Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 13:14

εʹ. Είδες ότι ο λόγος έχει ειπωθεί προς όλους; Και τι πάλι όταν λέει: «Τη σάρκα μην την φροντίζετε προς ικανοποίηση των επιθυμιών», δεν απευθύνεται γενικώς προς όλους; Και τι όταν λέει: «Τα φαγητά προορίζονται για την κοιλιά, και η κοιλιά για τα φαγητά· ο δε Θεός θα καταργήσει και αυτήν και αυτά»; Και τι όταν λέει, μιλώντας για τη χήρα: «Αυτή που ζει μέσα στις απολαύσεις, αν και ζει, είναι νεκρή»; Μήπως και η χήρα είναι διδάσκαλος; Δεν είπε ο ίδιος ότι «Δεν επιτρέπω σε γυναίκα να διδάσκει, ούτε να εξουσιάζει τον άνδρα»; Εάν λοιπόν η χήρα, της οποίας η ηλικία είναι προχωρημένη· διότι τα γηρατειά έχουν ανάγκη από πολλή περιποίηση, όπως και η ίδια της η φύση· διότι το γυναικείο φύλο χρειάζεται περισσότερη ανάπαυση, επειδή είναι πιο ασθενικό· εάν λοιπόν, εκεί όπου και η ηλικία και η φύση αποτελούν εμπόδιο, δεν την αφήνει να ζει μέσα στις απολαύσεις, αλλά λέει μάλιστα ότι είναι νεκρή (διότι δεν είπε απλώς να μην παραδίδεται στις απολαύσεις, αλλά «Αυτή που ζει μέσα στις απολαύσεις, αν και ζει, είναι νεκρή»· και έτσι την απέκοψε· διότι η νεκρή έχει αποκοπεί)· ποια δικαιολογία θα έχει ο άνδρας που πράττει εκείνα, για τα οποία τιμωρείται η γερασμένη γυναίκα;

Εγώ δεν σου δίνω τον βασιλικό διάκοσμο, αλλά σου παρέχω τη δυνατότητα να περιβληθείς τον ίδιο τον Βασιλιά. Και πώς θα μπορούσε κανείς να περιβληθεί τον Χριστό, θα ρωτήσει κάποιος; Άκουσε τον Παύλο που λέει: «Όσοι βαπτιστήκατε στον Χριστό, ενδυθήκατε τον Χριστό»· άκουσε την αποστολική προτροπή: «Μη φροντίζετε», λέει, «για τη σάρκα, ώστε να ικανοποιείτε τις επιθυμίες της». Έτσι ενδύεται κανείς τον Χριστό, με το να μη φροντίζει για τη σάρκα προς χάριν των επιθυμιών της. Αν ενδυθείς τον Χριστό, και οι δαίμονες θα σε φοβηθούν· αν όμως ενδυθείς τον χρυσό, και οι άνθρωποι θα σε περιγελάσουν· εάν ενδυθείς τον Χριστό, και οι άνθρωποι θα σε σεβαστούν.

Και προέτρεπε να μη μεριμνούμε για τη σάρκα με σκοπό την ικανοποίηση των επιθυμιών της· και πάλι: «Εφόσον έχουμε τροφή και σκεπάσματα, σε αυτά θα αρκεστούμε». Διότι για αυτά δεν υπάρχει ανάγκη διωγμών. Συνέτιζε δε και τους εύπορους, λέγοντας: «Εκείνοι που θέλουν να πλουτίζουν, πέφτουν σε πειρασμό». Εάν λοιπόν και εμείς ασκήσουμε τους εαυτούς μας με αυτόν τον τρόπο, όταν εισέλθουμε στον αγώνα θα στεφανωθούμε, και χωρίς να υπάρχει διωγμός, θα λάβουμε πολλά βραβεία για όλα αυτά· εάν όμως παχαίνουμε το σώμα και ζούμε βίο χοίρων, ακόμη και εν καιρώ ειρήνης θα διαπράξουμε πολλές αμαρτίες και θα υποστούμε ντροπή. Δεν βλέπεις εναντίον ποιών είναι η πάλη μας; Εναντίον των ασώματων δυνάμεων.

β'. Διότι τίποτε δεν ανάβει τόσο πολύ την επιθυμία και δεν πυρπολεί την οργή, όσο η μέθη και η παροινία. Γι' αυτό, αφού είπε προηγουμένως: «όχι με κώμους και μεθύσια», τότε πρόσθεσε: «όχι με πορνείες και ασέλγειες, όχι με φιλονικία και φθόνο». Και δεν σταμάτησε καν εκεί, αλλά, αφού μας έγδυσε από τα πονηρά ενδύματα, άκουσε πώς μας στολίζει στη συνέχεια λέγοντας: «Αλλά ντυθείτε τον Κύριό μας Ιησού Χριστό».

Διότι δεν θα μπορούσε πλέον να θεωρηθεί φροντίδα αυτό, όταν ανάβεις τη φλόγα, όταν κάνεις το καμίνι αφόρητο. Για να κατανοήσετε δε σαφέστερα τι ακριβώς σημαίνει η φροντίδα προς χάριν της επιθυμίας, και για να αποφύγετε μια τέτοια φροντίδα, αναλογιστείτε τους μέθυσους, τους κοιλιοδούλους, αυτούς που καλλωπίζονται με ενδύματα, τους μαλθακούς, αυτούς που ζουν βίο έκλυτο και διεφθαρμένο, και θα καταλάβετε τα λεγόμενα. Διότι εκείνοι τα πράττουν όλα, όχι για να διατηρούν την υγεία τους, αλλά για να παραφέρονται, για να ανάβουν την επιθυμία. Εσύ όμως, που έχεις ενδυθεί τον Χριστό, αφού αποκόψεις όλα εκείνα, ένα μόνο να επιδιώκεις: το πώς να διατηρείς τη σάρκα υγιή. Μέχρι αυτού του σημείου να τη φροντίζεις, όχι όμως παραπέρα, αλλά όλο τον ζήλο σου να τον αναλώνεις στη μέριμνα των πνευματικών. Διότι έτσι θα μπορέσεις να εγερθείς από αυτόν τον ύπνο, χωρίς να καταβαρύνεσαι από αυτές τις ποικίλες επιθυμίες. Διότι και ο παρών βίος είναι ένας ύπνος, και τα όσα συμβαίνουν σε αυτόν δεν διαφέρουν σε τίποτα από τα όνειρα. Και όπως ακριβώς αυτοί που κοιμούνται και παραμιλούν, και συχνά δεν βλέπουν τίποτα το υγιές, έτσι συμβαίνει και με εμάς· μάλλον δε και πολύ χειρότερα. Διότι εκείνος που έπραξε ή είπε κάποια αισχρά πράγματα στο όνειρό του, όταν απαλλαγεί από τον ύπνο, απαλλάσσεται και από την ντροπή, και δεν υφίσταται τιμωρία· εδώ όμως δεν είναι έτσι, αλλά και η ντροπή και η τιμωρία είναι αθάνατες.

Αυτό να μιμηθείς κι εσύ. Όταν έπρεπε να λάβει τροφή, χρησιμοποιούσε κρίθινα ψωμιά. Όταν έπρεπε να ταξιδέψει, πουθενά δεν υπήρχαν άλογα και υποζύγια, αλλά περπατούσε τόσο πολύ, ώστε να κουράζεται. Όταν έπρεπε να κοιμηθεί, κειτόταν πάνω σε προσκέφαλο στην πλώρη του πλοίου. Όταν έπρεπε να ανακλιθούν για φαγητό, διέταξε να καθίσουν πάνω στο χορτάρι. Και τα ενδύματά του ήταν ευτελή· και σε πολλά μέρη διέμενε μόνος του, χωρίς να παίρνει κανέναν μαζί του. Αφού κατανοήσεις καλά και όσα έγιναν στον σταυρό, και όσα κατά τις ύβρεις, και γενικά τα πάντα, να τα μιμηθείς· και έτσι θα έχεις ενδυθεί τον Χριστό, εάν δεν φροντίζεις τη σάρκα για να ικανοποιείς τις επιθυμίες της. Διότι αυτό το πράγμα δεν έχει καμία πραγματική ηδονή. Επειδή αυτές οι επιθυμίες γεννούν πάλι άλλες, πιο έντονες, και ποτέ δεν πρόκειται να χορτάσεις, αλλά θα προξενήσεις μεγάλο βάσανο στον εαυτό σου. Διότι, όπως ακριβώς εκείνος που διψά διαρκώς, ακόμη κι αν έχει δίπλα του αμέτρητες πηγές, δεν κερδίζει τίποτα από αυτές, εφόσον δεν μπορεί να σβήσει το νόσημά του· έτσι παθαίνει και εκείνος που ζει διαρκώς με επιθυμίες. Εάν όμως περιορίζεσαι στα όρια της ανάγκης, ποτέ δεν πρόκειται να δεχθείς αυτόν τον πυρετό, αλλά όλα εκείνα θα χαθούν, και οι μέθες και οι ασέλγειες. Να τρως, λοιπόν, τόσο όσο χρειάζεται για να καταπραΰνεις την πείνα, να ντύνεσαι με τέτοια ενδύματα ώστε μόνο να σκεπάζεσαι, και μην καλλωπίζεις τη σάρκα με φορέματα, για να μην την καταστρέψεις· διότι και πιο μαλθακή την κάνεις και φθείρεις την ευρωστία της, διαλύοντάς την με την πολλή χαυνότητα.

Διότι ούτε τολμά να πει σε όσους επιπλήττουν, «Κακώς πράττετε», για να μην εδραιώσει τους άλλους στην τήρηση των διατάξεων, ούτε πάλι «Καλώς», για να μην τους καταστήσει σφοδρότερους κατηγόρους, αλλά διατυπώνει την επίπληξη με μέτρο. Και φαίνεται μεν ότι επιπλήττει τους ισχυρότερους, όμως όλο το βάρος το ρίχνει σε εκείνους, μέσω του λόγου του προς τους πρώτους. Διότι αυτή η μέθοδος διόρθωσης είναι πράγματι λιγότερο επαχθής, όταν δηλαδή κάποιος, στρέφοντας τον λόγο του προς άλλον, πλήττει έτερον. Επειδή ούτε αφήνει αυτόν που δέχεται την επίπληξη να παρασυρθεί σε θυμό, και ταυτόχρονα του χορηγεί ανεπαίσθητα το φάρμακο της διόρθωσης. Παρατήρησε, λοιπόν, πώς το πράττει αυτό με σύνεση και σε πόσο κατάλληλη στιγμή. Διότι αφού είπε, «Μην έχετε φροντίδα για τη σάρκα ικανοποιώντας τις επιθυμίες της», τότε μεταβαίνει στο ζήτημα αυτό, ώστε να μη φανεί ότι ομιλεί υπέρ εκείνων που επιπλήττουν και προτρέπουν να τρώνε τα πάντα. Διότι το αδύναμο μέρος έχει πάντοτε ανάγκη από μεγαλύτερη φροντίδα. Γι' αυτό και απευθύνεται αμέσως στον ισχυρό, λέγοντας τα εξής: «Εκείνον δε που ασθενεί στην πίστη». Είδες το πλήγμα που του δόθηκε αμέσως;

Διπλή, κατά κάποιον τρόπο, είναι η είσοδος για τον θάνατο, και γι' αυτό διπλή γίνεται και η σφραγίδα του αίματος, «πάνω στους δύο», λέγει, «παραστάτες και στο ανώφλι». Διότι, «μέσω της αμαρτίας εισέρχεται ο θάνατος», όπως λέγει ο απόστολος, και η αμαρτία αφορά αφενός το πάθος που υπάρχει μέσα μας —και αυτό είναι διττό, διότι είτε μαλακώνει την ψυχή οδηγώντας την στη χαυνότητα είτε τη σκληραίνει οδηγώντας την στην τραχύτητα— και αφετέρου τον λογισμό, όταν αυτός δεν σκέπτεται με τρόπο υγιή ούτε ορθό. Και ο μεν λογισμός είναι σαν τη φλιά (δηλαδή το ανώφλι) πάνω και στους δύο παραστάτες, επειδή είναι ηγεμονικός και ανώτερος εκ φύσεως, ενώ το πάθος είναι ανάλογο με τους παραστάτες, καθώς υπόκειται στον λογισμό, όπως ακριβώς οι παραστάτες βρίσκονται κάτω από τα ανώφλια. Ποια είναι τα πάθη που οδηγούν στη χαυνότητα; Η γαστριμαργία, η οινοφλυγία και η επιθυμία για σαρκική συνεύρεση. Ποια είναι τα σκληρά πάθη της ψυχής; Οι οργές και οι αυθάδειες. Επιδιώκοντας την αναίρεση αυτών ο Παύλος έλεγε: «Όχι με οργιαστικές διασκεδάσεις και μεθύσια, όχι με σαρκικές συνευρέσεις και ασέλγειες, όχι με έριδα και ζηλοτυπία, αλλά ενδυθείτε τον Κύριο ημών Ιησού Χριστό».

Δεν ζούμε με τη σκληραγωγία που αρμόζει στους Χριστιανούς, αλλά επιζητήσαμε αυτόν τον μαλθακό, χαλαρό και νωθρό βίο· γι' αυτό και εύλογα παραμένουμε προσκολλημένοι στα παρόντα πράγματα. Διότι, εάν βεβαίως διανύαμε αυτήν τη ζωή με νηστείες, αγρυπνίες και λιτότητα στη διατροφή, αποκόπτοντας τις άτοπες επιθυμίες μας, εμποδίζοντας τις ηδονές, υπομένοντας τους ιδρώτες της αρετής, σύμφωνα με τον λόγο του Παύλου καταπονώντας το σώμα και υποδουλώνοντάς το, χωρίς να μεριμνούμε για τη σάρκα προς ικανοποίηση των επιθυμιών της, βαδίζοντας τη στενή και τεθλιμμένη οδό, τότε γρήγορα θα επιθυμούσαμε τα μέλλοντα, σπεύδοντας να απαλλαγούμε από τους παρόντες κόπους. Και για να πεισθείς ότι ο λόγος μας δεν είναι ψευδής, ανέβα στις κορυφές των βουνών και παρατήρησε τους μοναχούς εκεί, αυτούς που φορούν σάκκο, αυτούς που φέρουν δεσμά, αυτούς που ζουν με νηστείες, εκείνους που είναι κλεισμένοι στο σκοτάδι, και θα τους δεις όλους να επιθυμούν το τέλος της ζωής τους και να αποκαλούν το γεγονός αυτό ανάπαυση.

Παρακαλεί ο Απόστολος, για να ανακαλέσει πάλι εκείνη που μνηστεύθηκε τον Χριστό και αθέτησε τις συμφωνίες. Ο φιλάνθρωπος Δεσπότης λέει: Δεν μνησικακώ για την ύβρη που έγινε. Υβρίστηκε η δική μου κλίνη, ατιμάστηκε η δική μου συζυγία· αλλά δεν σε εγκαλώ για τίποτε από όσα έγιναν και τα οποία έπραξες. Γιατί όμως, ενώ σε πολεμούσε ο αντίπαλος, δεν αντιστάθηκες; Πώς δεν κατατρόπωσες τα ιοβόλα του βέλη με τον τύπο του σταυρού μου; Μήπως δεν κατοίκησα εγώ σε παρθενική μήτρα για αυτόν ακριβώς τον λόγο, ώστε η φύση που από παλιά είχε ατιμαστεί μέσω της απάτης, να τιμηθεί μέσω της παρθενίας; Διότι, ενώ η Εύα ήταν παρθένος την αιχμαλώτισε ο εχθρός, και μέσω της παρθενίας την εισήγαγα πάλι στον παράδεισο. Δεν με άκουσες να λέω, ότι δεν υπάρχει κανείς που να άφησε πατέρα ή μητέρα ή σπίτι και να απαρνήθηκε όλα τα του βίου, ο οποίος δεν θα λάβει εκατονταπλάσια και δεν θα κληρονομήσει αιώνια ζωή; Δεν με άκουσες να λέω μέσω του προφήτη Ησαΐα: Εκείνοι που με υπηρετούν θα ευφρανθούν; Μήπως μέσω του ίδιου του δούλου μου Ησαΐα δεν υποσχέθηκα σε όσους διατηρούν το σώμα τους σε αγνεία ότι θα κληρονομήσουν πολλά αγαθά, και καρπούς ανώτερους από γιους και κόρες; Μήπως, χάρη στην παρθενία, δεν κράτησε την κορυφή της κεφαλής μου; Μήπως ο Ιωάννης, ο γιος του Ζεβεδαίου, χάρη στην παρθενία του δεν ονομάστηκε από εμένα γιος της βροντής και γιος της μητέρας μου; Πώς δεν άκουσες τον απόστολό μου Παύλο να λέει: Μην προνοείτε για τη σάρκα;

Επομένως, αφού αυτή μεν τελειώνει, εκείνη δε καταφθάνει, ας πράττουμε στο εξής τα έργα εκείνης, και όχι τα έργα αυτής. «Ας αποθέσουμε λοιπόν τα έργα του σκότους, και ας ενδυθούμε τα όπλα του φωτός.» Ας απαλλαγούμε από τα όνειρα του παρόντος βίου, λέει· διότι σε τίποτα δεν διαφέρουν τα επίγεια πράγματα από τις φαντασιώσεις των ονείρων. «Ας περπατήσουμε με ευπρέπεια, όπως στο φως της ημέρας.» Δεν είπε «να περπατάτε», αλλά «ας περπατήσουμε»· ώστε να κάνει την επίπληξη ανεπαχθή και ελαφριά. «Όχι με κώμους και μεθύσια, όχι με παράνομες συνευρέσεις και ασέλγειες.» Δεν εμποδίζει την πόση, αλλά την άμετρη πόση· ούτε την απόλαυση του κρασιού, αλλά την απόλαυση με παροινία· ούτε καταργεί τη συνεύρεση με τις γυναίκες, αλλά την πορνεία. «Όχι με έριδες και φθόνο· αλλά ενδυθείτε τον Κύριο Ιησού Χριστό.» Διότι τίποτα δεν ανάβει τόσο τη φιλονικία και δεν φουντώνει την οργή, όσο η μέθη και η παροινία. Γι' αυτό, αφού είπε προηγουμένως «Όχι με κώμους και μεθύσια, όχι με παράνομες συνευρέσεις και ασέλγειες», πρόσθεσε, «όχι με έριδες και φθόνο». «Και μην προνοείτε για τη σάρκα, με σκοπό την ικανοποίηση των επιθυμιών της.» Διότι, όπως ακριβώς δεν εμπόδισε την πόση, αλλά τη μέθη, έτσι δεν εμπόδισε και τη φροντίδα της σάρκας, αλλά τη φροντίδα για την ικανοποίηση των επιθυμιών, δηλαδή ό,τι υπερβαίνει την πραγματική ανάγκη. Επειδή το ότι βεβαίως παραγγέλλει να προνοούμε γι' αυτήν, φαίνεται από αυτά που λέει στον Τιμόθεο: «Να χρησιμοποιείς λίγο κρασί για το στομάχι σου και για τις συχνές σου ασθένειες.» Επομένως, να προνοείς για την υγεία, λέει, και όχι για την ασέλγεια.

Να δίνεις σε όποιον σου ζητά, και να μην αποστραφείς εκείνον που θέλει να δανειστεί από εσένα. Ακούσατε ότι ειπώθηκε: «Θα αγαπήσεις τον πλησίον σου και θα μισήσεις τον εχθρό σου». Εγώ όμως σας λέω: Να αγαπάτε τους εχθρούς σας, να ευλογείτε αυτούς που σας καταριούνται, να ευεργετείτε αυτούς που σας μισούν, ώστε να γίνετε υιοί του Πατέρα σας που βρίσκεται στους ουρανούς, διότι ανατέλλει τον ήλιο του πάνω σε πονηρούς και αγαθούς, και βρέχει σε δικαίους και αδίκους. «Εσείς είστε το φως του κόσμου. Δεν μπορεί να κρυφτεί μια πόλη που είναι χτισμένη πάνω σε βουνό, ούτε ανάβουν λύχνο και τον τοποθετούν κάτω από το μόδιο, αλλά πάνω στον λυχνοστάτη, και φέγγει σε όλους όσους βρίσκονται στο σπίτι. Έτσι ας λάμψει το φως σας μπροστά στους ανθρώπους, για να δουν τα καλά σας έργα και να δοξάσουν τον Πατέρα σας που είναι στους ουρανούς.» «Φροντίζοντας να πράττετε το καλό ενώπιον του Θεού και των ανθρώπων.» «Ας πορευθούμε με ευπρέπεια όπως ταιριάζει στην ημέρα· όχι με γλέντια και μεθύσια, όχι με ακολασίες και ασέλγειες, όχι με φιλονικία και φθόνο· αλλά ενδυθείτε τον Κύριο Ιησού Χριστό, και μην φροντίζετε για την ικανοποίηση των επιθυμιών της σάρκας.» «Είτε τρώτε, είτε πίνετε, είτε κάνετε οτιδήποτε, όλα να τα κάνετε προς δόξαν Θεού. Να μην γίνεστε αιτία προσκόμματος ούτε στους Ιουδαίους, ούτε στους Έλληνες, ούτε στην Εκκλησία του Θεού.» «Προσέχετε, λοιπόν, με ακρίβεια πώς πορεύεστε, όχι ως άσοφοι, αλλά ως σοφοί· αξιοποιώντας τον χρόνο σας, επειδή οι ημέρες είναι πονηρές.»

Κʹ. Εκείνος που μεριμνά για τη σάρκα προς ικανοποίηση των επιθυμιών της και τρέφει μνησικακία προς τον πλησίον για πρόσκαιρα πράγματα, ο άνθρωπος αυτός λατρεύει την κτίση παρά τον Κτίστη.

ΙΒ΄. Ο νους, εάν μεν στραφεί προς τον Θεό, έχει το σώμα δούλο και δεν του παρέχει τίποτε περισσότερο από τα αναγκαία για τη ζωή· εάν όμως στραφεί προς τη σάρκα, υποδουλώνεται στα πάθη, φροντίζοντας διαρκώς γι' αυτήν προς ικανοποίηση των επιθυμιών.

Διότι, όπως ακριβώς μέσω της ενέργειας των παθών το εγκόσμιο πνεύμα της πλάνης του σκότους της αμαρτίας ενεργεί μέσα στον άνθρωπο που είναι γεμάτος από σαρκικό φρόνημα, από το οποίο τρέφεται και στο οποίο ζει, έτσι με ενέργεια και δύναμη το πνεύμα του φωτός της θεότητας κατοικεί στον άνθρωπο που καταξιώθηκε να αγιαστεί, από το οποίο τρέφεται και στο οποίο ζει η ψυχή, σύμφωνα με αυτόν που είπε: «ζητάτε απόδειξη ότι μιλάει μέσα μου ο Χριστός», και πάλι: «δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός», και πάλι: «όσοι βαπτιστήκατε στον Χριστό, ντυθήκατε τον Χριστό», και: «ντυθείτε τον Κύριο Ιησού Χριστό», και όπως είπε ο Κύριος: «θα έρθουμε (εγώ και ο πατέρας μου) και θα κατοικήσουμε μαζί του». Αυτά γίνονται με δύναμη και εσωτερική βεβαιότητα σε όσους καταξιώνονται, και όχι αόρατα και ανενέργητα. Διότι ο νόμος παλαιότερα καθοδηγούσε τους ανθρώπους με λόγο χωρίς ουσιαστική υπόσταση, επιβάλλοντας βαρύ ζυγό, και δεν μπορούσε να τους βοηθήσει, επειδή δεν έδινε τη δύναμη του Πνεύματος. Από την παρουσία όμως του Κυρίου, η θύρα της χάριτος άνοιξε αληθινά για όσους πιστεύουν. Διότι αυτός ο λόγος δίνει τη δύναμη του Θεού και την ενέργεια του Πνεύματος, και την ψυχή που νοσεί και βρίσκεται κατάκοιτη στα πάθη, την ανασταίνει με τη δύναμή του και την αποκαθιστά υγιή.

Διότι «όπως είναι ο χοϊκός, τέτοιοι είναι και οι χοϊκοί, και όπως είναι ο επουράνιος, τέτοιοι είναι και οι επουράνιοι» —δηλαδή όσοι έχουν γεννηθεί άνωθεν από το Πνεύμα και έχουν καταξιωθεί να γίνουν και οι ίδιοι πνεύμα, μέσω της μεγάλης προκοπής τους στη χάρη, όπως έχει ειπωθεί: ότι «εκείνο που έχει γεννηθεί από τη σάρκα είναι σάρκα, και εκείνο που έχει γεννηθεί από το Πνεύμα είναι πνεύμα», και πάλι: «οι οποίοι δεν γεννήθηκαν από αίματα ούτε από θέλημα σαρκός ούτε από θέλημα ανδρός, αλλά γεννήθηκαν από τον Θεό». Διότι η επουράνια εικόνα του Πνεύματος, όταν ενωθεί με την άξια και πιστή ψυχή, την καθιστά ουράνια και πνευματική, σύμφωνα με τη δική της χάρη της αγιότητας. Διότι, «καθώς φορέσαμε την εικόνα του χοϊκού, ας φορέσουμε και την εικόνα του επουράνιου». Και εικόνα του επουράνιου είναι ο Χριστός, όταν ενδύεται στις άγιες ψυχές. Διότι λέγει: «Ντυθείτε τον Κύριο Ιησού Χριστό, και μην προνοείτε για τη σάρκα προκειμένου να ικανοποιείτε τις επιθυμίες της».

Αν λοιπόν σταθούμε σταθεροί απέναντι σε αυτά και δεν λυγίσουμε το γόνατο στον Βάαλ, ούτε πειστούμε στις υποδείξεις των πονηρών δαιμόνων, ούτε υπηρετήσουμε τη σάρκα φροντίζοντας για την ικανοποίηση των επιθυμιών της, δικαιολογημένα θα γίνουμε και εμείς μάρτυρες, αγωνιζόμενοι ενάντια στην αμαρτία, φέρνοντας δηλαδή στη μνήμη μας τους μάρτυρες και αναλογιζόμενοι τα αφόρητα βασανιστήρια που υπέμειναν, και γι' αυτό στεκόμενοι εναντίον του διαβόλου· αλλά, αποβλέποντας στους δικούς τους πόνους και αναλογιζόμενοι μέσα από την ψυχή μας, με αναστεναγμούς, πόσο εμείς υπολειπόμαστε από τη δική τους άθληση, ας αξιωθούμε τα ίδια με εκείνους στεφάνια, αν όχι ως προς την ποσότητα, τουλάχιστον όμως ως προς την ποιότητα, σύμφωνα με την άνωθεν αγαθότητα του Θεού προς εμάς, και αν δεν γίνουμε ίσοι με εκείνους ως προς την παρρησία, τουλάχιστον πάντως θα γίνουμε ίσοι ως προς την υπομονή και την ευχαριστία απέναντι στα δεινά των πόνων.

Περιορίστε την και δαμάστε την αποστολικά, και μην προνοείτε για αυτήν προς ικανοποίηση των επιθυμιών, αλλά, χορηγώντας της τα δέοντα και τα απολύτως αναγκαία, να παραμένετε ζώντας εν πνεύματι.

«Ας αποβάλουμε», λέει, «τα έργα του σκότους και ας ενδυθούμε τα όπλα του φωτός. Ας περιπατήσουμε με ευσχημοσύνη, όπως την ημέρα, όχι με γλεντοκόπια και μέθες» (δεν εννοώ από το κρασί, αλλά από τους ρυπαρούς και πονηρούς λογισμούς), «όχι με ακολασίες και ασέλγειες (αυτές τις αναφέρω κυριολεκτικά), αλλά ενδυθείτε τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, και μην προνοείτε για τη σάρκα προς ικανοποίηση των επιθυμιών της», μέσω της εκπλήρωσης των δικών σας θελημάτων.

Κατήχηση ΜΘ' Περί εγκρατείας και της προκείμενης σε εμάς ομολογίας. Αδελφοί και πατέρες, τις παρούσες ημέρες οι περισσότεροι άνθρωποι τις ονομάζουν εορτές, επειδή σε αυτές κραιπαλούν και μεθούν, χωρίς να κατανοούν ότι οι ημέρες αυτές απαιτούν αποχή από τα κρέατα, και όχι εκπλήρωση κραιπάλης και μέθης. Διότι αυτό είναι χαρακτηριστικό ειδωλολατρικής εορτής· των χριστιανών όμως χαρακτηριστικό είναι να εφαρμόζουν την αυτάρκεια, «και να μην φροντίζουν για τη σάρκα ώστε να ικανοποιούν τις επιθυμίες της», όπως διδάσκει ο Απόστολος. Αλλά όμως το κακό, έχοντας καταντήσει νόμος, οδηγεί τον κόσμο όπως θέλει. Εμείς όμως, αδελφοί, ας αποφύγουμε την ακράτεια ακόμη και σε όσα ήδη μας έχει επιτραπεί να μεταλαμβάνουμε, γνωρίζοντας ότι η ακράτεια είναι μητέρα της αμαρτίας. Διότι και ο προπάτοράς μας Αδάμ, όσο διάστημα εγκρατευόταν από την απαγορευμένη τροφή στον παράδεισο, χαιρόταν και ευφραινόταν, γεμάτος από θείες αποκαλύψεις και μυήσεις· όταν όμως φέρθηκε με ακράτεια και γεύθηκε από το δέντρο της παρακοής, αμέσως εξορίστηκε από την τρυφή του παραδείσου, και η ακράτεια έγινε για αυτόν γεννήτρια θανάτου. Έτσι λοιπόν και οι Σοδομίτες, ασελγώντας «μέσα σε αφθονία άρτων», επισύρανε πάνω τους την οργή του Θεού, και κατακλύστηκαν με πυρ και θειάφι· έτσι και ο μισητός Ησαύ, επειδή δελεάστηκε από λαίμαργα μάτια, για ένα μόνο γεύμα πούλησε τα πρωτοτόκιά του· αλλά «και ο λαός του Θεού κάθισε να φάει και να πιει, και σηκώθηκαν να διασκεδάσουν».