Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 76:11

Όταν κάποτε η αγαθότητα του Θεού, κατόπιν και των δικών του δεήσεων, μας επισκέφθηκε και επέβλεψε στις θλίψεις και τις ανάγκες μας, τις οποίες υφιστάμεθα για την εξόφληση των αμαρτιών μας σε αυτήν τη ζωή, και έκανε και πάλι ανεμπόδιστη την είσοδό μας στη θεόσωστη ποίμνη μας της Μονής Στουδίου, αφού δηλαδή απομακρύνθηκαν και αποδυναμώθηκαν από αυτήν όλοι όσοι μας πολεμούσαν, καθώς από εκείνη τη στιγμή εξέταζα τον εαυτό μου μέσα από την προσφιλή σε εμένα μετάνοια, την ησυχία και τα δάκρυα, και ενώ απολάμβανα τη δωρεά του Θεού, η οποία είναι, εννοώ, η παρηγορία του Αγίου Πνεύματος που γεννιέται μέσα στην καρδιά μέσω της γλυκύτατης κατανύξεως —διότι είναι καλό να είμαστε ευγνώμονες και να διακηρύσσουμε σε όλους το έλεος του Θεού—, με κατέλαβε ξαφνικά κάποια έκσταση και αλλοίωση, αλλοίωση της δεξιάς του Υψίστου, την εποχή που διανύαμε τη δεύτερη εβδομάδα των Νηστειών, έχοντας κυριευθεί, κατά την πρώτη ημέρα της εβδομάδας, από μια φρικτή οπτασία.

«Και με έβγαλε έξω», σαν να έλεγε, με εξέστησε, με αλλοίωσε· είτε λόγω της υπερβολικής χαράς επειδή έβλεπε τη μέλλουσα σωτηρία του γένους σαν να ήταν ήδη παρούσα, είτε επειδή έμεινε έκπληκτος από το μέγεθος του γεγονότος είτε επειδή βίωσε κάποια μακάρια κατάσταση εξαιτίας του τύπου του μυστηρίου και βρέθηκε πάνω από τον εαυτό του, πράγμα που δήλωσε προσθέτοντας στο «με έβγαλε έξω» το «με πνεύμα Κυρίου», δηλαδή με αλλοίωσε με την πνευματική αλλοίωση. Διότι τέτοια είναι η «αλλοίωση της δεξιάς του Υψίστου». «Και με έθεσε στο μέσο της πεδιάδας, και αυτή ήταν γεμάτη από οστά ανθρώπων». Με το να πει, λοιπόν, «ήλθε επάνω μου το χέρι του Κυρίου», δήλωσε ότι ο Υιός του Θεού θα λάβει αρχή για τη δική μου σωτηρία, ενώ το μέσω ποιων θα αναστήσει το γένος, και μάλιστα πέρα από κάθε ελπίδα, το υποδηλώνει με τα επόμενα. Και με το να πει «με έβγαλε έξω και με έθεσε στο μέσο της πεδιάδας», δείχνει τι βίωσε όταν μυήθηκε στο μυστήριο. «Διότι με έβγαλε έξω», λέει, «από τον εαυτό μου και με έθεσε στο μέσο της πεδιάδας». Διότι αυτό είναι εκείνο το οποίο εύχεται ο μακάριος Δαβίδ: «το πνεύμα σου το αγαθό θα με οδηγήσει σε γη ευθεία». Με έθεσε σε γη ευθεία, «με πνεύμα Κυρίου», η δεξιά του Υψίστου. Διότι η «πεδιάδα» είναι γη ευθεία.

Επομένως, ω αγαπητοί αδελφοί, εφόσον προβάλλονται τέτοια αγαθά και μας έχουν δοθεί τόσες υποσχέσεις από τον Κύριο, ας απορρίψουμε από τον εαυτό μας όλα τα εμπόδια, ας αποστραφούμε κάθε αγάπη προς τον κόσμο και ας παραδώσουμε τον εαυτό μας με αναζήτηση και πόθο μόνο προς εκείνο το αγαθό, για να μπορέσουμε να επιτύχουμε εκείνη την άρρητη αγάπη του Πνεύματος, για την οποία ο μακάριος Παύλος μας προέτρεψε να σπεύσουμε προς αυτήν, λέγοντας: «να επιδιώκετε την αγάπη», ώστε να μπορέσουμε να απαλλαγούμε από την σκληρότητά μας, να αξιωθούμε την αλλοίωση της δεξιάς του Υψίστου και να φθάσουμε σε πραότητα και πνευματική ανάπαυση, έχοντας πληγωθεί από τον έρωτα του θείου Πνεύματος. Διότι ο Κύριος επιδεικνύει πολλή φιλανθρωπία, σπλαχνιζόμενος και περιμένοντας πότε θα επιστρέψουμε όλοι εξολοκλήρου προς Αυτόν, απομακρύνοντας τον εαυτό μας από οτιδήποτε αντίθετο. Διότι, έστω και αν εμείς, εξαιτίας της μεγάλης μας άγνοιας, της πνευματικής νηπιότητας και της προκατάληψης της κακίας αποστρεφόμαστε τη ζωή και θέτουμε πολλά εμπόδια στον εαυτό μας, μη θέλοντας να μετανοήσουμε αληθινά, Εκείνος ωστόσο δείχνει πολλή ευσπλαχνία σε εμάς, μακροθυμώντας και περιμένοντας πότε θα επιστρέψουμε και θα προσέλθουμε σε Αυτόν, και θα φωτιστεί ο εσωτερικός μας άνθρωπος, για να μην καταντροπιαστούν τα πρόσωπά μας κατά την ημέρα της κρίσεως.

Στο εξής, λοιπόν, αγαπητοί αδελφοί, αφού βρίσκονται μπροστά μας τέτοια αγαθά και μας έχουν δοθεί τέτοιες υποσχέσεις, ας αποκόψουμε από τον εαυτό μας όλα τα εμπόδια και ας αποστραφούμε κάθε αγάπη για τον κόσμο, και ας αφοσιωθούμε, μέσω της πίστης, μόνο σε εκείνα τα αγαθά, στην αναζήτησή τους και στον κόπο για αυτά, ώστε να μπορέσουμε να επιτύχουμε εκείνη την ανέκφραστη αγάπη του Πνεύματος, για την οποία ο μακάριος Παύλος έδωσε πολλές προτροπές για να σπεύσουμε προς αυτήν, λέγοντας: «Να επιδιώκετε την αγάπη», για να μπορέσουμε, εγκαταλείποντας τη σκληρότητά μας, να αξιωθούμε την αλλοίωση της δεξιάς του Υψίστου και να φτάσουμε σε πνευματική ηρεμία και ανάπαυση, πληγωμένοι από τον θείο έρωτα του Πνεύματος. Διότι ιδού, ο Κύριος δείχνει τη φιλανθρωπία και τη σπλαχνικότητά Του προς εμάς, περιμένοντας πότε θα επιστρέψουμε ολότελα με όλο μας το είναι σε Αυτόν, απομακρύνοντας τους εαυτούς μας από τα αντίθετα. Αν και εμείς, από πολλή άγνοια, νηπιότητα και προκατάληψη της κακίας, αποστρεφόμαστε τη ζωή και βάζουμε πολλά εμπόδια στον εαυτό μας, μη θέλοντας να μετανοήσουμε αληθινά· Αυτός όμως σπλαχνίζεται πολύ και δείχνει αγαθότητα προς εμάς μακροθυμώντας, περιμένοντας πότε θα Τον πλησιάσουμε αληθινά και θα φωτιστεί ο εσωτερικός μας άνθρωπος, ώστε να μην καταντροπιαστούν τα πρόσωπά μας την ημέρα της κρίσεως.

Ας πούμε λοιπόν και εμείς μαζί με τον ψάλλοντα προφήτη, αφού κουρδίσουμε τη λύρα, βλέποντας τη θεία συνάφεια του Ιωάννη και του Κύρου: όντως «Αυτή είναι η αλλοίωση της δεξιάς του Υψίστου», μέσω της οποίας οι μωροί αποκτούν σοφία και οι σοφότατοι απομωραίνονται· μέσω της οποίας οι ψαράδες ψαρεύονται, και οι τελώνες εισπράττονται, και οι ληστές ληστεύονται, και οι διώκτες διώκονται· «Αυτή είναι η αλλοίωση της δεξιάς του Υψίστου», μέσω της οποίας οι τυφλοί αναβλέπουν, και τυφλοί γίνονται όσοι βλέπουν· μέσω της οποίας οι βλάσφημοι ευλογούν, και διδάσκουν οι αμόρφωτοι· μέσω της οποίας οι απλοί θαυμάζονται, και όσοι καυχώνται για τη ρητορεία τους χλευάζονται· μέσω της οποίας οι αγράμματοι ρητορεύουν, και οι ρήτορες φέρονται ως αγροίκοι· «Αυτή είναι η αλλοίωση της δεξιάς του Υψίστου», μέσω της οποίας πτωχεύουν οι πλούσιοι και πλουτίζουν οι πένητες, μέσω της οποίας οι δυνατοί ασθένησαν, ενώ οι ασθενείς ζώνονται με δύναμη, μέσω της οποίας ο χορτασμένος πεινά και η πείνα χορταίνεται· «Αυτή είναι η αλλοίωση της δεξιάς του Υψίστου», μέσω της οποίας η στείρα αποκτά πολλά παιδιά και άτεκνη γίνεται η πολύτεκνη· μέσω της οποίας οι δυνάστες καθαιρούνται από τους θρόνους, και οι φτωχοί και οι πένητες, ανυψωμένοι από την κοπριά, παίρνουν την πρωτοκαθεδρία· μέσω της οποίας τα όρη και τα βουνά ταπεινώθηκαν, και οι βαθιές φάραγγες γέμισαν· μέσω της οποίας τα στραβά ισιώνουν και οι τραχείς δρόμοι εξομαλύνονται· «Αυτή λοιπόν είναι η αλλοίωση της δεξιάς του Υψίστου», μέσω της οποίας ο λύκος βόσκει μαζί με το αρνί, και η λεοπάρδαλη αναπαύεται μαζί με το κατσίκι και ο ταύρος και το μοσχάρι βόσκουν μαζί με το λιοντάρι και ποιμαίνονται από μικρό παιδί· μέσω της οποίας η αρκούδα και το βόδι γίνονται σύντροφοι και το βόδι και το λιοντάρι τρώνε άχυρα, και τα παιδιά τους συνυπάρχουν ειρηνικά· μέσω της οποίας τα νήπια απλώνουν άφοβα τα χέρια τους στην τρύπα των ασπίδων και στη φωλιά των απογόνων των ασπίδων· διότι τα φίδια δεν έχουν τη δύναμη ούτε να τα θανατώσουν ούτε να τα βλάψουν. «

Αυτή λοιπόν, πράγματι, κατέστη «η αλλοίωσις της δεξιάς του Υψίστου», η οποία και τον Κύρο και τον Ιωάννη οδήγησε σε ομόνοια, και τους εγκατέστησε σε μία εστία, και με έναν άθλο τους στόλισε πριν από το τέλος, και με μία δόξα τους δόξασε μετά το τέλος, και με ένα στεφάνι τίμησε τους νικηφόρους· διότι, επειδή ολοκλήρωσαν τον δρόμο και τήρησαν την πίστη με αποστολικό τρόπο, τους αξίωσε των στεφάνων που επιφυλάσσονται για τέτοιους ανθρώπους.

Όσοι, λοιπόν, αξιώθηκαν να ενωθούν μαζί Του και να Τον αποκτήσουν ως κεφαλή (πρόσεχε τον λόγο, σε παρακαλώ), γίνονται και αυτοί θεοί κατά χάριν, όμοιοι με τον Υιό του Θεού. Ω του θαύματος! Διότι ο Πατέρας τούς ενδύει με την πρώτη στολή, το ένδυμα του Κυρίου το οποίο φορούσε προ καταβολής κόσμου. «Επειδή όσοι», λέει, «βαπτιστήκατε στον Χριστό, ντυθήκατε τον Χριστό», δηλαδή το Άγιο Πνεύμα, το οποίο και τους αλλοιώνει όλους θεοπρεπώς με μια παράδοξη, άρρητη και θεία αλλοίωση, για την οποία λέει ο Δαβίδ: «Αυτή είναι η αλλοίωση της δεξιάς του Υψίστου», και ο επιστήθιος μαθητής του Χριστού: «Αδελφοί, τώρα είμαστε τέκνα Θεού· αλλά δεν φανερώθηκε ακόμη», σε όσους βρίσκονται στον κόσμο δηλαδή, «τι θα γίνουμε· γνωρίζουμε όμως», από το Πνεύμα που μας έδωσε, «ότι, εάν φανερωθεί, θα είμαστε όμοιοι με Αυτόν». Και όχι μόνο αυτό, αλλά τους χαρίζει και τον νου του Χριστού, ο οποίος λάμπει πάνω από την κεφαλή τους, αποκαλύπτοντάς τους μυστήρια τα οποία δεν είναι δυνατόν να προφέρει ανθρώπινη γλώσσα. Επιπλέον, τους δίνει καινούργιους οφθαλμούς και καινούργια ακοή. Και γιατί να λέω πολλά; Διότι είναι αδύνατο να ειπωθούν όλα.

Ποια είναι όμως η θεραπεία; Μια θαυμαστή αλλοίωση της ψυχής. Διότι, όταν η ψυχή θεραπευθεί, όλα αυτά τα οποία έβλεπε προηγουμένως ως επιθυμητά και αγαθά, τα κατανοεί και τα μισεί διά της χάριτος του Ιατρού, ως βδελύγματα και μιάσματα· και αυτό δεν προέρχεται από την ίδια, αλλά είναι δώρο του Θεού. Για το οποίο και ευχαριστώντας Εκείνον που τη θεράπευσε, το διακηρύττει παντού, φωνάζοντας με μεγάλη φωνή: «Αυτή είναι η αλλοίωση της δεξιάς του Υψίστου». Διότι, όπως ακριβώς στα αισθητά και ορατά κάθε άνθρωπος που βλέπει αισθητά καταλαβαίνει και αισθάνεται είτε όταν ευεργετείται είτε όταν στερείται, είτε όταν νοσεί είτε όταν υγιαίνει, είτε όταν ζεσταίνεται είτε όταν κρυώνει, είτε όταν δυστυχεί είτε όταν ευημερεί, είτε όταν κακοπαθεί είτε όταν καλοπαθεί, έτσι ακριβώς και κάθε χριστιανός οφείλει να βλέπει νοητά και να αισθάνεται νοητά, είτε νοσεί νοητά είτε υγιαίνει νοητά, είτε δυστυχεί νοητά είτε ευημερεί νοητά, είτε κακοπαθεί είτε καλοπαθεί. Εάν όμως παραμένει αναίσθητος απέναντι σε τέτοια πράγματα, μάταια είναι χριστιανός. Διότι, εφόσον ο Χριστός είναι ζωή και φως, έστω κι αν ονομάζεται χριστιανός, ένας τέτοιος άνθρωπος δεν είναι χριστιανός· διότι, αν είχε κοινωνία με τον Χριστό, θα μετείχε και στη ζωή και στο φως· επειδή το να αισθάνεται κανείς και το να βλέπει είναι γνώρισμα των ζωντανών, όχι των νεκρών.

Προς το τέκνο Βασσιανό. Σε επισκέπτομαι και πάλι μέσω της επιστολής, τέκνο μου Βασσιανέ, και σε χαιρετώ εν Κυρίω. Ζήσε, χαίρε, ευφραίνου, διότι αξιώθηκες για τον Χριστό να βρίσκεσαι στη φυλακή, σε απομόνωση, σε θλίψη, σε στενοχώρια· λίγο αργότερα θα ανατείλει σε σένα ανεκλάλητη χαρά στο τέλος των αγώνων. Γι' αυτό, τέκνο, δείξε υπομονή και καρτέρησε εν Κυρίω, αναλογιζόμενος τις αιώνιες αμοιβές, οπότε και θα αγαλλιάσεις αιώνια· πρόσεχε διότι ο διάβολος παραμονεύει τους πάντες, ζητώντας την απώλειά μας, για να μας βάλει εμπόδια, για να σκοτίσει τον νου. Μην του δώσεις χώρο· γρηγόρει και μέσα στη φυλακή, διότι εδώ καθίσταται ακόμη πιο άγριος απέναντί μας, επειδή είμαστε απομονωμένοι και δεν έχουμε κάποιους να μας περισπούν εδώ και εκεί. Εσύ, λοιπόν, να καταγίνεσαι με το εργόχειρο, την ανάγνωση, τη στιχολογία, την προσευχή, τους ουράνιους λογισμούς, ώστε να μην σε βρει αργό και άπρακτο και σε χτυπήσει· αλλά και όσες φορές σε πληγώνει, τόσες φορές ας αποκρούεται με τον φόβο του Θεού και ας μην μας καταβάλλει καθόλου. Είναι μέγα πράγμα το να σωθεί κανείς, και υπάρχει ανάγκη μεγάλων αγώνων. Είθε να σου συγχωρηθούν τα έως τώρα· τώρα ξεκίνησα, πες και εσύ, αυτή είναι η αλλοίωση της δεξιάς του Υψίστου.