Πατερικές αναφορές στο ΨΑΛΜΟΙ 94:6

Διότι δική του είναι η θάλασσα. Δείχνει ότι ο ίδιος, όντας δημιουργός πάσης ορατής και αόρατης κτίσεως, δεν θα παραβλέψει το δικό του δημιούργημα που προσπίπτει ενώπιόν του διά της εξομολογήσεως. Ελάτε να προσκυνήσουμε και να προσπέσουμε σε αυτόν.

Ότι συνηθίζουν οι αιρετικοί να λένε πως όσα λέγονται μέσω των προφητών έχουν ειπωθεί ως εκ προσώπου του Αγίου Πνεύματος· γι' αυτό νομίζουν ότι το Άγιο Πνεύμα είναι κατώτερο του Θεού, κακώς, επειδή ο ψαλμός λέει: «Ελάτε, ας τον προσκυνήσουμε», ωσάν να προσκυνούσε το Πνεύμα μαζί με τους ανθρώπους. Απαντούμε σε αυτούς τα ακόλουθα. Τι σημαίνει λοιπόν το ότι λέει επίσης: «Ας κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου;» Μήπως λοιπόν κλαίει και το Πνεύμα, όπως εσύ ισχυρίζεσαι; Και αλλού, για να δειχθεί η κυριότητα του Πνεύματος, λέει: «Διότι εγώ είμαι Κύριος ο Θεός». Και σε άλλο σημείο λέει: «Γνωρίστε ότι ο Κύριος, αυτός είναι ο Θεός»· και πάλι: «Θα ακούσω τι θα λαλήσει μέσα μου Κύριος ο Θεός». Ελέγχοντας δε στα βιβλία των Βασιλειών λέει: «Το Πνεύμα μίλησε μέσα μου», όχι μέσω εμού. Και για να μαρτυρήσει ο Παύλος ποιος ήταν αυτός που μιλούσε μέσω των προφητών, διάβασε τα όσα γράφτηκαν από αυτόν στην προς Εβραίους επιστολή: «Πολυμερώς και πολυτρόπως τον παλαιό καιρό ο Θεός, αφού μίλησε στους πατέρες μέσω των προφητών, στις έσχατες αυτές ημέρες μίλησε σε εμάς μέσω του Υιού». Επομένως έχει φανερωθεί ότι το Άγιο Πνεύμα είναι Θεός. Ας δούμε πάλι πώς έχει ο θείος χρηματισμός, τον οποίο απηύθυνε ο Θεός προς τον Ηλία. Διότι τότε ο Ηλίας απευθυνόταν παραπονούμενος στον Θεό, λέγοντας: «Τα θυσιαστήριά σου τα κατέσκαψαν, και τους προφήτες σου τους απέκτειναν· και εγώ απέμεινα μόνος· και ζητούν να πάρουν την ψυχή μου».

Τώρα είναι δυνατόν να τα αποφύγουμε αυτά. Όσο είναι δυνατόν, ας ανορθώσουμε τους εαυτούς μας από την πτώση και ας μην απελπιστούμε για τον εαυτό μας, εάν απομακρυνθούμε από τα κακά. Ο Ιησούς Χριστός ήλθε στον κόσμο για να σώσει τους αμαρτωλούς. «Ελάτε να προσκυνήσουμε και να προσπέσουμε σε Αυτόν και να κλάψουμε ενώπιόν Του». Καλώντας μας σε μετάνοια, ο Λόγος βοά και κραυγάζει.

Α. Διότι, πες μου, τι νομίζεις ότι σκεφτόταν ο Παύλος, όταν έγραφε γι' αυτόν και έλεγε: «Ότι ο Θεός ήταν εν Χριστώ συμφιλιώνοντας τον κόσμο με τον εαυτό του, μη λογαριάζοντας σε αυτούς τα παραπτώματά τους και θέτοντας σε εμάς τον λόγο της καταλλαγής. Υπέρ του Χριστού λοιπόν είμαστε πρεσβευτές· και σαν να παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών, δεόμαστε υπέρ του Χριστού: συμφιλιωθείτε με τον Θεό». Εφόσον λοιπόν, όταν κάποιος προσέρχεται στον Χριστό για συμφιλίωση, συμφιλιώνεται με τον Θεό, και εν Χριστώ ο κόσμος πετυχαίνει τη συμφιλίωση με τον Θεό, δεν θα ήταν άραγε γελοίο, και μάλιστα πολύ δικαιολογημένα, να θεωρεί κανείς ότι ο Λόγος που γεννήθηκε από αυτόν και υπάρχει μέσα σε αυτόν έχει εκπέσει από την ουσία του Πατέρα; Β. Απολύτως. Α. Το να πρέπει, λοιπόν, να εξουσιάζει τα πάντα και να υπερέχει μεγαλοπρεπώς πάνω σε καθετί που έχει δημιουργηθεί και έχει κληθεί στην ύπαρξη, σε ποιον από τα όντα θα το απέδιδες κατά κύριο λόγο, χωρίς να σφάλεις ως προς τον ορθό συλλογισμό; Β. Στον Θεό προφανώς. Διότι κάπου ψάλλει ο Δαβίδ: «Επειδή τα σύμπαντα είναι δούλα σου». Και επίσης: «Ελάτε να προσκυνήσουμε και να προσπέσουμε σε αυτόν, διότι αυτός μας δημιούργησε και όχι εμείς. Εμείς είμαστε λαός της βοσκής του και πρόβατα της χειρός του». Α. Πολύ σωστά, φίλε μου· διότι σε αυτά είναι σαφές ότι ο Θεός είναι αυτός που ρητώς υμνείται. Επομένως, σε κανένα από τα δημιουργήματα δεν ανήκει το δικαίωμα να θεωρεί τα κτίσματα ως δικά του, δηλαδή το να λέει ότι τα όντα είναι δικά του και να αποτολμά να τα υποτάσσει στα δικά του σκήπτρα.

Και προς τους ανθρώπους μεν λέει: «Ελάτε να προσκυνήσουμε και να πέσουμε με ευλάβεια μπροστά του και ας κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου που μας δημιούργησε, διότι αυτός είναι ο Θεός μας και εμείς λαός της νομής του και πρόβατα της χειρός του.» Σχετικά δε με τους αγγέλους, και όσους έχουν την ανώτερη λειτουργία, λέει: «Ευλογείτε τον Κύριο όλοι οι άγγελοί του, οι λειτουργοί του που εκτελείτε το θέλημά του. Ευλογείτε τον Κύριο όλα τα έργα του.» Κατανοείς, λοιπόν, πώς, υποτάσσοντας τα σύμπαντα στον ζυγό της δουλείας, ονόμασε πρόβατα της χειρός του όσους βρίσκονται επί της γης, ενώ παρουσιάζει τους αγγέλους ως υμνωδούς και λειτουργούς; Β. Κατανοώ. Α. Παρατήρησε, λοιπόν, τον Υιό να αποκαλεί δικά του τα πρόβατα της χειρός του Θεού και Πατρός και να επιβάλλει σε εμάς τον ζυγό της δουλείας. Διότι είπε τα εξής: «Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου, και εγώ τα γνωρίζω, και με ακολουθούν· και εγώ τους δίνω ζωή αιώνια, και δεν πρόκειται να χαθούν εις τον αιώνα, και κανείς δεν θα τα αρπάξει από το χέρι μου.»

Αυτό ακριβώς, να γνωρίζεις καλά, φρονώ και για τα επίγεια. Β. Σωστά μίλησες. Πλην όμως, εάν στους λόγους μας ακολουθούσε και η σχετική με το κάθε θέμα απόδειξη, θα έπραττες άριστα. Α. Λοιπόν, ο μεν θεσπέσιος Υμνωδός λέει: «Ευλογείτε τον Κύριο, όλοι οι άγγελοί του, οι λειτουργοί του που κάνετε το θέλημά του», αποδίδοντας την αγία πληθύ των άνω δυνάμεων στην εξουσία του Πατέρα. Προμηνύοντας δε ότι ο Υιός θα έλθει ως κριτής στους έσχατους καιρούς, λέει ο ίδιος: «Διότι μέλλει ο Υιός του ανθρώπου να έλθει μέσα στη δόξα του Πατέρα του μαζί με τους αγίους αγγέλους του». Διότι θα έλθει, θα έλθει στους έσχατους καιρούς, για να αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του· πλην όμως λέμε ότι δεν θα καυχηθεί ούτε θα σεμνυνθεί με ξένους λειτουργούς, αλλά θα εξυπηρετείται από τις αγγελικές δορυφορίες ως πραγματικά δικές του. Β. Συμφωνώ. Α. Και ενώ πάλι ο θεσπέσιος Δαβίδ ψάλλει και λέει για τον Θεό και Πατέρα: «Ελάτε να προσκυνήσουμε και να προσπέσουμε σε αυτόν, και να κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου που μας δημιούργησε, διότι αυτός είναι ο Θεός μας, και εμείς λαός της βοσκής του και πρόβατα του χεριού του», ο Υιός λέει ότι τα λογικά κοπάδια σε αυτόν τον κόσμο είναι δικά του, άλλοτε λέγοντας για εκείνους από τον Ισραήλ που έχουν πιστέψει: «Τα δικά μου πρόβατα ακούν τη φωνή μου», και άλλοτε πάλι για εκείνους που δεν έχουν ακόμη πιστέψει: «Και άλλα πρόβατα έχω, τα οποία δεν είναι από αυτή την αυλή».

Διότι η προσκύνηση είναι σαν μια πύλη και οδός της έμπρακτης λατρείας, αποτελώντας την αρχή της δουλείας προς τον Θεό. Γι' αυτό ακριβώς ο υμνωδός λέει κάπου απευθυνόμενος σε κάποιους: «Ελάτε να προσκυνήσουμε και να προσπέσουμε σε Αυτόν, και να κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου που μας δημιούργησε». Βλέπεις ότι με την προσκύνηση ακολουθεί και συνδέεται η αναγκαιότητα του να προσπίπτει κανείς; Από το οποίο τι θα μπορούσε να είναι πιο χαρακτηριστικό ενός δούλου, τουλάχιστον για εκείνους που αξιολογούν ορθά τη φύση των πραγμάτων, δεν μπορώ να πω.

Μας προστάζει μάλλον να προσφέρουμε «θυσία αινέσεως», δηλαδή την προσκύνηση με ψαλμωδία, στην οποία, βλέποντας ο υμνωδός ότι οπωσδήποτε θα ανέλθουν τα έθνη μέσω της πίστης στο Άγιο Πνεύμα, λέει απευθυνόμενος προς τον Κύριο και Σωτήρα μας: «Όλη η γη ας σε προσκυνήσει και ας σου ψάλει, ας ψάλει στο όνομά σου». Αλλά και ο ίδιος ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, αποδεικνύοντας ότι η πνευματική λατρεία είναι ανώτερη από τη νομική, λέει προς τη Σαμαρείτιδα: «Πίστεψέ με, γυναίκα, ότι έρχεται η ώρα που ούτε σε αυτό το όρος ούτε στα Ιεροσόλυμα θα προσκυνήσετε τον Πατέρα. Αλλά έρχεται η ώρα, και είναι τώρα, που οι αληθινοί προσκυνητές θα προσκυνήσουν τον Πατέρα με πνεύμα και αλήθεια· διότι τέτοιους ζητά ο Πατέρας να είναι αυτοί που τον προσκυνούν. Ο Θεός είναι πνεύμα, και εκείνοι που τον προσκυνούν πρέπει να τον προσκυνούν με πνεύμα και αλήθεια». Σκεπτόμαστε δε, κρίνοντας ορθά, ότι με αυτόν τον τρόπο διακρίνονται και οι άγιοι άγγελοι, και ότι προσφέρουν στον Θεό την προσκύνηση σαν μια πνευματική δορυφορία. Γι' αυτό άλλωστε, όταν το Πνεύμα πρόσταζε τις άνω δυνάμεις να αποδώσουν τη θεοπρεπή τιμή στον Πρωτότοκο και Μονογενή, έλεγε: «Και ας τον προσκυνήσουν όλοι οι άγγελοι του Θεού». Αλλά και ο θείος ψαλμωδός μας καλούσε προς αυτό λέγοντας: «Ελάτε να προσκυνήσουμε και να προσπέσουμε σε αυτόν».

{"chunk_id":"","translation":"Ας έλθουν λοιπόν οι πλανεμένοι, και ας προσέλθουν στο φως της αλήθειας· ας αναγνωρίσουν μαζί με εμάς τον ενανθρωπήσαντα Λόγο του Θεού· ας ομολογήσουν ότι είναι και Θεός και Υιός του Θεού κατά αλήθεια.] [<Ελάτε, ας προσκυνήσουμε και ας προσπέσουμε.> (H f. 424. Cord. Theodori.) Όταν δείτε, λέει, να έχει φανερωθεί με τη δική μας όψη, δηλαδή με ανθρώπινη μορφή, ο Βασιλιάς και Κύριος των όλων, ο Θεός Λόγος που είναι σύνθρονος με τον Πατέρα, μην αγνοήσετε τη θεία οικονομία, μην αποφύγετε να τον προσκυνήσετε, μην αρνηθείτε να προσπέσετε σε αυτόν· αλλά μάλλον αναγνωρίστε ότι αυτός είναι ο Θεός μας, και εμείς ο λαός του.] [<Σήμερα εάν ακούσετε τη φωνή του.> (H f. 425. Cord. Eusebii.) Και τι είναι το σήμερα;"}

4. Ας εξετάσουμε λοιπόν ποια είναι η αιτία αυτών, ας τη δούμε από τη θεία Γραφή. Θα μας πει λοιπόν πάλι Εκείνος που έχει την εξουσία των πάντων: «Οι οδοί σου και οι πράξεις σου σου τα προκάλεσαν αυτά· αυτή είναι η κακία σου, ότι είναι πικρή, ότι άγγιξε μέχρι την καρδιά σου». Διότι στα παράλογα αμαρτήματα ακολουθεί το να πρέπει δίκαια να τιμωρούνται, και είναι ανάγκη η τιμωρία να είναι ισοβαρής με τις δικές μας παραφροσύνες. Ας σταματήσουμε λοιπόν κάθε ανόσιο τόλμημα· «Ας μετατρέψουμε, όπως είναι γραμμένο, τις ρομφαίες σε άροτρα και τα δόρατα σε δρέπανα»· και, όπως λέει ο Μελωδός, «Ελάτε να προσκυνήσουμε και να προσπέσουμε σε Αυτόν» και δακρυσμένοι ας πούμε: «Αμαρτήσαμε, ανομήσαμε, αδικήσαμε». Διότι τότε, τότε και ο Θεός θα γίνει ίλεως· και θα απομακρύνει την οργή Του, και η γη θα ξαναβρεί την ευφορία της, και θα μας ευφράνει με τα συνηθισμένα της δώρα. «Διότι δεν έχουμε αρχιερέα που να μην μπορεί να συμπαθήσει τις ανομίες μας», σύμφωνα με τα λόγια του Παύλου· «αλλά δοκιμασμένο στα πάντα καθ' ομοιότητα με εμάς, χωρίς αμαρτία». Διότι το ότι ο Μονογενής επιθυμεί να μας σπλαχνίζεται πρόθυμα, νομίζω ότι δεν θα μου χρειαστεί κανένας κόπος για να μπορέσω να σας πείσω· αλλά υποθέτω ότι και εσείς θα συγκατανεύσετε με μεγάλη προθυμία, εάν αναλογιστείτε το μέτρο της αγάπης Του προς εμάς και αν σκεφτείτε το μέγεθος αυτών που υπέμεινε για χάρη μας.

ΛΟΓΟΣ ΙΑ'. α'. «Ελάτε λοιπόν, ελάτε πάλι, ας αγαλλιάσουμε στον Κύριο,» και μέσω της πανάγνου νηστείας, «ελάτε, ας προσκυνήσουμε και ας πέσουμε μπροστά του,» και με την ολοκληρωτική μας υποταγή ας τιμήσουμε τον βασιλιά του ουρανού και της γης, έχοντας στον νου μας το γεγραμμένο: «Είναι καλό για τον άνθρωπο να σηκώνει ζυγό από τη νεότητά του.» Διότι, το να υποτάσσεται κανείς στον νόμο και να διαπαιδαγωγείται με τους θεσμούς του Χριστού, πώς θα μπορούσε κάποιος να μην το θαυμάσει απεριόριστα, συγκαταλέγοντάς το στις υψηλότερες από όλες τις δόξες; Επειδή, αγαπητοί μου, η αρετή είναι απόκτημα πολύτιμο και αξιόλογο· και ανάμεσα σε όλα, νομίζω, τα αξιοθαύμαστα αυτής της ζωής, κατέχει την ανώτερη θέση για εκείνους που συνηθίζουν να σκέφτονται ορθά. Και δικαιολογημένα, βέβαια, θα επαινούσε κανείς τον επιεική και τον κόσμιο, εάν, προκειμένου να υπομείνει αμέτρητους κόπους για χάρη της, αποδεικνύεται εθελοντής και εξαιρετικά φιλόπονος, γεμάτος από την πιο άριστη προθυμία.

Και όχι μόνο σε μία περίσταση προσκρούοντας και παραμελώντας τα ιερά προστάγματα. Διότι το ότι διαθέτει απαράμιλλη πραότητα και φιλανθρωπία, δεν είναι καθόλου δύσκολο να το διαπιστώσουμε και από αυτό. Επειδή απλώνει σωτήριο χέρι σε αυτούς που έχουν ολισθήσει. Και προτρέπει να μεταστραφούν προς τα καλύτερα, λέγοντας: «Εκζητήσατε το καλό και όχι το πονηρό, για να ζήσετε, και έτσι ο Κύριος ο Θεός θα είναι μαζί σας.» Και σε όσους επιλέγουν να το πράξουν αυτό, υπόσχεται την άφθονη χορηγία των αγαθών, λέγοντας: «Και θα συμβεί κατά την ημέρα εκείνη, λέγει ο Κύριος, θα εισακούσω τον ουρανό, και ο ουρανός θα εισακούσει τη γη, και η γη θα εισακούσει τον σίτο, και τον οίνο, και το έλαιο.» Αλλά και μέσω άλλου προφήτη πάλι λέγει: «Δοκιμάστε με τώρα σε αυτό, λέγει ο Κύριος παντοκράτωρ. Αν δεν σας ανοίξω τους καταρράκτες του ουρανού και δεν εκχέω σε εσάς την ευλογία μου, έως ότου να είναι ικανή,» δηλαδή, μέχρι να χορτάσετε και να έχετε ικανοποιητικά. Επομένως, «Ελάτε να προσκυνήσουμε και να προσπέσουμε σε αυτόν», όπως λέει ο θεσπέσιος Υμνωδός, «και ας κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου που μας δημιούργησε.» Ας ζητήσουμε από αυτόν το έλαιο της πραότητάς του. Ας μεταστρέψουμε τις καρδιές μας στο να επιθυμούν να πράττουν τα αγαθά. Διότι πράγματι τα σφάλματα της ραθυμίας είναι εντελώς αδικαιολόγητα. Επειδή ο ίδιος ο Υιός φανερώθηκε σε εμάς από τους ουρανούς, και αποκτήσαμε ως παιδαγωγό αυτόν που καταυγάζει μεν τους ουρανούς, καταφαιδρύνει δε και αυτές τις ίδιες τις άνω δυνάμεις.

Στο Ψαλτήριο. Ψάλτε στον Κύριο άσμα νέο, διότι έκανε θαυμαστά έργα ο Κύριος. Τον έσωσε το δεξί του χέρι, και ο άγιος βραχίονάς του. Το δεξί χέρι του Κυρίου έδειξε δύναμη, το δεξί χέρι του Κυρίου με ύψωσε. Ελάτε να προσκυνήσουμε και να πέσουμε μπροστά του, και ας κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου που μας έπλασε, διότι αυτός είναι ο Θεός μας, και εμείς λαός της βοσκής του, και πρόβατα του χεριού του.

Ακούσατε, αγαπητοί, τις αγαθές υποσχέσεις και τις γλυκές φωνές του σωτήρα των ψυχών μας. Ποιος είδε τέτοιον φιλόστοργο πατέρα; Ποιος είδε τέτοιον αγαθό ιατρό; Ελάτε, λοιπόν, ας τον προσκυνήσουμε και ας προσπέσουμε σε αυτόν, εξομολογούμενοι τις αμαρτίες μας. Δόξα στη φιλανθρωπία του. Δόξα στη μακροθυμία του. Δόξα στην αγαθότητά του και στη συγκατάβασή του.

Πώς λοιπόν θα ξεφύγουμε και εμείς από το αιώνιο πυρ και το εξώτερο σκότος και το τρίξιμο των δοντιών και το ακοίμητο σκουλήκι και όλα τα άλλα κολαστήρια που έχουν προαναγγελθεί, όταν καταναλώνουμε τις ημέρες μας μέσα στην άνεση και την τρυφή, στη ραθυμία, στη χαυνότητα και την αμέλεια, και συγκατατιθέμεθα σε λογισμούς άκαιρους και μάταιους και ρυπαρούς και αισχρούς; Και πώς θα διαφύγουμε τον αιώνιο κλαυθμό, όταν περνάμε πάντοτε όλο τον χρόνο της ζωής μας με γέλιο και αδιαφορία; Διότι ο Κύριος, ταλανίζοντας αυτούς που γελούν και μακαρίζοντας αυτούς που πενθούν, έλεγε: Αλίμονο σε εσάς που γελάτε τώρα, διότι θα πενθήσετε και θα κλάψετε· και μακάριοι είναι αυτοί που πενθούν τώρα, διότι αυτοί θα παρηγορηθούν. Όσο λοιπόν έχουμε καιρό, ας επιστρέψουμε με όλη μας την καρδιά προς τον Θεό, και με κλαυθμό και κατάνυξη και συντετριμμένη καρδιά ας παρακαλέσουμε τον Κύριο, καθώς λέει ο Προφήτης: Ελάτε να προσκυνήσουμε και να πέσουμε μπροστά Του, και ας κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου που μας δημιούργησε, για να μας λυτρώσει από τα προαναφερθέντα δεινά και να μας αξιώσει της επουράνιας βασιλείας Του.

Ελάτε, λοιπόν, και εσείς σε εμένα, διότι αυτόν που έρχεται σε εμένα δεν θα τον αποδιώξω. Ακούσατε, αγαπητοί, τις αγαθές υποσχέσεις και τα γλυκά λόγια του σωτήρα των ψυχών μας. Ποιος γνωρίζει τέτοιον φιλόστοργο πατέρα; Ποιος γνωρίζει τέτοιον αγαθό ιατρό; Ελάτε, λοιπόν, ας προσκυνήσουμε και ας πέσουμε μπροστά του, εξομολογούμενοι τις αμαρτίες μας. Δόξα στη φιλανθρωπία του. Δόξα στην αγαθότητά του και στη συγκατάβασή του. Δόξα στους οικτιρμούς του.

Πρόσεξε λοιπόν, αγαπητέ, μήπως εκπνεύσει ο χρόνος της προθεσμίας και δεν βρούμε άλλη ευκαιρία. Ελάτε λοιπόν, ας τον προσκυνήσουμε· ας κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου που μας δημιούργησε. Ύψωσε τα χέρια σου προς αυτόν μαζί με την καρδιά σου, και με δάκρυα πλησίασέ τον, φωνάζοντας προς αυτόν μαζί με τον Προφήτη: Σώσε με από τον πηλό του βούρκου, για να μην παγιδευτώ· λύτρωσέ με από εκείνους που με μισούν και από τα βαθιά ύδατα. Ας μη με καταποντίσει η καταιγίδα του νερού, ούτε ας με καταπιεί ο βυθός, ούτε ας κλείσει πάνω μου το πηγάδι το στόμα του· εισάκουσέ με, Κύριε, διότι είναι αγαθό το έλεός σου· σύμφωνα με το πλήθος των οικτιρμών σου επίβλεψε σε εμένα. Μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από τον δούλο σου, διότι θλίβομαι· άκουσέ με γρήγορα. Πρόσεξε την ψυχή μου και λύτρωσέ την, εξαιτίας των εχθρών μου γλίτωσέ με. Έτσι ώστε να σου πει και εκείνος αυτό που είναι γραμμένο: Αναθάρρησε, και ας κραταιωθεί η καρδιά σου, και έχε υπομονή στον Κύριο. Για να πεις και εσύ, ευχαριστώντας την αγαθότητά του: Με υπομονή περίμενα τον Κύριο, και με πρόσεξε, και εισάκουσε τη δέησή μου, και με ανέβασε από τον λάκκο της ταλαιπωρίας και από τον πηλό του βούρκου, και έστησε πάνω σε πέτρα τα πόδια μου και κατεύθυνε τα βήματά μου και έβαλε στο στόμα μου ένα νέο άσμα, ύμνο προς τον Θεό μας· πολλοί θα το δουν και θα φοβηθούν και θα ελπίσουν στον Κύριο.

Διότι όπου θελήσει, ας βαδίσουμε· στον καθένα έχει δοθεί η εξουσία. Ελάτε όλοι μαζί, ας τον προσκυνήσουμε και ας κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου που μας δημιούργησε, λέγοντας: Ω Δέσποτα, όλα αυτά τα υπέμεινες για εμάς ως Θεός, και εμείς οι αμαρτωλοί και αμνήμονες λησμονήσαμε τη μεγάλη σου ευσπλαχνία. Τι λοιπόν θα ανταποδώσει το γένος των αμαρτωλών σε έναν Θεό ακατάληπτο, αγαθό και εύσπλαχνο; Εσύ που φώτισες με τη χάρη σου όλη την οικουμένη, που φώτισες τα μάτια του εκ γενετής τυφλού, φώτισε και τα μάτια της δικής μας καρδιάς, ώστε να σε αγαπάμε, Δέσποτα, και με πόθο να εκτελούμε πάντοτε τα θελήματά σου. Ιδού το ποτήριο του φρικτού σου αίματος, το οποίο είναι γεμάτο φως και ζωή. Χάρισέ μας σύνεση και φωτισμό, ώστε με πίστη, με πόθο και με αγιασμό να προσερχόμαστε σε αυτό, για να γίνει για εμάς προς άφεση αμαρτιών και όχι προς κατάκριση. Διότι εκείνος που προσέρχεται στα θεία μυστήρια έχοντας την ψυχή του ανάξια, κατακρίνει τον εαυτό του, επειδή δεν τον εξάγνισε ώστε να δεχθεί τον Βασιλέα μέσα στον νυμφώνα του. Η δική μας ψυχή είναι άγια νύμφη του αθάνατου Νυμφίου· και ο γάμος αυτός είναι τα θεία μυστήρια τα οποία τρώγονται και πίνονται μέσα στην άγια ψυχή.

Ας προσπέσουμε λοιπόν σε αυτόν και ας κλάψουμε ενώπιον της αγαθότητάς του, εξομολογούμενοι και λέγοντας: εσύ είσαι ο Θεός μας και κανένας άλλος, Κύριε. Σε εσένα αμαρτήσαμε και σε εσένα προσπίπτουμε, Κύριε· διότι κανείς δεν μπορεί να εναντιωθεί στη θέλησή σου να μας σώσεις, Κύριε. Διότι ο Κύριος είναι αγαθός και ελεήμων· και αν σφάλαμε από συναρπαγή, ας σπεύσουμε μέσω της μετάνοιας να θεραπευτούμε· και αν ως άνθρωποι παρασυρθήκαμε από κάποιο πάθος, ας μην απελπιστούμε εντελώς για τον εαυτό μας, αλλά, έχοντας επίγνωση του Θεού που μας κάλεσε και της κλήσης στην οποία κληθήκαμε, ας τον ακούσουμε να λέει: μετανοείτε, διότι έχει πλησιάσει η βασιλεία των ουρανών. Και δεν όρισε τη μετάνοια για ορισμένα αμαρτήματα, και για άλλα όχι, αλλά για κάθε πληγή της αμαρτίας μάς έδωσε αυτό το φάρμακο ο μέγας ιατρός των ψυχών μας.

Αλλά ας προφτάσουμε, αδελφοί, και ας τρέξουμε όσο έχουμε καιρό, πριν στηθούν οι θρόνοι, πριν μας χωρίσει τον έναν από τον άλλον. Ας παρουσιαστούμε εγκαίρως ενώπιόν του με εξομολόγηση, και ας αλαλάξουμε προς αυτόν με ψαλμούς. Είπε με ψαλμούς, όχι με γελοιότητες· με ψαλμούς, όχι με δαιμονικά άσματα. Είπε: ελάτε να προσκυνήσουμε και να πέσουμε μπροστά του και να κλάψουμε, όχι να χορέψουμε ή να παίξουμε κιθάρα, αλλά να κλάψουμε με ψαλμούς και ύμνους.

Άραγε οι ράθυμοι και οκνηροί και αδιάφοροι με τι θα καυχηθούν; Με τη χαυνότητά τους και με τη ραθυμία τους και με την απώλειά τους; Αλίμονο σε αυτούς, διότι έδειξαν ραθυμία! Ελάτε, φίλοι μου, ας δείξουμε ζήλο. Ελάτε, ας προσπέσουμε σε Αυτόν. Ας πενθήσουμε και ας κλάψουμε ενώπιόν Του με επιμονή, για να μας δωρίσει τον φωτισμό της ψυχής. Κατανοήστε τις μεθοδείες του εχθρού και αντιπάλου μας, του μισόκαλου, διότι θέτει μπροστά μας ολισθήματα και σκάνδαλα και τη βλάβη της πολυκτημοσύνης, τη μάταιη μέριμνα αυτού του αιώνα και τη σαρκική ηδονή, καθώς και την προσδοκία μακροχρόνιας παρούσας ζωής, δειλία για την άσκηση και οκνηρία στις προσευχές, ύπνο κατά την ψαλμωδία και σαρκική ανάπαυση. Όσο εκείνος επιδεικνύει ζήλο, τόσο εμείς αμελούμε και ραθυμούμε.

«Ελάτε να προσκυνήσουμε και να προσπέσουμε και να κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου που μας δημιούργησε». Αφού ο λόγος εξέθεσε τη θεϊκή δύναμη του Κυρίου μέσω της προηγούμενης διδασκαλίας, και αφού είπε πιο πάνω, «Ας προφθάσουμε το πρόσωπό του με εξομολόγηση», τώρα κατ' ανάγκην διασαφηνίζει τον τρόπο της εξομολόγησης. Ξεκινώντας δε τον ψαλμό με τρόπο πολύ προτρεπτικό, δεν άρχισε από τα πιο θλιβερά, αλλά από τα πιο χαρμόσυνα, ώστε να μην αποθαρρυνθούν όσοι καλούνται, ακούγοντας αμέσως στην αρχή το «ας προσπέσουμε και ας κλάψουμε»· εκτός αν μέσω αυτών φανερώνει δύο τάγματα: ένα το ανώτερο, το οποίο προηγουμένως καλεί στον αίνο και την αγαλλίαση, και ένα δεύτερο, το οποίο έχει ανάγκη θεραπείας. Γι' αυτό, στα πρώτα εδάφια ειπώθηκε το «Ελάτε να αγαλλιάσουμε»· έπειτα στη συνέχεια, μετά από όσα θεολογήθηκαν περί του Κυρίου και μετά την κλήση των πρώτων, μεταβαίνει στους δεύτερους, διδάσκοντάς τους, αντί για ύδωρ και ραντισμούς, να χρησιμοποιήσουν το κλάμα και την εξομολόγηση για τα προηγούμενα αμαρτήματά τους. Προσθέτοντας δε προτρεπτικά στο «ας κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου» το «που μας δημιούργησε», υπογράμμισε αγαθές ελπίδες, διδάσκοντας ότι δεν είμαστε ξένοι προς Αυτόν, αλλά δικό Του έργο και δημιούργημα· γι' αυτό αρμόζει να προσδοκούμε τα καλύτερα, δεδομένου ότι Εκείνος φροντίζει το δικό Του δημιούργημα.

Επιπροσθέτως σε αυτά, μέσω του «Ας προσπέσουμε και ας κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου», διδάσκει να μην πράττουμε τούτο ενώπιον των ανθρώπων ούτε για χάρη των ανθρώπων, αλλά εν κρυπτώ, σύμφωνα με το: «Ο Πατέρας σου, που βλέπει εν κρυπτώ, θα σου το ανταποδώσει». Γενικά, λοιπόν, τα παραγγέλματα αυτά αρμόζουν σε όλους· κυρίως όμως και πρωτίστως ο Λόγος προτρέπει τον λαό των Ιουδαίων σε μετάνοια για όσα τόλμησαν να πράξουν, λέγοντας: «Διότι αυτός είναι ο Θεός μας, και εμείς λαός της νομής του, και πρόβατα της χειρός του». Δεν είναι μόνο Κύριός μας ως δεσπότης δούλων, ούτε μόνο ποιητής μας ως πλάστης, αλλά είναι και Θεός μας, όντας αγαθός και ίλεως. Γι' αυτό και θα μας σπλαχνιστεί και θα μας ελεήσει· διότι τυγχάνει να είμαστε όχι μόνο δημιούργημα, αλλά και κτήμα του· και οι μεν πιο λογικοί (πνευματικοί) αποτελούν λαό του, οι δε ακόμη ατελείς και λιγότερο λογικοί, πρόβατα της χειρός του. Επομένως, εάν εξομολογηθούμε σε αυτόν και προσκυνήσουμε και προσπέσουμε και κλάψουμε ενώπιόν του, εξάπαντος θα σωθούμε, οι μεν ως λαός του, οι δε ως πρόβατα της χειρός του. Αναφέρεται εξάλλου ότι ο ίδιος είναι ο καλός ποιμένας· και εμείς διδασκόμαστε να λέμε: «Ο Κύριος με ποιμαίνει, και τίποτα δεν θα μου λείψει».

«Σήμερα, εάν ακούσετε τη φωνή του, μην σκληρύνετε τις καρδιές σας κατά τον παραπικρασμό». Μία φορά τότε, λέγει, σκληρύνατε τις καρδιές σας, όταν ακούσατε τη φωνή του στην έρημο· προσέξτε λοιπόν να μην πράξετε το ίδιο και δεύτερη φορά, εάν ακούσετε πάλι τη φωνή εκείνου, ο οποίος έγινε σήμερα άνθρωπος ανάμεσα στους ανθρώπους. Αυτός ο λόγος πρωτίστως έχει ειπωθεί προς εκείνους που προέρχονταν από την περιτομή, προφερόμενος εκ μέρους του χορού των προφητών· οι οποίοι, βέβαια, στην αρχή τα έλεγαν όλα στον πληθυντικό, συγκαταλέγοντας και τον εαυτό τους ανάμεσα σε αυτούς που καλούνταν· διότι έλεγαν: «Ελάτε, ας αγαλλιάσουμε και ας αλαλάξουμε και ας παρουσιαστούμε μπροστά του»· και πάλι: «Ελάτε να προσκυνήσουμε και να προσπέσουμε και να κλάψουμε»· ενώ στο παρόν σημείο, απευθυνόμενοι σε άλλα πρόσωπα, τους προτρέπουν να μην απορρίψουν την κλήση, ούτε να απιστήσουν στη φωνή που πρόκειται σήμερα να τους μιλήσει. Τη λέξη δε «σήμερα», ο Απόστολος την ερμήνευσε για όλο τον παρατεινόμενο χρόνο της ζωής μας, σύμφωνα με το «όσο διάστημα ονομάζεται το σήμερα». Ο λόγος αυτός προτρέπει με αφορμή αυτό και εμάς να αρχίσουμε την εφαρμογή όσων έχουν παραγγελθεί.

Επομένως, ας μην υπερηφανεύονται ούτε και τώρα αυτοί που ξεσήκωσαν τους σκύλους εναντίον του ποιμνίου, οι οποίοι δεν θα μπορούσαν να πουν ότι προσήγαγαν ή διέσωσαν έστω και ένα πρόβατο· διότι δεν έμαθαν να πράττουν το καλό, έχοντας ασκηθεί στην πονηρία. Και αν ταράζουν το ποίμνιο, αυτό το καταφέρνει και μια μικρή τρικυμία, αυτό και μια ελαφριά ασθένεια, αυτό και ένα θηρίο που επιτίθεται ξαφνικά. Ας σταματήσουν λοιπόν αυτοί που καυχιούνται για την ίδια τους την ντροπή· και αφού εγκαταλείψουν την κακία, αν βέβαια μπορούν, ας προσκυνήσουν, ας προσπέσουν και ας κλάψουν ενώπιον του Κυρίου που τους δημιούργησε, και ας ενωθούν με το ποίμνιο, όσοι δεν είναι παντελώς ανίατοι.

ΙΔʹ. Ελάτε, λοιπόν, όλοι, αδελφοί, ας προσκυνήσουμε, ας προσπέσουμε και ας κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου που μας εποίησε. Ας συγκροτήσουμε κοινό πένθος, χωρισμένοι κατά ηλικίες και φύλα. Ας υψώσουμε τη φωνή της ικεσίας· αντί για την κραυγή που Του είναι μισητή, ας αναπέμψουμε αυτή την ικεσία στα ώτα του Κυρίου Σαβαώθ. Ας προλάβουμε την οργή Του με την εξομολόγηση. Ας θελήσουμε να Τον δούμε, όπως ακριβώς έχει οργιστεί, έτσι και να μεταβάλλει τη στάση Του.

Αλλά ελάτε κι εμείς, με μακάρια πτωχεία, να προσπέσουμε και να κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου του Θεού μας, ώστε και τα προηγούμενα αμαρτήματα να εξαλείψουμε και να καταστήσουμε τους εαυτούς μας ασάλευτους προς την κακία και να επιτύχουμε τον Παράκλητο, παρηγορούμενοι εν αυτώ και αναπέμποντας σε αυτόν τη δόξα, μαζί με τον άναρχο Πατέρα και τον μονογενή Υιό, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Αυτά δε τα λέει, όχι επειδή προστάζει να αποφεύγουμε τις συνάξεις και τις προσευχές και τις ψαλμωδίες στον ναό· διότι τότε ο ψαλμωδός προφήτης δεν θα έλεγε προς αυτόν, «εν μέσω εκκλησίας θα σε υμνήσω», και «θα σε δοξολογήσω ανάμεσα στους λαούς, Κύριε, θα σε δοξολογήσω ανάμεσα στα έθνη», και «θα εκπληρώσω τις ευχές μου ενώπιον εκείνων που σε φοβούνται, Κύριε»· και προς εμάς, «εν εκκλησίαις ευλογείτε τον Θεό», και «ελάτε να προσκυνήσουμε και να προσπέσουμε, και να κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου του Θεού μας». Αλλά, μαζί με άλλα υψηλότερα νοήματα για τα οποία ο παρών χρόνος δεν επιτρέπει να μιλήσουμε, ο Κύριος διδάσκει και τούτο: ότι η κατ' ιδίαν έγερση για προσευχή στα σπίτια μας, ακόμη και μέσα στα ίδια μας τα υπνοδωμάτια, προετοιμάζει την εκκλησιαστική προσευχή προς τον Θεό, όπως και η εσωτερική νοερή προσευχή στηρίζει εκείνη που γίνεται με τα χείλη· διότι όποιος επιθυμεί να προσεύχεται μόνο όταν προσέρχεται στον ναό του Θεού, ενώ στο σπίτι, στους δρόμους και στις αγορές δεν φροντίζει καθόλου για την προσευχή, αυτός ούτε όταν βρίσκεται μέσα στον ναό του Θεού προσεύχεται αληθινά.

Ελάτε, λοιπόν, και εμείς, αδελφοί, ας προσκυνήσουμε και ας προσπέσουμε και ας κλάψουμε, όπως ακριβώς πάλι ο ίδιος ο Δαβίδ προτρέποντάς μας λέει, ενώπιον του Κυρίου που μας δημιούργησε και μας κάλεσε σε μετάνοια και σε αυτήν τη σωτήρια λύπη και το πένθος και την κατάνυξη. Διότι όποιος δεν την έχει αυτή, δεν υπάκουσε σε Εκείνον που τον κάλεσε, ούτε συγκαταλέγεται μεταξύ των κλητών αγίων του Θεού, ούτε πρόκειται να επιτύχει τη μακαριότητα που εξαγγέλλεται στο Ευαγγέλιο και την υποσχεθείσα θεία παρηγοριά. «Διότι μακάριοι», λέει, «είναι εκείνοι που πενθούν, επειδή αυτοί θα παρηγορηθούν».

Αίνος ωδής του Δαβίδ. Συνέδεσε τον αίνο με το μέλος. Διότι ως ωδή νοείται το μέλος. Υπαινίχθηκε δε και τη δεύτερη παρουσία του Χριστού. Ελάτε να αγαλλιάσουμε: Προτροπή των πιστών από τον προφήτη. Ας αλαλάξουμε: Με ψαλμούς και ύμνους, δηλαδή με φωνή ας προσέλθουμε στον Θεό. Ας προφτάσουμε: Πριν έρθει, λέει, να κρίνει ζώντες και νεκρούς, ο καθένας ας αναγγείλει τα έργα του εξομολογούμενος. Και με ψαλμούς: Δηλαδή πρέπει ακατάπαυστα να ψάλλουμε στον Θεό. Διότι Θεός: Διότι δεν υπάρχει άλλος Θεός εκτός από αυτόν και η βασιλεία του είναι βασιλεία αιώνια. Διότι στο χέρι: Επειδή με την σπιθαμή μέτρησε τον ουρανό και με τη χούφτα τη γη, ώστε τα πάντα να τα έχει (κατέχει) μέσα στο χέρι του ως Θεός. Και τα ύψη: Αν όλη τη γη την έχει μέσα στο χέρι του, πώς όχι και τα όρη; Πρέπει δε να εννοήσουμε τα δόγματα των προφητών, τα οποία είναι νοητά όρη. Διότι δική του είναι: Και την αισθητή ως μεγάλη, που είναι ο βίος <ο κόσμος>, και τη νοητή ως μεγαλύτερη, που είναι το βάπτισμα. Και την ξηρά: Τη γη ονομάζει ξηρά, επειδή και αυτή είναι έργο του Θεού, ως μεγάλο στοιχείο. Να εννοείς δε τον άνθρωπο, επειδή πλάστηκε (τον οποίο έπλασε με τα ίδια του τα χέρια)· διότι νοητή γη είναι ο άνθρωπος. Ελάτε να προσκυνήσουμε: Ελάτε, λέει, να προσκυνήσουμε αυτόν που έκανε τέτοια θαυμάσια. Μιλάει δε και για τη μετάνοια. Και ας κλάψουμε: Γιατί να κλάψουμε; Διότι αυτός μεν έπλασε καθαρό το σκεύος μας, εμείς όμως το λερώσαμε.

Διότι στο χέρι του βρίσκονται τα πέρατα της γης, και τα ύψη των ορέων δικά του είναι. Αφού ονόμασε τον Θεό μέγα, εύλογα διηγείται το μεγαλείο του, όχι όσο πραγματικά είναι, αλλά όσο εμείς μπορούμε να κατανοήσουμε από τα ορατά κτίσματα· και τα εκθέτει σε συμφωνία με την προφητεία του Ησαΐα. Διότι λέει εκείνος: Αυτός που κρατά τον γύρο της γης στη φούχτα του· και πάλι: Ποιος ζύγισε τα όρη με σταθμά και τις κοιλάδες με ζυγαριά; Διότι δική του είναι η θάλασσα, και αυτός την έφτιαξε, και τα χέρια του έπλασαν την ξηρά. Αναφέροντας τα στοιχεία, φανέρωσε κατ' ανάγκην και όσα βρίσκονται μέσα στα στοιχεία. Είτε λοιπόν ταξιδεύουμε στη θάλασσα, είτε καλλιεργούμε τη γη, γνωρίζοντας τίνος κτίσματα και κτήματα είναι αυτά, ας τον ευχαριστούμε που παρήγαγε τόσο σπουδαία δημιουργήματα για τη δική μας χρήση, προσφέροντάς του δοξολογία όχι μόνο στα λόγια, αλλά με τα έργα. Και ποια είναι αυτή; Ελάτε να προσκυνήσουμε και να πέσουμε μπροστά του, και ας κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου που μας εποίησε. Ας προσκυνήσουμε ως δούλοι, ας πέσουμε μπροστά του επειδή έχουμε ανάγκη τη βοήθειά του· ας κλάψουμε ως αμαρτωλοί, που δεν πρόκειται να επιτύχουμε τη μεσιτεία διαφορετικά, παρά μόνο μέσω της ευσπλαχνίας του.

Και για κανένα από όσα αναφέρθηκαν δεν είναι λογικό να νιώθουμε ντροπή· διότι αυτό γίνεται ενώπιον εκείνου που μας δημιούργησε, δηλαδή εκείνου που μας έφερε στην ύπαρξη από την ανυπαρξία· και εκείνος που μας έφερε στην ύπαρξη από την ανυπαρξία, αυτός είναι ο αίτιος κάθε ευεργεσίας. β΄. Ποιος, λοιπόν, ντρέπεται να προσκυνήσει ή και να κλάψει ικετεύοντας εκείνον που τον έχει ευεργετήσει έστω και λίγο, πόσο μάλλον όταν τον έχει ευεργετήσει τόσο πολύ; Επομένως, με μεγάλη συνέπεια πρόσθεσε τα ακόλουθα: «Διότι αυτός είναι ο Θεός μας, και εμείς λαός της νομής του και πρόβατα της χειρός του». Αν και ο Θεός είναι ο Δημιουργός, εντούτοις, λόγω της μέριμνας και της πρόνοιας που δείχνει προς εμάς, είμαστε «Λαός της νομής του», δηλαδή, τρεφόμαστε από αυτόν και έχουμε τον ίδιο ως τροφή μας. Είμαστε δε και «Πρόβατα της χειρός του», επειδή ο Θεός έχει καταστεί και ποιμένας του ανθρώπινου γένους.

Ας μετανοήσουμε στο εξής, ας ξυπνήσουμε, ας γρηγορήσουμε, σας παρακαλώ, αδελφοί, ας αποτινάξουμε τον βαθύ ύπνο της αμαρτίας. Ελάτε, ακούστε, και θα σας διηγηθώ, όλοι όσοι φοβάστε τον Θεό· ελάτε, ακούστε πράγματα και λόγια πνευματικά και σωτήρια· ελάτε, μάθετε βουλή που σώζει και είναι θεάρεστη· ελάτε, μάθετε πώς θα εξομολογηθούμε στον Θεό, τον Σωτήρα μας· ελάτε πριν διαλυθεί το πανηγύρι του βίου· ελάτε πριν κλειστούν οι θύρες της ζωής, πριν έλθει ο θάνατος και σας βρει ανέτοιμους· ελάτε πριν δύσει ο ήλιος, πριν σκοτεινιάσει το φως. Ελάτε, ακούστε, όλα τα έθνη, και δώστε προσοχή, όλοι οι κάτοικοι της οικουμένης· ελάτε, γηγενείς και υιοί των ανθρώπων, μαζί πλούσιος και φτωχός· ελάτε, ευγενείς και ένδοξοι, δούλοι και ελεύθεροι· ελάτε κάθε γένος και κάθε ηλικία, άνδρες μαζί και γυναίκες, μικροί και μεγάλοι, νέοι και γέροντες· ελάτε, ιερείς του Κυρίου, και όλο το πλήρωμα της Εκκλησίας από τα πέρατα έως τα πέρατα της οικουμένης· ελάτε, νεανίσκοι και παρθένοι, πρεσβύτεροι μαζί με τους νεότερους· ελάτε, βασιλείς της γης, οι σοφοί και οι απλοί· ελάτε, ας προσπέσουμε ενώπιον του Κυρίου που μας δημιούργησε· διότι αυτός είναι ο Θεός μας, και εμείς λαός της νομής του, και πρόβατα της χειρός του. Ελάτε, αδελφοί, και ας κατανοήσουμε ότι σε τίποτα δεν θα μας ωφελήσουν τα πέρατα της γης.

Διότι ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν, οι δικοί μου όμως λόγοι δεν πρόκειται να παρέλθουν. Μία φορά ορκίστηκα στην αγιότητά μου. Ζω εγώ, ο οποίος δεν επιθυμώ τον θάνατο του αμαρτωλού. Ακούσατε ότι ο Φιλάνθρωπος ορκίστηκε στον εαυτό του. Γι' αυτό προτρέπω τους πάντες: Ελάτε, τέκνα, ακούστε με· και όσο έχουμε καιρό, ας σπεύσουμε, πριν έλθει η μεγάλη ημέρα του Κυρίου. Ας προσέλθουμε έγκαιρα ενώπιόν του με εξομολόγηση. Ελάτε να προσκυνήσουμε και να προσπέσουμε ενώπιον του Κυρίου που μας δημιούργησε. Διότι αυτός μας δημιούργησε, αυτός ας μας σπλαχνιστεί και ας μας ευλογήσει, ας κάνει να λάμψει το πρόσωπό του επάνω μας και ας μας ελεήσει· διότι αυτός είναι ο Θεός όσων μετανοούν, αυτός μας δέχεται όταν μετανοούμε, αυτός και θα μας ποιμάνει· σε αυτόν ανήκει η δόξα και η ισχύς και κάθε ευχαριστία, στον Πατέρα και στον Υιό και στο Άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντοτε, και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

«Σώσε μας, Κύριε, από τις δυσχέρειες αυτού του κόσμου, σύμφωνα με την αγαθότητά σου, ώστε, αφού διαπλεύσουμε το πέλαγος του βίου με καθαρή συνείδηση και παρασταθούμε άμεμπτοι και ακέραιοι στο φοβερό σου βήμα, να αξιωθούμε την αιώνια ζωή.» μʹ. Αφού άκουσε όλα αυτά ο αδελφός και κατανύχθηκε βαθύτατα, είπε με δάκρυα στον Γέροντα: «Από αυτά που βλέπω, Πάτερ, δεν μου απομένει ελπίδα σωτηρίας. Διότι "οι ανομίες μου ξεπέρασαν το κεφάλι μου"· αλλά σε παρακαλώ να μου πεις τι όφειλα να κάνω.» Και ο Γέροντας αποκρίθηκε και είπε: «Το να σωθεί κανείς, "για τους ανθρώπους βέβαια είναι αδύνατο, αλλά για τον Θεό όλα είναι δυνατά", όπως ακριβώς είπε ο ίδιος ο Κύριος. "Ας προφθάσουμε, λοιπόν, το πρόσωπό του με εξομολόγηση, ας τον προσκυνήσουμε και ας πέσουμε ενώπιόν του, και ας κλάψουμε μπροστά στον Κύριο που μας δημιούργησε, διότι αυτός είναι ο Θεός μας"· και ας τον ακούσουμε να λέει μέσω της φωνής του Ησαΐα, ότι "όταν επιστρέψεις και στενάξεις, τότε θα σωθείς". Και πάλι: "Μήπως δεν έχει τη δύναμη το χέρι του Κυρίου να σώσει; Ή μήπως βάρυνε το αυτί του ώστε να μην μπορεί να εισακούσει;"»

Ψαλμός 94 Αίνος ωδής στον Δαβίδ. Ανεπίγραφος στους Εβραίους. «Ελάτε να αγαλλιαστούμε στον Κύριο, ας αλαλάξουμε στον Θεό τον σωτήρα μας· ας προσέλθουμε στο πρόσωπό του με εξομολόγηση και ας αλαλάξουμε σε αυτόν με ψαλμούς». Διότι έτσι συντελούνται αυτά από τις άγιες εκκλησίες του Θεού, οι οποίες αγαλλιώνται και αλαλάζουν προς τον Θεό μέσα στις εκκλησίες. «Διότι ο Κύριος είναι Θεός μέγας και βασιλιάς μέγας σε όλη τη γη»· δεν υπάρχει, λέει, κανένα τμήμα σε όλη τη γη, το οποίο να μην κυβερνάται και να μην εξουσιάζεται από τον Κύριο τον Θεό. «Διότι στο χέρι του βρίσκονται όλα τα πέρατα της γης, και τα ύψη των ορέων είναι δικά του». Όσοι ερευνάτε και απορείτε πού έχει θεμελιωθεί η γη, ακούστε, «ότι βρίσκεται στο χέρι του Θεού», δηλαδή στη δύναμη του ίδιου του Θεού έχει τις βάσεις και τα θεμέλιά της. «Διότι δική του είναι η θάλασσα και αυτός την έφτιαξε, και την ξηρά τα χέρια του την έπλασαν». Μην υποθέτετε, λέει, εσείς που έχετε ειδωλολατρικό φρόνημα, ότι η γη και η θάλασσα έγιναν από μόνες τους, αλλά ότι είναι δημιουργήματα και πλάσματα των χεριών του Θεού. Γι' αυτό· «Ελάτε να προσκυνήσουμε και να προσπέσουμε σε αυτόν, και ας κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου που μας δημιούργησε». Ας μη φανούμε, λέει, αγνώμονες και ας μην αγνοήσουμε αυτόν που μας δημιούργησε, «διότι αυτός είναι ο Θεός μας, και εμείς λαός της βοσκής του και πρόβατα του χεριού του», πράγμα που σημαίνει ότι και εμείς, όπως τα πρόβατα στον ποιμένα, οφείλουμε να υποτασσόμαστε σε αυτόν και στα προστάγματά του. «

Εμείς δε, αφού μάθαμε πόσο σπουδαίου και πόσο μεγάλου αξιώματος μας καταξίωσε ο Δεσπότης, όχι απλώς του πιο βασιλικού και ηγεμονικού, αλλά και εκείνου του κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσή του, και τα οποία χάσαμε εξαιτίας της αμαρτίας, ας θρηνήσουμε τον εαυτό μας και, μετανοώντας ειλικρινά, ας πενθήσουμε από καρδιάς και ας κλάψουμε, και προσερχόμενοι στον ίδιο τον Κύριό μας «ας προσκυνήσουμε και ας προσπέσουμε» και ας προφθάσουμε το πρόσωπό του με εξομολόγηση, ομολογώντας του τη ζημία που έχουμε υποστεί, την οποία και ο ίδιος γνωρίζει και βλέπει καθαρά.

Γι' αυτό, λοιπόν, ας χαρούμε και εμείς οι αμαρτωλοί μετανοώντας, και ας ευφρανθούμε θεάρεστα με χρηστές ελπίδες, και ας αναλογιστούμε πού μας προσκαλεί και πού θέλει να μας συγκεντρώσει ο Καλός Ποιμένας, και ας προστρέξουμε σε αυτόν με σύντονη μετάνοια, και ας τον προσκυνήσουμε και ας προσπέσουμε και ας κλάψουμε ενώπιόν του, και αυτός, χάρη στο πλήθος του ελέους του και την άβυσσο των οικτιρμών του, θα μας σώσει ως φιλάνθρωπος. Εμείς, όμως, για να μην μακρύνουμε τον λόγο και τον κάνουμε κουραστικό, θα τον περατώσουμε εδώ και την ερχόμενη Κυριακή θα μεταφέρουμε τα επόμενα, όποιον και όσον λόγο μας χορηγήσει ο Λόγος και Καλός Ποιμένας· σε αυτόν ανήκει η δόξα και το κράτος στους αιώνες· αμήν.

Ας φωνάξουμε με τον Δαβίδ και εμείς: «Ελάτε να προσκυνήσουμε και να προσπέσουμε σε αυτόν, και να κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου που μας δημιούργησε, διότι αυτός είναι ο Θεός μας, και εμείς είμαστε λαός της βοσκής του και πρόβατα της χειρός του». Ας κράξουμε με τους τρεις παίδες προς τον Θεό: «Αμαρτήσαμε και παρανομήσαμε απομακρυνόμενοι από εσένα, και σφάλαμε στα πάντα, και τις εντολές σου δεν τις ακούσαμε, ούτε τις τηρήσαμε, ούτε πράξαμε καθώς μας πρόσταξες». Ας αποστραφεί ο καθένας από εμάς από τον πονηρό του δρόμο, καθώς αποστράφηκαν και οι Νινευίτες εκείνοι, και τότε ας φωνάξουμε και εμείς προς τον Θεό, καθώς και εκείνοι φώναξαν: «Ποιος ξέρει αν θα μεταμεληθεί ο Θεός, και θα αποστρέψει την οργή του θυμού του, και δεν θα χαθούμε;». Και όποιος από εμάς έσφαλε απέναντι στον Θεό ύστερα από το Άγιο Βάπτισμα, αυτός ας μην παύσει νύχτα και ημέρα να φωνάζει τα κατανυκτικά εκείνα λόγια, που τον διδάσκει ο κήρυκας της μετάνοιας, ο χρυσός στη γλώσσα και στην καρδιά Ιωάννης, λέγοντας: «Αν κάποιος που έλαβε το ουράνιο Βάπτισμα αμάρτησε, στον ουρανό αμάρτησε. Διότι αυτός που αμαρτάνει πριν από το Βάπτισμα, στη γη αμαρτάνει. Διότι χώμα είσαι και στο χώμα θα επιστρέψεις, ειπώθηκε στον Αδάμ. Όποιος όμως ντύθηκε τον Χριστό στο Βάπτισμα, δεν είναι πλέον γη, αλλά ουρανός. Διότι όπως είναι ο χωματένιος, τέτοιοι είναι και οι χωματένιοι, και όπως είναι ο επουράνιος, τέτοιοι είναι και οι επουράνιοι».

Ωδή δ'. Την εκ Παρθένου σου γέννησιν. Έλα, ψυχή, ας προσκυνήσουμε και ας προσπέσουμε μαζί στη μητέρα του Ιησού πριν από τον χωρισμό και την εκδημία μας, και ας κλάψουμε πικρά και ας θρηνήσουμε ενώπιόν της, για να μας σώσει.