Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 13:12

Σαν πρωινό άστρο ανέτειλες στους έσχατους καιρούς, όταν αυτή η νύχτα του βίου προχώρησε και η ημέρα πλησίασε, ξυπνώντας προς το φως της έλλαμψης του Κριτή όσους κοιμούνται μέσα στις αμαρτίες. Ως βλαστάρι από ευγενική ρίζα αναπτύχθηκες, στολισμένος με τα ωραία φύλλα των φυσικών χαρισμάτων, τα οποία έλαβες από τον Θεό, και με τις αρετές ολόγυρα ως κατάκαρπη ελιά μέσα στον οίκο του Θεού, όσιε πατέρα ιεράρχη Ευθύμιε.

Λόγος του μοναχού και εγκλείστου Νεοφύτου εις τα Άγια Φώτα. Ευλόγησον, δέσποτα. Εορτάζοντας σήμερα πανήγυρη ανεσπέρου φωτός, φιλέορτοι, ας προϋπαντήσουμε με λαμπρότητα, χαίροντες που δεχθήκαμε τη δαδουχία του αδύτου φωτός· ας φωτιστούμε με φως, όπως ταιριάζει στο μέγα φως. Εφόσον το αειφανές φως ήλθε ανάμεσά μας, ας φωτιστούμε όπως πρέπει, δηλαδή και στην ψυχή και στο σώμα, χωρίς να φέρουμε τίποτα σκοτεινό στις πράξεις ή στη διάνοια, καθώς πρόκειται να προϋπαντήσουμε το θείο φως· μάλλον δε, ακόμη κι αν υπάρχει μέσα μας κάτι σκοτεινό, ας το αποβάλουμε τώρα αμέσως. Διότι για τον σκοπό αυτόν και «το φως το αληθινό, το οποίο φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο» ήλθε ανάμεσά μας εν σαρκί, ώστε, αφού αποβάλουμε τα έργα του σκότους, να ενδυθούμε τα όπλα του φωτός και, περπατώντας με ευπρέπεια όπως κατά τη διάρκεια της ημέρας, να ακολουθήσουμε Εκείνον που μας προσκαλεί. «Εγώ είμαι», λέει, «το φως του κόσμου· εκείνος που με ακολουθεί δεν θα περπατήσει στο σκοτάδι, αλλά θα έχει το φως της ζωής».

Αδελφοί και πατέρες, ιδού πάλι έχουμε πνευματική εορτή και πανήγυρη· πάλι το αΐδιο φως, αυτό που προέρχεται από το αΐδιο φως, έλαμψε σήμερα σε εμάς· πάλι το «απαύγασμα της δόξης» του Πατρός και ο «χαρακτήρας της υποστάσεώς του» ευδόκησε να μας καταυγάσει· πάλι η φωταύγεια του άληκτου φωτός και η εικόνα της αγαθότητας του Θεού επεδήμησε σε εμάς· πάλι το υπέρτερο από τον ήλιο φως του ήλιου της δικαιοσύνης μας καταφώτισε· πάλι «το φως το αληθινό», το οποίο φωτίζει «κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο», προσήλθε σε εμάς· πάλι οι ακτίνες του άρρητου φωτός και το φέγγος της αστραπής του καταφώτισαν τις ψυχές των πιστών και απομάκρυναν το σκοτάδι της πλάνης και αμαύρωσαν τον ζόφο της αμαρτίας και έδιωξαν τα έργα του σκότους και τύφλωσαν εντελώς τα ζοφερά πνεύματα μαζί με τον άρχοντά τους και τα παρέδωσαν στην αφέγγαρη νύχτα και έσβησαν τελείως τα νυχτερινά και σκοτεινά δόγματα των αθέων και εξαφάνισαν το θράσος των τυράννων σαν τη σκόνη από τη θύελλα παραδίδοντάς το στο σκοτάδι, ενώ των πιστοτάτων και θεοστεφών βασιλέων μας τα ψυχικά μάτια της πίστεως καταφώτισαν και εδραίωσαν με τον πιο ισχυρό τρόπο το κράτος της αλήθειας και καταφώτισαν τον νου των αρχιερέων του, των τωρινών και των παλαιών, ώστε να ορθοτομούν τον λόγο της αλήθειας, και τους άρχοντες και τους μεγιστάνες για να δικάζουν και να κρίνουν δίκαια τους τίμησε με αυτή τη μέγιστη υπεροχή—«Δόθηκε», λέει, «σε εσάς η εξουσία από τον Κύριο και η κυριαρχία από τον Ύψιστο»—και βεβαίωσε τα θεία δόγματα της Εκκλησίας του και με το φέγγος της αλήθειας καταύγασε τα πλήθη της γης και, γεμάτοι χαρά, εορτάζουμε ήδη σήμερα με φωτεινό τρόπο τη θεία μεταμόρφωση αυτού του μεγάλου φωτός, όλοι όσοι είμαστε φιλόχριστοι, ώστε εμείς, αφού αποβάλλουμε «τα έργα του σκότους» και ενδυθούμε «τα όπλα του φωτός», να «πορευτούμε με ευσχημοσύνη όπως κατά την ημέρα».

Γι' αυτό, ας σπεύσουμε να αποθέσουμε τα φορτία των αμαρτιών και κάθε υλικό βάρος, διότι «στενή είναι η πύλη» και απρόσιτη για τέτοια φορτία και βάρη, και «τεθλιμμένη η οδός που οδηγεί στη ζωή». Γεννήθηκε για εμάς ηλιακή λαμπηδόνα και ολόφωτη σελήνη, που μας προσκαλεί στο ανέσπερο φως. «Ας αποβάλουμε, λοιπόν, τα έργα του σκότους» —διότι τίποτε δεν είναι πιο σκοτεινό από την αμαρτία, γι' αυτό και εργάζεται μέσα στο σκοτάδι και επιφέρει στους εργάτες της το αφώτιστο σκοτάδι— «και ας ενδυθούμε τα όπλα του φωτός», ώστε ως φωτισμένοι να τον ακολουθήσουμε. «Εγώ είμαι», λέει, «το φως του κόσμου· και όποιος με ακολουθεί δεν θα περπατήσει στο σκοτάδι, αλλά θα έχει το φως της ζωής». Γεννήθηκε για εμάς θεόστεπτη βασίλισσα, που μας συγκαλεί προς τα άνω βασίλεια· ας ετοιμάσουμε, λοιπόν, δώρα αρετών για τον Βασιλέα. Γεννήθηκε πανάμωμη νύμφη, που μας συναθροίζει προς τους άνω νυμφώνες.

Από αυτό είναι προφανές ότι κανένας από τους δύο δεν προξενεί κακό στον πλησίον. Έπειτα, ακολουθεί επαναληπτικό συμπέρασμα: «πλήρωμα λοιπόν του νόμου είναι η αγάπη», αντί του να πει: αληθινά λοιπόν και δίκαια είπα ότι «αυτός που αγαπά τον άλλον έχει εκπληρώσει τον νόμο». (Ρωμ. 13,11-12) «Και τούτο [να πράττετε], επειδή γνωρίζετε τον καιρό». Αυτό συνδέεται με τα προηγούμενα και αναφέρεται σε εκείνα, αποτελώντας μάλλον επίταση και εκφράζοντας προτροπή για όσα έχουν λεχθεί. Και σε ποια προηγούμενα; Στο «κάθε ψυχή ας υποτάσσεται στις ανώτερες εξουσίες», και «αποδώστε σε όλους τις οφειλές», και «να μην οφείλετε σε κανέναν τίποτα παρά μόνο το να αγαπάτε ο ένας τον άλλον». Αυτά λοιπόν, λέει, να τα πράττετε και εξαιτίας όσων προειπώθηκαν και κυρίως εξαιτίας αυτού. Εξαιτίας ποιου πράγματος; Επειδή «γνωρίζετε τον καιρό», ότι δηλαδή ο χρόνος της ζωής μας έχει συντομευθεί, και οφείλουμε, έστω και αν κοιμόμασταν αδρανείς, τουλάχιστον τώρα «να εγερθούμε από τον ύπνο». Διότι είναι φανερό ότι τώρα βρισκόμαστε πιο κοντά στο τέλος της ζωής μας απ' ό,τι «όταν πιστέψαμε». Και ονομάζει «σωτηρία» το τέλος της ζωής, διότι τότε αποκαλύπτεται περισσότερο στους αξίους η σωτηρία και η απόλαυση. Γι' αυτό και την ονομάζει «ημέρα», επειδή προσφέρει ευφροσύνη και φωτίζει και φανερώνει όσα προηγουμένως παρέμεναν στην άγνοια ως προς την βιωματική εμπειρία και την απόλαυση, και γίνονταν ορατά μόνο μέσω της ελπίδας.

Δεν έχουμε ενδυθεί ακόμη «τα όπλα του φωτός», επειδή δεν έχουμε απεκδυθεί ακόμη τα όπλα και τα βέλη και τα έργα του σκότους. Δεν έχουμε μεταμορφωθεί ακόμη με την «ανακαίνιση του νου», διότι ακόμη συσχηματιζόμαστε με αυτόν τον αιώνα μέσα στη «ματαιότητα του νου». Δεν συνδοξαστήκαμε ακόμη με τον Χριστό, επειδή δεν συμπάσχουμε με αυτόν. Δεν φέρουμε ακόμη «τα στίγματά» του στο σώμα μας έχοντας μετέχει στο μυστήριο του σταυρού του Χριστού, διότι βρισκόμαστε ακόμη στα σαρκικά πάθη και στις επιθυμίες. Δεν γίναμε ακόμη «κληρονόμοι Θεού και συγκληρονόμοι Χριστού», διότι μέσα μας ενυπάρχει ακόμη «πνεύμα δουλείας» και όχι «υιοθεσίας». Δεν γίναμε ακόμη ναός Θεού και κατοικητήριο του Αγίου Πνεύματος, διότι είμαστε ακόμη ναός ειδώλων και δοχείο πονηρών πνευμάτων εξαιτίας της ορμής μας προς τα πάθη. Διότι, πράγματι, δεν αποκτήσαμε ακόμη την ακεραιότητα του ήθους και τη λαμπρότητα της διανοίας. Δεν αξιωθήκαμε ακόμη το άδολο και λογικό γάλα και τη νοητή αύξηση. Δεν έφεξε ακόμη για εμάς «η ημέρα ούτε ανέτειλε ο εωσφόρος στις καρδιές μας». Δεν ενωθήκαμε ακόμη με τον ήλιο της δικαιοσύνης ούτε συναστράψαμε με τις ακτίνες του. Δεν έχουμε λάβει ακόμη την ομοίωση του Κυρίου ούτε γίναμε «κοινωνοί της θείας φύσεως». Δεν γίναμε ακόμη άδολη βασιλική πορφύρα ούτε ανόθευτη θεϊκή εικόνα. Δεν τρωθήκαμε ακόμη από τον θείο έρωτα ούτε πληγήκαμε από την πνευματική αγάπη του νυμφίου.

Όταν λοιπόν ενδυθούμε τα όπλα του φωτός, την ασπίδα και την περικεφαλαία και τα υπόλοιπα που απαρίθμησε ο άγιος Παύλος, και πάρουμε στα χέρια μας ακονισμένη τη μάχαιρα του Πνεύματος, τότε λέμε ότι στρατευόμαστε και προετοιμάζουμε τους εαυτούς μας για μάχη.

Λόγος ΡΑ'. Το να εκπληρώνουμε καθαρές υποσχέσεις στον Θεό. Αδελφοί και πατέρες και τέκνα, τι μας διδάσκει ο θείος απόστολος; Τι μας προτρέπει λέγοντας: «Ιδού καιρός ευπρόσδεκτος, ιδού ημέρα σωτηρίας. Ας αποβάλουμε λοιπόν τα έργα του σκότους και ας ενδυθούμε τα όπλα του φωτός. Ας περπατήσουμε με ευσχημοσύνη, όπως ταιριάζει στην ημέρα»; Ως αγαθός λοιπόν πατέρας και δάσκαλος, αφυπνίζει τη ραθυμία μας, αποτινάσσοντας τη νύστα της ψυχής από τα νοητά μας μάτια, και κατευθύνει τα κατά Θεόν διαβήματά μας, εισάγοντάς μας στην οδό της αγαθοεργίας.

Κατήχηση 98η. Διδασκαλία παραινετική περί του να διατηρήσουμε την αθλητική μας υποταγή αψευδή και ανόθευτη, την οποία ομολογήσαμε ενώπιον Θεού και ανθρώπων. Αδελφοί και πατέρες και τέκνα, τι μας διδάσκει ο θείος απόστολος; Τι μας προτρέπει λέγοντας «Ιδού τώρα καιρός ευπρόσδεκτος, ιδού τώρα ημέρα σωτηρίας; Ας αποβάλουμε λοιπόν τα έργα του σκότους και ας ενδυθούμε τα όπλα του φωτός· ας περπατήσουμε με ευπρέπεια, όπως αρμόζει στην ημέρα». Ως αγαθός λοιπόν πατέρας και δάσκαλος διεγείρει τη ραθυμία μας, αποτινάσσοντας τη νύστα της ψυχής από τα νοητά μας μάτια· καταρτίζει τα κατά Θεόν βήματά μας, εισάγοντάς μας στο μονοπάτι της αγαθοεργίας. Ας υπακούσουμε λοιπόν στη θεία διδασκαλία· ας αναστηθούμε με προθυμία. Ας γίνουμε όλο και πιο νηφάλιοι· ας βαδίσουμε με μεγαλύτερη προθυμία, διότι ήδη έχει κλίνει η ημέρα της ζωής του καθενός μας, καθώς βλέπουμε τους αδελφούς μας να αρπάζονται πρόωρα από τον θάνατο και να διαπιστώνεται το ελάχιστο διάστημα του βίου μας σε κάθε ηλικία· διότι αρπάζονται όχι μόνο ηλικιωμένοι, μεσήλικες και νέοι, αλλά και παιδιά και βρέφη.

«Ας αποβάλουμε», λέει, «τα έργα του σκότους και ας ενδυθούμε τα όπλα του φωτός. Ας περιπατήσουμε με ευσχημοσύνη, όπως την ημέρα, όχι με γλεντοκόπια και μέθες» (δεν εννοώ από το κρασί, αλλά από τους ρυπαρούς και πονηρούς λογισμούς), «όχι με ακολασίες και ασέλγειες (αυτές τις αναφέρω κυριολεκτικά), αλλά ενδυθείτε τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, και μην προνοείτε για τη σάρκα προς ικανοποίηση των επιθυμιών της», μέσω της εκπλήρωσης των δικών σας θελημάτων.

Αλλά ας ανανήψουμε, αδελφοί, έστω και αργά· ας επαναφέρουμε τους εαυτούς μας, ας απορρίψουμε τα πάθη, «ας αποβάλουμε τα έργα του σκότους και ας ενδυθούμε τα όπλα του φωτός», περιφρουρώντας τις καρδιές μας με κάθε προσοχή, ευαρεστώντας τον Κύριο με κάθε τρόπο, ώστε, σωζόμενοι με αυτόν τον τρόπο, να γίνουμε κληρονόμοι των αιώνιων αγαθών, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.