Λόγου, την οποία βλέποντας και ο ψαλμωδός, όταν υμνεί τη θεότητα και την πατρική βασιλεία του, αναφωνεί: «Ο θρόνος σου, Θεέ, παραμένει εις τον αιώνα του αιώνος· ράβδος ευθύτητας είναι η ράβδος της βασιλείας σου», ενώ εξαγγέλλοντας την κάθοδό του προς εμάς λέει: «Για τον λόγο αυτόν σε έχρισε ο Θεός, ο Θεός σου, με έλαιο αγαλλιάσεως περισσότερο από τους μετόχους σου». Και τι το θαυμαστό ή τι το απίστευτο υπάρχει, αν ο Κύριος που χορηγεί το Πνεύμα λέγεται τώρα ότι και ο ίδιος χρίεται από το Πνεύμα, εφόσον, όταν και πάλι το απαίτησε η ανάγκη, δεν απέφυγε, εξαιτίας της ανθρώπινης φύσης του, να αποκαλέσει τον εαυτό του ακόμη και κατώτερο από το Πνεύμα; Διότι, όταν οι Ιουδαίοι έλεγαν ότι «με τη δύναμη του Βεελζεβούλ εκβάλλει τα δαιμόνια», τους απάντησε και είπε, αφού πρώτα τους έλεγξε για τη βλασφημία τους: «Εάν όμως εγώ εν Πνεύματι Θεού εκβάλλω τα δαιμόνια».

Εάν, λοιπόν, νομίζουν ότι, ακόμη και πριν γίνει άνθρωπος και υπομείνει τον σταυρό, ο Σωτήρας δεν ήταν Κύριος και βασιλιάς, αλλά τότε έλαβε την αρχή του να είναι Κύριος, ας γνωρίζουν ότι εκστομίζουν ολοφάνερα πάλι τα λόγια του Σαμοσατέα. Αν όμως, όπως διαβάσαμε και προείπαμε στα προηγούμενα, είναι Κύριος και βασιλιάς αΐδιος, καθώς ο μεν Αβραάμ τον προσκυνούσε ως Κύριο, ο δε Μωυσής λέει: «και ο Κύριος έβρεξε στα Σόδομα και στα Γόμορρα θείο και πυρ παρά Κυρίου από τον ουρανό», και ο Δαβίδ ψάλλει: «είπε ο Κύριος στον Κύριό μου: κάθισε στα δεξιά μου» και «ο θρόνος σου, Θεέ, παραμένει εις τον αιώνα του αιώνος· ράβδος ευθύτητος είναι η ράβδος της βασιλείας σου» και «η βασιλεία σου είναι βασιλεία πάντων των αιώνων», είναι ολοφάνερο ότι, και πριν γίνει άνθρωπος, ήταν βασιλιάς και Κύριος αΐδιος, υπάρχοντας ως εικόνα και Λόγος του Πατέρα. Εφόσον δε ο Λόγος είναι αΐδιος Κύριος και βασιλιάς, είναι πάλι προφανές ότι ο Πέτρος δεν έλεγε ότι έχει δημιουργηθεί η ουσία του Υιού, αλλά αναφερόταν στην κυριότητά του που πραγματοποιήθηκε σε εμάς, όταν έγινε άνθρωπος και, λυτρώνοντας τους πάντες με τον σταυρό, έγινε Κύριος και βασιλιάς των πάντων. Εάν, όμως, επειδή έχει γραφτεί το ρήμα «εποίησε» φιλονικούν, μη θέλοντας να εκληφθεί ως ταυτόσημο το «εποίησε» με το «απέδειξε», είτε επειδή δεν κατανοούν είτε εξαιτίας της χριστομάχου προαίρεσής τους, ας ακούσουν ότι και υπό αυτήν την έννοια τα λόγια του Πέτρου έχουν ορθό νόημα.

Ο θρόνος σου, Θεέ, παραμένει εις τον αιώνα του αιώνος· ράβδος ευθύτητος είναι η ράβδος της βασιλείας σου. Αγάπησας τη δικαιοσύνη και μίσησας την ανομία· γι' αυτό σε έχρισε ο Θεός, ο Θεός σου, με έλαιο αγαλλιάσεως, περισσότερο από τους μετόχους σου. Επειδή μίλησε εκτενώς αναφερόμενος στην ανθρώπινη φύση, επαναφέρει τώρα τον λόγο στα ύψη της δόξας του Μονογενούς. Ο θρόνος σου, λέει, Θεέ, είναι εις τον αιώνα του αιώνος· δηλαδή, η βασιλεία σου βρίσκεται πέρα από τους αιώνες και είναι προγενέστερη από κάθε έννοια. Και πολύ σωστά, μετά την υποταγή των λαών, ανυμνεί τη μεγαλοπρέπεια της βασιλείας του Θεού. Ράβδος ευθύτητος είναι η ράβδος της βασιλείας σου. Γι' αυτό και του απέδωσε την ιδιαίτερη αυτή προσηγορία, ανακηρύσσοντάς τον σαφώς Θεό: «Ο θρόνος σου, Θεέ». Έχει παιδαγωγικό χαρακτήρα η ράβδος του Θεού· και καθώς διαπαιδαγωγεί, επιφέρει κρίσεις ευθείες και όχι διαστρεβλωμένες. Γι' αυτό η ράβδος της βασιλείας του ονομάστηκε ράβδος ευθύτητος. Διότι, «εάν εγκαταλείψουν οι υιοί του τον νόμο μου, και δεν πορευτούν σύμφωνα με τα κρίματά μου, θα τιμωρήσω με ράβδο τις ανομίες τους». Βλέπεις τη δίκαιη κρίση του Θεού;

«Ο καθένας όμως με τη δική του σειρά: απαρχή είναι ο Χριστός, έπειτα όσοι ανήκουν στον Χριστό κατά την παρουσία του· έπειτα θα έρθει το τέλος, όταν παραδώσει τη βασιλεία στον Θεό και Πατέρα, όταν καταργήσει κάθε αρχή και εξουσία και δύναμη. Διότι πρέπει αυτός να βασιλεύει μέχρις ότου θέσει όλους τους εχθρούς κάτω από τα πόδια του. Διότι όλα τα υπέταξε κάτω από τα πόδια του. Έσχατος εχθρός καταργείται ο θάνατος.» Ιδού λοιπόν, ιδού, θα μπορούσαν να πουν, υπάρχει κάτι σαν όριο προς το τέλος της βασιλείας του, το να καταστούν ανενεργές οι αρχές και να καταργηθεί ο θάνατος· διότι τότε θα παραδώσει το δικαίωμα της εξουσίας μόνο στον Θεό και Πατέρα. Α. Μακριά από μια τόσο γραώδη και γελοιωδέστατη αντίληψη! Διότι εκείνος που σκέφτεται και λέει αυτά «εγκατέλειψε τις οδούς του δικού του αμπελώνα, έχει πλανηθεί μακριά από τα όρια του δικού του χωραφιού, διαπορεύεται μέσα από άνυδρη έρημο και γη που απλώνεται σε ξηρασία, και μαζεύει με τα χέρια του ακαρπία», σύμφωνα με τα γεγραμμένα. Διότι ο θείος μυσταγωγός μας δεν είπε ότι ο Υιός θα αποπεμφθεί κάποτε από τα στέμματα της βασιλείας και από την εξουσία πάνω στα πάντα· διότι γνώριζε, νομίζω, τον θεσπέσιο Δαβίδ να κρούει την πνευματική λύρα και να ψάλλει προς τον Υιό εν Πνεύματι: «Ο θρόνος σου, ω Θεέ, παραμένει εις τον αιώνα του αιώνος· ράβδος ευθύτητος είναι η ράβδος της βασιλείας σου.»

Όπως ακριβώς στον Θωμά που δυσπιστούσε επέδειξε τα σημάδια των καρφιών και την ίδια την πλευρά, ώστε τελικά να τον πείσει να πει με φωτισμένη διάνοια «Ο Κύριός μου και ο Θεός μου», έτσι, όπως νομίζω, καθιστώντας φανερό στους αγίους αγγέλους τον τρόπο της ένσαρκης οικονομίας, εμφανιζόταν με τα σημάδια του πάθους, φέροντας δηλαδή ερυθρά ιμάτια και τα ίδια τα σημάδια των καρφιών, ώστε να πιστέψουν και αυτοί ότι, ενώ υπάρχει από τη φύση του και αληθινά Θεός, έγινε και υιός ανθρώπου, λαμβάνοντας σώμα από την αγία Παρθένο και υποβάλλοντας τον εαυτό του σε κένωση, έτσι ώστε, αφού προσφέρει τον εαυτό του ως προσφορά και θυσία υπέρ πάντων σε οσμή ευωδίας στον Θεό και Πατέρα, να διασώσει την οικουμένη. Προσκυνά, λοιπόν, και το άγιο πλήθος των αγγέλων, χωρίς να αποφεύγει την προσκύνηση επειδή ήταν πρωτότοκος και άνθρωπος ανάμεσα σε πολλούς αδελφούς, αλλά έχοντας διδαχθεί την οικονομία και αναγνωρίζοντας τον κατά φύση Υιό του Θεού ακόμη και όταν έγινε σάρκα. <Προς δε τον Υιό· Ο θρόνος σου, ο Θεός.> Πώς, επομένως, δεν είναι ασύνετο και θρασύ το να περιεργάζεται κανείς τη φύση μέσω της οποίας τα πάντα παρήχθησαν στην ύπαρξη, η οποία είναι παλαιότερη από κάθε χρόνο;

Έπειτα, πώς δεν θα φανείτε ότι πολεμάτε ευθέως όλες τις άγιες Γραφές, ώστε και δικαίως να ακούσετε: «Σκληροτράχηλοι και απερίτμητοι στις καρδιές και στα αυτιά, εσείς πάντοτε αντιτάσσεστε στο Άγιο Πνεύμα, όπως οι πατέρες σας έτσι και εσείς.» Διότι πότε δεν ονομάζουν τον Υιό αληθινό Θεό, ή πότε τον τοποθετούν έξω από την ουσία Εκείνου που τον εγέννησε; Και ποιος τόλμησε να πει ότι δεν είναι εκ φύσεως ούτε δημιουργός, ούτε βασιλιάς, ούτε παντοκράτορας ούτε προσκυνητός; Διότι ο μεν θεσπέσιος μελωδός λέει κάπου προς τον ίδιο τον Μονογενή: «Ο θρόνος σου, ω Θεέ, παραμένει εις τον αιώνα του αιώνος.» Ο δε Θωμάς πάλι παρομοίως, ο συνετότατος μαθητής, τον αποκαλεί ταυτόχρονα και Θεό και Κύριο. Παντοκράτορας δε και δημιουργός αποκαλείται από κάθε άγια φωνή, και όχι επειδή έχει επίκτητο το αξίωμα, όπως ισχυρίζεστε εσείς, αλλά επειδή είναι αυτό εκ φύσεως, το οποίο και λέγεται ότι είναι, και γι' αυτό τον λόγο προσκυνείται και από τους αγίους αγγέλους και από εμάς, μολονότι η θεία Γραφή λέει ότι δεν πρέπει να προσκυνούμε κανέναν άλλον, παρά μόνο τον Κύριο τον Θεό.

Και λοιπόν, ο θεσπέσιος Δαβίδ λέει κάπου προς αυτόν τον Υιό: «Ο θρόνος σου, ω Θεέ, παραμένει στον αιώνα, ράβδος ευθύτητας είναι η ράβδος της βασιλείας σου». Ονομάζεται ράβδος όμως και με άλλη έννοια, ως αυτός που συγκρατεί τα πάντα και τα διατηρεί στην ευημερία, κάνοντας να σταθεί όρθιο αυτό που έχει ασθενήσει, δηλαδή την ανθρώπινη φύση, η οποία σχεδόν κλονίζεται και μεθά από τα πάθη. Ψάλλει, λοιπόν, ο μακάριος Δαβίδ, αναλαμβάνοντας στο πρόσωπό του το κοινό πρόσωπο όλων των ανθρώπων: «Η ράβδος σου και η βακτηρία σου, αυτές με παρηγόρησαν». Διότι ο Κύριος υποστηρίζει τους δικαίους, σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί· και έχει ονομαστεί μέσω της φωνής των προφητών βακτηρία ένδοξη, ράβδος μεγαλωσύνης· είναι ράβδος και με άλλη έννοια, επειδή είναι ο καλός ποιμένας, που θυσιάζει τη ζωή του για τα πρόβατα. Έχει ειπωθεί, λοιπόν, προς αυτόν μέσω ενός από τους αγίους προφήτες: «Ποίμανε τον λαό σου με ράβδο, τη φυλή σου, τα πρόβατα της κληρονομίας σου». Αν πάλι κάποιος θεωρεί ότι, επειδή είναι κριτής και ανταποδίδει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του, για τον λόγο αυτόν ονομάζεται πολύ εύλογα ράβδος, θα το έχει εννοήσει ορθά. Διότι ελέχθη προς αυτόν, όταν ο Ισραήλ φέρθηκε με αυθάδεια απέναντί του και είχε στραφεί ακράτητα προς την απείθεια: «Θα τους ποιμάνεις με ράβδο σιδερένια, και θα τους συντρίψεις σαν σκεύη κεραμέα». Με αυτόν τον τρόπο μας τον υποδεικνύει και ο νόμος του πάνσοφου Μωυσή· διότι λαμβάνεται ως τύπος του Χριστού και η ράβδος του Ααρών που βλάστησε και εισήχθη στα Άγια των αγίων.

Επομένως, δεν απαιτήθηκε πριν από λίγες ημέρες, αλλά όταν πλέον ο καιρός τον καλούσε σε αυτό· διότι δεν προετοιμάστηκε για να βασιλεύει και αυτός αδιάκοπα, όπως ακριβώς βεβαίως και ο Σωτήρας των πάντων Χριστός· στον οποίο πριν από εσάς θα άρμοζε να λεχθεί εκείνο που ειπώθηκε διά της φωνής του Δαβίδ: «Ο θρόνος σου, Θεέ, παραμένει στον αιώνα του αιώνα· ράβδος ευθύτητας είναι η ράβδος της βασιλείας σου.» Αλίμονο σε εκείνους που κατεβαίνουν στην Αίγυπτο για βοήθεια, σε αυτούς που έχουν στηρίξει την πεποίθησή τους σε άλογα και σε άρματα, επειδή είναι πολλά, και στο υπερβολικό πλήθος των ιππέων.

Διότι άλλοτε μεν σημαίνει τη βασιλεία, όπως όταν λέγεται στον Χριστό: «Ράβδος ευθύτητος είναι η ράβδος της βασιλείας σου»· άλλοτε δε σημαίνει δύναμη, όπως στο ρητό: «Ράβδο δυνάμεως θα σου αποστείλει ο Κύριος από τη Σιών, και θα κυριαρχήσεις ανάμεσα στους εχθρούς σου»· εκλαμβάνεται επίσης και ως παιδεία και ως ποιμαντική επιστήμη ορισμένες φορές· έχει ειπωθεί άλλωστε πάλι μέσω της φωνής του προφήτη προς τον Υιό: «Ποίμαινε τον λαό σου με τη ράβδο της φυλής σου, τα πρόβατα της κληρονομιάς σου». Αλλά στα προκείμενα χωρία οι ράβδοι σημαίνουν για εμάς τους τρόπους της ποιμαντικής επιστήμης, και το διττό είδος της παιδαγωγίας, σύμφωνα με ό,τι θεωρείται άμεμπτο. Τις ράβδους όμως τις δέχεται ο Αρχιποίμενας των πάντων, «αυτός που έθεσε τη ζωή του για τα πρόβατα», δηλαδή ο Χριστός, για να ποιμάνει με αυτές τα δικά του πρόβατα.

ΨΑΛΜΟΣ Β'. «Ινατί εφρύαξαν έθνη, και λαοί εμελέτησαν κενά;» (Α φ. 12). Και εδώ επίσης, πιο καθαρά, σχεδόν κατακρίνει τις παραφροσύνες των Ιουδαίων, και το αχαλίνωτο θράσος τους εναντίον του Χριστού, και το μάταιο των σκέψεών τους, και το παιδαριώδες των συλλογισμών τους, λέγοντας: «Γιατί φρύαξαν τα έθνη;» —Και με άλλον τρόπο, μάταια μελέτησαν τα βιβλία των προφητών, αφού δεν αποδέχθηκαν τον Σωτήρα του γένους που κηρύχθηκε από αυτούς. «Εγώ δε καταστάθηκα βασιλιάς από αυτόν.» (Β φ. 6, 7, Ε φ. 4, Κ φ. 27). Όντας δε ανενδεής κατά φύση, όσα λέγεται ότι λαμβάνει, τα έλαβε για να γίνουμε εμείς μέτοχοι. —Έχω οριστεί, λέει, βασιλιάς από τον Θεό και Πατέρα, ώστε να διαγγέλλω το πρόσταγμά του, και πρωτίστως σε αυτούς που βρίσκονται στη Σιών. Και αυτό, νομίζω, είναι εκείνο που είπε ο Χριστός: «Δεν απεστάλην παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ.» Διότι, επειδή σε αυτούς οφειλόταν η χάρη της επαγγελίας, σε αυτούς πρώτους χάρισε τον λόγο της ευαγγελικής διδασκαλίας, και τη δικαίωση μέσω της πίστεως σε αυτόν. «Υιός μου είσαι εσύ, εγώ σήμερα σε γέννησα.» (Α φ. 13 β). Γνωρίζει λοιπόν ο Δαβίδ ότι ο Χριστός έχει προαιώνιο τον θρόνο της θεότητας, λόγω της άρρητης γέννησής του από τον Πατέρα. «Διότι ο θρόνος σου, λέει, ω Θεέ, παραμένει στον αιώνα.» Τον γνωρίζει επίσης να λαμβάνει βασιλεία ανθρώπινα μέσα στον χρόνο, εξαιτίας του νεότερου γεγονότος της Οικονομίας.

Αυτό αποδεικνύει ότι δεν έχει εφαρμογή ούτε στην περίπτωση του Ζοροβάβελ, όπως ισχυρίζονται οι Ιουδαίοι· διότι ποια έθνη έλαβε, ή ποια κυριότητα στα πέρατα της γης; Απεναντίας, αναφέρεται στον Κύριο, ο οποίος υποτάσσει όλο τον κόσμο στη δική Του δεσποτεία. <Σαν σκεύη κεραμέως θα τους συντρίψεις.> (A f. 14.) Διότι, εφόσον είχαν ελπίδα ανάπλασης, αποκαλούνταν πηλός: «Μήπως δεν θα μπορέσω, λέει, όπως ο κεραμέας να σας αναπλάσω, οίκε του Ισραήλ;» Όταν όμως, έχοντας ψηθεί μέσα στο κακό, μεταβλήθηκαν σε όστρακα, τους απειλεί με ανεπανόρθωτη συντριβή. Ποιμαίνει δε τα έθνη ο Χριστός χρησιμοποιώντας ως ράβδο τον σταυρό, καθώς και με την αδιάρρηκτη και ισχυρή Του βασιλεία. Διότι η ράβδος αποτελεί και σύμβολο βασιλείας, όπως στο χωρίο: «Ράβδος ευθύτητος είναι η ράβδος της βασιλείας σου.» Και τα συντρίβει αυτά, όχι για να τα καταστρέψει και να τα αφανίσει, αλλά για να τα αναπλάσει.

Διότι οι μυσταγωγοί πλήττουν τους πεπλανημένους και εκείνους που δεν γνωρίζουν τον κατά φύσιν Θεό, όχι όμως προς θάνατον, αλλά για να τους οδηγήσουν στην εν Χριστώ αγάπη, ώστε να υποταχθούν σε αυτόν και να πουν: «Εγώ είμαι πληγωμένη από την αγάπη». Είδες το κατόρθωμα του πολέμου, την προσαγωγή εκείνων που προηγουμένως στασίαζαν; Διότι αυτή η προσκύνηση αποτελεί αφορμή και ρίζα εξύψωσης. <Ο θρόνος σου, Θεέ, παραμένει στον αιώνα του αιώνος· ράβδος ευθύτητος είναι η ράβδος της βασιλείας σου.> (A f. 250, B f. 168 b, I f. 239) Παρατήρησε, λοιπόν, ότι αποκαλεί Θεό τον ενανθρωπήσαντα, και του απονέμει τον ανώτατο θρόνο. Διότι ήταν Θεός στη δική μας μορφή, και εξαιτίας αυτού δεν έπαψε να είναι αυτό που ήταν, αλλά αντίθετα παρέμεινε στις δικές του υπεροχές, έχοντας τη ράβδο της ευθύτητος. Η ράβδος, εξάλλου, είναι και σύμβολο βασιλείας· διότι ο Χριστός βασιλεύει με δικαιοσύνη.

«Συγκεντρώθηκαν, μην τους πιστέψεις, διότι θα πουν εναντίον σου κακά.» Διότι εκείνοι που παλαιότερα μαζί με τους άλλους τον κατέκριναν κραυγάζοντας, ενώθηκαν εν πίστει και μίλησαν με καλά λόγια για αυτόν. Ο μακάριος Ιάκωβος, για παράδειγμα, στέλνει επιστολή στις δώδεκα φυλές λέγοντας: «Ο Ιάκωβος, δούλος του Θεού και του Κυρίου Ιησού Χριστού». Επομένως, θα τον αινέσουν ως Θεό και εκείνοι που μέσω της πίστεως και του αγιασμού της πίστεως κλήθηκαν στην αδελφότητα· αλλά θα τον προσκυνήσουν εξίσου και οι υιοί του πατέρα. Είναι δε ολοφάνερο ότι εκείνοι που προσκυνούν θα αινέσουν, και εκείνοι που πλέκουν τον αίνο του, δεν θα είναι καθόλου λιγότερο προσκυνητές. Διότι ο Χριστός είναι «σκύμνος λέοντος» από τη φυλή του Ιούδα, όντας Υιός του παντοδύναμου Θεού, στον οποίο ανήκει το να νικά αμαχητί και να μπορεί μόνο με τον λόγο του να υποτάσσει όσους του εναντιώνονται. Όπως ακριβώς λέει ο προφήτης: «Ο λέων θα βρυχηθεί, και ποιος δεν θα φοβηθεί;» Σκύμνος λέοντος λοιπόν είναι ο Χριστός, καθώς αναφύτρωσε από βλαστό και από ευγενική ρίζα, την αγία Παρθένο. Διότι αυτός είναι «η ράβδος της δυνάμεως», την οποία μας απέστειλε ο Θεός από τη Σιών, η βακτηρία που παρηγορεί και στηρίζει τους πάντες, της «ευθύτητος και της βασιλείας», η οποία αφενός ποιμαίνει με ορθότητα και πραότητα τα ποίμνια των αγίων, αφετέρου «συντρίβει σαν πήλινο σκεύος κεραμέως» εκείνους που δεν ανέχονται να ποιμαίνονται από αυτόν.

Επειδή δε το θείο και ιερότατο Γράμμα λέγει ότι αυτός έγινε σάρκα, του αρμόζει πλέον και το χρίσμα, το οποίο έλαβε κατά τη σάρκωσή του. Γράφει λοιπόν ο πάνσοφος Παύλος: «Διότι και εκείνος που αγιάζει και εκείνοι που αγιάζονται, προέρχονται όλοι από έναν. Γι' αυτόν τον λόγο δεν ντρέπεται να τους ονομάζει αδελφούς, λέγοντας: Θα αναγγείλω το όνομά σου στους αδελφούς μου». Διότι αγιαζόταν μαζί μας όταν έγινε όμοιος με εμάς. Και ότι αυτός που χριόταν ήταν αληθώς ο Υιός, επειδή έγινε σάρκα, δηλαδή τέλειος άνθρωπος, το επιβεβαιώνει ο θεσπέσιος Δαβίδ λέγοντας προς αυτόν: «Ο θρόνος σου, Θεέ, είναι στον αιώνα του αιώνος. Η ράβδος της βασιλείας σου είναι ράβδος ευθύτητας. Αγάπησας τη δικαιοσύνη και μίσησας την ανομία, γι' αυτό σε έχρισε ο Θεός, ο Θεός σου, με έλαιο αγαλλιάσεως περισσότερο από τους μετόχους σου». Κατανόησε, λοιπόν, πώς, αν και τον ονόμασε Θεό και του απέδωσε αιώνιο θρόνο, λέγει ότι έχει χριστεί από τον Θεό, προφανώς από τον Πατέρα, με ένα εξαιρετικό χρίσμα σε σύγκριση με εκείνους που μετέχουν σε αυτόν, δηλαδή εμάς.

ΑΛΛΟ. Λέει ο Χριστός προς τους μαθητές του: «Εσείς με αποκαλείτε, ο Κύριος και ο Διδάσκαλος, και καλά λέτε· διότι είμαι». Έπειτα λέει προς αυτόν ο Θωμάς: «Ο Κύριός μου και ο Θεός μου», και δεν εμπόδισε τον μαθητή να τα λέει αυτά, όπως έκαναν οι άγγελοι στους αγίους. Και ο Ψαλμωδός λέει: «Ο θρόνος σου, Θεέ, παραμένει στον αιώνα του αιώνος». Αλλά εάν ήταν και αυτός κτίσμα, δεν θα δεχόταν προσκύνηση, δεν θα ονομαζόταν Κύριος, δεν θα ανεχόταν να ακούει κάποιον να λέει: Εσύ είσαι ο Θεός μου. Επειδή όμως εκ φύσεως είναι αυτά, έχοντας τα ιδιώματα του Πατρός ως Υιός και γνήσιο γέννημα, αποδέχεται αυτούς που λένε τέτοια λόγια, ως ανθρώπους που ομολογούν την αλήθεια.

ΑΛΛΟ. Ψάλλει κάπου ο Δαβίδ: «Ο θρόνος σου, Θεέ, είναι εις τον αιώνα του αιώνος». Έπειτα λέει: «Γι' αυτό σε έχρισε ο Θεός, ο Θεός σου, με έλαιο αγαλλιάσεως». Και ο Λόγος βασίλευε μαζί με τον Πατέρα και πριν από τη χρίση. Πώς λοιπόν χρίεται ως βασιλιάς και αγιάζεται αυτός που αιώνια βασιλεύει και είναι άγιος; Όπως λοιπόν, ενώ ήταν πάντοτε αυτό, λέγεται ότι βασίλευσε στους έσχατους καιρούς, έτσι και, ενώ είναι ύψιστος, λέγεται ότι υψώνεται εξαιτίας της ένσαρκης οικονομίας. Υψώνεται δε, χρίεται και αγιάζεται για χάρη μας, ώστε μέσω αυτού να διοχετεύεται πλέον σε όλους η χάρη, εφόσον δόθηκε ήδη στη φύση, και πλέον να διασώζεται για ολόκληρο το γένος. Έτσι και ο Σωτήρας έλεγε στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο: «Υπέρ αυτών εγώ αγιάζω τον εαυτό μου, για να είναι και αυτοί αγιασμένοι». Διότι όσα ισχύουν για τον Χριστό, αυτά περνούν και σε εμάς. Όχι επειδή δεχόταν τον αγιασμό για τον εαυτό του (διότι αυτός ήταν εκείνος που αγίαζε), αλλά για να τον εξασφαλίσει στη φύση μέσω του εαυτού του, γινόμενος σαν οδός και αρχή των αγαθών που φτάνουν σε εμάς. Γι' αυτό ακριβώς λέει: «Εγώ είμαι η οδός», μέσω της οποίας κατέβηκε σε εμάς η θεία χάρη, υψώνοντας, αγιάζοντας, δοξάζοντας και θεώνοντας τη φύση πρώτα στο πρόσωπο του Χριστού.

Απόδειξη από τη θεία Γραφή, ότι ο Λόγος ήταν πάντοτε Κύριος και βασιλιάς. Ο Αβραάμ τον προσκυνούσε, αποκαλώντας τον Κύριο. Ο Μωυσής ομοίως λέει: «Και ο Κύριος έβρεξε από τον Κύριο φωτιά και θειάφι πάνω στα Σόδομα και τα Γόμορρα.» Ο Ψαλμωδός πάλι: «Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου: Κάθισε στα δεξιά μου.» Και πάλι: «Ο θρόνος σου, Θεέ, παραμένει στον αιώνα του αιώνα. Γι' αυτό σε έχρισε· ράβδος ευθύτητας είναι η ράβδος της βασιλείας σου.» Και πάλι: «Η βασιλεία σου, βασιλεία όλων των αιώνων.» Εάν λοιπόν και πριν από τη σάρκωσή του ο Λόγος του Θεού ήταν βασιλιάς και Κύριος, πώς δεν θα ήταν κάποιος ένοχος για το έγκλημα της βλασφημίας, εάν απέδιδε στην ουσία του το ότι έχει δημιουργηθεί; Διότι έγινε Κύριος δικός μας, εμάς που έχουμε επιγνώσει τον Δεσπότη μας, όταν, αφού αγόρασε τους πάντες με το δικό του αίμα, αναδείχθηκε Χριστός και Κύριος.

Άλλο. Ανέβηκε ο Θεός με αλαλαγμό, ο Κύριος με φωνή σάλπιγγας. Ο θρόνος σου, Θεέ, είναι εις τον αιώνα του αιώνος. Στη Γένεση. Ρώτησε δε αυτόν ο Ιακώβ και είπε: Ανάγγειλέ μου το όνομά σου. Και εκείνος είπε: Γιατί ρωτάς το όνομά μου; Και αυτό είναι θαυμαστό.

Ο θρόνος σου, Θεέ, παραμένει στον αιώνα του αιώνος, σκήπτρο ευθύτητας είναι το σκήπτρο της βασιλείας σου. Σηκώστε, άρχοντες, τις πύλες σας, και υψωθείτε, πύλες αιώνιες, και θα εισέλθει ο βασιλιάς της δόξας. Γι' αυτό θα σε δοξολογήσω ανάμεσα στα έθνη, Κύριε, και στο όνομά σου θα ψάλω, σε εσένα που μεγαλύνεις τις σωτηρίες του βασιλιά και δείχνεις έλεος στον χρισμένο του.

Ο θρόνος σου, Θεέ, είναι εις τον αιώνα του αιώνος. Διότι, για να μη νομιστεί, εξαιτίας της ένσαρκης παρουσίας που συντελέστηκε εδώ, ότι έφτασε έπειτα σε προκοπή θεότητας, λέει με σαφήνεια: Γι' αυτό σε έχρισε ο Θεός, ο Θεός σου, με έλαιο αγαλλιάσεως περισσότερο από τους μετόχους σου. Βλέπεις τον Χριστό ως Θεό να χρίεται από τον Θεό Πατέρα;

Έχεις κάτι παρόμοιο και στην ερμηνεία του λίθου που αποκόπηκε από το όρος χωρίς ανθρώπινα χέρια, ο οποίος είναι ο Χριστός κατά τη σάρκα. Και η βασιλεία του δεν θα αφεθεί σε άλλον λαό. Και ο Δαβίδ άλλοτε μεν λέει: Ο θρόνος σου, Θεέ, είναι εις τον αιώνα του αιώνος, άλλοτε δε: Εσύ, Κύριε, κατ' αρχάς θεμελίωσες τη γη, και τα εξής: αυτοί θα χαθούν, εσύ όμως παραμένεις. Και τα εξής: Εσύ όμως είσαι ο ίδιος και τα έτη σου δεν θα εκλείψουν. Αυτά ο Παύλος τα ερμήνευσε ότι αναφέρονται στον Υιό.

Και Εκείνος βέβαια, αφού λούστηκε στον Ιορδάνη ποταμό και μετέδωσε στα ύδατα την επαφή της θεότητάς Του, ανέβαινε από αυτά, και γινόταν σε Αυτόν ουσιώδης επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος, καθώς το όμοιο αναπαυόταν στο όμοιο. Και σε εσάς ομοίως, αφού αναβήκατε από την κολυμβήθρα των ιερών ναμάτων, δόθηκε το χρίσμα, το αντίτυπο εκείνου με το οποίο χρίστηκε ο Χριστός. Και αυτό είναι το Άγιο Πνεύμα, για το οποίο και ο μακάριος Ησαΐας, στη δική του προφητεία, έλεγε εκ προσώπου του Κυρίου: «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, γι' αυτό και με έχρισε· με απέστειλε να κηρύξω το ευαγγέλιο στους πτωχούς.» Διότι ο Χριστός δεν χρίστηκε από άνθρωπο με υλικό έλαιο ή μύρο, αλλά ο Πατέρας, αφού τον όρισε Σωτήρα ολόκληρου του κόσμου, τον έχρισε με Άγιο Πνεύμα, όπως λέει ο Πέτρος: «Τον Ιησού από τη Ναζαρέτ, τον οποίο έχρισε ο Θεός με Άγιο Πνεύμα·» και ο προφήτης Δαβίδ αναφωνούσε λέγοντας: «Ο θρόνος σου, ω Θεέ, παραμένει εις τον αιώνα του αιώνος· ράβδος ευθύτητας είναι η ράβδος της βασιλείας σου. Αγάπησας τη δικαιοσύνη και μίσησας την ανομία· γι' αυτό σε έχρισε ο Θεός, ο Θεός σου, με έλαιο αγαλλιάσεως περισσότερο από τους μετόχους σου.» Και όπως ακριβώς ο Χριστός αληθινά σταυρώθηκε και τάφηκε και αναστήθηκε, εσείς δε, κατά το βάπτισμα, αξιώνεστε εν ομοιώματι να συσταυρωθείτε και να συνταφείτε και να συναναστηθείτε με Αυτόν, έτσι συμβαίνει και με το χρίσμα.

Και ο Δαβίδ στον 〈μδ〉 ψαλμό λέγει: Ο θρόνος σου, Θεέ, παραμένει εις τον αιώνα του αιώνος. Και πάλι ο ίδιος στον 〈ρα〉 ψαλμό λέγει: Εσύ όμως είσαι ο ίδιος, και τα έτη σου δεν θα εκλείψουν.

Ήταν λοιπόν αυτός ο σκολιός όφις και δράκων, που ονομάστηκε έτσι πολύ ταιριαστά, επειδή σέρνεται και έρπει καταγής, και παραμονεύει στα πόδια των ανθρώπων, μήπως δαγκώσει κάποιον και, στάζοντας μέσα του το θανατηφόρο του δηλητήριο, τον γκρεμίσει από την ορθή πορεία που οδηγεί προς τον Θεό. Η μεν ράβδος του Θεού, λοιπόν, επειδή είναι ευθεία και παιδαγωγική, σύμφωνα με το ρητό: «ράβδος ευθύτητος η ράβδος της βασιλείας σου», διατηρείται για εκείνους που έχουν υποπέσει σε ιάσιμα αμαρτήματα, και χρησιμοποιείται για την παιδαγωγία, τη βελτίωση και την ωφέλεια της ψυχής τους. Αντίθετα, αυτός που δεν έχει τίποτα το ορθό και το ευθύ, αλλά είναι ολόκληρος και εξ ολοκλήρου καμπύλος και σκολιός, και έρπει καταγής με το στήθος και την κοιλιά, παραμονεύοντας στα πόδια όλων για να τους βάλει τρικλοποδιά και να τους καταρρίψει μαζί με όλους τους ασεβείς, αυτός θα παραδοθεί στη σκληρή και μεγάλη και ισχυρή μάχαιρα, την οποία ο μέγας Κριτής ταμίευσε (έχει φυλάξει) μόνο για αυτόν. Ποια ήταν όμως αυτή η μάχαιρα, την οποία οι Εβδομήκοντα ονόμασαν αγία και μεγάλη και ισχυρή, αν όχι «ο ζωντανός λόγος του Θεού, που είναι ενεργός και πιο κοφτερός από κάθε δίκοπη μάχαιρα»; Εδώ ονομάζει μάχαιρα την ενέργεια της θείας δίκης, αλλά την αποκαλεί και αγία, αφενός μεν για να παρηγορήσει και να μετριάσει το φοβερό της απειλής, και αφετέρου για να δείξει ότι οι τιμωρούμενοι δεν θα καταλήξουν στην απώλεια, αλλά αυτή θα γίνει για αυτούς αιτία αγιότητας, εφόσον μετανοήσουν.

Ότι ο Αγαπητός του Θεού ήταν ωραίος και καλός και πλήρης χάριτος, καθώς και ευλογημένος βασιλιάς και νικητής των εχθρών, το μάθαμε από τα προηγούμενα· ότι δε, επιπλέον όλων αυτών, ήταν και Θεός, το διδασκόμαστε από τα προκείμενα. Διότι προς το πρόσωπό του αναφωνεί το Άγιο Πνεύμα λέγοντας: «Ο θρόνος σου, ο Θεός, εις τον αιώνα του αιώνος»· ή σύμφωνα με τον Ακύλα: «Ο θρόνος σου, Θεέ, εις αιώνα και έτι».

Επειδή δε τον ονόμασε και βασιλιά στα προηγούμενα, εύλογα προσθέτει: «Ράβδος ευθύτητος η ράβδος της βασιλείας σου». Διότι δεν υπάρχει σε αυτόν τίποτα το σκολιό ούτε το στρεβλό. Και για να μην τα εκλάβει κανείς με ιουδαϊκό τρόπο και υποθέσει ότι ο Αγαπητός του Θεού θα είναι κάποιος θνητός βασιλιάς όμοιος με τους πολλούς, αναγκαία διδάσκει ότι ο θρόνος της βασιλείας του υπήρχε εξ αιώνος, και θα είναι διαρκής και μόνιμος στους αιώνες των αιώνων. Το ότι δε αυτά δεν έχουν ειπωθεί για το πρόσωπο του Πατέρα, αλλά για το πρόσωπο του αγαπητού και μονογενούς Υιού, το διασαφηνίζει προχωρώντας και λέγοντας: «Αγάπησες τη δικαιοσύνη και μίσησες την ανομία· γι' αυτό σε έχρισε ο Θεός, ο Θεός σου». Διότι ποιος Θεός, που χρίεται εδώ από τον Θεό, θα μπορούσε να είναι, παρά εκείνος για τον οποίο θεολογούν τα Ευαγγέλια: «Και ο Λόγος ήταν προς τον Θεό, και Θεός ήταν ο Λόγος»; Αυτός λοιπόν ο Θεός Λόγος αγάπησε τη δικαιοσύνη και μίσησε την ανομία. Αντί αυτού ο Ακύλας το ερμήνευσε ακριβέστερα λέγοντας: «Αγάπησε τη δικαιοσύνη και μίσησε την ασέβεια». Διότι με ορθή κρίση αγαπά εκείνους που έχουν δικαιωθεί από αυτόν, ενώ μισεί τους αντιθέτους· γι' αυτό χρίεται με λάδι ανώτερο από τους μετόχους του, το ονομαζόμενο λάδι της αγαλλιάσεως, και χρίεται από τον Θεό, τον ίδιο τον Πατέρα του, είτε με λάδι χαράς σύμφωνα με τον Ακύλα, είτε με λάδι λαμπρότητας σύμφωνα με τον Σύμμαχο.

Επειδή είναι πολλοί οι μέτοχοί του, ή οι σύντροφοί του που έχουν μετάσχει στη χάρη του, οι οποίοι θα μπορούσαν να πουν: «Έχουμε γίνει μέτοχοι του Χριστού». Ορισμένοι όμως ανέγνωσαν την προκείμενη φράση κάπως έτσι: «Γι' αυτό σε έχρισε, Θεέ, ο Θεός σου», και χρησιμοποίησαν αυτήν ακριβώς την ανάγνωση, ακολουθώντας κατά γράμμα την εβραϊκή λέξη. Επειδή ο Θεός ονομάζεται Ελωείμ στην εβραϊκή γραφή, λέγοντας: «Εν αρχή ο θρόνος σου, Θεέ, εις τον αιώνα και έτι». Οι μεν Εβδομήκοντα λοιπόν και ο Σύμμαχος είπαν: «Ο θρόνος σου, ο Θεός», ο δε Ακύλας είπε: «Θεέ», ακολουθώντας κατά γράμμα την εβραϊκή λέξη, η οποία περιέχει τον τύπο Ελωείμ. Αλλά ο ίδιος ο Ακύλας, ο οποίος τώρα είπε «Θεέ», προχωρώντας στη συνέχεια όπου αναφέρεται για δεύτερη φορά το Ελωείμ στο «Γι' αυτό σε έχρισε ο Θεός», δεν το μετέφρασε πλέον ως «Θεέ», αλλά ως «Θεός», λέγοντας: «Γι' αυτό σε άλειψε ο Θεός, ο Θεός σου», ενώ όφειλε, για να είναι σύμφωνος με τον εαυτό του, να πει και εδώ «Θεέ» για την ίδια λέξη· και αν το είχε μεταφράσει έτσι, θα έλεγε: «Γι' αυτό σε έχρισε, Θεέ, ο Θεός σου».

Αυτόν δε τον θρόνο και σε άλλο σημείο το θείο Πνεύμα τον υποδηλώνει λέγοντας: «Ο θρόνος σου, Θεέ, είναι εις τον αιώνα του αιώνος· ράβδος ευθύτητος είναι η ράβδος της βασιλείας σου. Αγάπησες τη δικαιοσύνη και μίσησες την ανομία· γι' αυτό σε έχρισε ο Θεός, ο Θεός σου, με έλαιο αγαλλιάσεως περισσότερο από τους μετόχους σου». Ήταν λοιπόν έτοιμος ο θρόνος σου από τότε, από όταν δηλαδή βρισκόσουν κοντά στον Πατέρα, επειδή και εσύ υπάρχεις από τον αιώνα. Πλην όμως και τώρα ύψωσαν οι ποταμοί, Κύριε. Το τι ύψωσαν, το φανερώνει επαναλαμβάνοντας τον λόγο αμέσως μετά: «Ύψωσαν οι ποταμοί τη φωνή τους»· διότι αυτά που παλαιότερα παρέμεναν κρυφά, τώρα έγιναν ακουστά σε όλους, στους προφήτες, τους αποστόλους και τους ευαγγελιστές που αξιώθηκαν το θείο Πνεύμα, καθώς και στα μυριάριθμα πλήθη των λαών, οι οποίοι σε ολόκληρη την οικουμένη διακηρύσσουν μέσα στις εκκλησίες τη σωτήρια βασιλεία· αυτοί είναι που ύψωσαν τη φωνή τους, ευαγγελιζόμενοι με μεγάλη φωνή τη χάρη του Θεού που εκχύθηκε σε όλους. Αλλά νομίζω ότι ποταμοί ονομάζονται τώρα και οι θείες δυνάμεις και το πλήθος των επουράνιων αγγέλων. Διότι και αυτοί ύψωσαν τη φωνή τους, όταν έβλεπαν τον Σωτήρα, μετά την αναστροφή του με τους ανθρώπους, να ανέρχεται στους ουρανούς, να ενδύεται την ευπρέπεια της θεότητάς του, να περιζώνεται την πατρική δύναμη και να αναλαμβάνει τον οικείο θρόνο της βασιλείας του.