Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 6:4

Προς εκείνους που ισχυρίζονται ότι το «εξ ου» και το «δι' ου» διαφέρουν, και αποδίδουν το μεν «εξ ου» στον Πατέρα, το δε «δι' ου» στον Υιό, ως κατώτερο. Βρίσκουμε όμως από τις Γραφές ότι και για τον Πατέρα λέγεται το «δι' ου», και για τον Υιό το «εξ ου», και ομοίως για το Πνεύμα. Σχετικά με τον Πατέρα ο Απόστολος λέει: «Πιστός είναι ο Θεός, δι' ου κληθήκατε σε κοινωνία με τον Υιό του». Αλλού: «Παύλος, απόστολος του Ιησού Χριστού διά θελήματος Θεού»· και πάλι: «Ώστε δεν είσαι πλέον δούλος, αλλά υιός· και αν είσαι υιός, είσαι και κληρονόμος διά του Θεού». Καθώς και το: «Όπως ακριβώς αναστήθηκε ο Χριστός διά της δόξης του Πατρός». Και πάλι, όταν γεννήθηκε ο Κάιν, η Εύα είπε: «Απέκτησα άνθρωπο διά του Θεού». Και πάλι, στον Ιωσήφ μέσα στη φυλακή, δεν δόθηκε η εξήγηση διά του Θεού; Σχετικά με τον Υιό, από την προφητεία του Ησαΐα, ο Παύλος είπε: «Διότι εξ αυτού, και δι' αυτού, και εις αυτόν είναι τα πάντα». Εάν δε ο αιρετικός φέρει αντίρρηση στο γεγονός ότι η έκφραση «δι' ου» έχει λεχθεί για τον Θεό Πατέρα, οφείλει να αποδώσει την ίδια αξία και στον Υιό· και πάλι προς τους Εφεσίους ο Απόστολος αναφέρει: «Αληθεύοντες δε με αγάπη, ας αυξηθούμε σε όλα προς αυτόν, εξ ου όλο το σώμα συναρμολογείται», και τα εξής.

Άνομοι μεν είναι εκείνοι που είναι παντελώς ανήκοοι στους θείους νόμους, είτε επειδή αποστάτησαν από αυτούς, είτε επειδή δεν προσήλθαν σε αυτούς ούτε καν εξ αρχής· αμαρτωλοί δε, είναι όσοι αμαρτάνουν εκουσίως αφού έλαβαν την επίγνωση της αλήθειας. Ίσως δε και σε εκείνους τους οποίους ευεργετεί ο Θεός, θέλοντας να περιπατήσουν σε καινότητα ζωής, συντρίβει τον παλαιό τους άνθρωπο. Γι' αυτόν τον λόγο, θυσία στον Θεό είναι το συντετριμμένο πνεύμα.

Ώστε, αφού συνταφείτε με Αυτόν διά του βαπτίσματος και πεθάνετε μαζί Του, να πορευθείτε σε καινότητα ζωής, έχοντας πεθάνει ως προς την αμαρτία.

Έτσι είναι καθένας που έχει γεννηθεί από το Πνεύμα. ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ. Το να νεκρωθεί κανείς ως προς την αμαρτία, και να ζήσει για τον Θεό εν Χριστώ Ιησού. Όσοι βαπτιστήκαμε στον Χριστό Ιησού, βαπτιστήκαμε στον θάνατό του. Συνταφήκαμε, λοιπόν, μαζί του διά του βαπτίσματος στον θάνατο, ώστε, όπως ακριβώς ο Χριστός αναστήθηκε από τους νεκρούς διά της δόξας του Πατρός, έτσι κι εμείς να πορευθούμε σε μια καινούργια ζωή. Διότι, εάν έχουμε γίνει σύμφυτοι μαζί του στην ομοιότητα του θανάτου του, θα γίνουμε σύμφυτοι και στην ανάστασή του, γνωρίζοντας τούτο: ότι ο παλαιός μας άνθρωπος συσταυρώθηκε μαζί του, για να καταργηθεί το σώμα της αμαρτίας, ώστε να μην είμαστε πλέον δούλοι της αμαρτίας. Διότι αυτός που έχει πεθάνει έχει δικαιωθεί και απαλλαγεί από την αμαρτία. ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΑΕΙΣ. Εν τω Οποίω και περιτμηθήκατε με περιτομή αχειροποίητη, με την απέκδυση του σώματος των αμαρτιών της σάρκας, με την περιτομή του Χριστού, αφού συνταφήκατε μαζί του στο βάπτισμα, στο οποίο και συναναστηθήκατε διά της πίστεως στην ενέργεια του Θεού, ο οποίος τον ανέστησε από τους νεκρούς.

Το να τηρεί κανείς τις εντολές Του με σκοπό τη δική Του δόξα. Ποιο είναι το χαρακτηριστικό γνώρισμα της αγάπης προς τον πλησίον; Το να μη ζητά κανείς το δικό του, αλλά εκείνα του αγαπώμενου προσώπου, προς το συμφέρον τόσο της ψυχής όσο και του σώματος. Ποιο είναι το χαρακτηριστικό γνώρισμα του Χριστιανού; Το να γεννηθεί άνωθεν διά του βαπτίσματος εξ ύδατος και Πνεύματος. Ποιο είναι το χαρακτηριστικό εκείνου που γεννήθηκε εξ ύδατος; Το ότι, καθώς ο Χριστός πέθανε ως προς την αμαρτία εφάπαξ, έτσι και αυτός να είναι νεκρός και ακίνητος προς κάθε αμαρτία, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Όσοι βαπτιστήκαμε στον Ιησού Χριστό, στον θάνατό Του βαπτιστήκαμε. Συνταφήκαμε, λοιπόν, μαζί Του διά του βαπτίσματος στον θάνατο, γνωρίζοντας τούτο, ότι ο παλαιός μας άνθρωπος συσταυρώθηκε, προκειμένου να καταργηθεί το σώμα της αμαρτίας, ώστε να μην είμαστε πλέον δούλοι της αμαρτίας». Ποιο είναι το χαρακτηριστικό εκείνου που γεννήθηκε εκ Πνεύματος;

Και πάλι: «Ώστε δεν είσαι πλέον δούλος, αλλά υιός· και εάν είσαι υιός, είσαι και κληρονόμος διά του Θεού». Και το εξής: «Όπως ακριβώς αναστήθηκε ο Χριστός εκ νεκρών διά της δόξας του Πατρός». Και ο Ησαΐας: «Αλίμονο», λέει, «σε εκείνους που καταστρώνουν βαθιά σχέδια, και όχι διά του Κυρίου». Πολλές μαρτυρίες της λέξης αυτής είναι δυνατόν να παραθέσουμε και για το Πνεύμα. «Σε εμάς δε», λέει, «ο Θεός τα απεκάλυψε διά του Πνεύματος». Και αλλού: «Την καλή παρακαταθήκη φύλαξε διά του Αγίου Πνεύματος». Και πάλι: «Διότι σε άλλον μεν δίνεται διά του Πνεύματος λόγος σοφίας». Τα ίδια ακριβώς έχουμε να πούμε και για τη συλλαβή «εν», ότι δηλαδή η Γραφή έχει αποδεχθεί τη χρήση της και για τον Θεό και Πατέρα, όπως για παράδειγμα στην Παλαιά Διαθήκη: «Εν τω Θεώ», λέει, «θα επιτελέσουμε δύναμη». Και: «Εν σοι θα είναι ο ύμνος μου διαπαντός». Και πάλι: «Εν τω ονόματί σου θα αγαλλιάσω». Στον δε Παύλο: «Εν τω Θεώ», λέει, «ο οποίος έκτισε τα πάντα». Και: «Ο Παύλος και ο Σιλουανός και ο Τιμόθεος προς την εκκλησία των Θεσσαλονικέων εν Θεώ Πατρί». Και: «Εάν κάποτε κατευοδωθώ εν τω θελήματι του Θεού, ώστε να έλθω προς εσάς». Και: «Καυχάσαι», λέει, «εν Θεώ». Και τόσα άλλα που δεν είναι εύκολο ούτε να τα απαριθμήσουμε. Σκοπός μας, όμως, δεν είναι η επίδειξη πλήθους μαρτυριών, αλλά η απόδειξη ότι οι παρατηρήσεις τους δεν είναι ορθές. Το να αποδείξω, δηλαδή, ότι η χρήση αυτή είναι καθιερωμένη για τον Κύριο ή το Άγιο Πνεύμα, θα το παραλείψω ως κάτι το ήδη γνωστό.

Τον λόγο, λοιπόν, περί της γεννήσεως εκ του ύδατος, ο Παύλος, ο οποίος ομιλεί εν Χριστώ, τον παραδίδει δογματικά λέγοντας: «Ή αγνοείτε, αδελφοί, ότι όσοι βαπτιστήκαμε στον Χριστό Ιησού, στον θάνατό του βαπτιστήκαμε; Συνταφήκαμε λοιπόν μαζί του διά του βαπτίσματος στον θάνατο, ώστε, όπως αναστήθηκε ο Χριστός εκ νεκρών διά της δόξης του Πατρός, έτσι κι εμείς να πορευθούμε εν καινότητι ζωής.»

Βαπτισθήκαμε, λέει, για να διδαχθούμε μέσα από αυτό το εξής: ότι, όπως ακριβώς το μαλλί, όταν βαπτιστεί μέσα στη βαφή, μεταβάλλεται ως προς το χρώμα· ή καλύτερα, για να πούμε τούτο, έχοντας ως οδηγό τον Βαπτιστή Ιωάννη, ο οποίος προφήτευσε για τον Κύριο ότι «Αυτός θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και φωτιά», ώστε να φωτιστούμε από το φως της γνώσεως προς κατανόηση του μεγάλου φωτός: Ότι, όπως ακριβώς ο σίδηρος, όταν βαπτίζεται στη φωτιά που αναζωπυρώνεται από το φύσημα του αέρα, αφενός γίνεται πιο ευδιάκριτος εάν κρύβει μέσα του κάποιο ελάττωμα, και αφετέρου πιο έτοιμος για να καθαριστεί· και αλλοιώνεται όχι μόνο το χρώμα του, αλλά, μεταβάλλοντας το σκληρό και δύσκαμπτο της φύσης του σε κάτι πιο μαλακό, γίνεται και πιο κατάλληλος για την ενέργεια των χεριών του τεχνίτη, ενώ διαμορφώνεται ρυθμικά και αξιόλογα σύμφωνα με το θέλημα του κυρίου του· και αποβάλλοντας τη μαυρίλα του, καθώς γίνεται πιο λαμπερός, όχι μόνο ο ίδιος πυρακτώνεται και αστράφτει, αλλά φωτίζει και θερμαίνει και όσα τον πλησιάζουν· έτσι είναι λογικό και αναγκαίο, εκείνος που βαπτίστηκε στη φωτιά, δηλαδή στον λόγο της διδασκαλίας, ο οποίος από τη μια ελέγχει την κακία των αμαρτημάτων και από την άλλη φανερώνει τη χάρη των δικαιωμάτων, να μισήσει και να βδελυχθεί την αδικία, όπως είναι γραμμένο, και να φτάσει στην επιθυμία να καθαριστεί δια της πίστεως εν τη δυνάμει του αίματος του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, καθώς ο Ίδιος είπε: «Αυτό είναι το αίμα μου, το της Καινής Διαθήκης, το οποίο χύνεται για πολλούς προς άφεση αμαρτιών», και καθώς μαρτυρεί ο Απόστολος: «Στον οποίο έχουμε την απολύτρωση δια του αίματός του, την άφεση των παραπτωμάτων»· και όχι μόνο να καθαριστεί από κάθε ανομία και αμαρτία, αλλά και από κάθε μολυσμό της σάρκας και του πνεύματος· και τότε, αφού βαπτιστεί στον θάνατο του Κυρίου, να αποκτήσει την ίδια διάθεση με τον θάνατό Του, πράγμα που σημαίνει να νεκρωθεί ως προς την αμαρτία, τον εαυτό του και τον κόσμο, ώστε, ζώντας τον βίο του σύμφωνα με την ενανθρώπηση, αφού εντυπωθεί και λάβει μορφή ως προς την καρδιά, τον λόγο και την πράξη, όπως το κερί στο σκάλισμα, από τη διδασκαλία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, να εκπληρώσει το γεγραμμένο: «Χάρη οφείλεται στον Θεό, διότι ήσασταν δούλοι της αμαρτίας, αλλά υπακούσατε από καρδιάς στον τύπο της διδαχής που σας παραδόθηκε»· και με αυτόν τον τρόπο να αξιωθεί να διαφυλάξει εκείνο που προστίθεται ως συνέχεια, το: «Συνταφήκαμε λοιπόν μαζί Του δια του βαπτίσματος εις τον θάνατον».

Γιατί; Ώστε, όπως ακριβώς ο Χριστός αναστήθηκε από τους νεκρούς διά της δόξης του Πατρός, έτσι κι εμείς να περιπατήσουμε σε καινότητα ζωής. Διότι είναι ανάγκη αυτός που πέθανε να ταφεί, και αυτός που τάφηκε στο ομοίωμα του θανάτου να αναστηθεί διά της χάριτος του Θεού εν Χριστώ, και να μην έχει πλέον, εξαιτίας των αμαρτιών, το πρόσωπο του εσωτερικού ανθρώπου ως καμένη χύτρα, αλλά, αφού φανερωθούν τα αμαρτήματα μέσα στο πυρ, και λάβει την άφεση διά του αίματος του Χριστού, να ακτινοβολεί στο εξής, διά της καινότητας της ζωής, τα εν Χριστώ δικαιώματα περισσότερο από κάθε πολύτιμο λίθο.

Διότι από αυτόν ακούμε να λέει: «Το να σας γράφω τα ίδια, για εμένα μεν δεν είναι οχληρό, για εσάς δε είναι ασφαλές». Όπως ακριβώς έχουμε μάθει και από τον Ιωσήφ, ο οποίος ερμήνευσε δύο φορές το όνειρο στον βασιλιά Φαραώ· έτσι και αυτός, μιμούμενος την ιστορία του ονείρου, παραδίδει το ίδιο δόγμα του βαπτίσματος όμοια με τα πρώτα θεωρήματα, λέγοντας: «Γνωρίζοντας τούτο, ότι ο παλαιός μας άνθρωπος συσταυρώθηκε, για να καταργηθεί το σώμα της αμαρτίας, ώστε να μην είμαστε πλέον δούλοι της αμαρτίας». Άρα, λοιπόν, και μέσα από αυτά τα λόγια διδασκόμαστε ότι εκείνος που βαπτίσθηκε στον Χριστό, βαπτίζεται στον θάνατό Του· και όχι μόνο συνθάπτεται με τον Χριστό και συμφυτεύεται, αλλά πρώτα συσταυρώνεται, για να διδαχθούμε και μέσα από αυτό ότι, όπως ακριβώς ο σταυρωμένος αποξενώνεται από τους ζωντανούς, έτσι και αυτός που συσταυρώθηκε με τον Χριστό στο ομοίωμα του θανάτου αποξενώνεται εξ ολοκλήρου από εκείνους που ζουν σύμφωνα με τον παλαιό άνθρωπο· καθώς ο μεν Κύριος δίνει την εντολή να προσέχουμε από τους ψευδοπροφήτες, ο δε Απόστολος λέει: «Να απομακρύνεστε από κάθε αδελφό που περιπατεί ατάκτως, και όχι σύμφωνα με την παράδοση την οποία παρέλαβαν από εμάς». Διότι εκείνο που ονομάσθηκε παλαιός άνθρωπος, φανερώνει όλα μαζί τα επιμέρους αμαρτήματα και τα μολύσματα, σαν να είναι δικά του μέλη.

«Συνταφήκαμε, λοιπόν, μαζί του διά του βαπτίσματος στον θάνατο, ώστε, όπως ακριβώς αναστήθηκε ο Χριστός εκ νεκρών διά της δόξης του Πατρός, έτσι και εμείς να πορευθούμε σε νέα ζωή», και τα εξής. Και σε άλλο σημείο μάς παραδίδει εντονότερα και σαφέστερα ένα τέτοιο δόγμα, λέγοντας: «Όσοι βαπτιστήκατε στον Χριστό, ενδυθήκατε τον Χριστό. Δεν υπάρχει Ιουδαίος ούτε Έλληνας, δεν υπάρχει δούλος ούτε ελεύθερος, δεν υπάρχει άρρεν και θήλυ. Διότι όλοι εσείς είστε ένας εν Χριστώ Ιησού.» Καθώς πάλι λέει προς όλους: «Διά του οποίου και περιτμηθήκατε με περιτομή αχειροποίητη, με την απέκδυση του σώματος των αμαρτιών της σαρκός, διά της περιτομής του Χριστού, αφού συνταφήκατε μαζί του στο βάπτισμα, στο οποίο και συναναστηθήκατε διά της πίστεως.» Άρα, καθένας που έχει βαπτιστεί το βάπτισμα του Ευαγγελίου έχει χρέος να ζει σύμφωνα με το Ευαγγέλιο και σύμφωνα με όσα είπε αλλού: «Διαμαρτύρομαι πάλι σε κάθε άνθρωπο που περιτέμνεται, ότι είναι οφειλέτης να εφαρμόσει ολόκληρο τον νόμο.» Σαφώς, λοιπόν, συνάγεται ότι καθένας που έχει βαπτιστεί το ένα βάπτισμα, όπως έχει γραφτεί, είναι εξίσου οφειλέτης, σύμφωνα με τον λόγο Εκείνου που πέθανε και αναστήθηκε για εμάς, να εκπληρώσει αυτό που έχει γραφτεί από τον ίδιο τον Απόστολο. «

και ότι Αυτός είναι ένας και δεν έχει μεριστεί. Ένα λοιπόν είμαστε όλοι εμείς εν Χριστώ, και έχουμε καταρτιστεί γι' αυτό στον ίδιο νου και στην ίδια γνώμη, καθώς μας συνδέει σε ομοψυχία κατά την πνευματική ένωση Εκείνος που λέει για εμάς στον Θεό και Πατέρα: «Θέλω όπως εγώ και εσύ είμαστε ένα, έτσι και αυτοί να είναι ένα μέσα σε εμάς». <Έχει μεριστεί ο Χριστός; Μήπως ο Παύλος σταυρώθηκε για εσάς;> Αν κάποιος άλλος υπέμεινε τον σταυρό για εμάς, σε αυτόν ας ανήκουμε· και αν τυχόν έχουμε βαπτιστεί στο όνομα κάποιου άλλου, εκείνος ας μας έχει, και αυτόν ας αναγνωρίσουμε ως σωτήρα και λυτρωτή. Αν όμως «ο Χριστός πέθανε για τις αμαρτίες μας», και μαζί με Αυτόν και μόνο έχουμε συνταφεί «διά του βαπτίσματος στον θάνατο», ας έχει ως πλούτο Του, λέει, τους εξαγορασμένους ο Ίδιος. Διότι έχουμε σωθεί μέσω Αυτού και από Αυτόν που έδωσε για εμάς την ίδια Του τη ζωή. <Διότι δεν με απέστειλε ο Χριστός να βαπτίζω, αλλά να ευαγγελίζομαι.> Έχει αποσταλεί βεβαίως, κατά κοινή ομολογία, για να διακηρύξει στα έθνη τον Ιησού· αλλά λέμε ότι είναι έργο της αποστολής του να εκπληρώνει, ανάλογα με τον καιρό και τις ανάγκες, εάν το επιλέξει, και το να βαπτίσει κάποιους.

Επειδή, αφού έγινε άνθρωπος, ο Ιησούς υπέμεινε τον θάνατο για τη ζωή όλων, ο μακάριος Παύλος προχώρησε αναγκαστικά σε αυτό που είναι εξαιρετικά αναγκαίο για την προκειμένη μυσταγωγία· διότι έπρεπε να ονομάσει αυτόν που έπαθε· γι' αυτό λέει: «Ότι όσοι βαπτιστήκαμε στον Χριστό Ιησού, στον θάνατό του βαπτιστήκαμε». Διότι, έχοντας καταθέσει εκ των προτέρων, τρόπον τινά, την αγαθή επερώτηση της ορθής συνείδησης στον Χριστό, και έχοντας αποδεχθεί με πίστη ότι και πέθανε για εμάς και ετάφη και ανέζησε, λάβαμε την άφεση των αμαρτιών μέσω του αγίου βαπτίσματος, και υπομένοντας τη νέκρωση της αμαρτίας, και κατά κάποιον τρόπο συναποθνήσκοντας με αυτόν που πέθανε για εμάς, μέσω της νέκρωσης των μελών μας που βρίσκονται στη γη. Διότι ο μεν Χριστός «πέθανε ως προς την αμαρτία μία για πάντα, και η ζωή που ζει, τη ζει για τον Θεό»· εμείς δε υπομένουμε θάνατο ίσο με τον δικό του, και σχεδόν συνθαπτόμαστε, περιφέροντας τη δική του νέκρωση στα ίδια μας τα σώματα, και συνταφήκαμε με τον Χριστό. Τι λοιπόν κερδίζουμε από αυτό, το αποσαφηνίζει ο ίδιος λέγοντας: «Ώστε, όπως ακριβώς ο Χριστός αναστήθηκε από τους νεκρούς διά της δόξης του Πατρός, έτσι κι εμείς να περπατήσουμε σε καινότητα ζωής»· διότι πρέπει εμείς, εφόσον έχουμε συνταφεί, και να συναναστηθούμε νοητώς· και αν το να πεθάνουμε ως προς την αμαρτία σημαίνει να συνταφούμε με τον Χριστό, είναι προφανές, βεβαίως, ότι το να συναναστηθούμε δεν θα μπορούσε εύλογα να νοηθεί ως κάτι άλλο, παρά ως το να ζούμε εν δικαιοσύνη.

Έχοντας οικειοποιηθεί αυτά, και θεωρώντας τα εντελώς ανάξια λόγου, και τιμώντας με όσια απόφαση τη δόξα των ανώτερων πραγμάτων, ας ζήσουμε ευαγγελικά, επιδιώκοντας ενάρετα να φαινόμαστε σαν να έχουμε πεθάνει για τον κόσμο, με το να μην ανεχόμαστε να ζούμε με κοσμικό τρόπο. Κάτι τέτοιο υποδηλώνει και ο Παύλος λέγοντας: «Διότι εγώ δια του νόμου πέθανα ως προς τον νόμο, για να ζήσω για τον Θεό· έχω συσταυρωθεί με τον Χριστό. Και ζω, όχι πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός.» Και έχοντας στο νου του, νομίζω, τον λόγο Του: «Δωρεάν λάβατε, δωρεάν δώστε», μας πείθει να έχουμε και εμείς το ίδιο φρόνημα, λέγοντας: «Ή μήπως αγνοείτε ότι όσοι βαπτιστήκαμε στον Χριστό, βαπτιστήκαμε στον θάνατο του Κυρίου; Συνταφήκαμε, λοιπόν, μαζί Του δια του βαπτίσματος στον θάνατο, ώστε, όπως ακριβώς αναστήθηκε ο Χριστός εκ νεκρών δια της δόξης του Πατρός, έτσι κι εμείς να πορευθούμε σε νέα ζωή.» Λοιπόν, θα πω κάτι από τα αναγκαία για την πνευματική ωφέλεια, και θα χρησιμοποιήσω πάλι τις φωνές των αγίων: «Ποιος είναι σοφός και συνετός μεταξύ σας; Ας δείξει τα έργα του από την καλή του συμπεριφορά, με την πραότητα της σοφίας.» Και πρέπει να θεωρούμε ότι η αξιοθαύμαστη συμπεριφορά δεν είναι άλλη από εκείνη μέσω της οποίας κατορθώνει κανείς να ανορθώνεται, να επιλέγει τον άριστο βίο και να έχει γνησιότητα στην πίστη. Διότι το να φαίνεται κανείς ότι αποδέχεται μεν την πίστη, αλλά να αποβλέπει σε άλλα, και να μισεί τη σταθερότητα, εγώ τουλάχιστον θα έλεγα ότι αποτελεί την έσχατη κατάληξη κάθε κακού.

Διότι έχει γραφτεί ότι «Οι οφθαλμοί του Κυρίου είναι στραμμένοι προς τους δικαίους, και τα ώτα του προς τη δέησή τους.» Σφαζόταν λοιπόν ο μόσχος, και το αίμα χυνόταν στο θυσιαστήριο. Αλλά και σε εμάς τους ίδιους θα μπορούσαν να γίνονται αυτά, νομίζω, νοητώς δηλαδή και πνευματικώς. Διότι, όταν παύουμε τις επιδιώξεις προς τη φαυλότητα και νεκρώνουμε τα μέλη μας που είναι πάνω στη γη, δηλαδή την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία, πεθαίνουμε μεν ως προς τον κόσμο, μεταβαίνουμε δε σε αγία και άμωμη ζωή· και αυτό το πράγμα είναι απολύτως αξιέπαινο ενώπιον του φιλάρετου Θεού. Ψάλλει λοιπόν και λέει ο προφήτης Δαβίδ: «Τίμιος είναι ενώπιον του Κυρίου ο θάνατος των οσίων του.» Αυτήν την ένδοξη και αξιοθαύμαστη νέκρωση έχοντας υπομείνει ο πάνσοφος Παύλος, γράφει στις επιστολές του και λέει: «Διότι εγώ διά του νόμου πέθανα ως προς τον νόμο, για να ζήσω για τον Θεό· έχω συσταυρωθεί με τον Χριστό· και δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός.» Έχει γράψει επίσης και σε άλλους, ή μάλλον και σε εμάς τους ίδιους: «Δεν γνωρίζετε ότι όσοι βαπτιστήκαμε στον Χριστό, βαπτιστήκαμε στον θάνατό του; Συνταφήκαμε λοιπόν μαζί του διά του βαπτίσματος στον θάνατό του, ώστε, όπως ακριβώς αναστήθηκε ο Χριστός εκ νεκρών διά της δόξης του Πατρός, έτσι και εμείς να περπατήσουμε σε καινούργια ζωή.»

Αυτό το επιβεβαιώνει και ο Παύλος γράφοντας: «Συνταφήκαμε, λοιπόν, μαζί του διά του βαπτίσματος στον θάνατο, ώστε, όπως ακριβώς αναστήθηκε ο Χριστός από τους νεκρούς διά της δόξας του Πατρός, έτσι κι εμείς να περπατήσουμε σε μια νέα ζωή.» Αναγεννώμενοι, λοιπόν, διά της πίστεως σε επίγνωση της αλήθειας, και έχοντας ήδη πλουτίσει τη συμμόρφωση προς τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, ο οποίος είναι για εμάς και ανάμεσά μας πρωτότοκος· έπειτα, πίνοντας το λογικό και άδολο γάλα, «ανεβαίνοντας στο μέτρο της ηλικίας του πληρώματός του», σύμφωνα με τα γεγραμμένα, τότε πια, τότε λοιπόν όλοι θα είμαστε ιεροί, και σαν ανάθημα στον Θεό· πεθαίνοντας μεν για τον κόσμο, και ζώντας νοητά για τον Θεό με αγιότητα. Διότι αυτό, νομίζω, σημαίνει το να σφάζονται στο ίδιο το θυσιαστήριο τα πρωτότοκα των ζώων. Γράφει επίσης και ο θεσπέσιος Παύλος προς αυτούς που έχουν έτσι αγιαστεί: «Διότι πεθάνατε, και η ζωή σας είναι κρυμμένη μαζί με τον Χριστό στον Θεό.» Ιερός, επομένως, είναι ο θάνατος των αγίων, και κάτι τέτοιο μου φαίνεται ότι διέκρινε και ο μακάριος Δαβίδ: «Τίμιος,» λέει, «ενώπιον του Κυρίου είναι ο θάνατος των οσίων του.» Και θα ταίριαζε, όπως νομίζω, ο τρόπος των εννοιών που μόλις αναφέραμε, όχι βέβαια μόνο σε αυτούς που επιστρέφουν από τα έθνη στην επίγνωση της αλήθειας, αλλά και πολύ περισσότερο σε όσους έχουν κληθεί από τη νομική λατρεία, προς τη δικαίωση εν Χριστώ και τον αγιασμό εν Πνεύματι.

Μυστικός λοιπόν, ω Παλλάδιε, και πάλι βέβαια εν Χριστώ. Διότι αυτός είναι η αποκάθαρσή μας, και το πλύσιμο από κάθε ρύπο, και ο χορηγός του αγιασμού. Διότι θα τους ραντίσεις με νερό εξαγνισμού, λέει. Αυτό ακριβώς δήλωνε και ο σοφός Παύλος, γράφοντας τα εξής: «Διότι, εάν το αίμα τράγων και ταύρων, και η στάχτη δαμαλίδας που ραντίζει τους μεμολυσμένους, τους αγιάζει προς τον καθαρισμό της σάρκας, πόσο μάλλον το αίμα του Χριστού;» και ο λόγος είναι αληθινός. Διότι εάν υπάρχει στους τύπους κάτι το ωφέλιμο, και η σκιά είναι σωτήρια, πώς δεν θα είναι πολύ περισσότερο η αλήθεια, δηλαδή το αίμα του Χριστού; Επομένως, το νερό του εξαγνισμού, αναμεμειγμένο με τη στάχτη της δαμαλίδας, ήταν σαφές σύμβολο της λεγόμενης νέκρωσης του Χριστού, όπως ακριβώς και εμείς οι ίδιοι ευχόμαστε να εκπληρώσουμε μέσω της πίστεως στο άγιο βάπτισμα. Διότι, όπως και πάλι ο θεσπέσιος Παύλος είπε κάπου: «Συνταφήκαμε, λοιπόν, μαζί του διά του βαπτίσματος στον θάνατο, ώστε, όπως ακριβώς αναστήθηκε ο Χριστός διά της δόξας του Πατρός, έτσι κι εμείς να περπατήσουμε σε μια νέα ζωή.» Και πάλι είπε: «Πάντοτε περιφέρουμε στο σώμα μας τη νέκρωση του Ιησού, ώστε και η ζωή του Ιησού να φανερωθεί στη θνητή μας σάρκα.» ΠΑΛΛ. Και ποια είναι λοιπόν η λεγόμενη εδώ νέκρωση του Χριστού; ΚΥΡ.

Διότι πέθανε υπέρ των αμαρτιών μας ο Εμμανουήλ, όπως προτυπώνεται στον τράγο, καθιστώντας ιερή και ευπρόσδεκτη τη νέα μας ζωή και τη μεταβολή μας σε νέο φύραμα, καθώς και την αφιέρωση και καθιέρωσή μας μέχρι την ψυχή και το σώμα, την οποία έχουμε συνηθίσει να υπομένουμε, σχεδόν πεθαίνοντας μαζί με Εκείνον που βρέθηκε μεταξύ των νεκρών για χάρη μας, ώστε να ζήσουμε μαζί Του. Κάτι τέτοιο μας γράφει και ο σοφός Παύλος λέγοντας: «Ή αγνοείτε ότι, όσοι βαπτιστήκαμε στον Ιησού Χριστό, βαπτιστήκαμε στον θάνατό Του; Συνταφήκαμε λοιπόν μαζί Του δια του βαπτίσματος στον θάνατο, ώστε, όπως αναστήθηκε ο Χριστός δια της δόξας του Πατρός, έτσι κι εμείς να περπατήσουμε σε μια νέα ζωή.» Λοιπόν, Εκείνος σφαγιάστηκε υπέρ των αμαρτιών μας, και εμείς συνταφήκαμε μαζί Του, υπομένοντας θάνατο, όχι σωματικό, αλλά νεκρώνοντας τα μέλη μας τα επί της γης, και μη ζώντας πλέον για τον κόσμο, αλλά μάλλον για τον Χριστό, και μέσω Αυτού για τον Πατέρα. Βλέπε λοιπόν ότι, ενώ σφαγιάζεται ο τράγος, συναποθνήσκουν και οι αμνοί, και προσφέρονται ως θυμίαμα μαζί οι άρτοι. Διότι είναι ευπρόσδεκτη η καθιέρωσή μας, και ως οσμή ευωδίας η νέα και ευαγγελική ζωή, που διαπλάθεται κατά κάποιον τρόπο σύμφωνα με τα πάθη του Χριστού, και προσεγγίζει τη δική Του μίμηση. «Διότι αν συμπάσχουμε, θα συμβασιλεύσουμε, αν συναποθνήσκουμε, θα συζήσουμε, και αν είμαστε κοινωνοί των παθημάτων, θα γίνουμε και εμείς οι ίδιοι μέτοχοι της δόξας.»

ΚΑΤΗΧΗΣΗ Γ' ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΦΩΤΙΖΟΜΕΝΟΥΣ. Εκφωνηθείσα στα Ιεροσόλυμα, ΠΕΡΙ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ. Και ανάγνωσμα από την προς Ρωμαίους Επιστολή: Ή αγνοείτε ότι όσοι βαπτιστήκαμε στον Ιησού Χριστό, βαπτιστήκαμε στον θάνατό του; Συνταφήκαμε, λοιπόν, μαζί του διά του βαπτίσματος (στον θάνατο), και τα εξής. Ας ευφραίνονται οι ουρανοί και ας αγάλλεται η γη για εκείνους που πρόκειται να ραντιστούν με ύσσωπο, και να καθαριστούν με τον νοητό ύσσωπο, και με τη δύναμη Εκείνου που κατά το πάθος Του ποτίστηκε με ύσσωπο και κάλαμο. Και οι μεν ουράνιες δυνάμεις ας χαίρονται· οι δε ψυχές που πρόκειται να ενωθούν με τον νοητό νυμφίο, ας προετοιμάζονται.

Διότι κατεβαίνεις μεν στο ύδωρ φέροντας τις αμαρτίες, αλλά η επίκληση της χάριτος, αφού σφραγίσει την ψυχή, δεν επιτρέπει πλέον να καταποθεί από τον φοβερό δράκοντα. Ενώ κατεβαίνεις νεκρός εξαιτίας των αμαρτιών, αναβαίνεις ζωοποιημένος εν δικαιοσύνη. Διότι, εάν έγινες σύμφυτος με το ομοίωμα του θανάτου του Σωτήρος, θα αξιωθείς και την ανάσταση. Επειδή, όπως ακριβώς ο Ιησούς ανέλαβε τις αμαρτίες της οικουμένης και πέθανε, ώστε, αφού θανατώσει την αμαρτία, να αναστηθεί εν δικαιοσύνη, έτσι και εσύ, αφού κατέλθεις στο ύδωρ και κατά κάποιον τρόπο ενταφιαστείς μέσα στα ύδατα, όπως Εκείνος στον βράχο, εγείρεσαι πάλι για να περιπατήσεις εν καινότητι ζωής.

ΜΥΣΤΑΓΩΓΙΚΗ ΚΑΤΗΧΗΣΗ Β΄ ΠΕΡΙ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ Και ανάγνωσμα από την προς Ρωμαίους επιστολή: «Ή αγνοείτε ότι όσοι βαπτιστήκαμε στον Χριστό Ιησού, στον θάνατό του βαπτιστήκαμε;» έως το: «διότι δεν είστε υπό τον νόμο, αλλά υπό τη χάρη». Σας είναι χρήσιμες οι καθημερινές μυσταγωγίες και οι νέες διδασκαλίες, επειδή εξαγγέλλουν καινούργια πράγματα, και μάλιστα σε εσάς, που έχετε ανακαινιστεί από την παλαιότητα στην καινότητα. Γι' αυτόν τον λόγο, είναι ανάγκη να σας παραθέσω τη συνέχεια της χθεσινής μυσταγωγίας, για να μάθετε τίνος πράγματος ήταν σύμβολα όσα τελέστηκαν από εσάς στον εσωτερικό οίκο.

Ω, της υπερβάλλουσας φιλανθρωπίας! Ο Χριστός δέχθηκε στα άχραντα χέρια του καρφιά και πόνεσε, και σε μένα χαρίζει ανώδυνα και άκοπα τη σωτηρία μέσω της κοινωνίας. Κανείς λοιπόν ας μη νομίζει ότι το βάπτισμα είναι απλώς χάρη άφεσης αμαρτιών και υιοθεσίας, όπως ήταν το βάπτισμα του Ιωάννη που παρείχε μόνο άφεση αμαρτημάτων· αντίθετα, εμείς γνωρίζουμε καλά ότι όπως είναι μέσο καθαρμού από τα αμαρτήματα και πρόξενο της δωρεάς του Αγίου Πνεύματος, έτσι είναι και αντίτυπο των παθημάτων του Χριστού. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και ο Παύλος προηγουμένως διακήρυττε λέγοντας: «Ή αγνοείτε ότι όσοι βαπτιστήκαμε στον Χριστό Ιησού, βαπτιστήκαμε στον θάνατό του; Συνταφήκαμε λοιπόν μαζί του διά του βαπτίσματος». Διότι ίσως αυτά τα έλεγε απευθυνόμενος σε κάποιους που είχαν την αντίληψη ότι το βάπτισμα είναι μεν πρόξενο άφεσης αμαρτημάτων και υιοθεσίας, αλλά όχι ότι ενέχει επιπλέον τη μετοχή στα αληθινά πάθη του Χριστού, μέσω της μίμησης.

Εφόσον διδαχθήκατε αυτά επαρκώς, κρατήστε τα στη μνήμη σας, παρακαλώ, ώστε και εγώ ο ανάξιος να λέω για εσάς: «Σας αγαπώ, διότι πάντοτε με θυμάστε, και τηρείτε τις παραδόσεις, τις οποίες σας παρέδωσα.» Είναι δε δυνατός ο Θεός, ο οποίος σας παρουσίασε ζωντανούς εκ νεκρών, να σας αξιώσει να πορευθείτε σε νέα ζωή· διότι σε Αυτόν ανήκει η δόξα και το κράτος τώρα και στους αιώνες. Αμήν.

ΣΤ΄. Έχετε πλέον τον λόγο περί των Εγκαινίων. Αλλά να ανακαινίζεσθε, και, αφού απορρίψετε τον παλαιό άνθρωπο, να πολιτεύεσθε με καινότητα ζωής, επιβάλλοντας χαλινό σε όλα εκείνα από τα οποία προέρχεται ο θάνατος, διαπαιδαγωγώντας όλα τα μέλη σας, μισώντας ή εξεμώντας κάθε πονηρή βρώση του δέντρου, και ενθυμούμενοι τα παλαιά μόνο για αυτόν τον λόγο, ώστε να τα αποφεύγουμε. Ωραίος ήταν στην όψη και καλός στη γεύση ο καρπός που με θανάτωσε· ας αποφεύγουμε τις ωραίες όψεις και ας προσηλώνουμε το βλέμμα στον εαυτό μας. Ας μην σε νικήσει η επιθυμία της ομορφιάς, ούτε να παρασυρθείς από τα μάτια σου, αν είναι δυνατόν ούτε καν με ένα φευγαλέο βλέμμα, έχοντας στον νου σου την Εύα, το γλυκό δόλωμα, το ελκυστικό δηλητήριο. Διότι, πώς θα σώσει εύκολα η ξένη αυτόν που κατέστρεψε η δική του; Ας μη γλυκαθεί ο φάρυγγάς σου, από τον οποίο παρασύρεται προς τα κάτω καθετί που του προσφέρεται· και το οποίο, πριν ληφθεί εκτιμάται, αλλά αφού ληφθεί, απαξιώνεται. Μήπως σε εκθήλυνε η όσφρηση; Να αποφεύγεις τις ευωδίες. Μήπως μαλθακοποιήθηκες από την αφή;

Διότι, σύμφωνα με το παράδειγμα του καλαμιού, από τη μία άκρη, αυτήν του Αδάμ, η φύση μας σχίστηκε εξαιτίας της αμαρτίας, με τον θάνατο να χωρίζει την ψυχή από το σώμα, από την άλλη πλευρά όμως, στο μέρος του Χριστού, η φύση ανακτά και πάλι την ενότητά της, καθώς ό,τι είχε διαιρεθεί συμφύεται και πάλι πλήρως με τον εαυτό του κατά την ανάσταση της ανθρωπίνης φύσεως του Χριστού. Γι' αυτό, λοιπόν, συναποθνήσκουμε με Εκείνον που πέθανε για εμάς, και δεν εννοώ αυτόν τον αναγκαίο και κοινό θάνατο της φύσης μας· διότι αυτός θα επέλθει ακόμη και αν δεν το θέλουμε. Αλλά, επειδή πρέπει να πεθάνουμε με τη θέλησή μας μαζί με Εκείνον που πέθανε εκουσίως, αρμόζει να επινοήσουμε για τον εαυτό μας έναν θάνατο από ελεύθερη προαίρεση· διότι δεν είναι δυνατόν να υπάρξει μίμηση του εκούσιου μέσω αυτού που είναι καταναγκαστικό. Επειδή, λοιπόν, ο θάνατος που επιβάλλεται εκ φύσεως στον καθένα επέρχεται πάντοτε και οπωσδήποτε, είτε το θέλουμε είτε όχι, και κανείς δεν θα μπορούσε να λογαριάσει ως εκούσιο κάτι που οπωσδήποτε πρόκειται να συμβεί, για τον λόγο αυτόν συναποθνήσκουμε με διαφορετικό τρόπο με Εκείνον που πέθανε εκουσίως, ενταφιαζόμενοι στο μυστικό ύδωρ μέσω του βαπτίσματος. Διότι «συνταφήκαμε μαζί του», λέει, «μέσω του βαπτίσματος στον θάνατο», ώστε τη μίμηση του θανάτου να ακολουθήσει και η μίμηση της ανάστασης.

Διότι στο μεν ένα σε προτρέπει να γίνεις πρόβατο που ποιμαίνεται από τον Θεό και δεν στερείται κανένα από τα αγαθά, για το οποίο ο Καλός Ποιμένας γίνεται και χλόη βοσκής και ύδωρ αναπαύσεως και τροφή και σκηνή και τρίβος και καθοδήγηση και τα πάντα, κατανέμοντας καταλλήλως τη χάρη Του για κάθε ανάγκη. Μέσα από όλα αυτά διαπαιδαγωγεί την Εκκλησία, ότι πρέπει εσύ πρώτα να γίνεις πρόβατο του Καλού Ποιμένα, οδηγούμενος μέσω της αγαθής κατηχήσεως προς τις θείες νομές και τις πηγές των διδαγμάτων, με σκοπό να συνταφείς μαζί Του μέσω του βαπτίσματος στον θάνατο και να μη φοβηθείς αυτόν τον θάνατο· διότι αυτό δεν είναι θάνατος, αλλά σκιά και αποτύπωμα του θανάτου.

«Έλα, πλησίον μου», λέει, και πάλι «Έλα, περιστερά μου» και «Έλα να βρεθείς υπό τη σκέπη του βράχου». Και αφού ο Λόγος απηύθυνε προς την ψυχή και άλλες τέτοιες φωνές, προτρεπτικές και ελκυστικές προς την επιθυμία των ανώτερων, και αφού ήδη διαβεβαίωσε σε αυτήν που ανέρχεται προς αυτόν ότι είναι σε όλα άμεμπτη, λέγοντας ότι «Είσαι όλη ωραία και ψεγάδι δεν υπάρχει σε εσένα», προκειμένου να μην επαναπαυθεί με αυτή τη μαρτυρία και εμποδιστεί στην άνοδο προς τα ανώτερα, πάλι μέσα από αυτή την προτρεπτική φωνή την παρακινεί να αναβεί προς την επιθυμία των υψηλότερων, λέγοντας: «Έλα από τον Λίβανο, νύμφη». Το δε νόημα των λεγομένων είναι το εξής: καλώς, λέει, με ακολούθησας στα προηγούμενα, ήρθες μαζί μου στο όρος της σμύρνας (διότι συντάφηκες μαζί μου μέσω του βαπτίσματος στον θάνατο), συνανήλθες μαζί μου και στον λόφο του Λιβάνου (διότι συναναστήθηκες μαζί μου και υψώθηκες στην κοινωνία της θεότητας, την οποία υποδηλώνει το όνομα του Λιβάνου)· ανέβα μαζί μου και από αυτά σε άλλα όρη, προκόπτοντας και υψούμενη μέσω της ενεργού γνώσης, έλα λοιπόν από τον Λίβανο, λέει, όχι πλέον ως μνηστή αλλά ως νύμφη. Διότι δεν είναι δυνατόν να συζήσει κάποιος μαζί μου, εάν δεν έχει μεταμορφωθεί μέσα από τη σμύρνα του θανάτου προς τη θεότητα του Λιβάνου.

Διότι εκείνος στον οποίο μορφωθεί ο Χριστός διά της αγαθής συνειδήσεως, και ο οποίος καθήλωσε με τον θείο φόβο τις σάρκες του και συσταυρώθηκε με τον Χριστό και, αφού αποκύλισε από τον εαυτό του τον βαρύ λίθο της βιωτικής απάτης και εξήλθε από το σωματικό μνημείο, περπατήσει εν καινότητι ζωής, καθώς και εκείνος που εγκατέλειψε την υλική και χαμερπή ζωή των ανθρώπων και ανήλθε διά της υψηλής εφέσεως στην επουράνια πολιτεία και φρονεί τα άνω, όπου βρίσκεται ο Χριστός, και δεν βαρύνεται από το άχθος του σώματος, αλλά το ελάφρυνε διά της καθαρότερης ζωής, ώστε η σάρκα να συμπορεύεται μαζί του μετέωρη προς τα άνω δίκην νεφέλης, αυτός, κατά τη δική μου τουλάχιστον κρίση, συγκαταλέγεται σε αυτούς που έχουν προαναφερθεί, στους οποίους διακρίνονται τα υπομνήματα της υπέρ ημών φιλανθρωπίας του Δεσπότου.

Πώς υπακούεις στον Παύλο που σε προτρέπει «να παραστήσεις το σώμα σου θυσία ζωντανή, άγια, ευάρεστη στον Θεό», εσύ που «συσχηματίζεσαι με τον αιώνα τούτο και δεν μεταμορφώνεσαι με την ανακαίνιση του νου σου» ούτε «περπατάς στην καινότητα αυτής της ζωής», αλλά συνεχίζεις να ακολουθείς την πορεία της ζωής του παλαιού ανθρώπου;

Διδάσκοντάς μας αυτή την τριπλή διάσταση της εν Χριστώ ανακαινίσεως, ο θεατής των απόρρητων μυστηρίων του Πνεύματος, το εκλεκτό σκεύος, ο μέγας Παύλος, γράφει στην επιστολή του προς τους Ρωμαίους: «όσοι βαπτιστήκαμε στον Χριστό Ιησού, βαπτιστήκαμε στον θάνατό του· συνταφήκαμε, λοιπόν, μαζί του διά του βαπτίσματος στον θάνατο».

Αυτή είναι η αρχή της δικής μας ανακαίνισης· διότι το χειρόγραφο των δικών μας αμαρτημάτων ο Χριστός το έσκισε πάνω στον σταυρό και εκείνους που συνθάπτονται με αυτόν διά του βαπτίσματος τους απάλλαξε από κάθε ευθύνη. Άκουσε όμως και για την ενδιάμεση κατάσταση μετά την αρχή: «ώστε», λέει, «όπως ακριβώς αναστήθηκε ο Χριστός από τους νεκρούς, έτσι και εμείς να πορευθούμε σε νέα ζωή», και προσθέτει την τελειότητα της ανακαίνισης, δείχνοντας: «διότι, αν έχουμε γίνει σύμφυτοι με το ομοίωμα του θανάτου του, τότε θα γίνουμε και με της ανάστασης». Στη συνέχεια, δηλώνοντας με μεγαλύτερη σαφήνεια την αρχή και το τέλος αυτής της ανακαίνισης και της υιοθεσίας, λέει: «και αυτοί που έχουν την απαρχή του Πνεύματος, και εμείς οι ίδιοι στενάζουμε μέσα μας, προσμένοντας την υιοθεσία», ονομάζοντας απαρχή του Πνεύματος τον αγιασμό και τη χάρη του Πνεύματος, την οποία λαμβάνουμε στο θείο βάπτισμα, έχοντας απαλλαγεί από τα αμαρτήματα και έχοντας ανακαινιστεί και δικαιωθεί δωρεάν με τη χάρη του Χριστού· διότι αυτά αποτελούν την απαρχή εκείνων των μελλοντικών αγαθών.

Συνταφήκαμε, λοιπόν, μαζί του διά του βαπτίσματος, ώστε, όπως ακριβώς ο Χριστός αναστήθηκε από τους νεκρούς διά της δόξας του Πατέρα, έτσι και εμείς να πορευθούμε σε νέα ζωή».

Πώς και με ποιον τρόπο; Διά του ύδατος. Διότι το να βαπτίζεται κανείς και να καταδύεται, και έπειτα να αναδύεται, είναι σύμβολο της καθόδου στον άδη και της ανόδου από εκεί. Γι' αυτό και ο Παύλος αποκαλεί το βάπτισμα τάφο, λέγοντας: Συνταφήκαμε, λοιπόν, μαζί του διά του βαπτίσματος στον θάνατο. Από αυτό καθιστά αξιόπιστο και το μέλλον, εννοώ την ανάσταση των σωμάτων.

Έπειτα, επειδή αυτό που ειπώθηκε ήταν ασαφές, το ερμηνεύει πάλι, χρησιμοποιώντας επιπληκτικό ύφος. Ή αγνοείτε, λέει, αδελφοί, ότι όσοι βαπτιστήκαμε στον Χριστό, βαπτιστήκαμε στον θάνατό του; Συνεταφήκαμε, λοιπόν, μαζί του διά του βαπτίσματος στον θάνατο. Τι σημαίνει: Βαπτιστήκαμε στον θάνατό του; Στο να πεθάνουμε και εμείς όπως εκείνος· διότι το βάπτισμα είναι σταυρός. Ό,τι λοιπόν υπήρξε ο σταυρός και ο τάφος για τον Χριστό, αυτό έγινε το βάπτισμα για εμάς, αν και όχι ως προς τα ίδια πράγματα· διότι αυτός βέβαια και πέθανε και ετάφη κατά τη σάρκα, ενώ εμείς υποστήκαμε και τα δύο ως προς την αμαρτία.

Γι' αυτό δεν είπε «σύμφυτοι με τον θάνατο», αλλά «με το ομοίωμα του θανάτου». Διότι θάνατος είναι βέβαια και το ένα και το άλλο, αλλά όχι του ίδιου υποκειμένου· επειδή ο μεν θάνατος του Χριστού είναι της σαρκός, ο δικός μας όμως είναι της αμαρτίας. Όπως λοιπόν εκείνος είναι αληθινός, έτσι είναι και τούτος. Αλλά αν και είναι αληθινός, πρέπει να συνεισφέρουμε πάλι και εμείς όσα μας αναλογούν· γι' αυτό και πρόσθεσε: «Για να περπατήσουμε και εμείς σε μία νέα ζωή, όπως ακριβώς ο Χριστός αναστήθηκε από τους νεκρούς διά της δόξης του Πατρός». Εδώ, μαζί με την επιμέλεια του βίου, υπαινίσσεται και τον λόγο περί της αναστάσεως. Πώς; Πίστεψες, λέει, ότι πέθανε ο Χριστός και ότι αναστήθηκε; Επομένως να πιστεύεις το ίδιο και για τα δικά σου· διότι αυτό μοιάζει με εκείνο, επειδή και το δικό σου είναι και σταυρός και τάφος. Διότι, αν έγινες κοινωνός στον θάνατο και στην ταφή, πολύ περισσότερο θα γίνεις στην ανάσταση και στη ζωή· επειδή, αφού καταλύθηκε το μεγαλύτερο, δηλαδή η αμαρτία, δεν πρέπει πλέον να αμφιβάλλεις για το μικρότερο, δηλαδή για την κατάργηση του θανάτου. Αλλά αυτά προς το παρόν τα αφήνει να τα αναλογιστεί η συνείδηση των ακροατών, ενώ ο ίδιος, μολονότι επίκειται η μελλοντική, απαιτεί από εμάς μιαν άλλη ανάσταση, τη νέα πολιτεία, η οποία πραγματοποιείται κατά τον παρόντα βίο μέσα από τη μεταβολή του τρόπου ζωής.

Και δεν σταμάτησε εδώ, αλλά προάγοντας τον λόγο σε κάτι ανώτερο, πράγμα που ήταν πολύ πιο συγκλονιστικό, μας δίδει ως ένδυμα τον ίδιο τον Δεσπότη, τον ίδιο τον βασιλέα. Διότι εκείνος που έχει ντυθεί αυτόν, κατέχει εξ ολοκλήρου όλη την αρετή. Όταν δε λέει, «Ενδυθείτε», μας προστάζει να τον περιβληθούμε από παντού· όπως ακριβώς λέει αλλού: «Εάν δε ο Χριστός είναι μέσα σας»· και πάλι, «Να κατοικήσει ο Χριστός στον εσωτερικό μας άνθρωπο». Διότι θέλει η ψυχή μας να αποτελεί κατοικία του, και να τον φορέσουμε ως ένδυμα, ώστε αυτός να είναι τα πάντα για εμάς, εσωτερικά και εξωτερικά. Διότι αυτός είναι το πλήρωμά μας (καθώς είναι το «Πλήρωμα εκείνου που γεμίζει τα πάντα σε όλα»)· και οδός και σύζυγος και νυμφίος («Διότι σας αρραβώνιασα με έναν άνδρα, ως αγνή παρθένο»)· και ρίζα και πόμα και τροφή και ζωή («Διότι δεν ζω πλέον εγώ», λέει, «αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός»)· και απόστολος και αρχιερέας και διδάσκαλος και πατέρας και αδελφός και συγκληρονόμος, και μέτοχος του τάφου και του σταυρού («Διότι συνταφήκαμε μαζί του», λέει, «και γίναμε σύμφυτοι με το ομοίωμα του θανάτου του»)· και ικέτης («Διότι είμαστε πρεσβευτές υπέρ του Χριστού»)· και συνήγορος προς τον Πατέρα («Διότι μεσιτεύει», λέει, «υπέρ ημών»)· και οίκος και ένοικος («Διότι όποιος μένει σε εμένα, κι εγώ μένω σε αυτόν»), και φίλος («Διότι εσείς είστε φίλοι μου»)· και θεμέλιο και ακρογωνιαίος λίθος· και εμείς είμαστε δικά του μέλη και γεώργιο και οικοδομή και κλήματα και συνεργοί.

Διότι, «εάν πεθάναμε μαζί του», λέει, «και θα ζήσουμε μαζί του». Πες μου, λοιπόν, συμμετέχουμε μαζί του στα λυπηρά και στα κοπιαστικά, αλλά στα αγαθά όχι πια; Αλλά ούτε καν ένας άνθρωπος δεν θα το έκανε αυτό, ώστε σε εκείνον που προτίμησε να πεθάνει και να θλιβεί μαζί του, αν κάποτε βρεθεί σε άνεση, να αρνηθεί να τον κάνει κοινωνό του. Και πού πεθάναμε μαζί του; Εννοεί αυτόν τον θάνατο, τόσο εκείνον διά του λουτρού (του βαπτίσματος), όσο και εκείνον διά των παθημάτων· διότι λέει: «Περιφέροντας στο σώμα τη νέκρωση του Κυρίου»· και, «Συνταφήκαμε μαζί του διά του βαπτίσματος»· και, «Ο παλαιός μας άνθρωπος συσταυρώθηκε»· και, «Έχουμε γίνει σύμφυτοι με το ομοίωμα του θανάτου του». Εδώ όμως εννοεί και τον θάνατο των πειρασμών· μάλλον δε κυρίως αυτόν· διότι βρισκόταν μέσα σε πειρασμούς όταν τα έγραφε αυτά. Και αυτό που λέει είναι το εξής: Εάν πεθάναμε για χάρη του, δεν θα ζήσουμε και για χάρη του; Αυτό είναι αναμφισβήτητο. «Εάν υπομένουμε», λέει, «και θα συμβασιλεύσουμε». Δεν είπε απλώς, «Θα συμβασιλεύσουμε», αλλά, «Εάν υπομένουμε», δείχνοντας ότι δεν αρκεί να πεθάνει κανείς μόνο μία φορά (καθημερινά πέθαινε αυτός ο μακάριος)· αλλά απαιτείται πολλή υπομονή, την οποία μάλιστα είχε ανάγκη ο Τιμόθεος. Διότι, λέει, μη μου επικαλείσαι την αρχή, αλλά το εάν υπομένεις διαπαντός. Έπειτα τον προτρέπει και από την άλλη πλευρά, όχι μόνο με βάση τα αγαθά, αλλά και με βάση τα δεινά.

Διότι υπάρχουν βέβαια και κάποιοι άλλοι, απόρρητοι λόγοι για το ζήτημα αυτό, αλλά προς το παρόν, από τους πολλούς, εγώ θα σας πω έναν. Ποιος είναι λοιπόν αυτός; Τελούνται σε αυτό θεία σύμβολα, δηλαδή τάφος και νέκρωση, καθώς και ανάσταση και ζωή, και όλα αυτά γίνονται ταυτόχρονα. Διότι, όπως ακριβώς μέσα σε κάποιον τάφο, όταν καταδύουμε τα κεφάλια μας στο νερό, θάβεται ο παλαιός άνθρωπος, και, καθώς καταδύεται κάτω, κρύβεται ολόκληρος με μιας· έπειτα, όταν αναδυόμαστε, ανεβαίνει πάλι ο καινός άνθρωπος. Όπως ακριβώς λοιπόν είναι εύκολο σε εμάς να καταδυθούμε στο βάπτισμα και να αναδυθούμε, έτσι είναι εύκολο στον Θεό να θάψει τον παλαιό άνθρωπο και να αναδείξει τον νέο. Και αυτό γίνεται τρεις φορές, για να μάθεις ότι η δύναμη του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος τα εκπληρώνει όλα αυτά. Και για να βεβαιωθείς ότι τα λεγόμενα δεν είναι απλός στοχασμός, άκουσε τον Παύλο που λέει: «Συνταφήκαμε μαζί του διά του βαπτίσματος στον θάνατο»· και πάλι: «Ο παλαιός μας άνθρωπος συσταυρώθηκε»· και πάλι: «Έχουμε γίνει σύμφυτοι με το ομοίωμα του θανάτου του». Και δεν ονομάζεται μόνο το βάπτισμα σταυρός, αλλά και ο σταυρός βάπτισμα. Διότι λέγει: «Το βάπτισμα με το οποίο εγώ βαπτίζομαι, θα βαπτιστείτε»· και πάλι: «Έχω να βαπτιστώ ένα βάπτισμα, το οποίο εσείς δεν γνωρίζετε».

Έπειτα, για να μην ταραχθούν ακούγοντας το «πεθάνατε», πρόσθεσε γρήγορα: «και η ζωή σας είναι κρυμμένη μαζί με τον Χριστό στον Θεό». Η ζωή σας, λέει, τώρα δεν φαίνεται, διότι είναι κρυμμένη· επομένως, μην ενεργείτε απέναντι στα πράγματα του παρόντος βίου σαν να ζείτε, αλλά να διάκεισθε σαν να έχετε πεθάνει και να είστε νεκροί. Διότι πες μου, είναι δυνατόν αυτός που έχει πεθάνει ως προς αυτόν τον βίο να ενεργεί πλέον σε οτιδήποτε αφορά τα παρόντα πράγματα; Σε καμία περίπτωση. Έτσι, λέει, και εσείς, εφόσον έχετε πεθάνει μια για πάντα και έχετε νεκρωθεί ως προς την αμαρτία διά του βαπτίσματος, είναι επόμενο να μην έχετε τίποτα το κοινό με τα πάθη της σάρκας και με τα επίγεια πράγματα. «Διότι ο παλαιός μας άνθρωπος, λέει, συσταυρώθηκε και τάφηκε διά του βαπτίσματος». Συνεπώς, μην πράττετε τίποτα από τα επίγεια, ούτε να ενεργείτε σαν να ζείτε μέσα στα παρόντα πράγματα. Διότι η ζωή σας τώρα μεν είναι κρυμμένη και αθέατη στους απίστους, θα έρθει όμως καιρός που θα γίνει φανερή. Τώρα δεν είναι ο δικός σας καιρός· εφόσον λοιπόν έχετε πεθάνει μια για πάντα, μη θελήσετε να φρονείτε τα επίγεια. Διότι το μεγαλείο της αρετής σας με αυτόν τον τρόπο κυρίως αναδεικνύεται: όταν, έχοντας καταπολεμήσει το φρόνημα της σάρκας, έχοντας γίνει σαν νεκροί ως προς τον βίο, έχετε αυτήν τη στάση απέναντι σε όλα τα βιωτικά ζητήματα.

Ονομάζεται και βάπτισμα· διότι, «όσοι βαπτισθήκατε στον Χριστό, τον Χριστό ενδυθήκατε». Ονομάζεται ταφή· διότι, λέγει, «συνταφήκατε μαζί του διά του βαπτίσματος στον θάνατο». Ονομάζεται περιτομή· διότι διά του Χριστού «περιτμηθήκατε με περιτομή αχειροποίητη, με την απέκδυση του σώματος των αμαρτιών της σαρκός». Ονομάζεται σταυρός· διότι «ο παλαιός μας άνθρωπος συσταυρώθηκε, για να καταργηθεί το σώμα της αμαρτίας». Είναι δυνατόν να αναφέρουμε και άλλα περισσότερα ονόματα από αυτά, αλλά, για να μην αναλώσουμε όλο τον χρόνο μας στις ονομασίες του χαρίσματος, ας επανέλθουμε στην πρώτη ονομασία και, αφού εξηγήσουμε τη σημασία της, ας ολοκληρώσουμε τον λόγο μας· προς το παρόν, όμως, ας ανατρέξουμε με τη διδασκαλία μας λίγο πιο πίσω.