Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
51 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
δεῦτε προσκυνήσωμεν καὶ προσπέσωμεν αὐτῷ καὶ κλαύσωμεν ἐναντίον Κυρίου, τοῦ ποιήσαντος ἡμᾶς·Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
41–51 από 51
ᾠδὴ δʹ. Τὴν ἐκ παρθένου σου γέννησιν Δεῦρο, ψυχή, προσκυνήσωμεν καὶ προσπέσωμεν ἅμα τῇ μητρὶ τοῦ Ἰησοῦ πρὸ τῆς ἡμῶν διαζεύξεως καὶ ἐκδημίας, κλαύσωμέν τε πικρῶς καὶ θρηνήσωμεν ταύτης ἐναντίον, ὅπως σώσηται ἡμᾶς.
Ωδή δ'. Την εκ Παρθένου σου γέννησιν. Έλα, ψυχή, ας προσκυνήσουμε και ας προσπέσουμε στη μητέρα του Ιησού πριν από τον χωρισμό και την αναχώρησή μας, και ας κλάψουμε πικρά και ας θρηνήσουμε ενώπιόν της, ώστε να μας σώσει.
Λεπτομέρειες
Ἡνίκα γὰρ εἰσῆλθεν εἰς τὴν Αἴγυπτον, ἐσείσθησαν εὐθὺς τὰ χειροποίητα 〈πάντα〉· ὁ ἐμβαλὼν γὰρ Ἡρώδῃ τρόμον καὶ τοῖς εἰδώλοις σεισμὸν εἰσάγει. Κόλποις μητρὸς ἐκρύπτετο καὶ ὡς Θεὸς εἰργάζετο· εἰς Αἴγυπτον ἐβάδιζε καὶ διηκόνει ἄγγελος ἐξ ὕψους τῇ φυγῇ αὐτοῦ· ἀπηλαύνετο ἑκὼν ὣσπερ βρέφος πενιχρόν, καὶ ὡς πλούσιος παντὶ ἐκηρύττετο, διὸ καὶ ὁ Ἡρώδης θρηνεῖ 〈ὅτι τὸ κράτος αὐτοῦ καθαιρεῖται ταχύ.〉 Ὑμεῖς οὖν, ἀδελφοί, δότε συγγνώμην τῇ ἐμῇ ῥαθυμίᾳ, καὶ ἀναστάντες δεῦτε προσκυνήσωμεν τῷ ἐλθόντι καὶ σώσαντι γένος ἅπαν ἀνθρώπινον, βοῶντες μετὰ πόνου καρδίας τῷ δεσπότῃ ἐκ τοῦ ἀνθρωποκτόνου ῥυσθῆναι ἡμᾶς καὶ τῶν ἁμαρτιῶν ἀπαλλαγῆναι συντόμως καὶ μετανοίας εὑρεῖν τὴν τρίβον, ἐγώ τε πρῶτον ὁ λέγων ταῦτα· πολλὰ γὰρ ἐπλημμέλησα ἐν γνώσει καὶ ἀγνοίᾳ μου, καὶ τὸν Θεὸν παρώξυνα τοῖς ἀκαθάρτοις ἔργοις μου· καὶ διὰ τοῦτο δυσωπῶ ὅπως στῆτε σὺν ἐμοί, καὶ βοήσωμεν θερμῶς· «Ταῖς πρεσβείαις, ὁ Θεὸς, τῆς ἀχράντου σου μητρός, καὶ τῶν ἁγίων βρεφῶν, μή με χωρίσῃς τῆς βασιλείας σου, Χριστέ.»
Διότι όταν εισήλθε στην Αίγυπτο, σείστηκαν αμέσως όλα τα χειροποίητα είδωλα· γιατί αυτός που προκάλεσε τρόμο στον Ηρώδη, προκαλεί και στα είδωλα σεισμό. Κρυβόταν στους κόλπους της μητέρας του και ενεργούσε ως Θεός· προς την Αίγυπτο βάδιζε και άγγελος από τα ύψη διακονούσε τη φυγή του· εκδιωκόταν με τη θέλησή του σαν φτωχό βρέφος, και κηρυσσόταν ως πλούσιος στα πάντα, γι' αυτό και ο Ηρώδης θρηνεί ότι η εξουσία του καθαιρείται γρήγορα. Εσείς λοιπόν, αδελφοί, συγχωρήστε τη δική μου ραθυμία, και αφού σηκωθούμε ελάτε να προσκυνήσουμε αυτόν που ήλθε και έσωσε όλο το ανθρώπινο γένος, βοώντας με πόνο καρδιάς προς τον Δεσπότη να μας ελευθερώσει από τον ανθρωποκτόνο, και να απαλλαγούμε σύντομα από τις αμαρτίες και να βρούμε τον δρόμο της μετάνοιας, και πρώτος από όλους εγώ που λέω αυτά· διότι πολλά έσφαλα εν γνώσει και εν αγνοία μου, και παρόξυνα τον Θεό με τα ακάθαρτα έργα μου· και γι' αυτό σας ικετεύω να σταθείτε μαζί μου, και να φωνάξουμε θερμά: «Με τις πρεσβείες, Θεέ, της άχραντης Μητέρας σου και των αγίων βρεφών, μη με χωρίσεις από τη βασιλεία σου, Χριστέ.»
Λεπτομέρειες
Τὸ, «Προφθάσωμεν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἐν ἐξομολογήσει,» τοῦτο δηλοῖ· Ἐπειδὴ, φησὶν, οὗτος ὁ νῦν φανεὶς, προαιώνιος μέν ἐστι Θεὸς, καὶ οὐρανοῦ καὶ γῆς καὶ θαλάσσης δημιουργός· γέγονε δὲ νῦν ἄνθρωπος καθ’ ἡμᾶς πάντα τὰ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως ἴδια ἔχων πλὴν μόνης τῆς ἁμαρτίας· μέλλει δὲ αὖθις ἐν ὑστέροις καιροῖς μετὰ τοῦ αὐτοῦ προσώπου καὶ τῆς αὐτῆς ὑποστάσεως ἔρχεσθαι κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς· οὐκέτι μὲν τοιούτῳ σώματι, οὐκ ἀσωμάτως δέ. Δεῦτε, προσκυνήσωμεν αὐτῷ πιστεύοντες ὡς Θεῷ, προσπίπτοντες ὑπὲρ ὧν ἡμάρτομεν· προφθάσωμεν δὲ καὶ καταλάβωμεν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἐνταῦθα ἐν ἐξομολογήσει καὶ συντριβῇ καρδίας, ἵν’ αὐτὸν ἐκεῖθεν ἵλεων εὕροιμεν κρίνοντα ιεʹ. Μετὰ δὲ τὴν πλήρωσιν τούτων, εὐθὺς ὁ Τρισάγιος ὕμνος ᾄδεται, τῆς θεότητος τοῦ Υἱοῦ δηλῶν τὴν ὑπόστασιν, ναὶ μὴν καὶ αὐτοῦ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ ζωοποιοῦ Πνεύματος· τὸ, «Ἅγιος ὁ Θεὸς,» οἱ τῆς ὑποστάσεως ἰδιότητα διαιροῦντες τῷ Πατρὶ προσνέμουσι.
Το «Ας προφθάσουμε το πρόσωπό του με εξομολόγηση», δηλώνει το εξής: Επειδή, λέει, αυτός που εμφανίστηκε τώρα, είναι μεν προαιώνιος Θεός, και δημιουργός του ουρανού και της γης και της θάλασσας, έγινε δε τώρα άνθρωπος σαν κι εμάς, έχοντας όλα τα χαρακτηριστικά της ανθρώπινης φύσης εκτός μόνο από την αμαρτία. Πρόκειται δε πάλι στους έσχατους καιρούς, με το ίδιο πρόσωπο και την ίδια υπόσταση, να έρθει για να κρίνει ζωντανούς και νεκρούς, όχι πλέον με τέτοιο σώμα, αλλά ούτε και ασώματος. Ελάτε, ας τον προσκυνήσουμε πιστεύοντας σε αυτόν ως Θεό, πέφτοντας στα γόνατα για όσα έχουμε αμαρτήσει. Ας προφθάσουμε και ας συναντήσουμε το πρόσωπό του εδώ με εξομολόγηση και συντριβή καρδιάς, ώστε να τον βρούμε εκεί ίλεω κριτή. ιε΄. Μετά δε την ολοκλήρωση αυτών, αμέσως ψάλλεται ο Τρισάγιος ύμνος, ο οποίος δηλώνει την υπόσταση της θεότητας του Υιού, αλλά βεβαίως και του ίδιου του Πατρός και του ζωοποιού Πνεύματος. Το «Άγιος ο Θεός», όσοι διακρίνουν την ιδιότητα της υπόστασης, το αποδίδουν στον Πατέρα.
Λεπτομέρειες
Διότι οὐ δυνατόν ἐστιν ἐν ὥρᾳ μιᾷ γενέσθαι καὶ εἶναι ἁγίους ἡμᾶς, δεῖ γὰρ ἀπὸ μικρῶν ἀρξαμένους κατὰ προκοπὴν ἀναχθῆναι εἰς ἁγιωσύνην καὶ καθαρότητα· καὶ ὅτι κἂν χίλια ἔτη ἐν τῷ βίῳ τούτῳ ποιήσωμεν, οὐδέποτε τὸ ταύτης τέλειον καταλαβεῖν δυνησόμεθα, ἀλλὰ πάντοτε καθ’ ἑκάστην, ὡς ἀρχὴν βάλλοντες, ὀφείλομεν ἐν αὐτῇ ἀγωνίζεσθαι· καὶ τοῦτο αὐτὸς πάλιν ἐδήλωσεν οὕτως εἰπών· «Διώκω δὲ εἰ καὶ καταλάβω, ἐφ’ ᾧ καὶ κατελήφθην.» Διὰ τοῦτο, ἀδελφοί μου, προσέχετε, παρακαλῶ, καὶ ἀκούσατε λόγους ἀδελφοῦ ὑμῶν ἐλαχίστου καὶ ἁμαρτωλοῦ, καὶ δεῦτε προσκυνήσωμεν καὶ προσπέσωμεν τῷ ἀγαθῷ καὶ φιλανθρώπῳ Θεῷ ἡμῶν. Προφθάσωμεν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἐν ἐξομολογήσει καὶ κλαύσωμεν ἐνώπιον αὐτοῦ τοῦ ποιήσαντος ἡμᾶς, ὅτι αὐτός ἐστι Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν καὶ ἡμεῖς λαὸς αὐτοῦ καὶ πρόβατα νομῆς αὐτοῦ, καὶ οὐ μὴ ἀποστρέψῃ τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἀφ’ ἡμῶν. Μόνον μετανοήσωμεν ὁλοψύχως καὶ ἀποβαλώμεθα μὴ μόνον τὰς πράξεις ἡμῶν τὰς κακάς, ἀλλὰ καὶ αὐτοὺς ἡμῶν τοὺς πονηροὺς καὶ ἀκαθάρτους λογισμοὺς τῆς καρδίας κατὰ τὸ γεγραμμένον ἐξαφανίσωμεν· «Διαρρήξατε, φησί, τὰς καρδίας ὑμῶν καὶ μὴ τὰ ἱμάτια ὑμῶν.» Τί γὰρ ὄφελος, εἰπέ μοι, ἐὰν πάντα μὲν τὰ ὑπάρχοντα ἡμῶν πτωχοῖς διανείμωμεν, οὐ ποιησώμεθα δὲ τὴν ἀποχὴν τοῦ κακοῦ οὐδὲ τὴν ἁμαρτίαν μισήσωμεν;
Διότι δεν είναι δυνατόν μέσα σε μία ώρα να γίνουμε και να είμαστε άγιοι, επειδή πρέπει, αρχίζοντας από τα μικρά, να ανέλθουμε με προκοπή στην αγιοσύνη και την καθαρότητα. Και ακόμη κι αν ζήσουμε χίλια χρόνια σε αυτόν τον βίο, ποτέ δεν θα μπορέσουμε να καταλάβουμε την τελειότητά της, αλλά πάντοτε, κάθε μέρα, σαν να κάνουμε αρχή, οφείλουμε να αγωνιζόμαστε σε αυτήν. Και αυτό πάλι ο ίδιος το φανέρωσε λέγοντας το εξής: «Τρέχω δε, μήπως και καταλάβω εκείνο, για το οποίο και καταλήφθηκα». Γι' αυτό, αδελφοί μου, προσέξτε, σας παρακαλώ, και ακούστε τα λόγια του ελάχιστου και αμαρτωλού αδελφού σας, και ελάτε να προσκυνήσουμε και να πέσουμε ενώπιον του αγαθού και φιλάνθρωπου Θεού μας. Ας παρουσιαστούμε εγκαίρως ενώπιον του προσώπου Του με εξομολόγηση και ας κλάψουμε ενώπιόν Του, ο οποίος μας έπλασε, διότι Αυτός είναι ο Κύριος και Θεός μας και εμείς λαός Του και πρόβατα της βοσκής Του, και δεν πρόκειται να αποστρέψει το πρόσωπό Του από εμάς. Μόνο ας μετανοήσουμε ολόψυχα και ας αποβάλουμε όχι μόνο τις κακές μας πράξεις, αλλά, σύμφωνα με τα γεγραμμένα, ας εξαφανίσουμε και αυτούς τους ίδιους τους πονηρούς και ακάθαρτους λογισμούς της καρδιάς μας: «Ξεσκίστε», λέει, «τις καρδιές σας και όχι τα ιμάτιά σας.» Διότι τι όφελος υπάρχει, πες μου, εάν διανείμουμε στους φτωχούς όλα τα υπάρχοντά μας, αλλά δεν απέχουμε από το κακό ούτε μισήσουμε την αμαρτία;
Λεπτομέρειες
Καὶ πάλιν ἀλλαχοῦ· Πᾶσα πικρία καὶ θυμὸς, καὶ ὀργὴ, καὶ βλασφημία ἀρθήτω ἀφ’ ὑμῶν σὺν πάσῃ κακίᾳ. Γίνεσθε δὲ εἰς ἀλλήλους χρηστοὶ, εὔσπλαγχνοι, χαριζόμενοι ἑαυτοῖς, καθὼς καὶ ὁ θεὸς ἐχαρίσατο ἡμῖν; Ὁ δὲ προσκαλούμενος, τοιαῦτα φησί· Δεῦτε προσκυνήσωμεν καὶ προσπέσωμεν αὐτῷ, καὶ κλαύσωμεν ἐναντίον Κυρίου τοῦ ποιήσαντος ἡμᾶς. Καὶ ἑτέρωθι· Εἰσέλθετε εἰς τὰς πύλας αὐτοῦ ἐν ἐξομολογήσει, εἰς τὰς αὐλὰς αὐτοῦ ἐν ὕμνοις. Τοίνυν, τέκνα καὶ ἀδελφοὶ, ταῖς ἀπειλαῖς ἀσφαλισώμεθα καὶ τὰς διδασκαλίας ἐνστερνισώμεθα· καὶ δεῦτε ἐπὶ τὸ αὐτὸ προσκυνοῦντες προσκυνήσωμεν, καὶ προσκλαύσωμεν αὐτῷ ὑπὲρ τοῦ παρελθόντος βίου, ὑπὲρ τῶν καθημέραν ὀφλισκομένων ἡμῖν ἐν γνώσει τε καὶ ἀγνοίᾳ, ἔργων, λόγων, ἐνθυμημάτων· καὶ εἰσέλθωμεν εἰς τὰς αὐλὰς αὐτοῦ ἐν ὕμνοις καὶ ἐν δοξολογίαις, ἀλλὰ μὴ ἐν αἰσχροννοίαις καὶ δυσμενείαις καὶ παρακοαῖς καὶ ὑψηλοφροσύναις.
Και πάλι αλλού λέει: Κάθε πικρία και θυμός και οργή και βλασφημία ας απομακρυνθεί από εσάς, μαζί με κάθε κακία. Να γίνεστε δε μεταξύ σας καλοί, εύσπλαχνοι, συγχωρώντας ο ένας τον άλλον, όπως ακριβώς και ο Θεός συγχώρησε εμάς. Εκείνος δε που απευθύνει την πρόσκληση λέει τα εξής: Ελάτε να προσκυνήσουμε και να πέσουμε μπροστά του και να κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου που μας δημιούργησε. Και αλλού: Εισέλθετε στις πύλες του με εξομολόγηση, στις αυλές του με ύμνους. Λοιπόν, τέκνα και αδελφοί, ας προφυλαχτούμε μέσα από τις προειδοποιήσεις και ας ενστερνιστούμε τις διδασκαλίες. Και ελάτε όλοι μαζί να προσκυνήσουμε με ευλάβεια και να κλάψουμε ενώπιόν του για τον παρελθόντα βίο μας, για τα καθημερινά μας αμαρτήματα, εν γνώσει και εν αγνοία, με έργα, λόγια και σκέψεις. Και ας εισέλθουμε στις αυλές του με ύμνους και με δοξολογίες, και όχι με αισχρές σκέψεις και έχθρες και ανυπακοές και αλαζονείες.
Λεπτομέρειες
Τί οὖν λοιπὸν ἀμελοῦμεν ἡμεῖς οἱ ἄθλιοι; Τί νοθρευόμεθα; Τί ἐκλελύμεθα; Τί οὐχ ἅπτεται ἡμῶν λόγος θεοῦ τῶν ψυχῶν; Τί οὐ κινοῦμεν δάκρυα; Τί οὐ μαλασσόμεθα τὰς λιθίνας καρδίας; Τί οὐ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν εἰς τὸ μεῖζον ἀνατρέχομεν; Τί οὐκ ἀλλοιούμεθα τὴν καλὴν ἀλλοίωσιν, καὶ εἶδος, καὶ σχῆμα, καὶ φωνὴν, καὶ κίνημα ξένον, καὶ παρηλλαγμένον παρὰ τοὺς ἐν τῷ βίῳ ὄντας ἐνδεικνύμενοι· ὡς ἂν φαινοίμεθα ἀπὸ κόσμου φυγόντες, καὶ ὑπεράνω τῶν φρονημάτων τῶν ἀνθρώπων ὄντες διὰ πάσης εὐλαβείας καὶ ἡσυχίας διεξαγόμενοι πᾶσαν ἡμῶν πρᾶξιν καὶ ἐνέργειαν; Ἥξει, ἥξει, καὶ οὐ χρονιεῖ ἡ φοβερὰ ἐκείνη καὶ φρικτὴ ἡμέρα καὶ ὥρα τῆς μεταστάσεως· ὁ ἄγγελος ὁ φοβερὸς καὶ ἀπότομος· ἡ λύσις τῆς πανηγύρεως. Καὶ τότε στενάξομεν πικρὰ καὶ ὀδυνηρὰ καὶ ἀνόνητα οἱ ἠμεληκότες, καὶ μὴ ἔχοντες λέγειν· —Ἑτοίμη ἡ καρδία μου, ὁ θεός· ἑτοίμη ἡ καρδία μου. — Ἀλλὰ—Δεῦτε, εἴπερ ἀκούετέ μου, προσκυνήσωμεν καὶ προσπέσωμεν αὐτῷ Χριστῷ τῷ βασιλεῖ καὶ θεῷ ἡμῶν. —Στενάξωμεν τῷ ὄντι ἐν καρδίᾳ· καὶ ἐγγὺς κύριος πᾶσι τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτὸν ἐν ἀληθείᾳ. Καὶ δίδωσι βοήθειαν, ἐκτινάξασθαι ἡμᾶς τὴν πονηρὰν συνήθειαν· καὶ εἰσδέξεται ἡμᾶς εἰς τὴν ἐνάρετον διαγωγήν.
Γιατί, λοιπόν, αμελούμε εμείς οι άθλιοι; Γιατί νωθρευόμαστε; Γιατί έχουμε παραλύσει; Γιατί ο λόγος του Θεού δεν αγγίζει τις ψυχές μας; Γιατί δεν χύνουμε δάκρυα; Γιατί δεν μαλακώνουμε τις πέτρινες καρδιές μας; Γιατί δεν προοδεύουμε κάθε μέρα προς το καλύτερο; Γιατί δεν μεταβαλλόμαστε με την καλή αλλοίωση, επιδεικνύοντας και είδος και σχήμα και φωνή και κίνηση ξένη και διαφορετική από εκείνους που ζουν μέσα στον κόσμο, ώστε να φαινόμαστε ότι έχουμε φύγει από τον κόσμο και, ευρισκόμενοι πάνω από τα φρονήματα των ανθρώπων, να διεξάγουμε κάθε μας πράξη και ενέργεια με κάθε ευλάβεια και ησυχία; Θα έρθει, θα έρθει και δεν θα καθυστερήσει εκείνη η φοβερή και φρικτή ημέρα και ώρα της αναχωρήσεως από τη ζωή, ο άγγελος ο φοβερός και απότομος, η διάλυση του πανηγυριού. Και τότε θα στενάξουμε πικρά και οδυνηρά και ανώφελα εμείς που αμελήσαμε, μη έχοντας τη δυνατότητα να πούμε: «Ετοίμη η καρδία μου, ο Θεός, ετοίμη η καρδία μου». Αλλά: «Ελάτε, αν με ακούτε, ας προσκυνήσουμε και ας προσπέσουμε στον ίδιο τον Χριστό, τον βασιλιά και Θεό μας». Ας στενάξουμε πραγματικά από τα βάθη της καρδιάς μας, και ο Κύριος είναι κοντά σε όλους όσους τον επικαλούνται με αλήθεια. Και δίνει βοήθεια, για να αποτινάξουμε από πάνω μας την πονηρή συνήθεια, και θα μας δεχτεί στην ενάρετη ζωή.
Λεπτομέρειες
Τί δὴ οὖν λέγουσι καὶ τί ἐμβοῶσιν ἡμῶν καθ’ ἑκάστην ταῖς ἀκοαῖς; ἐκ δυοῖν τὸ παρὸν ὑπομνήσω· ὃ μὲν γὰρ ἀπειλῶν τάδε φησί· “μὴ πλανᾶσθε, οὔτε πόρνοι, οὔτε εἰδωλολάτραι, οὔτε μοιχοί, οὔτε μαλακοί, οὔτε ἀρσενοκοῖται, οὔτε πλεονέκται, οὔτε κλέπται, οὔτε μέθυσοι, οὐ λοίδοροι, οὐχ ἅρπαγες, βασιλείαν θεοῦ οὐ κληρονομήσουσι”. καὶ πάλιν ἀλλαχοῦ· “πᾶσα πικρία καὶ θυμὸς καὶ ὀργὴ καὶ βλασφημία ἀρθήτω ἀφ’ ὑμῶν σὺν πάσῃ κακίᾳ· γίνεσθε δὲ εἰς ἀλλήλους χρηστοί, εὔσπλαγχνοι, χαριζόμενοι ἑαυτοῖς, καθὼς καὶ ὁ θεὸς ἐχαρίσατο ὑμῖν”. ὃ δὲ προσκαλούμενος τοιαῦτά φησι· “δεῦτε προσκυνήσωμεν καὶ προσπέσωμεν αὐτῷ καὶ κλαύσωμεν ἐναντίον κυρίου τοῦ ποιήσαντος ἡμᾶς”. καὶ ἑτέρωθι· “εἰσέλθετε εἰς τὰς πύλας αὐτοῦ ἐν ἐξομολογήσει, εἰς τὰς αὐλὰς αὐτοῦ ἐν ὕμνοις”.
Τι λοιπόν λένε και τι βροντοφωνάζουν καθημερινά στα αυτιά μας; Προς το παρόν θα υπενθυμίσω αποσπάσματα από τους δύο: Διότι ο ένας, απειλώντας, λέει τα εξής: «Μην πλανάσθε, ούτε πόρνοι, ούτε ειδωλολάτρες, ούτε μοιχοί, ούτε μαλακοί, ούτε αρσενοκοίτες, ούτε πλεονέκτες, ούτε κλέφτες, ούτε μέθυσοι, ούτε λοίδοροι, ούτε άρπαγες θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού». Και πάλι αλλού: «Κάθε πικρία και θυμός και οργή και βλασφημία ας αφαιρεθεί από εσάς μαζί με κάθε κακία· να γίνεστε δε μεταξύ σας χρηστοί, εύσπλαχνοι, συγχωρώντας ο ένας τον άλλον, καθώς και ο Θεός σας συγχώρησε». Ο άλλος δε, απευθύνοντας πρόσκληση, λέει τα εξής: «Ελάτε να προσκυνήσουμε και να προσπέσουμε σε αυτόν και να κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου που μας δημιούργησε». Και αλλού: «Εισέλθετε στις πύλες του με εξομολόγηση, στις αυλές του με ύμνους».
Λεπτομέρειες
Ἀλλ’ ἡμεῖς, τέκνα, “δεῦτε προσκυνήσωμεν καὶ προσπέσωμεν ἐναντίον κυρίου, τοῦ ποιήσαντος ἡμᾶς”, καὶ ὑπὲρ μὲν ἐκείνων ὡς φιλάδελφοι, καθὼς χρὴ εὐξώμεθα καὶ ὑπερευξώμεθα, ζητοῦντες τὴν ὑποστροφὴν καὶ ἀνάκλησιν αὐτῶν, ὑπὲρ δὲ ἑαυτῶν τὰ δέοντα συνεισενέγκωμεν καὶ εἰς βελτίωσιν ἐπαναχθῶμεν, ὑπὲρ τῶν παρεθέντων ἡμῖν ἀμελῶς συγχώρησιν ἐξαιτούμενοι· ὅ τι γὰρ ἂν καὶ εἴπωμεν, ἀλλ’ οὖν ἀκμὴν ἐν τῷ σταδίῳ ἐσμὲν καὶ ἐν τῇ μάνδρᾳ σεσώσμεθα καὶ ὑπὸ τὸν αὐτὸν ποιμένα ἀγόμεθα, εἰ καὶ τυφλώττοντα. καὶ οὐχ εἷλεν ἡμᾶς ὁ Σατανᾶς, οὐδὲ ἐχειρώσατο ὁ ἀντικείμενος, οὐδὲ κατάβρωμα ἔλαβεν ὁ ἀνήμερος θήρ· οὐ γὰρ ἐξέωσε τῆς αὐλῆς, οὐδὲ ἐπὶ στόματος διὰ τραχήλου σύρων παίει τὰς πλευρὰς τῆς ψυχῆς ἡμῶν τῇ κέρκῳ αὑτοῦ· ὡς πρόβατα γὰρ Χριστοῦ ἔνδον περιπεφράγμεθα. κἄν πώς ποτε ἀῤῥωστῶμεν, ἢ χωλεύωμεν, ἢ σκωληκιῶμεν, ἢ ἄλλο τι πάσχωμεν, ἐκεῖνος ὅμως ἔξωθεν σοφίζεται καὶ ἐπιβουλεύει “ζητῶν τίνα καταπίῃ”, πῶς δὲ ἐκπηδήσαντα ἐξ ἑαυτοῦ, ἢ ὑποσυρέντα διά τινος λαθραίας ὀπῆς λογισμοῦ ἢ παραθυρίδος, ἢ παρασπασμοῦ τῆς λογικῆς φρακτῆς.
Αλλά εμείς, τέκνα, «δεύτε προσκυνήσωμεν και προσπέσωμεν» ενώπιον του Κυρίου που μας έπλασε, και υπέρ εκείνων με φιλαδελφία, όπως πρέπει, ας προσευχηθούμε και ας δεηθούμε θερμότερα, ζητώντας την επιστροφή και την ανάκλησή τους, υπέρ δε των εαυτών μας ας συνεισφέρουμε τα δέοντα και ας επανέλθουμε σε βελτίωση, ζητώντας συγχώρεση για όσα πράξαμε με αμέλεια. Διότι, ό,τι και αν πούμε, βρισκόμαστε ακόμη στο στάδιο του αγώνα και έχουμε διασωθεί μέσα στη μάνδρα και καθοδηγούμαστε από τον ίδιο ποιμένα, έστω και αν δεν βλέπει καλά. Και δεν μας κυρίευσε ο Σατανάς, ούτε μας υπέταξε ο αντίδικος, ούτε μας έκανε βορά του το ανήμερο θηρίο. Διότι δεν μας έδιωξε από την αυλή, ούτε, σύροντάς μας με το στόμα από τον τράχηλο, χτυπά τα πλευρά της ψυχής μας με την ουρά του. Ως πρόβατα του Χριστού, είμαστε περιφραγμένοι στο εσωτερικό. Και αν τυχόν κάποτε αρρωσταίνουμε, ή χωλαίνουμε, ή γεμίζουμε σκώληκες, ή πάσχουμε από κάτι άλλο, εκείνος όμως από έξω μηχανεύεται και επιβουλεύεται, «ζητώντας ποιον να καταπιεί», περιμένοντας μήπως κάποιος πηδήξει έξω από μόνος του, ή παρασυρθεί κρυφά μέσα από κάποια λαθραία οπή λογισμού ή παραθυράκι, ή από κάποιο ρήγμα του λογικού φράκτη.
Λεπτομέρειες
ἅγιοι οὖν κεκλήμεθα ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων καὶ ἄναγνοι ἐσμέν· εὐλογημένοι ὀνομαζόμεθα καὶ ἀνευλόγητοι ὑπάρχομεν· καθαροὶ καὶ ναζηραῖοι καὶ πεφήναμεν ῥυπαροὶ καὶ ἀκάθαρτοι. ἀλλὰ δεῦτε προσκυνήσωμεν καὶ προσπέσωμεν καὶ κλαύσωμεν ἐναντίον κυρίου τοῦ ποιήσαντος ἡμᾶς. ἀπ’ ἐμοῦ ὅσοι μεμόλυσθε, καὶ ἀνανήψατε (παρακαλῶ) ἐκ τῆς μέθης καὶ κλοπῆς τῶν παθῶν, καὶ ἁγνίσατε ἑαυτοὺς διὰ τῆς μετανοίας· δέχεται γὰρ κύριος μέχρις ἐσχάτης ἀναπνοῆς. μὴ ἔστω δὲ ὑμῖν ἡ τοῦ θεοῦ μακροθυμία καὶ ἡ πρὸς τὴν μετάνοιαν ἀποδοχὴ εἰς ὄλισθον παλιμψυχίας· δεινὴ γὰρ ἡ ἐπίνοια καὶ ὀλέθριος. ἄνθρωπε, οὐκ οἶδας τί τέξεται ἡ ἐπιοῦσα, τί σοι μένει εἰς τὴν αὔριον· διὸ ἀσφαλὴς γενοῦ, ἵνα μὴ σαθρὰ βουλευσάμενος ζημιωθῇς τοὺς αἰῶνας, κολαζόμενος ἀτελευτήτως.
Έχουμε, λοιπόν, κληθεί άγιοι από τους ανθρώπους, και όμως είμαστε ακάθαρτοι· ονομαζόμαστε ευλογημένοι, και όμως είμαστε ανευλόγητοι· θεωρούμαστε καθαροί και ναζηραίοι, και όμως έχουμε αποδειχθεί ρυπαροί και ακάθαρτοι. Αλλά ελάτε να προσκυνήσουμε και να προσπέσουμε και να κλάψουμε ενώπιον του Κυρίου που μας δημιούργησε. Όσοι έχετε μολυνθεί, ξεκινώντας από εμένα, ανανήψτε (σας παρακαλώ) από τη μέθη και την απάτη των παθών, και εξαγνίστε τους εαυτούς σας διά της μετανοίας· διότι ο Κύριος δέχεται τον άνθρωπο μέχρι την έσχατη αναπνοή. Ας μη γίνει, όμως, για εσάς η μακροθυμία του Θεού και η αποδοχή της μετάνοιας αφορμή για ολίσθημα αναβλητικότητας· διότι αυτή η σκέψη είναι δεινή και ολέθρια. Άνθρωπε, δεν γνωρίζεις τι θα φέρει η επόμενη ημέρα, τι σε περιμένει αύριο· γι' αυτό γίνε προσεκτικός, ώστε να μη ζημιωθείς για όλη την αιωνιότητα κάνοντας σαθρές σκέψεις, και τιμωρείσαι ατελεύτητα.
Λεπτομέρειες
ἀλλὰ “δεῦτε”, εἴπερ ἀκούετέ μου, “προσκυνήσωμεν καὶ προσπέσωμεν” αὐτῷ Χριστῷ τῷ βασιλεῖ ἡμῶν, στενάξωμεν ἐκ καρδίας καὶ “ἐγγὺς κύριος πᾶσι τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτὸν ἐν ἀληθείᾳ”· καὶ δίδωσι βοήθειαν ἐκτινάξασθαι ἡμᾶς τὴν πονηρὰν συνήθειαν, καὶ εἰσδέξεται ἡμᾶς εἰς τὴν ἐνάρετον διαγωγήν, οὐ λέγω μὴ φαγεῖν, μηδὲ πιεῖν, μηδὲ συντυχεῖν, μηδὲ συνομιλῆσαι ἀδελφῷ, οὐ λέγω μὴ κοιμηθῆναι μηδὲ ἀναπαυθῆναι, οὐ λέγω μὴ λαβεῖν ἄνεσιν, μηδὲ συνελθεῖν ἐν ἀλλήλοις εἰς ὁμιλίαν τινά, ἀλλὰ τὸ εὐτάκτως ταῦτα πάντα ἐνεργεῖν καὶ μετρίως καὶ κατὰ τὸν δέοντα καιρὸν καὶ τόπον, ἵν’ ἐντεῦθεν ἀρετὴν ἐπ’ ἀρετῇ προσλαμβάνοντες καὶ προκοπὴν ἐπὶ προκοπῇ ἐξευρίσκοντες εἰρηνικὸν τὸν βίον διατελῶμεν, ἀστασίαστον, ὁμαλόν, ἀγγελοειδῆ, ὡς ἂν καὶ ἐγὼ ὁ τάλας προθυμότερος γένοιμι περὶ τὸ λέγειν, οἵ τε τὰ πρῶτα φέροντες λάβοιεν ἄνεσιν τοῦ ἐλέγχειν καὶ ἀντιφθέγγεσθαι, οἱ διδάσκαλοι ἀπὸ τῶν μαθητευομένων, οἱ προέχοντες ἀπὸ τῶν ὑποδεεστέρων, καὶ πάντες ἐν ἅπασι συγκροτούμενοι ἐν ἀγάπῃ, ὁσίως τε καὶ δικαίως πολιτευόμενοι, τύχωμεν τῶν ἐπηγγελμένων ἡμῖν ἀγαθῶν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ κυρίῳ ἡμῶν· ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος σὺν τῷ πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ πνεύματι νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ἀμήν.
Αλλά «ελάτε», αν βέβαια με ακούτε, «ας προσκυνήσουμε και ας προσπέσουμε» στον ίδιο τον Χριστό τον βασιλιά μας, ας αναστενάξουμε από τα βάθη της καρδιάς μας, και «ο Κύριος είναι κοντά σε όλους όσους τον επικαλούνται με αλήθεια»· και δίνει βοήθεια για να αποτινάξουμε από πάνω μας την πονηρή συνήθεια, και θα μας υποδεχθεί στην ενάρετη διαγωγή. Δεν λέω να μην φάμε, ούτε να μην πιούμε, ούτε να μην συναντήσουμε ή συνομιλήσουμε με αδελφό, δεν λέω να μην κοιμηθούμε ούτε να μην αναπαυθούμε, δεν λέω να μην λάβουμε κάποια άνεση, ούτε να μην συγκεντρωθούμε μεταξύ μας για κάποια συζήτηση, αλλά λέω να τα πράττουμε όλα αυτά με ευταξία, με μέτρο και στον κατάλληλο χρόνο και τόπο, ώστε από εδώ και πέρα, προσθέτοντας αρετή στην αρετή και βρίσκοντας προκοπή στην προκοπή, να διανύουμε τον βίο μας ειρηνικά, χωρίς ταραχές, ομαλά, σαν άγγελοι, ώστε και εγώ ο ταλαίπωρος να γίνω πιο πρόθυμος στο να μιλώ, και όσοι κατέχουν τα πρωτεία να ανακουφιστούν από το να ελέγχουν και να αντιλέγουν, οι δάσκαλοι από τους μαθητές, οι ανώτεροι από τους κατώτερους, και όλοι σε όλα να συγκροτούμαστε με αγάπη, ζώντας πολιτεία όσια και δίκαιη, και να επιτύχουμε τα αγαθά που μας έχουν υποσχεθεί εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών· στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.
Λεπτομέρειες
Ἀλλ’ ἵνα, ἀδελφοὶ, τοῦτο μὴ γένηται, «Δεῦρο, προσκυνήσωμεν καὶ προσκλαύσωμεν τῷ ἀγαθῷ Θεῷ ἡμῶν· προφθάσωμεν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἐν ἐξομολογήσει,» ἐν δεήσει, ἐν κατανύξει, ἐν δάκρυσιν, ἐν προσευχαῖς, ἐν νηστείαις, ἐν ἁγνότητι, ἐν πάσῃ ἀγαθῇ ἀναστροφῇ. «Καὶ αὐτὸς ἱλασμός ἐστι περὶ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν·» καὶ αὐτὸς οὐ συνέκλεισεν ἔτι καθ’ ἡμῶν, καὶ αὐτὸς οὐκ ἀποστρέφεται τὸν ἐπιστρέφοντα, ἀλλὰ προσίεται ὡς τὴν πόρνην, ὡς τὸν ἄσωτον, ὡς τὸν λῃστήν. Ναὶ, ἀδελφοὶ, παρακαλῶ, διαναστῶμεν, διεγερθῶμεν, διαγωνισώμεθα, ἵνα ὡς παῖδες εὐμαθεῖς τῆς σχολῆς ἀπολυόμενοι, χαίροντες οἴκαδε πορεύονται· οὕτω καὶ ἡμεῖς ὡς γνήσιοι μαθηταὶ τοῦ εὐαγγελίου τοῦ τῇδε βίου ἀπολυθέντες περιχαρῶς χωρήσωμεν εἰς τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
Αλλά για να μη γίνει αυτό, αδελφοί, «ελάτε να προσκυνήσουμε και να κλάψουμε ενώπιον του αγαθού Θεού μας· ας προφθάσουμε το πρόσωπό του με εξομολόγηση», με δέηση, με κατάνυξη, με δάκρυα, με προσευχές, με νηστείες, με αγνότητα, με κάθε αγαθή αναστροφή. «Και αυτός είναι ιλασμός για τις αμαρτίες μας»· και αυτός δεν έκλεισε ακόμη τη θύρα εναντίον μας, και δεν αποστρέφεται αυτόν που επιστρέφει, αλλά τον αποδέχεται όπως την πόρνη, όπως τον άσωτο, όπως τον ληστή. Ναι, αδελφοί, παρακαλώ, ας σηκωθούμε, ας εγερθούμε, ας αγωνιστούμε, ώστε, όπως τα επιμελή παιδιά που όταν απολύονται από το σχολείο πηγαίνουν χαρούμενα στο σπίτι τους, έτσι και εμείς, ως γνήσιοι μαθητές του ευαγγελίου, όταν απολυθούμε από τον παρόντα βίο να προχωρήσουμε περιχαρείς στην αιώνια ζωή, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.
Λεπτομέρειες