Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 92:1

Ψαλμός 92. Για την ημέρα του Σαββάτου, όταν κατοικήθηκε η γη· αἶνος ᾠδῆς του Δαβίδ. «Ο Κύριος εβασίλευσε, ενεδύθη ευπρέπεια, ενεδύθη ο Κύριος δύναμη και περιεζώσθη». Εκ φύσεως ο Χριστός είχε τη βασιλεία, τη δύναμη και την ευπρέπεια συναιώνια με τον Πατέρα και το Πνεύμα· αργότερα όμως, με τη σάρκα που προσέλαβε, στόλισε και αυτήν με τα προαναφερθέντα θεία πλεονεκτήματα. «Διότι» κατόρθωσε και «εστερέωσε αυτήν την» πολυποίκιλη «οικουμένη, η οποία δεν θα σαλευθεί». Δεν χρειάστηκε ούτε κόπο ούτε σκέψη, αλλά μόνο το θέλησε και παρήχθη η κτίση ακλόνητη. «Έτοιμος είναι ο θρόνος σου από τότε», πριν από τη δημιουργία του κόσμου, «έτοιμος ο θρόνος σου», χωρίς να έχει ετοιμαστεί από κανέναν, παρά μόνο από την πατρική ευδοκία στα δεξιά του, διότι «από τον αιώνα υπάρχεις εσύ» μαζί με τον Πατέρα και το Πνεύμα. «Ύψωσαν οι ποταμοί, Κύριε», δηλαδή ύψωσαν «τις φωνές τους, φωνές πολλών υδάτων». Και νοητοί ποταμοί είναι οι θείοι απόστολοι, από τους οποίους έρρευσαν τα ύδατα της θεογνωσίας μέσω των φωνών της διδαχής τους έως τα πέρατα της γης. «Θαυμαστοί είναι οι μετεωρισμοί της θάλασσας», της αισθητής βέβαια, όταν φαίνεται καταγάλανη σαν απέραντη πεδιάδα και προσκρούει ήρεμα και γαλήνια στις παράλιες ακτές.

Εκείνοι διαφύλαξαν το κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν. Διότι άκουσαν τη θεία Γραφή να εξηγεί: «Και είπε ο Θεός: Ας ποιήσουμε άνθρωπο κατ' εικόνα ημετέρα και καθ' ομοίωσιν», και ερεύνησαν τι είναι το κατ' εικόνα και το καθ' ομοίωσιν, και βρήκαν ότι το αρχικό και το λογικό είναι το κατ' εικόνα, ενώ το καθ' ομοίωσιν είναι το αγαθοποιό και το αυτεξούσιο. Διότι ο Θεός βασιλεύει ως κτίστης και δημιουργός όλης της κτίσεως, αόρατης και ορατής, τον δε άνθρωπο τον έθεσε να βασιλεύει σε όσα βρίσκονται πάνω στη γη, και αυτό είναι το κατ' εικόνα. Ο Θεός είναι αίτιος κάθε αγαθού, σε καμία περίπτωση όμως του κακού. Θέλει λοιπόν και ο άνθρωπος να εργάζεται το αγαθό, όσο είναι εφικτό, και να απέχει από κάθε κακία, και αυτό είναι το καθ' ομοίωσιν. «Ο Θεός κάθεται επί του αγίου θρόνου του» ασώματα και άρρητα, κυκλούμενος από αγγελικές χοροστασίες. Κάθισαν και αυτοί σε θρόνο αγιοσύνης, απαλλαγμένοι από τις βιοτικές περιστάσεις, κυκλούμενοι από αρετές και κατακοσμούμενοι από θείες έννοιες. «Εβασίλευσε ο Θεός επί των εθνών». Εβασίλευσαν και αυτοί επί των εθνικών παθών. «Ο Κύριος εβασίλευσε, ντύθηκε ευπρέπεια». Και αυτοί, αφού βασίλευσαν επί των παθών, ντύθηκαν την απάθεια. «Ντύθηκε ο Κύριος δύναμη και περιζώστηκε». Ντύθηκαν και αυτοί τον θείο πόθο και περιζώστηκαν δύναμη. «

Αλλά φοβάσαι να αποδώσεις στον Θεό παλαιότερη και νεότερη χρονική διαδοχή κτισμάτων; Και ποια, πες μου, χρονική καθυστέρηση υπάρχει σε Αυτόν που, μόλις συλλάβει κάτι στον νου, το εννόημα γίνεται αμέσως ολοκληρωμένο έργο, και ο Οποίος στερεώνει τη γη, «η οποία δεν θα σαλευθεί»; Αλλά φοβάσαι πάλι να πεις εκείνες τις δυνάμεις αρχαιότερες από την κτίση, για να μην τις αναδείξεις συνάναρχες με την προάναρχη φύση; Αλλά ούτε αυτό πρέπει καθόλου να το σκεφτείς. Διότι, όσο παλαιότερη από την ορατή κτίση και αν θεωρήσεις την αόρατη, δεν μπορείς να την προσεγγίσεις στην παναίτια και υπεράρχια φύση· διότι κάθε κτίσμα είναι δούλο του Κτίσαντος, διότι «τα σύμπαντα είναι δούλα σου», και το να αναμετρηθεί κανείς με τον Κτίστη είναι τολμηρό και αδύνατο. Διότι νομοθετούμαστε θεόπνευστα να ομολογούμε και να πιστεύουμε άκτιστο, ομοούσιο και συνάναρχο τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, ενώ όλα τα άλλα είναι κτίσματα και δούλα.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ Γ' ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΠΕΡΙΤΟΜΗΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΙΣ ΤΟΝ ΜΕΓΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ. ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ Ευλόγησον, πάτερ. Εορτάζοντας σήμερα, αδελφοί, μια διπλή πανήγυρη, την περιτομή του Βασιλέως Δεσπότου και του βασιλικού δούλου του, ελάτε να εορτάσουμε και εμείς βασιλικά, δηλαδή να εορτάσουμε χαρμόσυνα με λαμπρούς λογισμούς και καθαρή συνείδηση και θεοφιλή πράξη και βίο λαμπρό, ενδυόμενοι την ευπρέπεια που ταιριάζει σε αμίαντους βασιλικούς γάμους, ώστε ως φίλοι και πιστοί δούλοι του βασιλέως της δόξης να συνδειπνήσουμε με τον αθάνατο νυμφίο και να μην εκβληθούμε από τους άγιους εκείνους γάμους, φορώντας τα ράκη αθέμιτων πράξεων και ακάθαρτων λογισμών, ούτε, δεμένοι χειροπόδαρα, να παραδοθούμε στην κόλαση· «Φίλε», λέγει, «πώς μπήκες εδώ χωρίς να έχεις ένδυμα γάμου;». Ας ενδυθούμε λοιπόν, αδελφοί, όχι μόνο την αισθητή ευπρέπεια, την οποία βλέπουν απλώς οι σύνδουλοι άνθρωποι, αλλά περισσότερο τη νοητή, την οποία και ο Θεός χαίρεται να βλέπει, την οποία και ο ίδιος, ερχόμενος φιλάνθρωπα σε εμάς, «ενεδύθη και περιεζώσθη». «Ο Κύριος», λέγει, «εβασίλευσεν, ευπρέπειαν ενεδύσατο, ενεδύσατο Κύριος δύναμιν και περιεζώσατο». Τι λέγεις, ω θείε προφήτη; Διότι, πότε ο βασιλεύς της δόξης δεν ήταν βασιλεύς;

Πότε δεν είχε ευπρέπεια ο «ωραίος στο κάλλος» ή πότε δεν είχε δύναμη αυτός που δημιούργησε τις άνω δυνάμεις και συγκρατεί τα σύμπαντα με τον λόγο της δυνάμεώς του και κρατά τα πάντα στην παλάμη του, και λες ότι «εβασίλευσε» και ότι «ενδύθηκε ευπρέπεια και ζώστηκε δύναμη»; Άραγε είναι αυτά επίκτητα σε αυτόν και δοσμένα από κάποιον, ή μήπως είχε άναρχα, μαζί με τον Πατέρα και το Πνεύμα, έμφυτη τη βασιλεία, την ευπρέπεια και τη δύναμη;

Εάν όμως κάποιος αντιτείνει ότι δεν ήταν δικό μας γνώρισμα, αλλά εκείνης της θείας σάρκας το να ντυθεί την ευπρέπεια και να περιζωστεί τη δύναμη, λέω κι εγώ ότι βεβαίως ήταν δικό της, αλλά ας κατανοήσουμε ότι και σε εμάς άφησε τέτοια ευπρέπεια και δύναμη, διότι λέει: «Εκείνος που πιστεύει σε εμένα», δηλαδή με καθαρότητα βίου και με την τήρηση των εντολών μου, «τα έργα που εγώ κάνω, θα τα κάνει κι εκείνος». Και βλέπουμε ότι ολόκληρη η χορεία των αγίων, όσοι κυριάρχησαν επί των παθών και ντύθηκαν την ευπρέπεια των αρετών, αμέσως περιζώστηκαν και τη δύναμη των θείων σημείων και επιτέλεσαν και αυτοί τα έργα του Χριστού.

Και λοιπόν, αφού περιβλήθηκε αυτό το ιμάτιο και συναναστρεφόταν επικοινωνώντας με τους ανθρώπους, έλεγε ότι η βασιλεία των ουρανών βρίσκεται προ των πυλών. Για αυτή τη βασιλική ενδυμασία ρωτούσαν τον Σωτήρα οι άγγελοι: «Γιατί είναι κόκκινα τα ιμάτιά σου;». Σύμφωνα με αυτή τη βασιλεία βασίλευσε ο Κύριος, όπως αναφέρουν οι Γραφές.

Και πριν φτάσει εκείνη η ημέρα, κατά την οποία ο Θεός έπρεπε, κλίνοντας τους ουρανούς, να κατέλθει, συνέβαλλε στην κοινή σωτηρία με αυτόν τον τρόπο. Και ευθύς άμα τη γεννήσει της, οικοδομούσε το κατάλυμα για Εκείνον που είχε τη δύναμη να σώσει, και ετοίμαζε ωραία κατοικία για τον Θεό, τέτοια που θα ήταν επαρκής. Και κανένα ψεγάδι δεν είχε να προσάψει στα ανάκτορα ο Βασιλιάς· διότι όχι μόνο του παρείχε τη δυνατότητα να κατοικήσει βασιλικά και αντάξια του μεγαλείου Του, αλλά του ετοίμασε από τον εαυτό της την ίδια την πορφύρα, καθώς και τη ζώνη, και την ευπρέπεια, όπως λέει ο Δαβίδ, και τη δύναμη, και την ίδια τη βασιλεία· ακριβώς όπως κάποια λαμπρή πόλη, η οποία υπερτερεί σε μέγεθος, και σε κάλλος, και σε φρόνημα, και σε πλήθος, και σε πλούτο, και σε κάθε είδους δύναμη, όχι μόνο μπορεί να προσφέρει υποδοχή και φιλοξενία στον βασιλιά, αλλά και να συγκροτήσει την εξουσία του και να τον κοσμήσει και να τον ενισχύσει και να τον εξοπλίσει· και κατ' αυτόν τον τρόπο να αναδείξει ακαταμάχητη συμφορά για τους εχθρούς, αλλά για τους δικούς του ανθρώπους σωτηρία και σωρό όλων των αγαθών.

ΙΑ΄. Γιατί καλύπτονται τα δώρα· και περί των όσων αναγιγνώσκονται. Α΄ Επειδή όμως όσα λέχθηκαν και πράχθηκαν επί του άρτου, δια των οποίων σημαινόταν ο θάνατος του Κυρίου, μπορούσαν να αποτελούν μόνο περιγραφή και τύπο, και ο άρτος παρέμεινε άρτος, λαμβάνοντας μόνο τούτο, το να γίνει δηλαδή δώρο προς τον Θεό, και για τον λόγο αυτό φέρει τον τύπο του Κυριακού σώματος κατά την πρώτη ηλικία, επειδή και εκείνο ήταν εξαρχής δώρο, όπως ελέχθη στα προηγούμενα· εξαιτίας αυτού τα θαύματα που συνέβησαν σε Εκείνον, όταν ήταν νεογέννητος και βρισκόταν στη φάτνη, ο ιερέας τα λέγει και τα αναπαριστά επί του άρτου. Διότι, τοποθετώντας επάνω του τον λεγόμενο αστερίσκο, λέγει: «Και ιδού, ο αστέρας ήλθε και στάθηκε επάνω από τον τόπο όπου βρισκόταν το παιδίον», και επιπλέον λέγει και τα όσα προφητεύθηκαν από παλιά για αυτόν από τους προφήτες που αρμόζουν στον Θεό, ώστε να μην υπολάβουν οι άνθρωποι, εξαιτίας της σάρκας και της φαινομενικής του όψης, πράγματα μικρά και ανάξια της θεότητάς του: «Με τον λόγο του Κυρίου στερεώθηκαν οι ουρανοί». «Ο Κύριος εβασίλευσε, ενεδύθη ευπρέπεια»· «κάλυψε τους ουρανούς η αρετή του· και από τη σύνεσή του είναι πλήρης η γη.» Και αυτά τα λέγει και καλύπτει τον άρτο και το ποτήριο με τίμια καλύμματα, και τα θυμιάζει από παντού.

Διότι, πράγματι, η δύναμη του σαρκωθέντος Θεού αποκρυπτόταν προσωρινά, έως τον καιρό των θαυμάτων και της εξ ουρανού μαρτυρίας· αλλά εκείνοι που γνώριζαν να λένε για αυτόν: «Ο Κύριος εβασίλευσε, ενδύθηκε μεγαλοπρέπεια» και όλα όσα έχουν ειπωθεί θεοπρεπώς, τον αναγνώριζαν και τον σέβονταν ως Θεό και αναζητούσαν τη σκέπη του. Και υποδηλώνοντας αυτά ο ιερέας λέγει πάνω στα καλυμμένα δώρα: «Σκέπασε εμάς υπό τη σκέπη των πτερύγων σου» και θυμιάζει από όλες τις πλευρές.

Αυτά μεν έχουν έτσι. Ας εξετάσουμε δε τα λόγια του ψαλμού: «Ο Κύριος εβασίλευσε, ενεδύθη μεγαλοπρέπεια». Την επίγνωση με την οποία τον γνώρισαν οι άνθρωποι και υποτάχθηκαν, την ονόμασαν βασιλεία, όταν τον γνώρισαν μεγαλοπρεπή και ωραίο και δυνατό, όπως ακριβώς έπρεπε να τον γνωρίσουν. Αυτό είναι εκείνο που είπε ο Σωτήρας: «Μου δόθηκε κάθε εξουσία στον ουρανό και στη γη», διότι μαζί με εκείνους που βρίσκονται στον ουρανό και εκείνοι που βρίσκονται στη γη επιγνώρισαν τον αληθινό Δεσπότη. Επειδή, αν κανείς εξετάσει και τα επόμενα, θα βρει ακριβώς τα ίδια πράγματα.

Εξηγώντας, λοιπόν, τον τρόπο της βασιλείας και της εξουσίας, ο μεν προφήτης λέει: «Διότι στερέωσε την οικουμένη, η οποία δεν θα σαλευτεί», ονομάζοντας στερέωμα την πίστη. Σταθεροποίησε αυτούς που κλονίζονταν από την πλάνη, τους συνέδεσε με τον εαυτό Του. Διότι αυτός που πλανάται είναι τέτοιος, ώστε πουθενά δεν μπορεί να σταθεί. Ο δε Κύριος λέει: «Πηγαίνετε και μαθητεύστε όλα τα έθνη, βαπτίζοντάς τους στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος», πράγμα το οποίο αποτελεί τη διδασκαλία της πίστεως.

Εφόσον δε ο μεν είναι και ονομάζεται Πατέρας, ο δε Υιός, και αναγνωρίζεται κάποια υπεροχή –απολύτως προσωπική και όχι φυσική– στο πατρικό αξίωμα συγκριτικά με το υιικό, θα ήταν πρέπον, ενώ διατηρείται αδιαίρετη η ταύτιση της βουλήσεως και στους δύο, να λέμε μάλλον ότι ο Υιός ακολουθεί το θέλημα του Πατέρα παρά ότι ο Πατέρας ακολουθεί το θέλημα του Υιού. Αυτό ακριβώς είναι που ο Απόστολος εδώ ονόμασε «υποταγή», διακρίνοντας το ζήτημα με τον πλέον πρέποντα τρόπο· έτσι, από τη μια απέκλεισε την υποταγή για τον Πατέρα, επειδή δεν αρμόζει να υποτάσσεται ο Πατέρας, γι' αυτό λέει: «Όταν όμως πει ότι τα πάντα έχουν υποταχθεί, είναι προφανές ότι εξαιρείται εκείνος που του υπέταξε τα πάντα», ενώ από την άλλη απέδωσε την υποταγή αυτή στον Υιό· διότι στον Υιό αρμόζει να πείθεται, να υπακούει και να υποτάσσεται στον Πατέρα. Αυτό ακριβώς το αρμόζον (πρέπον), ο προφήτης το ονόμασε ευπρέπεια. Διότι, αφού προείδε με το Πνεύμα και προανήγγειλε στον ενενηκοστό πρώτο ψαλμό την καταστροφή των εχθρών του Χριστού, όπως είναι προφανές από όσα είπε: «Διότι ιδού οι εχθροί σου, Κύριε, θα καταστραφούν, και θα διασκορπιστούν όλοι όσοι εργάζονται την ανομία», αμέσως στον επόμενο ψαλμό ανακηρύσσει τη βασιλεία του Κυρίου, και μαζί με τη βασιλεία, σε συμφωνία με τον Απόστολο, συνάπτει και την ευπρέπεια, λέγοντας: «Ο Κύριος εβασίλευσε, ενεδύθη ευπρέπεια».

«Διότι δεν επαισχύνομαι το ευαγγέλιο· διότι είναι δικαιοσύνη Θεού» και τα εξής. Επειδή λέει ο Παύλος, «διότι δεν επαισχύνομαι το ευαγγέλιο· διότι σε αυτό αποκαλύπτεται η δικαιοσύνη του Θεού». Πώς λοιπόν αποκαλύπτεται σε αυτό η δικαιοσύνη του Θεού; Πώς; Επειδή ο πρώτος νόμος είχε δοθεί μόνο στους Ιουδαίους, παρόλο που και οι υπόλοιποι άνθρωποι προέρχονταν από την ίδια δημιουργία και φύση, ενώ το ευαγγέλιο προσφέρεται ισότιμα σε όλους όσους έχουν την ίδια φύση, εύλογα αποκαλύπτεται σε αυτό η δικαιοσύνη του Θεού, και ονομάζεται ευαγγέλιο δικαιοσύνης. Στην Παλαιά Διαθήκη, επομένως, η κλήση δεν ήταν δίκαιη· διότι δεν καλούσε και δεν φώτιζε όλους με τον ίδιο τρόπο, παρά μόνο τους Ιουδαίους. Δεν ήταν λοιπόν δίκαιη, αλλά κατ' οικονομίαν, προετοιμάζοντας τον δρόμο για τη δικαιοσύνη· δεν λέω ότι αυτή η νέα είναι δίκαιη και εκείνη η παλαιά άδικη, αλλά ότι εκείνη αποτέλεσε οδό και προετοιμασία αυτής. Υπέθεταν οι Ιουδαίοι ότι και το ευαγγέλιο θα δινόταν σε αυτούς, και μάλιστα αποκλειστικά σε αυτούς, όπως ακριβώς και ο νόμος, όμως η προσδοκία τους διαψεύστηκε ενάντια στις ελπίδες τους. Γι' αυτό και ο Δαβίδ λέει: «Υποθέσαμε, Θεέ, το έλεός σου στο μέσο του λαού σου», έπειτα «σύμφωνα με το όνομά σου, Θεέ, έτσι είναι και η αίνεσή σου», όχι μόνο στο μέσο του λαού σου, αλλά «έως τα πέρατα της γης»· και για να δείξει ότι το να ελεήσει τα πέρατα της γης αποτελεί έργο δικαιοσύνης, προσθέτει, «η δεξιά σου είναι πλήρης δικαιοσύνης». «Ο Κύριος εβασίλευσε.» Πώς εβασίλευσε ο Κύριος; Μήπως λαμβάνοντας πρόσφατα το αξίωμα της βασιλείας;

Γι' αυτό και ο Δαβίδ λέει: «Αναλογιστήκαμε, Θεέ, το έλεός σου στο μέσο του λαού σου», έπειτα «Σύμφωνα με το όνομά σου, Θεέ, έτσι είναι και η αίνεσή σου», όχι μόνο στο μέσο του λαού σου, αλλά «έως τα πέρατα της γης». Και για να δείξει ότι το να ελεηθούν τα πέρατα της γης είναι δικαιοσύνη, προσθέτει: «Η δεξιά σου είναι γεμάτη δικαιοσύνη». «Ο Κύριος», λέει, «βασίλευσε». Πώς βασίλευσε ο Κύριος;

Άραγε σαν να έλαβε πρόσφατα το αξίωμα της βασιλείας; Διότι, αν μεν έλεγε: «Ο Κύριος βασιλεύει», θα δήλωνε την αιώνια εξουσία του· επειδή όμως είπε «εβασίλευσε», αναφέρεται στην ένσαρκη οικονομία του, μέσω της οποίας η φύση μας, αφού αποτίναξε την κυριαρχία του διαβόλου, της αμαρτίας και του θανάτου, αναγνώρισε ως πλάστη τον αληθινό βασιλιά, τον χορηγό της αφθαρσίας και της αναστάσεως. Ευαγγελίζεται, λοιπόν, ο Δαβίδ σε αυτούς που παλαιότερα εξουσιάζονταν από την αμαρτία, από τον θάνατο και από τον διάβολο, ότι ο ζυγός εκείνος έχει συντριβεί, η κυριαρχία έχει καταλυθεί, και ο Κύριος βασιλεύει στα πάντα. Όπως άλλωστε και ο ίδιος είπε μετά την ανάσταση: «Μου δόθηκε κάθε εξουσία στον ουρανό και στη γη».

Ο Κύριος εβασίλευσε, ενεδύθη μεγαλοπρέπεια· διότι, ενώ προηγουμένως ο Αδάμ είχε κατασταθεί κύριος και βασιλιάς, ιδού, εξαιτίας της παραβάσεως έγινε δούλος της αμαρτίας. Σήμερα όμως ο Κύριος βασιλεύει επί των εχθρών του. Διότι, όπως λέει η Γραφή, πρέπει αυτός να βασιλεύει. Σήμερα στερέωσε την οικουμένη, δηλαδή την ψυχή που πριν ήταν έρημη, κλυδωνιζόταν και έτρεμε, κατεχόμενη από τον φόβο και τη δειλία της αμαρτίας. Διότι, σύμφωνα με την κατάρα, λέει: θα στενάζεις και θα τρέμεις πάνω στη γη. Και επειδή ο οίκος της είχε οικοδομηθεί πάνω στην άμμο, βρισκόταν σε αναταραχή και τρόμο. Σήμερα η οικία της ψυχής οικοδομήθηκε πάνω στην ασάλευτη πέτρα της θεότητας. Χαίρονται οι άγγελοι, οι ουρανοί, τα άστρα, ο ήλιος, η σελήνη, η γη και όλα όσα υπάρχουν σε αυτήν, τα όρη και οι λόφοι σκιρτούν. Διότι, αν κατά την έξοδο του Ισραήλ από την Αίγυπτο χαίρονταν μαζί όλα τα κτίσματα, ο ουρανός σκεπάζοντάς τον με φωτεινό νέφος την ημέρα και με πύρινο στύλο τη νύχτα, τα όρη σκιρτώντας σαν κριάρια και οι λόφοι σαν τα αρνιά των προβάτων, πόσο μάλλον σήμερα, κατά τη γέννηση του αληθινού Χριστού.

Πρέπει να γνωρίζουμε ότι στην αρχή κάθε ορθρινής και λυχνικής ακολουθίας, πρώτα ψάλλονται οι ψαλμοί της Παλαιάς Διαθήκης, έπειτα οι ύμνοι της νέας χάριτος, για να γνωρίζουν όλοι, ότι ένας και ο αυτός Θεός και Δεσπότης είναι ο Χριστός που νομοθέτησε και αυτά και εκείνα. Ψάλλονται λοιπόν, όπως ειπώθηκε, μετά την πρώτη αίτηση τα αντίφωνα, τα οποία πρώτον μεν προτρέπουν στο αγαθό, να υμνούμε τον Κύριο που γεννήθηκε για τη σωτηρία όλου του ανθρώπινου γένους· δεύτερον κηρύττουν μεγαλόφωνα το, «Ο Κύριος εβασίλευσεν», δηλαδή, τώρα βασιλεύει σε μεγαλύτερο βαθμό ο προ αιώνων βασιλεύς Κύριος, έχοντας ενδυθεί αυτήν την ταπεινή μας σάρκα, την οποία και ονόμασε δύναμη, όπως ακριβώς εκείνη που στους πολλούς φαινόταν ντροπή πάνω στον σταυρό, τον ονόμασε δούλο· διότι, όπως ένας βασιλιάς, ο οποίος έχει πάντοτε την εξουσία και τη δύναμη στον εαυτό του, και δεν τις έχει χρησιμοποιήσει για την άμυνα ενάντια στους εχθρούς, αλλά αργότερα θέλοντας να υπερασπιστεί τους υπηκόους του, σηκώνεται και με ένα μικρό όπλο συντρίβει τους πολεμίους· και παραδίδοντάς τους στον βυθό της απώλειας, ακούει από όλους όσους ελευθερώθηκαν από την τυραννία, «Τώρα βασίλευσε ο Δεσπότης μας, τώρα ενδύθηκε δύναμη», ονομάζοντας τη βουλή του και τη θέληση της υπεράσπισης, βασιλεία και δύναμη· έτσι και ο Προφήτης, προορώντας την ένσαρκη παρουσία του Θεού Λόγου, τον χρόνο και τη δικαίωση του ανθρώπινου γένους, καθώς και την κατάλυση του εχθρού και των δαιμόνων που είναι μαζί του, κι ακόμα περισσότερο τη νέκρωση του θανάτου και την ελευθερία αυτών που κατέχονταν από αυτόν, και σαν να ήταν παρών στη γέννηση του Κυρίου στο σπήλαιο, αναφώνησε τα εξής: «Τώρα βασίλευσε» και «Τώρα ενδύθηκε δύναμη»· όχι επειδή δεν υπήρχε σε αυτόν η δύναμη, αλλά ως πάντοτε συνυπάρχουσα με αυτόν, η οποία φυλασσόταν για να εκλάμψει στον προορισμένο καιρό.

Διότι η ανάσταση είναι κατάλυση του θανάτου. Βασίλευσε δε ο θάνατος από τον Αδάμ έως τον Χριστό. Τότε όμως, αφού καταλύθηκε, παραχώρησε στον Κύριο τη νίκη και τη βασιλεία, όπως έχει ειπωθεί: «Πού είναι, θάνατε, το νίκος σου;» Και ο Δαβίδ λέει: «Ο Κύριος εβασίλευσε»· έπειτα, ερμηνεύοντας πώς βασίλευσε, λέει: «Ενδύθηκε ευπρέπεια», επειδή το σώμα απαλλάχθηκε από τη φθορά και ωραιοποιήθηκε από τη θεότητα. Όπως λέει ο Ησαΐας: «Αυτός είναι ωραίος με τη στολή του, με ορμή και ισχύ». Και ο ίδιος ο Κύριος μετά την ανάσταση λέει: «Μου δόθηκε κάθε εξουσία». Όταν λοιπόν ήλθε η ανάσταση, την οποία ονόμασε βασιλεία του Θεού επειδή κατέλυσε τον θάνατο, ήπιε πάλι μαζί με τους μαθητές, επιβεβαιώνοντας την ανάσταση, ότι δηλαδή δεν είναι κατά φαντασία. Μερικοί δε εξέλαβαν ως βασιλεία του Θεού τη μέλλουσα κατάσταση, και το να πίνει ο Κύριος στο μέλλον μαζί μας ως την αποκάλυψη των μυστηρίων Του. Διότι, ευφραίνοντάς μας ευφραίνεται, και τρέφοντάς μας τρέφεται ο φιλάνθρωπος, και τη δική μας πόση και τροφή, δηλαδή τη μάθηση, τη θεωρεί δική Του τροφή. Θα πιει, λοιπόν, τότε κάποια νέα πόση μαζί με τους αξίους, αποκαλύπτοντάς τους διαρκώς νέα και ασυνήθιστα πράγματα.