Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 79:14

Διότι οι φραγμοί εκείνου του λαού καταρρίφθηκαν, δηλαδή η προστασία των αγίων Δυνάμεων· και οτιδήποτε κι αν πράξουν σύμφωνα με τον νόμο, αποβαίνει προς απώλεια. Γι' αυτόν τον λόγο, τώρα μεν τους τρυγούν όσοι διαβαίνουν τον δρόμο και τους λυμάνθηκε αγριόχοιρος από το δάσος, και άγριο θηρίο τους καταβόσκησε, τώρα δε οι αόρατες δυνάμεις τους καταπατούν.

Κάτι παρόμοιο λέει και ο Ψαλμός σχετικά με την άμπελο: «Γιατί γκρέμισες τον φραγμό της; Και την κατέστρεψε αγριόχοιρος του δάσους». Διότι όσοι δεν είναι περιφραγμένοι από τον Λόγο και από αγγελική δύναμη, είναι έκδοτοι στις άλογες κινήσεις και, εξαιτίας της δυσωδίας της αμαρτίας που πλεονάζει μέσα τους, είναι κατάλληλοι για την υποδοχή χοίρων, οι οποίοι ανακινούν ακόμη περισσότερο τον βούρκο της αμαρτίας και κυλιούνται μέσα σε αυτόν. —Κάτι παρόμοιο λέει και ο Απόστολος: «Και καθώς δεν αποδέχθηκαν να έχουν την επίγνωση του Θεού, τους παρέδωσε ο Θεός σε πάθη ατιμίας, ώστε να πράττουν τα μη πρέποντα». Δηλαδή: εκείνοι που απορρίπτουν την προστασία που παρέχει ο Λόγος, είναι έκδοτοι στους κτηνώδεις λογισμούς και στα πονηρά δαιμόνια που ενεργούν τα ακάθαρτα. —Στην περίπτωση του Ισραήλ, ωστόσο, η απειλή εκπληρώθηκε, όταν, εξαιτίας της αμαρτίας τους απέναντι στον Κύριο, αφέθηκαν έκδοτοι στα έθνη και παραδόθηκαν στη διαρπαγή και στο καταπάτημα των εχθρών.

ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΥΡΙΛΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΕΙΣ ΤΟ ΑΣΜΑ ΑΣΜΑΤΩΝ Το όνομά σου είναι μύρο που αναβλύζει. Αυτό φανερώνει επίσης την επωνυμία του Μονογενούς που κηρύχθηκε σε όλα τα έθνη, σύμφωνα με την οποία όλα τα έθνη αναδίδουν ευωδία προς αυτόν, φέροντας το δικό του όνομα. <Γι' αυτό οι νεάνιδες, κ.λπ.> Νεάνιδα ήταν και ο Παύλος, λέγοντας: «Τα πάντα μπορώ μέσω του Χριστού που με ενδυναμώνει.» Γι' αυτό και αγάπησε πάρα πολύ, λέγοντας: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού;» Πώς όμως τον προσέλκυσαν; Ακολουθώντας τα ίχνη του και απολαμβάνοντας τα ευαγγελικά μύρα. Εάν όμως τρέξουμε, σύμφωνα με τον λόγο των νεανίδων, θα πορευθούμε οπίσω από τον Κύριο και Θεό. —Την οποία βασιλεία, στα παρόντα λόγια, την ονομάζει ταμείο. <Με έβαλαν φύλακα, κ.λπ.> Ίσως δε κατηγορεί τον εαυτό της ότι δεν φύλαξε τον δικό της αμπελώνα, αφήνοντάς τον να τον λεηλατήσει καθένας που περνούσε από τον δρόμο· και να τον καταστρέψει ο κάπρος του δάσους, και το άγριο θηρίο να τον καταβοσκήσει.

Έχει πορθηθεί όμως και με άλλον τρόπο, νοητώς δηλαδή, και κρυφά· διότι έχει παραδοθεί προς καταπάτηση στα ακάθαρτα πνεύματα. Διότι, αν έχει στερηθεί τον φραγμό της και έχει αφαιρεθεί το τείχος που την προστάτευε, πώς θα μπορούσε κάποιος να αμφιβάλλει ότι έχει γίνει βοσκή των νοητών θηρίων; Και αυτό ακριβώς ήταν που ειπώθηκε γι' αυτήν μέσω της φωνής του Δαβίδ προς τον Σωτήρα των όλων Χριστό: «Γιατί γκρέμισες τον φραγμό της, και την τρυγούν όλοι οι διαβάτες της οδού; Τη ρήμαξε αγριόχοιρος από το δάσος· και άγριος όνος τη βόσκησε». Διότι μέσω αυτών υποδηλώνει τα πολύτροπα πάθη, από τα οποία έχει κυριευθεί ο νους των Ιουδαίων· καθώς ο όνος υποδηλώνει την έσχατη αλογία, και ο χοίρος την ηδονή. Ότι λοιπόν έχει γίνει ευάλωτη σε καθέναν που επιθυμεί να την καταστρέψει το διδάσκει αυτό, λέγοντας: Δεν υπάρχει κάποιος που να μην την άρπαξε, διότι δεν υπάρχει χέρι, δηλαδή δύναμη, είτε ανθρώπων είτε πονηρών πνευμάτων, η οποία να μην την κυρίευσε.

Με αυτό υποδηλώνει τον Ισραήλ. Το αποσαφηνίζει δε και με άλλον τρόπο και λέει ότι: «Η γη του λαού μου θα βλαστήσει αγκάθια και χόρτα». Διότι χέρσεψε, όπως είπα, ο Ισραήλ. Επειδή ο Θεός εγκατέλειψε τον αμπελώνα του και έδωσε εντολή στα σύννεφα να μη ρίξουν βροχή σε αυτόν. Και έγινε χαρά για τα άγρια γαϊδούρια και βοσκότοπος για τους πονηρούς ποιμένες, δηλαδή για τα ακάθαρτα πνεύματα. Έτσι και ο μακάριος Δαβίδ, μιλώντας για τον Ισραήλ σαν να επρόκειτο για αμπελώνα, απευθύνεται προς τον Σωτήρα Θεό των συμπάντων: «Άμπελο», λέει, «μετέφερες από την Αίγυπτο, έδιωξες τα έθνη και την εφύτευσες». Έπειτα προσθέτει λέγοντας: «Γιατί κατεδάφισες τον φραγμό της και την τρυγούν όλοι οι διαβάτες του δρόμου; Την κατέστρεψε ο αγριόχοιρος από το δάσος και άγριο θηρίο τη βόσκησε». Διότι, όπως ακριβώς οι ιδιοκτήτες εγκαταλείπουν τα χέρσα χωράφια και δεν ενδιαφέρονται γι' αυτά, έστω κι αν υποστούν κάθε λογής ζημιά, έτσι και ο φιλάρετος Θεός μας εγκαταλείπει την ψυχή και την αφήνει γυμνή από κάθε προστασία, εάν αυτή καταστεί έρημη από τους καρπούς της αγαθοεργίας. <Έως ότου έλθει επάνω σας Πνεύμα από τα ύψη.>

«Την ελυμήνατο αγριόχοιρος από το δάσος, και άγριος όνος την κατέφαγε». Διότι έχει παραδοθεί σαν για καταπάτηση σε όσους επιθυμούν να αδικούν, ως βοσκή σε χοίρους και όνους, δηλαδή στις ηδονές και στις αλογίες. Γι' αυτόν τον λόγο έχει μαραθεί. Όμως άνθισε ξανά εν Χριστώ το μνημόσυνό του, προφανώς του Ισραήλ· και λέει «μνημόσυνο», επειδή δεν πίστεψαν όλοι, αλλά το υπόλειμμα έχει διατηρηθεί σαν ανάμνησή του. Έχει δε γίνει στον Εφραΐμ, δηλαδή στον Ισραήλ, η χάρη του Θεού σαν κρασί του Λιβάνου, δηλαδή ευωδιαστό και που ελάχιστα υπολείπεται του λιβανιού ως προς την ευωδία. Τέτοιος είναι και ο λόγος του Χριστού, και για αυτόν λέει ο μακάριος Δαβίδ: «Οίνος ευφραίνει καρδίαν ανθρώπου», τον οποίο ο ιερός λόγος μάς παροτρύνει να σπεύσουμε με μεγάλη προθυμία να γευθούμε· διότι λέει τα εξής: «Φάγετε και πίετε, και μεθύστε οι πλησίον». Διότι τα δωρήματα του Χριστού ποτέ δεν προκαλούν κορεσμό στους αγίους, και όταν λαμβάνονται μέχρι μέθης είναι πιο ωφέλιμα. «Τι σχέση έχει πλέον αυτός με τα είδωλα;» Διότι, λέγει, εάν βρεθεί σε αφθονία και συμμετοχή αυτών των τόσο σεπτών και άνωθεν αγαθών, θα απομακρυνθεί εντελώς από την επιθυμία να πλανάται και να προσκολλάται στα έργα των ίδιων του των χεριών. Διότι έχοντας έλλειψη από ποιο αγαθό πλέον, θα αναζητήσει τα παρ' άλλου; Ή μήπως είναι εντελώς ανώφελη για τους πλανημένους μια τέτοια αναζήτηση; Διότι τι θα χαρίσει η άψυχη ύλη σε κάποιους; Στους οποίους και δικαίως ελέχθη από τον Θεό: «Κάντε καλό, και κάντε κακό, και θα γνωρίσουμε ότι είστε θεοί».

Αλλά «τον περιέφραξε και του έβαλε φράχτη, και έχτισε πύργο μέσα σε αυτόν, και έσκαψε υπολήνιο, και περίμενε να κάνει σταφύλια, αλλά αυτός έκανε αγκάθια». Γι' αυτόν τον λόγο τη λεηλάτησε, όπως λέει ο Δαβίδ: «Αγριογούρουνο από το δάσος και άγριο θηρίο την κατέφαγε»· και γκρέμισε «τον φράχτη της, και την τρύγησαν όλοι οι διαβάτες του δρόμου». Διαψεύστηκε όμως και το έργο της ελιάς, δηλαδή πάλι της Συναγωγής των Ιουδαίων. Διότι έτσι την χαρακτηρίζει λέγοντας και ο προφήτης Ιερεμίας: «Ελιά ωραία, εύσκια στην όψη ονόμασε ο Κύριος το όνομά σου με τη φωνή της περιτομής της· άναψε φωτιά εναντίον της, μεγάλη η θλίψη επάνω σου, καταστράφηκαν τα κλαδιά της, και ο Κύριος των δυνάμεων που σε φύτεψε προανήγγειλε κακά εναντίον σου». Και επειδή, όπως λέει ο Προφήτης, το έργο της διαψεύστηκε· διότι αν και παιδαγωγούνταν προς τον Χριστό διά του νόμου και των προφητών, δεν δέχθηκαν την πίστη· γι' αυτό και αποκόπηκε, και τα μεν κλαδιά της έπεσαν, μπολιάστηκαν δε στη θέση τους οι προερχόμενοι από την αγριελιά, δηλαδή αυτοί από τα έθνη, «και έγιναν κοινωνοί της ρίζας και της παχύτητας της ήμερης ελιάς».

Διότι ο μέγας Δαβίδ δεν εισέπραττε φόρους μόνο από τους αλλοφύλους και τους Ιδουμαίους και τους Αμμανίτες και τους Μωαβίτες, αλλά και από τους δύο λαούς των Σύρων. Προς δε τον Σολομώντα έσπευσε και η βασίλισσα των Αιθιόπων· τόσο ξακουστός είχε γίνει σε όλους. Και κλήματα ονομάζει το πλήθος του λαού· και παραφυάδες τους προσηλύτους, αυτούς που προσήλθαν από τα έθνη και δέχθηκαν τη θεία επίγνωση. Μέσα από όλα αυτά φανέρωσε την προηγούμενη ευκαρπία του λαού. <Και άγριος μονιός.> (E f. 168. Κυρίλλου και Ησυχίου.) Αυτά θα τα εννοήσεις και για τον διάβολο. <Επίστρεψε, λοιπόν, και επίβλεψε.> [Cod. M f. 143] Παύσε την αποστροφή· φρόντισε τη χερσωμένη, στέλνοντας πάνω της τη νοητή βροχή. Περίφραξέ την, σαν με κάποιον φράχτη, με λογικές δυνάμεις, και με τη δική σου δύναμη και χάρη κατήρτισε αυτήν, «την οποία φύτεψε η δεξιά σου». Και δεξιά του Πατρός είναι ο Υιός· διότι μέσω αυτού, σαν με χέρι, εργάζεται τα πάντα. Διότι τότε η κατακαμένη θα αναβλαστήσει και θα αναζωογονηθεί, και θα δώσει αγαθούς καρπούς· διότι αυτοί που την κατέκαψαν θα εξολοθρευτούν. Πρόσωπο δε του Θεού είναι ο Υιός· διότι είναι εικόνα και χαρακτήρας της υποστάσεώς Του, και στο πρόσωπό Του έχουμε δει τον Πατέρα. <Επίσκεψαι την άμπελο αυτήν, και κατήρτισέ την, κ.τ.λ.>

Τυφλωμένοι από τα πάθη οι Ιουδαίοι, ούτε την προϋπάρχουσα φροντίδα για την άμπελο διατήρησαν, αλλά και όσα οι πατέρες κοπίασαν σε αυτήν, αυτοί εξαιτίας της αμέλειας τα κατέστρεψαν. Για τον λόγο αυτό και ένας άλλος προφήτης, καθώς ο Χριστός αναζητούσε τον καρπό, είπε: την κατέστρεψε αγριόχοιρος από τον δρυμό και άγριο θηρίο την κατέφαγε.

Είναι επιδέξιος, διότι γνωρίζει την πανουργία του Δράκοντα. Γνωρίζει ότι σαν σκύλος γλείφει τις πληγές και δεν θέλει να μπήξει βαθιά τα δόντια του στις αμαρτίες. Γνωρίζει να ηδονίζεται στον βούρκο σαν τον χοίρο, και επιθυμεί εκείνους που βουλιάζουν στον βούρκο των παθών να μην τον αποβάλλουν. Εάν πετάξει τους ασεβείς σαν κοπριά, ο χοίρος τους καταβροχθίζει· εάν τους αποβάλλει σαν πτώματα, ο σκύλος τους κατασπαράζει αγρίως. Όπως λέει και στους Ψαλμούς: «την κατέστρεψε αγριόχοιρος του δάσους, και άγριο μονήρες θηρίο την κατέφαγε», διότι σε κάθε τόπο παραμονεύει κοντά στους ακάθαρτους σε τόσο μεγάλο βαθμό.

Αυτά, λοιπόν, τα κατορθώνουν όσοι υποδείχθηκαν, το δε άλλοτε «κατοικημένο ποίμνιο», ο λαός του Ισραήλ, «θα είναι παρατημένο σαν ποίμνιο εγκαταλελειμμένο»· επειδή δεν θέλησαν να αποδεχθούν «τον καλό ποιμένα», «εκείνον που έδωσε την ψυχή του για τα πρόβατα», γι' αυτό ο τόπος της ψυχής τους «θα γίνει για πολύ χρόνο τόπος βοσκής», ώστε να εκπληρωθεί σε αυτούς το: «τη ρήμαξε αγριογούρουνο από το δάσος, και άγριο θηρίο την κατέφαγε». «Και εκεί», λέει, «θα αναπαυθούν», δηλαδή «εκείνοι που την καταβοσκούν και τη ρημάζουν». Σε τέτοια ερημία θα μετατραπεί, ώστε τίποτα «χλωρό να μην υπάρχει σε αυτήν». Γι' αυτό έχει ειπωθεί: «και δεν θα υπάρχει σε αυτήν τίποτα χλωρό»· Προσκαλεί «γυναίκες», καθώς δεν βρίσκονται ανάμεσά τους άνδρες άξιοι σωτηρίας. Γι' αυτό προτρέπει τις «γυναίκες» να έλθουν και να σπεύσουν να δώσουν μαρτυρία, «έχοντας δει» τα παράδοξα και θαυμαστά έργα, έτσι ώστε, ερχόμενες, «να φωτίσουν» «τον λαό που κάθεται στο σκοτάδι» και την «εγκαταλελειμμένη» «πόλη» τους. Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Ακύλα, έχει ειπωθεί: «γυναίκες έρχονται και την φωτίζουν», και σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «γυναίκες έρχονται και την φανερώνουν».

Ηʹ. Η όγδοη προφητεία του Ασάφ υποδηλώνει πολλά ταυτόχρονα μέσω της επιγραφής της· διότι αναφέρει «Εις το τέλος», και «Υπέρ των αλλοιωθησομένων», και «Ψαλμός»· εκτός από όλα αυτά, παρατηρείται ότι φέρει και τον τίτλο «Μαρτύριον», όντας ο μόνος ψαλμός από όσους περιέχονται σε ολόκληρο το βιβλίο με τέτοια επιγραφή. Στο «Εις το τέλος», λοιπόν, παραπέμπει επειδή προφητεύει το μέλλον· στο «Υπέρ των αλλοιωθησομένων», εξαιτίας της μεταβολής όσων φανερώνονται μέσω της προφητείας· «Μαρτύριον» δε ονομάζεται, επειδή δίνει μαρτυρία για τον άνδρα που προαναγγέλλεται σε αυτόν και ο οποίος αποκαλείται Υιός του ανθρώπου. Διότι εισάγει κάποιον Υιό του ανθρώπου και τον ονομάζει άνδρα της δεξιάς του Θεού. Αρχικά, λοιπόν, παρουσιάζει την πορεία του ιουδαϊκού έθνους από την Αίγυπτο και την εγκατάστασή του στη γη των Παλαιστινίων με αλληγορικό τρόπο, λέγοντας: «Άμπελο από την Αίγυπτο μετέφερες, εκδίωξες έθνη και τη φύτεψες», και τα όσα ακολουθούν. Έπειτα, φανερώνει τη μελλοντική τους ερήμωση, λέγοντας: «Γιατί γκρέμισες τον φραγμό της, και την τρυγούν όλοι οι διερχόμενοι από τον δρόμο;» Και για εκείνους που την πολιόρκησαν μάς πληροφορεί, λέγοντας: «Την κατέστρεψε αγριόχοιρος από το δάσος, και άγριο θηρίο την καταβόσκησε».

Παραδόξως δε, τίθεται η επιγραφή «υπέρ των ληνών», μετά τον αφανισμό της προηγούμενης αμπέλου. Διότι, αφού εκείνη καταστράφηκε από τον άγριο χοίρο και ο φράκτης της γκρεμίστηκε, εδώ ο λόγος μνημονεύει πολλές ληνούς και όχι πλέον μία. Μία ληνό, την πρώτη, δήλωνε και ο Ησαΐας λέγοντας: «Και οικοδόμησα πύργο, και έσκαψα προλήνιο σε αυτόν», δηλαδή στον αμπελώνα. Αλλά, επειδή δήλωνε την πτώση του προηγούμενου πύργου και τον αφανισμό του προληνίου, καθώς και την ερήμωση όλου του αμπελώνα σε εκείνα, εύλογα μέσω του παρόντος ευαγγελίζεται την κλήση όλων των εθνών, επιγράφοντας την προφητεία «υπέρ των ληνών». Γι' αυτό προσκαλεί σε χαρά και ευφροσύνη αυτούς που ευαγγελίζονται, λέγοντας: «Αγαλλιάσθε για τον Θεό, τον βοηθό μας· αλαλάξτε για τον Θεό του Ιακώβ. Λάβετε ψαλμό και δώστε τύμπανο, τερπνό ψαλτήρι μαζί με κιθάρα».

Διότι ζητεί να δωρίσει ο ασώματος Λόγος του Θεού την ευεργετική του δύναμη σε όλους, μέσω του ανδρός της δεξιάς Του και μέσω του Υιού του ανθρώπου. Τη μνεία, λοιπόν, της σωτηρίου θεοφανείας την έκανε με αυτόν τον τρόπο, ενώ την έκπτωση του Ισραήλ την προφητεύει ως εξής, λέγοντας: «Γιατί κατεδάφισες τον φράχτη της;», δηλαδή της αμπέλου, την οποία μετέφερε από την Αίγυπτο, «και την τρυγούν όλοι οι διαβάτες του δρόμου; Τη λεηλάτησε αγριόχοιρος από το δάσος, και μονήρες άγριο θηρίο την καταβοσκήθηκε. Έχει κατακαεί στη φωτιά και έχει κατασκαφεί». Αναφέροντας αυτά σχετικά με την άμπελο, προφήτευε την ερήμωση του ιουδαϊκού έθνους.

Διότι δώσε προσοχή, λέει, στα δικά σου θρέμματα και στα δικά σου πρόβατα, εσύ που κάποτε τα ποίμανες. Διότι, εάν και κάποια άλλη φορά στο παρελθόν ανέλαβες την ποιμαντική φροντίδα των ανθρώπων και καθοδήγησες τον λαό σου που βρισκόταν ανάμεσα στους ανθρώπους, θυμήσου αυτά ακριβώς· και μην παραβλέψεις αυτούς τους οποίους αξίωσες τέτοιας πρόνοιας. Δώσε προσοχή, λοιπόν, λέει, και κατανόησε τι έχει υποστεί το ποίμνιό σου, και πώς το λυμάνθηκε αγριόχοιρος από το δάσος, και άγριο μονήρες θηρίο το καταβοσκήθηκε, και πώς έχει πυρποληθεί από φωτιά και έχει ανασκαφεί από την επιτίμηση του προσώπου σου. Αυτά δε τα διδάσκει στο ιουδαϊκό έθνος ο Προφήτης εν Αγίω Πνεύματι, προλαμβάνοντας τους χρόνους και τα γεγονότα ώστε να τα μελετούν και να τα απαγγέλλουν· προκειμένου, όταν φτάσει ο καιρός και πραγματοποιηθούν στην πράξη όσα έχουν προφητευτεί, να έχουν έτοιμη τη γνώση της ικεσίας προς τον Θεό. Το ποιος δε είναι αυτός που ποιμαίνει τον Ισραήλ, το φανερώνει ο ίδιος που είπε: «Εγώ είμαι ο ποιμένας ο καλός, και γνωρίζω τα δικά μου, και τα δικά μου με γνωρίζουν»· και πάλι: «Εγώ είμαι ο ποιμένας ο καλός, και θέτω τη ζωή μου για τα πρόβατα». Αυτός δε ήταν και εκείνος που οδηγούσε τον Ιωσήφ σαν πρόβατο, δηλαδή είτε τη φυλή, είτε ολόκληρο το ιουδαϊκό έθνος ονομάζοντάς το μεταφορικά από μία φυλή, αυτή του Ιωσήφ· ή μάλλον τον ίδιο τον άνδρα, τον προπάτορα της φυλής.

Όλα αυτά υπήρξαν δικά της. Και επειδή αξιώθηκε τόσα πολλά, εύλογα ο λόγος, υπό μορφή προσευχής, κάνοντας υπόμνηση σε αυτόν τον γεωργό, τον εκλιπαρεί μέσω της ικεσίας και του λέει: Επειδή αξίωσες με τόση πρόνοια και φροντίδα την προαναφερθείσα άμπελο, επιδεικνύοντας σε αυτήν όλα αυτά με φιλανθρωπία και χάρη, ποιος δεν θα βρισκόταν σε αμηχανία και δεν θα περιέπιπτε σε απορία αναρωτώμενος: Γιατί γκρέμισες τον φράχτη της και επέτρεψες σε όλους όσοι το επιθυμούν να την καταπατούν; Ώστε να την τρυγούν όσοι θέλουν, χωρίς να υπάρχει κανένα προστατευτικό περίφραγμα, και πότε μεν αγριόχοιρος από το δάσος να τη λυμαίνεται, πότε δε άγριο θηρίο να την καταβοσκά;

Και θα φυτρώσουν σε αυτόν αγκάθια όπως σε χέρσα γη, και θα δώσω εντολή στα σύννεφα να μη ρίξουν βροχή πάνω του. Εφόσον δε καθαιρέθηκε ο φραγμός, δηλαδή η δύναμη που τους φύλαγε και τους περιέφρασσε, ήταν φυσικό πλέον όλοι οι εχθροί, αόρατοι και αφανείς, όντας πιο άγριοι από τα άγρια θηρία, να τους καταστρέψουν, δηλαδή αυτούς που κατηγορούνται από τον λόγο. Και πρώτος ένας ακάθαρτος χοίρος, ο Ασσύριος, αφού εισέβαλε με ορμή, κατέστρεψε την προαναφερθείσα άμπελο, σε σημείο μάλιστα να οδηγήσει το πλήθος αιχμάλωτο στους Ασσυρίους. Έπειτα, ένας δεύτερος εχθρός, εισβάλλοντας, κατασπάραξε όσα είχαν απομείνει από τον πρώτο, ο Ναβουχοδονόσορας, ο οποίος και πυρπόλησε το ιερό και το ισοπέδωσε. Γι' αυτό έχει ειπωθεί και κατά τον Σύμμαχο: «Την κατασπάραξε χοίρος από το δάσος, και άγριος μονιός την κατέφαγε».

Αντί δε του «καὶ μονιὸς ἄγριος», ο Ακύλας μετέφρασε «καὶ παντοδαπὴν χώραν». Σύμφωνα δε με άλλη ερμηνεία, την κατέστρεψε, δηλαδή την προαναφερθείσα άμπελο, πρώτος ο Βαβυλώνιος, ο οποίος και πρώτος λεηλάτησε την Ιερουσαλήμ διά πολιορκίας· έπειτα, μετά από αυτόν, ο ρωμαϊκός στρατός, ο οποίος επήλθε μετά την παρουσία του Σωτήρος μας, την καταπάτησε.

Και τέτοια μεν είναι η τέλεια και κεκαθαρμένη ψυχή, η οποία εξαρχής δημιουργήθηκε έτσι, ώστε να φέρει ως εικόνα της τον ουράνιο Λόγο· αλλά επειδή από τον φθόνο και τη ζηλοτυπία του φιλοπόνηρου δαίμονα, έγινε φιλοπαθής και φιλοπόνηρη με τη δική της αυτεξούσια επιλογή, όταν αποσύρθηκε από αυτήν η θεία χάρη ώστε να μείνει έρημη από προστάτη, αποδείχθηκε ευάλωτη και εύκολη στις επιβουλές εκείνων που από καιρό την φθονούσαν. Και αφού καταβλήθηκε από τις πολιορκητικές και καταστροφικές μηχανές των αόρατων εχθρών και των νοητών πολεμίων, έπεσε με πτώση φοβερή, έτσι ώστε να μην απομείνει σε αυτήν όρθιος λίθος επί λίθου από την αρετή, αλλά να κείτεται νεκρή ολόκληρη και ολοκληρωτικά στο έδαφος, στερημένη εντελώς από τις φυσικές έννοιες περί του Θεού. Όταν λοιπόν έπεσε αυτή, η οποία είχε πλαστεί κατ' εικόνα του Θεού, δεν την κατέστρεψε αυτός ο αγριόχοιρος από το ορατό σε εμάς δάσος, αλλά κάποιος φθοροποιός δαίμονας και άγρια νοητά θηρία, τα οποία, αφού την πυρπόλησαν με τα πάθη σαν με πυρωμένα βέλη της κακίας τους, έκαψαν στη φωτιά το όντως θείο αγιαστήριο του Θεού και βεβήλωσαν μέχρι εδάφους το σκήνωμα του ονόματός Του. Έπειτα, αφού έθαψαν την άθλια ψυχή κάτω από άφθονο χώμα, την οδήγησαν σε κατάσταση εντελώς απελπιστική για κάθε σωτηρία· ωστόσο ο κηδεμόνας της, ο θεοφεγγής και σωτήριος Λόγος, αφού εκείνη υπέστη τη δίκαιη τιμωρία για τα αμαρτήματά της, την ανέλαβε και πάλι εξαρχής, υπακούοντας στη φιλανθρωπία του πανάγαθου Πατέρα.

Αφού λοιπόν τα εσωτερικά ζητήματα πήγαιναν όπως επιθυμούσε, και με τρόπο που δεν θα μπορούσε να φανταστεί κανείς από τους απίστους και όσους τον αγνοούσαν, συλλαμβάνει με τον νου του κάτι μεγαλύτερο και υψηλότερο. Διότι, ενώ όλοι οι άλλοι έβλεπαν μόνο ό,τι βρισκόταν στα πόδια τους και φρόντιζαν πώς θα διασφαλίσουν τα δικά τους –αν βέβαια αυτό συνιστά ασφάλεια– χωρίς να προχωρούν παραπέρα και χωρίς να μπορούν να σκεφτούν ή να κατορθώσουν κάτι μεγάλο και τολμηρό, ο ίδιος, αν και στα άλλα ήταν μετριοπαθής, σε αυτά δεν δείχνει καμία μετριοπάθεια. Αντιθέτως, σηκώνοντας ψηλά το κεφάλι και στρέφοντας γύρω το μάτι της ψυχής του, περικλείει νοερά μέσα του ολόκληρη την οικουμένη, σε όση έκταση διαδόθηκε ο σωτήριος λόγος. Βλέποντας δε τον μεγάλο κλήρο του Θεού, ο οποίος αποκτήθηκε με τους λόγους, τους νόμους και τα πάθη Του, το άγιο έθνος, το βασίλειο ιεράτευμα, να βρίσκεται σε κακή κατάσταση και να έχει διασπαστεί σε μύριες δοξασίες και πλάνες· και βλέποντας την άμπελο που μεταφέρθηκε και μεταφυτεύθηκε από την Αίγυπτο, η οποία μέσα από την άθεη και σκοτεινή άγνοια έφτασε σε άπειρο κάλλος και μέγεθος, ώστε να σκεπάσει όλη τη γη και να απλωθεί πάνω από βουνά και κέδρους, να έχει καταστραφεί από τον πονηρό και άγριο χοίρο, τον διάβολο· δεν θεώρησε αρκετό να θρηνεί σιωπηλά για τη συμφορά, να υψώνει απλώς τα χέρια προς τον Θεό και να ζητά από Εκείνον τη λύτρωση από τα δεινά που επικρατούσαν, ενώ ο ίδιος να αδρανεί, αλλά πίστευε ότι έπρεπε να βοηθήσει κάπως και να συνεισφέρει και ο ίδιος από την πλευρά του.

Και θυμήσου τη συναγωγή σου, την οποία απέκτησες από την αρχή, την οποία περιέσωσες με τα πάθη του μονογενούς σου Λόγου, την οποία αξίωσες της μεγάλης σου διαθήκης, την οποία και είλκυσες στους ουρανούς με το καινό μυστήριο και με τον αρραβώνα του Πνεύματος. Και υπενθυμίζοντας όσα πονηρά διέπραξαν οι εχθροί εναντίον των αγίων σου και πώς καυχήθηκαν εις βάρος των εορτών σου, λέγαμε: «Ύψωσε τα χέρια σου εναντίον της υπερηφάνειάς τους μέχρι τέλους». Επικαλούμασταν τη ρομφαία και τις αιγυπτιακές μάστιγες, και Τον παρακαλούσαμε να εκδικάσει τη δική Του υπόθεση, και Τον προτρέπαμε να εγερθεί επιτέλους εναντίον των ασεβών, λέγοντας: «Έως πότε οι αμαρτωλοί, Κύριε, έως πότε οι αμαρτωλοί θα καυχώνται; Έως πότε θα ταπεινώνουν τον λαό σου και θα κακοποιούν την κληρονομία σου, και ομοίως θα φθέγγονται αλλά και θα πράττουν την ανομία;». Και προσθέταμε μάλιστα και εκείνες τις γοερές φωνές, που είναι ακόμη πιο ταιριαστές με αυτά: «Μας κατέστησες αντικείμενο αντιλογίας και ύβρεως στους γείτονές μας, παροιμία στα έθνη και περίγελο σε όλους τους ανθρώπους». Και κάναμε λόγο για κάποια άμπελο, η οποία μεταφυτεύτηκε από την Αίγυπτο της σκοτεινής αθεΐας και αυξήθηκε στο κάλλος και το μέγεθος της πίστεως, κι έπειτα της αφαιρέθηκε ο φραγμός, δηλαδή η επιστασία του Θεού που μας φρουρούσε έως τότε, και αφέθηκε εκτεθειμένη σε όλους τους πονηρούς δυνάστες που διέρχονται, και λεηλατήθηκε από τον άγριο χοίρο, τον Πονηρό, που έχει την κακία ως αποκλειστικό του γνώρισμα και είναι γεμάτος από τον βόρβορο της φαυλότητας.

Προτού λάβουν κάτι, τιμούν, αλλά, αφού το λάβουν, μισούν. Όπως ακριβώς από μια ψηλόκορμη δρυ, που γκρεμίζεται από τη βία των ανέμων, αρπάζουν τα κλαδιά στεκόμενοι ολόγυρα, άλλος από τη μία πλευρά και άλλος από την άλλη, ή όπως ένα μεγάλο αμπέλι, του οποίου ο φράκτης έχει καταστραφεί, το τρυγούν ανελέητα οι περαστικοί οδοιπόροι, και ο μονήρης αγριόχοιρος από το δάσος το ρημάζει με τους χαυλιόδοντές του· έτσι και σε εμένα υπάρχει πόνος που προκαλεί βαθείς στεναγμούς. Διότι το χέρι μου δεν έχει πλέον τη δύναμη ούτε να τους ικανοποιήσει όλους, ούτε να τους απομακρύνει.

Συνήθως η Θεία Γραφή ονομάζει δρυμό τον υλώδη βίο των ανθρώπων, ο οποίος έχει αναπτύξει με άγρια βλάστηση τα ποικίλα είδη των παθών, μέσα στον οποίο φωλιάζουν και κρύβονται τα φθοροποιά θηρία, των οποίων η φύση, παραμένοντας ανενεργή στο φως και τον ήλιο, αντλεί την ισχύ της μέσω του σκότους· διότι, μετά τη δύση του ηλίου, λέει ο προφήτης, όταν επέρχεται η νύχτα, μέσα σε αυτήν αναδύονται από τις φωλιές τους τα θηρία του δρυμού. Επειδή, λοιπόν, ο μονιός που τρέφεται μέσα στον δρυμό κατέστρεψε την καλή άμπελο της ανθρώπινης φύσης, καθώς λέει ο προφήτης ότι «ἐλυμήνατο αὐτὴν ὗς ἐκ δρυμοῦ καὶ μονιὸς ἄγριος κατενεμήσατο αὐτήν», για τον λόγο αυτόν φυτρώνει στον δρυμό η μηλιά, η οποία, αφενός, κατά το ότι είναι ξύλο, είναι ομοούσια με την ανθρώπινη ύλη (διότι πειράσθηκε κατά πάντα καθ' ομοιότητα χωρίς αμαρτία), αφετέρου, κατά το ότι φέρει τέτοιον καρπό, μέσω του οποίου γλυκαίνονται τα αισθητήρια της ψυχής, παρουσιάζει μεγαλύτερη διαφορά σε σχέση με τον δρυμό από όση έχει το κρίνο σε σχέση με τα αγκάθια. Διότι το μεν κρίνο προσφέρει την τέρψη μόνο ως προς την εμφάνιση και την ευωδία, ενώ η χάρη του μήλου κατανέμεται αρμονικά προς τις τρεις αισθήσεις, και ευφραίνοντας το μάτι με την ομορφιά της εμφάνισης, και ηδύνοντας την αίσθηση της όσφρησης μέσω της ευωδίας, και, γινόμενο τροφή, καταγλυκαίνει τα αισθητήρια της γεύσης.

Όμως, οποιουσδήποτε και αν υποθέτει ο λόγος ότι είναι οι κυνηγοί, διδασκόμαστε το μεγαλείο και το άρρητο της θείας δυνάμεως μέσα από όσα τους έχουν προσταχθεί· διότι δεν είπε: κυνηγήστε τον αγριόχοιρο του δάσους που λυμαίνεται την άμπελο του Θεού, ή τον άγριο μονιό, ή τον ωρυόμενο λέοντα, ή το μεγάλο κήτος, ή τον υποβρύχιο δράκοντα (επειδή, με τέτοιες αναφορές, ο λόγος θα υποδείκνυε στους κυνηγούς κάποια μεγάλη ισχύ των πολεμίων), αλλά, όπως λέει, όλες εκείνες οι περίγειες δυναστείες, εναντίον των οποίων διεξάγεται η πάλη των ανθρώπων, δηλαδή οι αρχές, οι εξουσίες, οι κοσμοκράτορες του σκότους και τα πνεύματα της πονηρίας, είναι μικρές αλεπούδες, δόλιες και αξιοθρήνητες, όταν συγκρίνονται με τη δική σας δύναμη. Εάν υπερισχύσετε αυτών, τότε ο δικός μας αμπελώνας, η ανθρώπινη φύση, θα ανακτήσει την ιδιαίτερη χάρη της, και θα προαναγγείλει την καρποφορία των σταφυλιών μέσω του άνθους της ενάρετης πολιτείας. Πιάστε μας, λοιπόν, τις μικρές αλεπούδες που αφανίζουν τους αμπελώνες, διότι τα αμπέλια μας ανθίζουν.

Επομένως, εκείνος που έχει καταστεί κήπος τέτοιων δέντρων, θαλερός και κατάφυτος, και είναι από παντού ασφαλισμένος με το περίφραγμα των εντολών, ώστε να μην παρέχει καμία δίοδο εναντίον του στον κλέφτη και στα θηρία (διότι όποιος περιβάλλεται ολόγυρα από τον φραγμό των εντολών είναι απρόσιτος στον άγριο μονιό και ο αγριόχοιρος του δρυμού δεν τον λυμαίνεται), εάν λοιπόν κάποιος είναι και κήπος και ασφαλισμένος, αυτός γίνεται αδελφή και νύμφη Εκείνου που είπε προς μια τέτοια ψυχή ότι: «Κήπος κεκλεισμένος η αδελφή μου η νύμφη».

Επειδή, λοιπόν, Εκείνος είναι που εξαρχής στον παράδεισο καλλιέργησε την ανθρώπινη φυτεία, την οποία φύτεψε ο επουράνιος Πατέρας, γι' αυτό, όταν ο άγριος μονιός καταβοσκήθηκε εμάς, τον κήπο, και κατέστρεψε το θείο γεώργιο, κατέβηκε για να κάνει και πάλι την έρημο κήπο, στολισμένο με τη φυτεία των αρετών, διοχετεύοντας μέσω του Λόγου την καθαρή και θεία πηγή της διδασκαλίας για την περιποίηση των φυτών αυτών. Οι φιάλες του αρώματος, από τη μία πλευρά, στην περιγραφή του κάλλους χρησιμοποιήθηκαν για τον έπαινο των σιαγόνων, μέσω των οποίων αλέθονται οι πνευματικές τροφές για όσους τρέφονται, εδώ όμως υποδηλώνεται από τον λόγο ότι αποτελούν τόπο και κατοικία του Νυμφίου. Από αυτό μαθαίνουμε ότι ο Νυμφίος δεν κατοικεί σε ψυχή έρημη από αρετές, και, εάν κάποιος, σύμφωνα με όσα προαναφέρθηκαν, γίνει φιάλη αρώματος που βλασταίνει τα μυρεψικά, αυτός, έχοντας γίνει κρατήρας της σοφίας, δέχεται μέσα του τον θείο και ακήρατο οίνο, μέσω του οποίου επέρχεται η ευφροσύνη σε αυτόν που τον δέχεται.

Διάψαλμα: μεταφορά του λόγου. «Άμπελον»: Τον λαό των Εβραίων από τη δουλεία της Αιγύπτου, και τον νέο λαό από τη θλίψη των δαιμόνων. Διότι η Αίγυπτος ερμηνεύεται ως εκείνη που θλίβει (που εκθλίβει). «Εξέβαλες»: Ο Θεός εξολόθρευσε τους Αμορραίους και τους Χετταίους και εγκατέστησε τον Ισραήλ, ο οποίος είναι ο πιστός λαός. «Ωδοποίησας»: Δηλαδή οδήγησε (ανοίγοντας δρόμο) διά του Μωυσή. «Και κατεφύτευσας»: Στερέωσε τη βάση τους ως αγαπημένων, και πληθύνθηκαν σε όλο το πρόσωπο της γης. Εννόησε δε επίσης και τον νέο λαό [τον πιστό]. «Εκάλυψεν»: Διότι σκιά και τύπος των μελλόντων ήταν οι Ιουδαίοι και όσα συνέβαιναν σε αυτούς· γι' αυτό τους προφήτες, σαν όρη, τους κάλυπτε η σκιά του νόμου. «Και αι αναδενδράδες»: Έτσι λοιπόν, αφού έπαυσε η σκιά (η κακία) και φανερώθηκε η αλήθεια, έφτασε η πίστη σε ύψος σωτηρίας. «Εξέτεινεν»: Δηλώνει το πλάτος της πίστεως και των περάτων (των αρετών), ότι δηλαδή από τα πέρατα έως τα πέρατα της οικουμένης γέμισε τη γη. «Ίνα τι καθείλες»: Τον νόμο των Ιουδαίων, που είναι η σκιά (τη σκιά), ο οποίος αποτελεί τον φραγμό, δηλαδή αυτόν κατέρριψες. «Και τρυγώσιν»: Οι δαίμονες, οι οποίοι δεν πορεύονται στην οδό της αλήθειας, αλλά παραπορεύονται. «Ελυμήνατο»: Την ιουδαϊκή γενεά τη λυμάνθηκε η πλάνη των ειδώλων· διότι όπως ο χοίρος, έτσι και η πλάνη τρέφεται με τον βούρκο. Δρυμός δε ονομάζονται τα είδωλα ως άκαρπα και υλώδη.

«και όνος άγριος» Ο διάβολος κατένεμε τη συναγωγή των Ιουδαίων, διότι εγκαταστάθηκε σε αυτήν υπερβολικά. «ο Θεός των δυνάμεων» Δηλαδή, κατεύθυνε προς τα έθνη τη φιλανθρωπία σου, λέει ο προφήτης. «επίβλεψον» Φανερώσου, δηλαδή, στη γη. «και επίσκεψαι» Τη γενεά των εθνών. «και κατάρτισαι» Στήριξέ την με τα μυστήριά σου· διότι αυτή και μόνο είναι άγιο φύτευμα της δεξιάς σου, ο λαός που προέρχεται από τα έθνη. «και επί υιόν» Αναφέρεται στην ανθρώπινη φύση του Κυρίου, την οποία προσέλαβε· διότι δι' αυτής σώθηκαν τα έθνη. «εμπεπυρισμένη» Η ιουδαϊκή συναγωγή, καθώς παρόργισε τον Θεό· διότι και ο ναός [τους] παραδόθηκε στη φωτιά. «από επιτιμήσεως» Οι Ιουδαίοι, οι οποίοι εξέκλιναν από το πρόσωπο του Κυρίου· αυτοί χάθηκαν, μη δεχόμενοι τον Χριστό. «γενηθήτω» Εννοεί τον Χριστό, ως όντα η δεξιά του Πατρός. «και επί υιόν» Τον Χριστό, ως όντα Υιό του Θεού, ονομαζόμενο δε υιό ανθρώπου, τον οποίο ενίσχυσε λέγοντας: Ούτος εστιν ο Υιός μου ο αγαπητός, εν ω ευδόκησα. «και ου μη αποστώμεν» Διότι, αφότου τα έθνη ενώθηκαν με τον Χριστό [αφού πίστεψαν], δεν χωρίζονται πλέον από αυτόν. «ζωώσεις ημάς» Διότι, αφότου οι πιστοί αξιώθηκαν την αιώνια ζωή, δεν παύουν να επικαλούνται το όνομα του Κυρίου του Θεού. «Κύριε ο Θεός» Διότι τα έθνη έχουν ακόμη ανάγκη επιστροφής. «και επίφανον» Διότι με την εμφάνιση του Χριστού σώθηκε όλη η κτίση και κάθε πνοή.

«Αμπελώνας δημιουργήθηκε για τον αγαπημένο, σε περίοπτη θέση, σε τόπο εύφορο»· και πάλι: «Έβαλα φράχτη γύρω του»· εννοεί δε τον νόμο· «και τον περιχάραξα»· δηλαδή με τις εντολές· «και φύτεψα κλήμα Σωρήχ, και έχτισα πύργο στη μέση του», την Ιερουσαλήμ· «και έσκαψα υπολήνιο σε αυτόν», τον ναό. Έπειτα προσθέτει: «Τι να κάνω στον αμπελώνα; Θα αφαιρέσω τον φράχτη του, και θα παραδοθεί σε διαρπαγή». Αυτόν τον φράχτη τον γκρέμισε όταν αμάρτησαν απέναντι στον Χριστό, ο οποίος τους είχε περιφράξει με τον νόμο, και τρυγώνται από εκείνους που παραπορεύονται από την οδό· δηλαδή από αυτούς που παρανομούν και δεν πορεύονται τη βασιλική οδό. Διότι τέτοιοι είναι οι σημερινοί απόγονοι των Ιουδαίων, που παρανομούν μέσα στον νόμο· γι' αυτό λέγεται γι' αυτούς όχι ότι πορεύονται την οδό, αλλά ότι την παραπορεύονται. Έτσι ώστε και η Σοφία στις Παροιμίες για τον νέο που εξαπατάται από τη διεφθαρμένη γυναίκα, έλεγε ότι είναι «στερημένος φρενών, παραπορευόμενος στην αγορά παρά τη γωνία», και όχι πορευόμενος. «Την κατέστρεψε αγριόχοιρος του δάσους και άγριος μονιός την καταβόσκησε». Ο διάβολος δεν ονομάζεται μόνο λιοντάρι λόγω της αρπακτικότητάς του, ούτε δράκοντας λόγω του δηλητηρίου της κακίας του, καθώς και με άλλα παρόμοια ονόματα που αναφέρονται στις θεόπνευστες Γραφές, αλλά λέγεται και αγριόχοιρος, επειδή χαίρεται με τον βόρβορο της κακίας, αυτός που κατοικεί στο άκαρπο δάσος της κακίας· και λέγεται μονιός, επειδή αυτός μόνος του αλαζονεύτηκε εναντίον του Θεού· είναι άγριος, δηλαδή, ως θηριώδης και ανήμερος.

Περίμενα να αποδώσει δικαιοσύνη, αλλά αυτή έπραξε ανομία, και όχι δικαιοσύνη, αλλά κραυγή. Αυτό λέγεται και για την κάθε ψυχή. Διότι, όταν ο φιλάνθρωπος Θεός εκπληρώσει όλα όσα έπρεπε, και έπειτα αυτή παραγάγει αγκάθια αντί για σταφύλια, θα αφαιρέσει τον φραγμό και θα γκρεμίσει τον τοίχο, και θα γίνουμε βορά. Άκουσε, πράγματι, πώς και ένας άλλος προφήτης θρηνώντας έλεγε: «Γιατί γκρέμισες τον φραγμό της, και την τρυγούν όλοι οι διαβάτες; Την κατέστρεψε αγριόχοιρος του δάσους, και άγριος μονιός την καταβόχθισε». Εκεί, λοιπόν, κάνει λόγο για τον Μήδο και τον Βαβυλώνιο· εδώ όμως δεν μπορεί να λεχθεί αυτό, αλλά ο αγριόχοιρος και ο μονιός είναι ο διάβολος και όλη του η δύναμη. Τον αποκάλεσε δε μονιό, θέλοντας να παραστήσει την αγριότητα και την ακαθαρσία του. Διότι, όταν η Γραφή θέλει να δηλώσει την αρπακτικότητά του, λέει: «Περιφέρεται σαν λιοντάρι που ωρύεται, ζητώντας ποιον να καταπιεί»· όταν όμως θέλει να δηλώσει το ιοβόλο, το θανάσιμο και το ολέθριο, τον ονομάζει φίδι και σκορπιό: «Να πατάτε», λέει, «επάνω σε φίδια και σκορπιούς, και επάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού»· όταν δε θέλει να υποδείξει συγχρόνως και το ισχυρό και το ιοβόλο, τον ονομάζει δράκοντα, όπως όταν λέει: «Ο δράκοντας αυτός, που έπλασες για να παίζεις μαζί του». Και τον ονομάζει παντού δράκοντα, σκολιό φίδι και ασπίδα.

Εσείς είστε οι πονηροί γεωργοί, οι οποίοι κατατρώγετε τον αμπελώνα του Κυρίου Σαβαώθ. Ποιον από τους προφήτες δεν σκοτώσατε; Ο Πατέρας απέστειλε σε εσάς τους δούλους μου, τους προφήτες, απαιτώντας τον καρπό του αμπελώνα. Αμπελώνα από την Αίγυπτο μετέφερα διά του Μωυσή, τον οποίο φύτεψα σε γη εύφορη, αφού εκδίωξα έθνη, και τον κληροδότησα με σχοινί διανομής· του οποίου τις ρίζες στερέωσα με τον νόμο και τον λόγο των προφητών, και γέμισε τη γη· του οποίου τα κλήματα έφτασαν έως τη θάλασσα, και οι παραφυάδες του γέμισαν τους ποταμούς των εθνών. Εσείς όμως γκρεμίσατε τον φραγμό του, δηλαδή τη βοήθεια που προερχόταν από τον νόμο, και τον τρυγούν αφύλακτο οι δαίμονες που διαβαίνουν την οδό του βίου· ο αγριόχοιρος από το δάσος, δηλαδή ο ληστής, τον κατέστρεψε, και το άγριο θηρίο τον καταβρόχθισε. Καθώς σας ζητήθηκε ο καρπός αυτής της καλής, καρποφόρου και αληθινής αμπέλου που φυτεύτηκε, από τους δούλους μου τους προφήτες, άλλον χαστουκίσατε, άλλον καταδικάσατε σε λάκκο με βούρκο και άλλον λιθοβολήσατε. Ιδού, εγώ ο ίδιος ο Υιός και κληρονόμος είμαι παρών· σεβαστείτε την υιότητά μου, δείξτε σεβασμό στο αξίωμα της πατρικής μου φύσης.

{ "chunk_id": "", "translation": "Εάν όμως η ψυχή σκεπαστεί με άκαρπες παραφυάδες και φύλλα απροσεξίας και δεν φέρει καρπό δικαιοσύνης, και παραμείνει ακλάδευτη και άσκαφτη, και την τρυγούν οι δαίμονες που περνούν από τον δρόμο του βίου, και την καταστρέφει το αγριογούρουνο του δάσους και ο άγριος χοίρος, δηλαδή ο δαίμονας της ακαθαρσίας, θα ακούσει ίσως το «κατακαμένη με φωτιά και κατεστραμμένη» από το πρόσωπο του Θεού· και αφαιρείται ο φραγμός και γκρεμίζεται το τείχος του θείου φόβου από αυτήν, και δεν της δίνεται η βροχή των δακρύων, και σκληραίνει και χερσεύει, και φυτρώνουν πάνω της αγκάθια όπως σε χέρσα γη, και καλλιεργεί σταφύλι χολής από το αμπέλι των Σοδόμων, τσαμπί της πικρίας, παράγοντας ως κρασί το δηλητήριο των δρακόντων και το αθεράπευτο δηλητήριο της ασπίδας, δηλαδή την αναισθησία και την απόγνωση [***" }

Εγώ όμως θεωρώ δίκαιο να προσθέσω στον λόγο μου και λίγα πράγματα για αυτήν τη συμφορά. Ποιος άραγε θα μπορούσε να κατανοήσει την ακατάληπτη και ανεξιχνίαστη άβυσσο των κρίσεων του Θεού; Ποιος άραγε δεν θα εκπλησσόταν και δεν θα θαύμαζε τη μακροθυμία του Θεού και το ακατανόητο βάθος των οικονομιών Του, ή ποιος δεν θα θρηνούσε από τα βάθη της ψυχής και της καρδιάς του μια τόσο μεγάλη συμφορά και μια τόσο δυσμενή μεταβολή των πραγμάτων, βλέποντας και ακούγοντας πώς εκδιώχθηκε το άγιο ποίμνιο από εκείνη την άγια γη και δόθηκαν τα άγια στους σκύλους, πώς από την άγια κυψέλη αποβλήθηκε το καθαρότατο σμήνος μελισσών της πίστεως και εισήλθε στη θέση του ένα σμήνος ακάθαρτων σκαθαριών, πώς κατέπεσε η καλοκαιρία και εγέρθηκε αντ' αυτής ο ευροκλύδωνας «από τα πέρατα της γης» και κατέστρεψε τον φραγμό του δεσποτικού αμπελώνα (διότι έτσι είχαν συμπεράνει ορισμένοι για αυτό, ότι θα εγερθεί άνεμος και θα καταστρέψει όλη εκείνη τη γη), πώς αποκοιμήθηκε ο φύλακας και ένας άγριος κάπρος, αφού εισήλθε, λυμάνθηκε τους καρπούς του αμπελώνα του Κυρίου;

Χαίρε, θειότατε και πανάγιε πατέρα, καθώς αναδείχθηκες θείος μεγαλήτωρ και σε όλα λακωνικός εναντίον των παθών και των δαιμόνων, και αφού εμπέδωσες αυτές τις αρετές στους μαθητές σου, τους ανέδειξες νικητές των σαρκικών θελημάτων. Χαίρε, αξιοθαύμαστε πατέρα, διότι αφού φυτεύτηκες από την αρχή στην έρημο ως θείος βλαστός, ρίζωσες και αυξήθηκες, άνθισες και καρποφόρησες, υψώθηκες σαν φοίνικας, σαν κέδρος, σαν πλάτανος, έχτισες μέσα σε αυτήν πολυάριθμη φωλιά λογικών νεοσσών και την περιτείχισες με φράχτες θεοσέβειας. Τώρα όμως, αλίμονο στις συμφορές μου, καταστράφηκαν οι φράχτες, γκρεμίστηκε ο φραγμός, και όχι απλώς την λυμάνθηκε αγριόχοιρος του δάσους, αλλά και άθεα σκυλιά την κατέλαβαν και μας εκδίωξαν από εκεί εξαιτίας των αμαρτιών μας. Αλλά μην ξεχάσεις εντελώς τη μάνδρα σου και το ποίμνιό σου, ω πανσεβάσμιε πατέρα, ούτε να επιτρέψεις να δοθούν «τα άγια στους σκύλους», αλλά, επειδή έχεις παρρησία προς τον Κύριο, καθάρισε τη μάνδρα σου και συγκέντρωσε τα ποίμνιά σου. Αλλά αυτά μεν ας σταματήσουν εδώ.

Γι' αυτό την άμπελο του Χριστού, την οποία μετέφερε από τη νοητή Αίγυπτο, και ελευθέρωσε από τον πηλό της κατασκευής πλίνθων των αμαρτιών και από τους αόρατους εργοδιώκτες, τη ρήμαξες σαν αγριόχοιρος του δάσους και την κατέφαγες σαν άγριο μονήρες θηρίο. Μαίνοντας εναντίον της καθόλου λιγότερο από ό,τι παλαιότερα εναντίον εκείνων από τη φυλή του Ιακώβ ο σκληρόκαρδος και σκληρός Αιγύπτιος επιστάτης, και ο τύραννος και υπερόπτης Βαβυλώνιος δυνάστης. Διότι, επιτιθέμενος με αυτόν τον τρόπο στην κληρονομιά του Χριστού, στην εκλεκτή μερίδα, και μάλιστα στο πιο θερμό μέρος αυτής, και επιφέροντας πάρα πολλές ανυπόφορες ύβρεις, προκάλεσες βασανιστήρια μέχρι θανάτου· ας είναι λοιπόν αυτό ένα τεκμήριο της παραφροσύνης σου.

Στη συνέχεια λοιπόν, αφού παρέλαβες την εκκλησία, τον αμπελώνα του Χριστού, η οποία είχε χερσωθεί και ήταν εκτεθειμένη σε λεηλασία από όλους επειδή γκρεμίστηκε ή αφαιρέθηκε ο περίβολος που είχε προηγουμένως, την περιφράσσεις με άρρηκτο τείχος και την κάνεις απρόσιτη στα θηρία του δάσους και στις ίδιες τις αλεπούδες, δόλια ζώα που χαίρονται με πτώματα που μυρίζουν, τις οποίες, που χάσκοναν πολύ για τις ρώγες, αφού τις διασκόρπισες με τη σφεντόνα των λόγων σου, τις διώχνεις μακριά. Έπειτα, φροντίζεις για την καλλιέργειά της και από άκαρπη τη μεταβάλλεις σε γόνιμη, και ενώ θρηνούσε σαν τον παράδεισο της Γραφής που δεν είχε νερό, την ποτίζεις σαν από δωδεκάκρουνη πηγή με τη δική σου σοφία. Διότι, αγγελικός μεν ως προς τον τρόπο και αξιοθαύμαστος ως προς τον βίο ήταν και εκείνος που την διοικούσε προηγουμένως, αλλά υπερβολικά απλός για να μπορεί να εξημερώνει τα ήθη των ανθρώπων και να συμπεριφέρεται στον καθένα κατάλληλα, ή με τα λόγια ενός έμπειρου γεωργού να καθαρίζει και να οργώνει το αμπέλι. Και ήταν μεν ένα άγαλμα λαξευμένο στην αρετή και πρόβαλλε τον εαυτό του ως πρότυπο άριστων πράξεων, δεν είχε όμως φροντίσει να φράζει τους δρόμους των αγριογούρουνων που λυμαίνονταν το αμπέλι και το κατέτρωγαν με τα δόντια τους και το ποδοπατούσαν με τα πόδια τους. Εσύ όμως, όντας σπουδαίος στον λόγο και έχοντας μελετήσει με ακρίβεια μια τέτοια επιστήμη και έχοντας συγκεντρώσει επαρκή γνώση από τα εσωτερικά και τα εξωτερικά ζητήματα, τα πιο μακρινά και τα πιο κοντινά, σχετικά με τα κακά που κυοφορούνται και εκείνα που βρίσκονται ήδη στα πόδια μας, τα απομάκρυνες με άριστο τρόπο, όπως κανείς άλλος μέχρι σήμερα.

Αλλά, ω, τι πονηρή και βάσκανη και άθεη βουλή και πράξη! Διότι μια τέτοια διήγηση, ενώ αποτελεί υπόθεση χαρμόσυνων ειδήσεων, μεταβάλλεται σε κατήφεια, με την ευφροσύνη και τη χαρά να έχουν τραπεί σε πένθος και δάκρυα. Επειδή, ενώ εκείνο το έθνος δεν τιμούσε την ορθή θρησκεία των Χριστιανών ούτε καν για δύο έτη, άνδρες δυσσεβείς και αποτρόπαιοι -και πώς αλλιώς δεν θα μπορούσε ένας ευσεβής να τους αποκαλέσει;- άνδρες που αναδύθηκαν από το σκότος -διότι ήταν γεννήματα της δυτικής περιοχής- αλίμονο, πώς να διηγηθώ τα υπόλοιπα; -αυτοί, λοιπόν, επιτιθέμενοι στο νεοπαγές στην ευσέβεια και νεοσύστατο έθνος σαν κεραυνός ή σεισμός ή πλήθος χαλαζιού, ή για να το πω πιο κατάλληλα, σαν άγριο αγριογούρουνο, λυμήναντο τον αγαπημένο και νεόφυτο αμπελώνα του Κυρίου καταπατώντας τον και με τα πόδια και με τα δόντια, δηλαδή με τους τρόπους της αισχρής πολιτείας τους και με τη διαφθορά των δογμάτων, στον βαθμό τουλάχιστον που έφτανε η θρασύτητά τους.

Πού είναι τώρα ο φιλόχριστος βασιλιάς; Πού είναι τα στρατεύματα; Πού είναι τα όπλα, οι πολεμικές μηχανές, τα στρατηγικά σχέδια και οι προετοιμασίες; Μήπως η έφοδος άλλων βαρβάρων δεν τα μετατόπισε και δεν τα τράβηξε όλα αυτά προς το μέρος της; Και ο βασιλιάς μεν υπομένει μακρινούς κόπους πέρα από τα σύνορα, παίρνοντας μαζί του και τον στρατό που ταλαιπωρείται μαζί του, εμάς όμως μας αφανίζει ο ολοφάνερος όλεθρος και η σφαγή, που σε άλλους έχει ήδη επιτεθεί και σε άλλους τώρα επέρχεται. Και αυτό το σκυθικό, ωμό και βάρβαρο έθνος, αφού ξεπρόβαλε από τα ίδια τα προπύλαια της πόλης, σαν άγριος κάπρος λεηλάτησε τα περίχωρά της. Ποιος λοιπόν θα προμαχήσει για εμάς;

Έθνος αφανές, έθνος αναρίθμητο, έθνος που κατατασσόταν στους δούλους, άγνωστο μεν, αλλά που έλαβε όνομα από την εκστρατεία εναντίον μας· και άσημο μεν, που έγινε όμως διαβόητο, ταπεινό και φτωχό, που ανέβηκε όμως σε λαμπρό ύψωμα και σε άπλετο πλούτο, έθνος εγκατεστημένο κάπου πολύ μακριά μας, βαρβαρικό, νομαδικό, που αντλεί το θράσος του από τα όπλα, αφύλακτο, ανεξέλεγκτο, χωρίς στρατηγό, τόσο μαζικά, τόσο εν ριπή οφθαλμού ξεχύθηκε σαν κύμα της θάλασσας στα σύνορά μας και σαν άγριος κάπρος κατασπάραξε τους κατοίκους της γης σαν να ήταν χορτάρι ή καλαμιά ή σπαρτό —ω, τι θεήλατη τιμωρία μας βρήκε— χωρίς να λυπηθεί ούτε άνθρωπο ούτε κτήνος, χωρίς να σεβαστεί την αδυναμία των γυναικών, χωρίς να συγκινηθεί από την τρυφερότητα των νηπίων, χωρίς να ντραπεί τα λευκά μαλλιά των γερόντων, χωρίς να μαλακώσει από τίποτα από όσα συνήθως συγκινούν τους ανθρώπους, έστω κι αν αυτοί έχουν εκπέσει στη φύση των θηρίων, αλλά έχοντας το θράσος να βυθίζει το ξίφος σε κάθε ηλικία και φύλο.

Μεγαλοφώνως διακηρυσσόταν ο άγιος από την πόλη των Ευχαΐτων, η οποία τώρα απέκτησε την ελευθερία της· ένα αγριογούρουνο, που προερχόταν από το δάσος, και η αγριότητα του θηρίου τη λυμαινόταν, το οποίο, σαν άγριο μονήρες αγριογούρουνο που έβοσκε, ο πάνθηρας το κατασπάραξε. Αυτό το θαύμα το επευφημούσε κάθε χώρα, πόλη και χωριό, και εξαιρετικά το παιδί που ήταν αυτόπτης μάρτυρας του γεγονότος, το οποίο απελευθερώθηκε από την ενέδρα· διότι πάλευε ανάμεσα στον θάνατο και τη ζωή. Και για τον τρόπο με τον οποίο λυτρώθηκε, ανυμνούσε τον οπλίτη και μάρτυρα του Θεού: «Αποβάλλοντας τη ραθυμία, κομίζοντας τη χαρά, σπεύσε το ταχύτερο», είπε ο άγιος στον δούλο, ο οποίος είχε προσταχθεί να απαλλάσσει τους οδοιπόρους από τη συμφορά και τη θλίψη, «και ανάγγειλε στην κυρία σου αυτά που σου λέω: επειδή με τη θέλησή σου έδειξες τους χρηστούς σου τρόπους, τους οποίους απέδειξες με τα έργα σου, πρέπει για αυτά να αποκομίσεις άξιους μισθούς. Πρόκειται να μαρτυρήσω· και εκεί όπου θα τελειωθώ, να αγοράσεις το σώμα μου· αυτό θα σου είναι αρκετό αντί για μισθό· διότι θα λάβεις εμένα, τον οπλίτη και μάρτυρα του Χριστού».