Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 57:5

Έτσι, λοιπόν, κρίνοντας και διακρίνοντας δίκαια και αποφεύγοντας κάθε κακία, ελάτε σε μένα, και σας δέχομαι. Και, ακόμη κι αν έχετε βαφτεί από την αμαρτία σαν το πορφυρό και το κόκκινο, μου είναι δυνατό και εύκολο να σας κάνω κατάλευκους σαν το μαλλί και σαν το χιόνι. Και προς το παρόν «θα φάτε τα αγαθά της γης, εάν θελήσετε και με εισακούσετε», και έπειτα κατ' αυτόν τον τρόπο στην κατάλληλη ώρα θα απολαύσετε και τα αγαθά του ουρανού. Εάν όμως πάλι δεν θελήσετε να με εισακούσετε, εγώ μεν δεν θα σας εξαναγκάσω, ο δε μισθός του έργου σας θα είναι ότι «μάχαιρα θα σας καταφάει». Θέλοντας δε ο προφήτης να πείσει τους ακροατές ότι τα λεγόμενα δεν είναι απλώς δικά του λόγια αλλά του Θεού, είπε ότι «το στόμα του Κυρίου τα ελάλησε αυτά». Τίποτα, λέει, δεν είναι αίνιγμα, τίποτα μυθικό, τίποτα προερχόμενο από εγγαστρίμυθο, κανένα πλαστό εφεύρημα, κανένα δικό μου τεχνούργημα, αλλά «το στόμα του Κυρίου», λέει, «τα ελάλησε αυτά». Και το μεν στόμα του Κυρίου τα ελάλησε αυτά, αλλά «όποιος έχει αυτιά για να ακούει, ας ακούει» με επιμέλεια, μήπως και λογαριαστεί ότι μοιάζει «με την κουφή οχιά που βουλώνει τα αυτιά της», «η οποία δεν πρόκειται να εισακούσει τη φωνή των γητευτών».

Ο οργίλος και μανιώδης χαρακτήρας ας εγκαταλειφθεί στους ληστές, των οποίων ο θυμός ακολουθεί την ομοίωση του φιδιού και η σκληρότητά τους τη δαιμονική μισανθρωπία. Σε εκείνον όμως που έχει ταχθεί σύμφωνα με την ομοίωση του Θεού και του έχει ανατεθεί η φροντίδα του πλάσματός Του, ας αρμόζει το γαλήνιο και το ήμερο, το επιεικές και το φιλάνθρωπο, γνωρίζοντας καλά ότι ο υφιστάμενος είναι συγγενής του και φροντίζοντάς τον σαν τον εαυτό του· προνοώντας για τους υγιείς, επισκεπτόμενος τους ασθενείς και παρέχοντας την καλύτερη θεραπεία· ως επί το πλείστον με ανακουφιστικά μαλάγματα και επιδέσμους, αλλά κάποτε, λόγω μεγάλης ανάγκης, συμπεριφερόμενος και πιο αυστηρά, εφόσον μετά από συχνή και παρηγορητική αγωγή βλέπει την ασθένεια να είναι άγρια και δυσκολοκατανίκητη, συμπάσχοντας ωστόσο με τους πάσχοντες σαν να επρόκειτο για τα δικά του γνήσια μέλη. Έτσι προσελκύει κανείς πάνω του τους οικτιρμούς του Θεού· έτσι προμνηστεύεται για τον εαυτό του μια ακατάλυτη βασιλεία· έτσι και εδώ αγαπιέται από όλους, εξυμνείται παντού από όλους, οι οποίοι διαλαλούν γι' αυτόν ότι είναι ο σωφρονέστατος, ο πραότατος, ο αφομοιωμένος με τον Θεό. Το να καταξεσκίζει όμως κανείς τις σάρκες των ανθρώπων για ένα ασήμαντο παράπτωμα, δεν διαφέρει και πολύ από το να καταβροχθίζει από μανία τον ίδιο του τον εαυτό.

Ας εξετάσουμε λοιπόν αυτά από πού προέρχονται και πώς έχουν: τη μεν εντολή που προστάζει, Μην μετακινείς τα αιώνια όρια που έθεσαν οι πατέρες σου, οι άθλιοι ούτε καν σκέφτηκαν να τη βάλουν στο μυαλό τους. Απέναντι δε στα ευαγγελικά λόγια του Κυρίου, εναντίον του οποίου στρέφεται η μάχη και οι ύβρεις, συμπεριφέρονται παρόμοια με την κουφή οχιά που βουλώνει τα αυτιά της, όπως λέγεται, κλείνουν τα αυτιά τους σε αυτούς που τους γητεύουν.

Κίνησε, λοιπόν, τα λογικά θέλγητρα, τέντωσε την εύστροφη γλώσσα σαν τόξο, και αφού χρίσεις τα λόγια σου σαν βέλη με το μέλι της ομιλίας σου, εξαπέλυσέ τα έτσι, και είμαι πεπεισμένος πως το θήραμα θα σου υποταχθεί εύκολα. Διότι δεν υπάρχει φόβος μήπως κλείσει τα αυτιά του σαν την οχιά απέναντι στα σοφά σου υποφωνήματα. Αντιθέτως, μάλλον εσύ ο ίδιος πρέπει να προφυλαχθείς, μήπως παρασυρθείς σαν από άλλες ακαταμάχητες μελωδίες Σειρήνων από όσα θα σου αντιπαρατάξει εκείνος που προσπαθείς να γητέψεις, συνυφαίνοντας την εξουσία με την τυραννική πειθώ των λόγων και καθιστώντας τον εαυτό του ακατανίκητο σε όσους τον ακούνε, και μάλιστα σε εκείνους που είναι μαθημένοι να κάνουν χάρες και να αποφεύγουν τις αντιρρήσεις.

Ενώ οι βάρβαροι, με βάση τα όσα ελέχθησαν και την αξιοθαύμαστη παρρησία του ανδρός, θα έπρεπε να εκπλαγούν, να θαυμάσουν και να υπακούσουν στα δέοντα, καθώς εκείνος τους συμβούλευε, αντίθετα εκείνοι οργίστηκαν (διότι ήταν οχιές, μαθητές του κακούργου όφεως, που έφραζαν τα αυτιά τους και μισούσαν τον έλεγχο στις πύλες, κατά τον ψαλμωδό) και άρχισαν να σκέφτονται τα βασανιστήρια και πώς θα μπορούσαν να εκδικηθούν εκείνον που τους είχε προσβάλει.

Αυτούς λοιπόν και εμείς, εφαρμόζοντας δίκαιη κρίση και τηρώντας τους πατρικούς νόμους, τους απορρίπτουμε. Σε εκείνους όμως που δεν φράζουν τα αυτιά τους στις φωνές όσων τους εξορκίζουν, σαν την ασπίδα που ηθελημένα κωφεύει, αλλά τα προσφέρουν πρόθυμα —διότι λέει ότι πρέπει κανείς να μιλά «σε αυτιά εκείνων που ακούν»— ο λόγος της ευσέβειας θα ηχήσει δυνατά και θα κηρυχθεί, και γνωρίζω καλά ότι πολύ εύκολα θα γίνει αποδεκτός και πιστευτός, καθώς ο πόσιμος λόγος της αλήθειας θα ξεπλύνει την αλμυρή ακοή του ψεύδους των ακροατών.

90. Αλλά μήπως δεν θέλετε ακόμη να αποβάλετε αυτήν την πλάνη; Εγώ, εντούτοις, θα σας ψάλω και άλλες επωδούς από τα λόγια του Πνεύματος, έστω και αν, πριν από τη μετάνοια, σκοπεύετε να μιμηθείτε τα αυτιά της ασπίδας που τα βουλώνει απέναντι στις φωνές των γητευτών. Το πανάγιο Πνεύμα ονομάζεται Πνεύμα Θεού· διότι λέει ο Σωτήρας: «Αν όμως εγώ με το Πνεύμα του Θεού εκβάλλω τα δαιμόνια». —Πνεύμα του Πατρός·

Ιλαρή την όψη είχε ο ένθεος όταν συνελήφθη, και σε αυτούς που τον κρατούσαν έλεγε με αγαλλίαση: «Προς το παρόν εσείς ακολουθήστε με, φίλοι, και αν ο βασιλιάς θελήσει να επιστρέψει, θα γίνει άλλος Λωτ και θα αποφύγει μαζί σας το μέλλον πυρ. Σώζοντας, σώστε τις ψυχές σας, ω φίλοι, και εκείνον αφήστε τον. Ας γίνει στήλη άλατος στρεφόμενος προς τα Σόδομα, εφόσον προηγουμένως αποστράφηκε με βδελυγμία την αιώνια ζωή». «Αυτά που μας λες τώρα μας φάνηκαν σαν ανοησίες, Δημήτριε, σταμάτα. Διότι όλα αυτά τα θεωρούμε φλυαρία, επειδή απέναντι σε όλα τα λόγια του Ναζωραίου έχουμε τα αυτιά μας κουφά σαν την ασπίδα, η οποία δεν ακούει τη φωνή του γητευτή ή εκείνων που ψάλλουν επωδές. Τώρα, λοιπόν, μην κομπάζεις συνδέοντας λόγια με λόγια. Διότι δεν πτοούμαστε ούτε ανεχόμαστε να αποκαλέσουμε τον γιο του ξυλουργού Θεό, ο οποίος, όπως λες, δίνει την αιώνια ζωή».

Διότι, σαν την κουφή ασπίδα που κλείνει τα αυτιά της, έτσι και εσείς αποδίδετε, όπως νομίζω, τη σωτηρία των ψυχών σας μόνο στο μοναχικό τρίβωνο, στο κουκούλι και στον ανάλαβο —ορισμένοι μάλιστα και στο μακρύ και σεμνό γένι— και, στηριζόμενοι σε αυτά, καμαρώνετε. Αλλά να είστε βέβαιοι, γυμνοί και εκτεθειμένοι —ακόμη κι αν δεν θέλετε να ακούτε την Αγία Γραφή που σας τα διαλαλεί καθημερινά— θα παρασταθούμε στο βήμα του Χριστού, για να λάβει ο καθένας την ανταπόδοση για όσα έπραξε μέσω του σώματός του, είτε αγαθό είτε πονηρό.

Γι' αυτό λέει η Γραφή: «Αυτός θα παραμονεύει τη φτέρνα σου», δηλαδή το τέλος της πράξης, «και εσύ θα παραμονεύεις το κεφάλι του», δηλαδή την εισβολή του λογισμού. Ας σταθούμε λοιπόν γενναία απέναντι στις προσβολές, και ας κατατροπώσουμε τους φλογερούς λογισμούς, και ας διασχίσουμε την αλμυρή θάλασσα της αμαρτίας, ώστε να μπορέσουμε και εμείς να πούμε μαζί με τον Δαβίδ: «Περάσαμε μέσα από πυρ και ύδωρ, και μας έβγαλες σε τόπο αναψυχής.» Αλλά δεν είναι μόνο αυτό το πάθος που ταράζει και αλλοιώνει την ψυχή, αλλά και ο θυμός σε πάρα πολύ μεγάλο βαθμό: «Διότι ταράχθηκε», λέει, «από τον θυμό ο οφθαλμός μου», και: «Ο θυμός τους μοιάζει με του φιδιού», και: «Ο θυμός φωλιάζει στους κόλπους των άφρονων», και: «Η ορμή του θυμού του είναι η πτώση του.» Από πού λοιπόν γεννιέται ένα τέτοιο πάθος, παρά από ένα αλαζονικό και υπεροπτικό φρόνημα που νομίζει ότι είναι κάτι και εξανίσταται εναντίον των κατωτέρων του; Επειδή ο ταπεινός στην καρδιά, κατά μίμηση του Κυρίου, είναι πράος και ήσυχος, δεν φιλονικεί ούτε κραυγάζει, αλλά, αν τύχει, προτιμά να υβρίζεται παρά να υβρίζει· χτυπιέται, αλλά δεν ανταποδίδει το χτύπημα.