Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 83:6

Με τον ίδιο τρόπο λοιπόν και εσύ, μην έχοντας σκοπό να πεθάνεις ως κοινός άνθρωπος, αλλά έχοντας γίνει υιός του Υψίστου μέσω της αρετής και προετοιμάζοντας αναβάσεις στην καρδιά σου, δεν ξέχασες ούτε εμάς που είμαστε παραπεταμένοι στην κοιλάδα του κλαυθμώνος, αλλά ποθείς να μαθαίνεις και τα δικά μας νέα, ώστε, αν το επιτρέψουν τα πράγματα, να αξιωθούν και της δικής σου πρόνοιας. Μάθε λοιπόν ότι, όταν ο πρωτοβεστιάριος έφτασε στη Νίκαια, εξυπηρετήσαμε τις επιθυμίες του ανδρός. Και φαινομενικά μας ευχαρίστησε και συγκατένευσε να βοηθήσει στην παροχή του πολυπόθητου εισοδήματος, όμως ακόμη αφήνει αόριστη την υπόσχεση και εμείς πεθαίνουμε από την πείνα. Και αν είχαμε συζευχθεί και με μια άφρονα γυναίκα, ίσως να ακούγαμε και τα λόγια που ειπώθηκαν στον Ιώβ από τη σύζυγό του: «Μέχρι πότε θα υπομένεις λέγοντας: Ιδού, θα περιμένω λίγο χρόνο ακόμη προσδοκώντας την ελπίδα της σωτηρίας μου;», και τα υπόλοιπα μικρόψυχα λόγια. Αλλά αυτά βέβαια ούτε εγώ ο ίδιος θα τα ξεστομίσω ποτέ (διότι γνωρίζω την καταστροφή στην έρημο του γογγυστού Ισραήλ) και τη γυναίκα μου, αν γογγύζει, θα την επιπλήξω κοιτάζοντάς την αυστηρά, ώστε να μην πειραζόμαστε όχι μόνο χωρίς κέρδος, αλλά και με πολύ μεγάλη βλάβη. Θα προβάλω, όμως, ως βοηθό τη δική σου δραστικότητα στα λόγια, την επιδεξιότητα στις πράξεις και τον σεβασμό που εμπνέεις σε όλους.

θ΄. Διά μέσου του νου που βλέπει το φως της ένθεης ζωής, λαμβάνουμε τη γνώση των κρυμμένων μυστηρίων του Θεού· διά δε της συνέσεως της ψυχής, διευθετούμε με γνώση τις αναβάσεις των λογισμών μέσα στην καρδιά, διακρίνοντας τους χειρότερους από τους καλύτερους· διά δε της διακρίσεως του λόγου γευόμαστε τα είδη των νοημάτων. Και όσα μεν φυτρώνουν από πικρή ρίζα, είτε τα μεταβάλλουμε για τη γλυκιά θρέψη της ψυχής, είτε τα απορρίπτουμε ολοκληρωτικά· όσα δε προέρχονται από χρήσιμο και χλωρό βότανο τα αποδεχόμαστε, αιχμαλωτίζοντας κάθε νόημα στην υπακοή του Χριστού. Διά δε της διανοίας του νου, οσφραινόμαστε το νοητό μύρο της χάριτος του Πνεύματος, γεμίζοντας την καρδιά με ευφροσύνη και αγαλλίαση· διά δε της γρηγορούσας καρδίας, αισθανόμαστε με σύνεση το Πνεύμα άνωθεν, το οποίο δροσίζει τη φλόγα της επιθυμίας μας για τα καλά, ή και θερμαίνει τις δυνάμεις μας που έχουν καταψυχθεί από το κρύο των παθών.

Επομένως, μαζί με τους αδελφούς που τον συνόδευαν, εξέρχεται προς αναζήτηση του αγίου, και αφού πέρασε στη δική μας πλευρά, στη Χρυσούπολη, σύμφωνα με την παραγγελία του αγίου προς αυτόν, αναζητά την προαναφερθείσα μονή του αγίου. Και όταν την βρήκε, καθώς οι εκεί μοναχοί του υπέδειξαν τη λάρνακα των λειψάνων του αγίου, πέφτει πρηνής επάνω της και προσφέρει στον θεολόγο πατέρα Συμεών με ευχαριστία και κάθε τιμή την προσκύνησή του, όπως ήταν πρέπον. Λαμβάνοντας λοιπόν έκτοτε την εικόνα του αγίου και τα εγκώμια που γράφτηκαν για αυτόν από τον προαναφερθέντα μαθητή του αγίου, αλλά και τις θεόπνευστες διδασκαλίες του, φέρει ολόκληρο τον άγιο μέσα του, και ο άγιος συζεί με όλους τους εκεί αδελφούς. Γι' αυτό και πανηγυρίζει ετησίως τη μνήμη του πατρός, ευφραινόμενος σε αυτήν, και καθημερινά προετοιμάζει στην καρδιά του πνευματικές προκοπές και αναβάσεις, όπως λέει ο ψαλμός. Και αυτά μεν αφορούν την ωφέλεια άλλων από τον άγιο.

Διότι αυτό που έχει ειπωθεί για τον Χριστό, ότι δηλαδή το παιδίον αυξανόταν και ενδυναμωνόταν στο πνεύμα, και η χάρις του Θεού ήταν επάνω του· και πάλι: «Και ο Ιησούς προέκοπτε στη σοφία, την ηλικία και τη χάρη»· αυτό πρέπει να γίνεται και σε εμάς, ώστε και εμείς να αυξανόμαστε και να προκόβουμε όχι περισσότερο σωματικά παρά πνευματικά. Μάλλον δε, από τη σωματική προκοπή να μεταβαίνουμε πάντοτε στην πνευματική, και να καθιστούμε την πρώτη προϋπόθεση για τη δεύτερη, λησμονώντας μεν όσα βρίσκονται πίσω, σύμφωνα με την αποστολική προτροπή, και επεκτεινόμενοι προς όσα βρίσκονται εμπρός, προετοιμάζοντας αναβάσεις στην καρδιά μας, και προχωρώντας από δύναμη σε δύναμη και από δόξα σε δόξα, μέχρις ότου φθάσουμε σε τέλειο άνδρα, στο μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού.

Αυτά, λοιπόν, τα ελκύει και τα εξασφαλίζει για τον εαυτό του, μεταβαίνοντας από δύναμη σε δύναμη και προετοιμάζοντας στην καρδιά του αναβάσεις αρετών.

Αυτός, λοιπόν, που αγαπά με αυτόν τον τρόπο δεν χορταίνει, δεν καταπίπτει, δεν κυριεύεται από ακηδία· απεναντίας μάλιστα, προσθέτει πυρ στο πυρ και με την προθυμία ανάβει νέα προθυμία, ετοιμάζοντας «αναβάσεις στην καρδιά» του γεμάτες αρετές και πορευόμενος «από δύναμη σε δύναμη» πνευματική· και αυτό το πράττει ακατάπαυστα. Δεν βλέπετε εκείνους που κοπιάζουν σαρκικά, πόσο πολύ κοπιάζουν για πράγματα μάταια και φθαρτά;

Ήταν και οι δύο προχωρημένοι στα χρόνια, τόσο κατά το σώμα όσο και κατά το πνεύμα· διότι προχώρησαν και κατά την ψυχή, δηλαδή προόδευσαν, θέτοντας πνευματικές αναβάσεις στην καρδιά τους, και έχοντας τη ζωή τους ως ημέρα και όχι ως νύχτα, περιπατώντας σεμνά σαν μέσα στο φως. «Ενώ δε ιερουργούσε κατά τη σειρά της εφημερίας του ενώπιον του Θεού, σύμφωνα με το έθος της ιερατείας, του έλαχε ο κλήρος να προσφέρει θυμίαμα, εισερχόμενος στον ναό του Κυρίου· και ολόκληρο το πλήθος του λαού προσευχόταν έξω την ώρα του θυμιάματος». Ενώπιον του Θεού ιερουργούν μόνο οι καθαροί· από τους μη καθαρούς, ο Θεός αποστρέφει το πρόσωπό Του. Και πότε του έλαχε ο κλήρος να προσφέρει θυμίαμα; Ασφαλώς κατά την περίοδο του ιλασμού, όταν εισερχόταν στα Άγια των αγίων μόνος του ο αρχιερέας· ώστε να μάθουμε ότι, όπως ακριβώς αυτός ο αρχιερέας, εισερχόμενος στα Άγια των αγίων έλαβε καρπό, έτσι και ο Κύριος Ιησούς, ο μόνος και πραγματικά μέγας αρχιερέας, αφού εισήλθε στα Άγια των αγίων, δηλαδή στον ουρανό μετά σαρκός, έλαβε ως καρπό της ένσαρκης παρουσίας Του, τη δική μας υιοθεσία και σωτηρία. «Τότε του φανερώθηκε άγγελος Κυρίου, ο οποίος στεκόταν στα δεξιά του θυσιαστηρίου του θυμιάματος». Ο άγγελος δεν εμφανίζεται σε όλους, αλλά μόνο στους καθαρούς στην καρδιά, όπως ήταν ο Ζαχαρίας. Αναφέρει δε θυσιαστήριο του θυμιάματος, επειδή υπήρχε και έτερο θυσιαστήριο, αυτό των ολοκαυτωμάτων. «

Αλλά ένας τέτοιος άνθρωπος, ο οποίος ποτέ δεν έχει δει τον Ιησού να βαδίζει, αλλά παραμένει αναίσθητος σε κάθε πράξη που αρμόζει στον Χριστό, μέσω της μεταμέλειας έρχεται συχνά σε συναίσθηση, και ανεβαίνει σε μια συκομουριά, νεκρώνοντας και καθιστώντας ανενεργή κάθε ηδονή και γλυκύτητα, η οποία υποδηλώνεται από τη συκιά, και έτσι, αφού γίνει ανώτερος από τον ίδιο του τον εαυτό και αφού ετοιμάσει στην καρδιά του πνευματικές αναβάσεις, θεάται από τον Ιησού και Τον βλέπει, και του λέει ο Κύριος: Σπεύσε να κατέβεις, δηλαδή: Ανέβηκες μέσω της μετάνοιας σε έναν υψηλότερο βίο, κατέβα μέσω της ταπεινοφροσύνης, για να μην σε υποσκελίσει η υψηλοφροσύνη. Σπεύσε, ταπεινώσου.

Ο δε Θεός, ο οποίος σου έδωσε τη δύναμη να μας βοηθήσεις τώρα σε όσα έχουμε ανάγκη, είθε να σου δώσει και το μεγαλύτερο, δηλαδή τη δύναμη να ετοιμάζεις πνευματικές αναβάσεις στην καρδιά σου και να επιθυμείς πάντοτε τα αγαθά, και είθε να σε διαφυλάττει ανώτερο από κάθε κακία και κακουχία.

Προς τον ίδιο. Πάντοτε μου ανάβεις τον πόθο, μεγαλοπρεπέστατε κύριέ μου, καθώς πάντοτε αναδεικνύεσαι ανώτερος του εαυτού σου ως προς την αγαθότητα. Διότι, ετοιμάζοντας αναβάσεις μέσα στην καρδιά σου, μας υποδεικνύεις την κλίμακα του Ιακώβ, καθιστώντας το παρόν σκαλοπάτι για το μέλλον. Γι' αυτό και σου εύχομαι να ολοκληρωθεί αυτή η άνοδος, στην οποία, όπως πιστεύουμε, επιστηρίζεται ο Θεός. Διότι Αυτός είναι το τέλος κάθε αναβάσεως, και όταν αυτό επιτευχθεί, επέρχεται πλήρης στάση της κινήσεως.

Επειδή δε η φήμη αναδείκνυε τον Κλήμεντα σπουδαίο και διαρκώς μεγεθυνόταν η δόξα του, καθώς αυτός ευλόγως προετοίμαζε στην καρδιά του πνευματικές αναβάσεις, κυρίευσε ολοκληρωτικά και τον βασιλιά Συμεών, καθιστώντας τον εραστή της αρετής του διδασκάλου. Προσκαλεί, λοιπόν, ο βασιλιάς τον άγιο, συνομιλεί μαζί του, και αντλώντας αγιασμό ακόμη και από την ίδια την εμφάνισή του, διότι ο μακάριος ήταν σεβασμιότατος στην όψη ακόμη και στους εχθρούς του, είχε πολλούς λόγους να επαινεί τη χώρα των Βουλγάρων και να θεωρεί μακάρια τη δική του βασιλεία, επειδή είχε λάβει ένα τέτοιο αγαθό από τον Θεό.