Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 6:4

Είδες πώς ονόμασε τον σταυρό βάπτισμα και το πάθος ποτήριο; Τα ονόμασε δε έτσι, όχι επειδή ο ίδιος καθαριζόταν (διότι πώς θα ήταν δυνατόν, αφού «αυτός δεν έπραξε αμαρτία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του»;), αλλά επειδή το αίμα που έρρευσε από εκεί καθάρισε ολόκληρη την οικουμένη. Γι' αυτό και ο Παύλος λέει: «εάν γίναμε σύμφυτοι με το ομοίωμα του θανάτου του διά του βαπτίσματος». Δεν είπε «με τον θάνατο», αλλά «με το ομοίωμα του θανάτου του». Διότι θάνατος είναι και εκείνο και τούτο, αλλά όχι του ίδιου πράγματος· διότι εκείνο μεν είναι θάνατος του σώματος, τούτο δε της αμαρτίας· γι' αυτό είναι ομοίωμα θανάτου.

Τι λοιπόν; Πεθαίνουμε μόνο μαζί με τον Δεσπότη και συμμετέχουμε μόνο στα λυπηρά; Βεβαίως, ούτε και αυτό είναι λυπηρό, το να συμμετέχει κανείς στον δεσποτικό θάνατο. Όμως περίμενε λίγο και θα δεις ότι θα συμμετέχεις και στα αγαθά· «διότι, εάν πεθάναμε μαζί του», λέγει, «πιστεύουμε ότι και θα ζήσουμε μαζί του». Διότι στο βάπτισμα συντελούνται ταυτόχρονα, την ίδια ακριβώς στιγμή, και η ταφή και η ανάσταση· αφήνει κάτω τον παλαιό άνθρωπο, λαμβάνει τον καινό και ανασταίνεται, «όπως ακριβώς αναστήθηκε ο Χριστός διά της δόξης του Πατρός». Βλέπεις πώς και πάλι κάνει λόγο για την ανάσταση; Αλλά γιατί η δική μας ανάσταση, η ταφή και ο θάνατος γίνονται την ίδια στιγμή (διότι ταυτόχρονα θαβόμαστε και ανασταινόμαστε), ενώ του Δεσπότη καθυστέρησε; Διότι αναστήθηκε σε τρεις ημέρες. Γιατί, λοιπόν, η δική μας ανάσταση γίνεται ακαριαία, ενώ η δεσποτική βραδύτερα; Αυτό συνέβη βεβαίως για το συμφέρον μας, ώστε να μάθεις ότι η καθυστέρηση δεν οφείλεται σε αδυναμία· διότι αυτός που μπόρεσε να αναστήσει τον δούλο σε μια σύντομη χρονική στιγμή, πολύ περισσότερο μπορούσε να αναστήσει τον εαυτό του. Για ποιον λόγο, λοιπόν, η καθυστέρηση; Για ποιον λόγο η τριήμερη ταφή; Ώστε με την παράταση του θανάτου, και μέσω αυτής της καθυστέρησης, να καταστεί αναμφισβήτητη η απόδειξη της αναστάσεως. Διότι, εφόσον ακόμη και τώρα, έπειτα από τόσο ισχυρή απόδειξη, υπάρχουν άνθρωποι που λέγουν ότι έπαθε κατά δόκησιν, εάν δεν είχε υπάρξει τόση καθυστέρηση, τι δεν θα έλεγαν εκείνοι;

Και εφόσον παραβαίνονται όλες, εύλογα η αμαρτία είναι μεγαλύτερη. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤʹ. «Τι λοιπόν θα πούμε; Να επιμένουμε στην αμαρτία, για να περισσέψει η χάρη; Μη γένοιτο· εμείς οι οποίοι πεθάναμε ως προς την αμαρτία, πώς θα ζήσουμε πλέον σε αυτήν;» Επανέρχεται πάλι στον προηγούμενο λόγο· και το νόημα είναι το εξής: Διαβάλλοντας κάποιοι τον Απόστολο, έλεγαν: «Επειδή αμαρτήσαμε πολύ, ας μην πάψουμε να αμαρτάνουμε, για να μας δοθεί περισσότερη χάρη»· το αναιρεί όμως αυτό, πρώτον μεν, με την απαγόρευση, λέγοντας «μη γένοιτο!», όπως συνηθίζεται να λέγεται για τα αναμφισβήτητα κακά. Έπειτα και με αναντίρρητο συλλογισμό: «Εμείς», λέει, «που πεθάναμε ως προς την αμαρτία, πώς θα ζήσουμε σε αυτήν;». Και αυτό που λέει σημαίνει το εξής: Γίναμε νεκροί ως προς την αμαρτία, αφού πιστέψαμε και φωτιστήκαμε (βαπτιστήκαμε)· και το «νεκροί» σημαίνει το να μην την υπακούμε πλέον. «Ή μήπως αγνοείτε ότι, όσοι βαπτιστήκαμε στον Ιησού Χριστό, στον θάνατό του βαπτιστήκαμε; Συνταφήκαμε, λοιπόν, μαζί του διά του βαπτίσματος στον θάνατο, ώστε, όπως ακριβώς ο Χριστός αναστήθηκε από τους νεκρούς διά της δόξας του Πατρός, έτσι κι εμείς να πορευθούμε σε μια νέα ζωή. Διότι, εάν έχουμε γίνει σύμφυτοι με το ομοίωμα του θανάτου του, θα γίνουμε και με της ανάστασής του.» Επειδή αυτό που ειπώθηκε ήταν ασφαλές, μας το επεξηγεί. Τι σημαίνει, λοιπόν, «βαπτιστήκαμε στον θάνατό του»; Σημαίνει το να πεθάνουμε κι εμείς, όπως ακριβώς εκείνος.

«Επειδή ανασταυρώνουν για τον εαυτό τους τον Υιό του Θεού και τον διαπομπεύουν.» Το βάπτισμα είναι σταυρός, και ο παλαιός μας άνθρωπος συσταυρώθηκε. Διότι έχουμε γίνει σύμμορφοι με το ομοίωμα του θανάτου του. Και πάλι: Διότι συνταφήκαμε μαζί του μέσω του βαπτίσματος στον θάνατο. Όπως λοιπόν εκεί δεν είναι δυνατόν να σταυρωθεί δεύτερη φορά ο Χριστός – διότι αυτό σημαίνει να τον διαπομπεύσει κανείς – επειδή, αν ο θάνατος δεν τον εξουσιάζει πλέον, και έπειτα σταυρώνεται πάλι, τότε όλα εκείνα είναι μύθος· επομένως, αυτός που βαπτίζεται δεύτερη φορά, τον σταυρώνει και πάλι. Διότι, όπως ακριβώς ο Χριστός πέθανε στον σταυρό, έτσι κι εμείς στο βάπτισμα· όχι ως προς τη σάρκα, αλλά ως προς την αμαρτία. «Διότι η γη που ήπιε τη βροχή που πέφτει πολλές φορές πάνω της, και η οποία παράγει βλάστηση χρήσιμη για εκείνους για τους οποίους και καλλιεργείται, μεταλαμβάνει.» Βροχή εννοεί τη διδασκαλία, όπως λέει και αλλού: «Διότι θα δώσω εντολή στα σύννεφα να μη ρίξουν βροχή πάνω του». Εδώ δηλώνει ότι δέχθηκαν και απορρόφησαν τον λόγο, και όμως δεν ωφελήθηκαν, επειδή λιγοψύχησαν στους πειρασμούς. «Ευλογία από τον Θεό». Εδώ λέει ότι ο Θεός είναι η αιτία των πάντων, πλήττοντας ελαφρά τους Έλληνες (ειδωλολάτρες), οι οποίοι αποδίδουν τη δημιουργία των καρπών στη δύναμη της γης. «Ενώ εάν βγάζει αγκάθια». Επειδή και πάλι δεν είπε, «αν γεννά αγκάθια», ούτε χρησιμοποίησε αυτήν τη λέξη που υποδηλώνει κάτι το χρήσιμο (τη γέννα). Αλλά τι; «Αν βγάζει αγκάθια»· σαν να έλεγε κανείς, «αν τα ξερνάει». «Και τριβόλους, είναι αδόκιμη.»

Ίσως όμως να πει κάποιος ότι, εκτός των άλλων, ο λόγος έκανε μνεία και στο γήρας της, εξαιτίας του ότι είχε ήδη ζήσει σύμφωνα με τον γερασμένο νόμο, του οποίου την παλαιότητα και το παρωχημένο η ίδια διέγραφε ολοκάθαρα, και υποδήλωνε ότι επρόκειτο να έλθει άλλος που θα εισήγαγε τα πάντα καινά. Αλλά, επειδή τώρα πια για εμάς όλα τα παλαιά έχουν παρέλθει και έχουν εισαχθεί στη θέση τους νέα, και νόμος και λόγος και βίος, και μαζί με αυτά τα πάντα συλλήβδην, ας κρατήσουμε σταθερά αυτά που μας δόθηκαν, ας απορρίψουμε τις σκιές, ας επιλέξουμε την αλήθεια, ας περιπατήσουμε σε καινότητα ζωής, ας μην υπάρχει σε εμάς καμία παλαιότητα, κανένας βίος που να γηράσκει και να ρυτιδώνεται κατά τους παλαιούς τύπους. Γνωρίζουμε πώς ο παλαιός μας άνθρωπος συνετάφη, πώς νεκρώθηκε μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες.

Περί πίστεως και βαπτίσματος Ομολογούμε δε ένα βάπτισμα για την άφεση των αμαρτιών και για την αιώνια ζωή· διότι το βάπτισμα δηλώνει τον θάνατο του Κυρίου. Συνθαπτόμαστε, λοιπόν, με τον Κύριο διά του βαπτίσματος, όπως λέει ο θείος Απόστολος.

Απόκριση. Αν λοιπόν δεχόμαστε το κήρυγμα ως αληθινό, ας τηρήσουμε όλες τις εντολές και τότε θα δούμε αν ενεργούμαστε από την αμαρτία. Διότι το άγιο βάπτισμα είναι μεν τέλειο, αλλά δεν καθιστά τέλειο εκείνον που δεν τηρεί τις εντολές. Ας μην πιστεύουμε λοιπόν σε ανθρώπινες εικασίες, αλλά μάλλον στη θεία Γραφή ότι: «Ο Χριστός πέθανε για τις αμαρτίες μας σύμφωνα με τις Γραφές», και ότι: «Συνταφήκαμε μαζί Του διά του βαπτίσματος», και: «Εκείνος που πέθανε έχει δικαιωθεί από την αμαρτία», και ότι: «Η αμαρτία δεν θα μας κυριεύσει», εάν τηρήσουμε τις εντολές Του. Εάν όμως δεν τις τηρούμε, είμαστε άπιστοι, και δικαίως κρατούμαστε από την αμαρτία. Διότι πίστη δεν είναι μόνο το να βαπτιστούμε στον Χριστό, αλλά και το να τηρούμε τις εντολές Του. Διότι το ότι, αφού συνταφήκαμε μυστικά μαζί Του διά του βαπτίσματος, μας συνέγειρε και μας συγκάθισε στα επουράνια, σύμφωνα με τη Γραφή, είναι φανερό. Όμως έδωσε εντολές, ώστε, εκπληρώνοντάς τες, να βρούμε την τελειότητα που μας έχει δοθεί. Εάν όμως δεν τις εκπληρώσουμε, φαίνεται ότι με τη θέλησή μας ενεργούμαστε από την αμαρτία. Αν λοιπόν λέμε ότι με τα έργα εξαλείφουμε την αμαρτία, τότε ο Χριστός πέθανε μάταια, και όλα όσα έχουν λεχθεί αποδεικνύονται ψευδή. Και το βάπτισμα δεν είναι τέλειο.

«Αββά ο Πατήρ»· και· «Το ίδιο το Πνεύμα συμμαρτυρεί στο πνεύμα μας ότι είμαστε τέκνα του Θεού.» Όσο για το ότι κανείς δεν αποκόπτει από μόνος του την αμαρτία του Αδάμ, παρά μόνο ο Χριστός ανάλογα με την πίστη προς Αυτόν, άκουσε τον Απόστολο που λέει ότι «ο Χριστός πέθανε για τις αμαρτίες μας σύμφωνα με τις Γραφές»· και πάλι: «Αποδεικνύει δε την αγάπη Του προς εμάς ο Θεός στο ότι, ενώ ήμασταν ακόμη αμαρτωλοί, ο Χριστός πέθανε για εμάς»· και πάλι: «Συνταφήκαμε μαζί Του διά του βαπτίσματος, ώστε όπως αναστήθηκε ο Χριστός εκ νεκρών, έτσι και εμείς να περιπατήσουμε σε καινότητα ζωής», και ότι «εκείνος που πέθανε έχει απαλλαγεί από την αμαρτία»· και ότι «κατά χάρη είστε σωσμένοι και όχι από έργα, ώστε να μην καυχηθεί κανείς»· και πάλι: «Διότι κάποτε ήσασταν σκοτάδι, τώρα όμως είστε φως εν Κυρίω· ως τέκνα φωτός να περιπατείτε»· και πάλι: «Εσείς δε δεν είστε τέκνα της δούλης, αλλά της ελεύθερης· με την ελευθερία αυτή μας ελευθέρωσε ο Χριστός»· και πάλι: «Ως ελεύθεροι, και όχι χρησιμοποιώντας την ελευθερία ως επικάλυμμα της κακίας.» Βλέπεις πώς, αυτά που εσύ λες ότι αποτελούν αγώνες για την αποκοπή της αμαρτίας, η Γραφή τα ονομάζει έργα καινότητας και ελευθερίας και φωτός. Φανερώνει δε και τις εκτροπές του αυτεξουσίου, τις οποίες εσύ λες ότι αποτελούν την αμαρτία του Αδάμ.

Αν έτσι τα άκουσες από τη θεία Γραφή, οφείλεις να πιστεύεις και να μην τα περιεργάζεσαι. Αλλά τι λέει; Αυτό που δεν γνωρίζω, πώς να το πιστέψω, ή τι είναι η πίστη; Πίστη είναι η ομολογία που έδωσες κατά το βάπτισμα, λέγοντας ότι: Πιστεύω εις Θεόν Πατέρα παντοκράτορα, και εις τον Κύριον Ιησούν Χριστόν, τον Θεόν Λόγον, Θεόν εκ Θεού, φως εκ φωτός, δύναμιν εκ δυνάμεως, ο οποίος στις έσχατες ημέρες για εμάς σαρκώθηκε, γεννήθηκε, ενανθρώπησε, σταυρώθηκε, πέθανε, αναστήθηκε εκ νεκρών, αναλήφθηκε στους ουρανούς και έρχεται να κρίνει ζώντες και νεκρούς. Μήπως δεν τα ομολόγησες αυτά, είτε εσύ ο ίδιος είτε μέσω άλλου; Μήπως δεν συντάφηκες μαζί Του διά του βαπτίσματος, και συνανάστηκες διά της λαμπρής στολής και των αγίων μυστηρίων;

Περί βαπτίσματος, και πώς ο παλαιός μας άνθρωπος συσταυρώθηκε. Ας τεθεί ενώπιόν μας ως οικείο και πολύ κοντινό παράδειγμα το δικό μας θείο λουτρό. Διότι, επειδή όσοι βαπτιστήκαμε στον Χριστό συνταφήκαμε μαζί Του διά του βαπτίσματος στον θάνατο, και ο παλαιός μας άνθρωπος συσταυρώθηκε, ώστε να καταργηθεί το σώμα της αμαρτίας, για να μην υποδουλωνόμαστε πλέον στην αμαρτία, καθαιρόμαστε μυστικώς ως προς τον νοούμενο άνθρωπο, αποπλύνοντας κάθε κηλίδα και ρύπο που προέρχεται από την αμαρτία, και δεχόμενοι το δώρο ως αρραβώνα αφθαρσίας, διά της πίστεως και του αγιασμού ονομαζόμαστε τέκνα Θεού, αναγεννώμενοι με τις πνευματικές ωδίνες. Εξαιτίας αυτού εμείς οι πιστοί καθιστάμεθα σύμμορφοι με τον Χριστό, και ο κατ' εικόνα Θεού άνθρωπος λαμπρύνεται, καθώς το θείο κάλλος αστράφτει επάνω του. Όπως λοιπόν κατά το βάπτισμα το σώμα, αυτή δηλαδή η ορατή σάρκα, δεν απόλλυται ούτε διαφθείρεται (διότι ο ιερομύστης δεν ονόμασε το σώμα αμαρτία, αλλά την κακία που κατοικεί μέσα του και διαπράττεται μέσω αυτού, κάθε ακαθαρσία και πονηρία, τα οποία είπε ότι καταργήθηκαν ως σώμα της αμαρτίας, σύμφωνα με το οποίο οι άνθρωποι έγιναν δούλοι στον κόσμο και στα πάθη), έτσι περίπου πρέπει να αντιληφθούμε και τα προκείμενα σε εμάς ζητήματα, σταθμίζοντας τα υπεράνθρωπα με βάση τα ανθρώπινα.

Και, συνταφήκαμε λοιπόν μαζί του διά του βαπτίσματος στον θάνατο. Και γίναμε σύμφυτοι με το ομοίωμα του θανάτου του. Αλλά και ο σταυρός ονομάστηκε βάπτισμα από τον Κύριο, σύμφωνα με τον Χρυσόστομο, όταν είπε: «Το βάπτισμα με το οποίο εγώ βαπτίζομαι, θα βαπτιστείτε.» Και πάλι: «Έχω να βαπτιστώ με ένα βάπτισμα, και πώς συνέχωμαι μέχρι να εκπληρωθεί!»

Έτσι, από παντού τον στρέφει προς τον Εαυτό Του, και δεν αφήνει τον νου να προσηλωθεί σε τίποτα από τα άλλα, ούτε να νιώσει έρωτα για κανένα από τα όντα· διότι, αν κινήσουμε την επιθυμία μας προς τα εδώ, Αυτός την σταματά και την αναπαύει· αν προς τα εκεί, πάλι Αυτός· αν αλλού, κατέχει και αυτήν την οδό, και μας κυριεύει καθώς περνάμε. «Εάν ανεβώ στον ουρανό, εσύ είσαι εκεί», λέει· «εάν κατεβώ στον άδη, είσαι παρών· εάν πάρω τα φτερά μου την αυγή και κατασκηνώσω στα πέρατα της θάλασσας, και εκεί το χέρι σου θα με οδηγήσει και θα με κρατήσει η δεξιά σου»· με μια θαυμαστή ανάγκη και φιλάνθρωπη τυραννία, ελκύοντάς μας μόνο προς τον Εαυτό Του και ενώνοντάς μας μόνο με τον Εαυτό Του· και νομίζω ότι αυτή είναι η ανάγκη με την οποία συγκέντρωσε στην οικία και στο συμπόσιο εκείνους που καλούσε, λέγοντας στον δούλο: «Ανάγκασέ τους να εισέλθουν, για να γεμίσει ο οίκος μου». Ας είναι. Ότι λοιπόν η εν Χριστώ ζωή δεν αναφέρεται μόνο στο μέλλον, αλλά ήδη από το παρόν είναι παρούσα στους αγίους, και ζουν σύμφωνα με αυτήν και ενεργούν, είναι φανερό από όσα ειπώθηκαν. Το πώς όμως είναι δυνατόν να ζήσουμε έτσι και, όπως λέει ο Παύλος, «να περπατήσουμε σε νέα ζωή», εννοώ δηλαδή το τι πράττουμε ώστε ο Χριστός να ενώνεται έτσι και να προσκολλάται σε εμάς, και δεν ξέρω πώς αλλιώς πρέπει να το ονομάσω, θα πρέπει να το πούμε στη συνέχεια.

Διότι για αυτούς τους λόγους, όλοι μας είμαστε υποχρεωμένοι όχι απλώς να φέρουμε την ανθρώπινη φιλοσοφία, ούτε να σταματήσουμε σε αυτούς τους αγώνες, αλλά αφενός να ζήσουμε αυτή την καινή εν Χριστώ ζωή, και αφετέρου να επιδείξουμε εκείνη τη δικαιοσύνη. Διαφορετικά, δεν θα προσερχόμασταν περισσότερο σε αυτήν, και δεν θα ήταν ξεχωριστά δική μας· διότι γι' αυτό ακριβώς «συνεταφήκαμε με τον Χριστό διά του βαπτίσματος, ώστε να περπατήσουμε σε νέα ζωή». Και προς τον Τιμόθεο λέει ο Παύλος: «Να κατακτήσεις την αιώνια ζωή». Και: «Να γίνετε άγιοι σύμφωνα με τον Άγιο που σας κάλεσε». Και: «Να γίνετε οικτίρμονες», όχι με το ανθρώπινο έλεος, αλλά «όπως ακριβώς και ο Πατέρας σας είναι οικτίρμων». Και: «Να αγαπάτε ο ένας τον άλλον, όπως ακριβώς εγώ σας αγάπησα». Με αυτήν την αγάπη αγαπούσε ο Παύλος «με τα σπλάχνα του Ιησού Χριστού»· γι' αυτό και ο ίδιος ο Σωτήρας, προτρέποντας τους μαθητές να ειρηνεύουν, εναποθέτει μέσα τους τη δική Του ειρήνη· διότι λέει, «Τη δική μου ειρήνη σας δίνω»· και προς τον Πατέρα: «ώστε», λέει, «η αγάπη με την οποία με αγάπησες να είναι μέσα τους».

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, επειδή είναι υιοί, με όσα πράττουν τιμούν τον Πατέρα, και όντας οι ίδιοι ζωντανοί κηρύττουν ζωντανό τον Θεό από τον οποίο γεννήθηκαν, και επιβεβαιώνοντας την ανέκφραστη γέννηση, μέσω της οποίας γεννήθηκαν από εκείνον, με τη «νέα ζωή» στην οποία, σύμφωνα με τον λόγο του Παύλου, «πορεύονται», δοξάζουν τον εν ουρανοίς Πατέρα· έτσι άρρητα και φιλάνθρωπα γεννιούνται. Και όπως φαίνεται, για τον λόγο αυτόν «ο Θεός δεν είναι Θεός νεκρών αλλά ζωντανών», διότι σε αυτούς βρίσκει τη δική του δόξα· γι' αυτό και έλεγε προς τους πονηρούς: «Αν εγώ είμαι Θεός, πού είναι η δόξα μου;» Αυτό ακριβώς δηλώνει και ο Δαβίδ όταν λέει: «Δεν θα σε δοξάσουν οι νεκροί, Κύριε, αλλά εμείς οι ζωντανοί».

Ρωμ. 5,21 «Έτσι και η χάρη», λέει, «θα βασιλεύσει μέσω της δικαιοσύνης». Η σύνταξη είναι η εξής: μέσω της δικαιοσύνης που επιτελέστηκε και παρασχέθηκε δια του Ιησού Χριστού. Ρωμ. 6,3—4 Για να πεθάνουμε θάνατο παρόμοιο με τον δικό Του, ή για να φανεί αυτός τέλειος και εξαιρετικά λυσιτελής. Αυτά δε επιτυγχάνονται δια του βαπτίσματος· διότι με το να βαπτιζόμαστε αποβάλλουμε τις αμαρτίες, πράγμα που άρχισε να κατεργάζεται ο θάνατος του Χριστού· επειδή, πράγματι, πέθανε για τις δικές μας αμαρτίες, θέλοντας να μας ελευθερώσει από αυτές. Ενέργησε λοιπόν ο θάνατος του Χριστού την απόθεση και νέκρωση των αμαρτιών, και, όσον αφορά το δικό Του μέρος, το ολοκλήρωσε εξ ολοκλήρου. Υπολείπεται δε μόνον η δική μας πίστη, γνώμη και προαίρεση· και αυτά επιδεικνύονται δια του βαπτίσματος, με την τέλεση του οποίου, ο θάνατος του Χριστού εμφανίζεται ακόμη περισσότερο ως προς το μέγεθος της σωτηρίας που προσέφερε. Καλώς λοιπόν λέει: «εις τον θάνατόν Του εβαπτίσθημεν», δηλαδή: για να πεθάνουμε εμείς θάνατο παρόμοιο με τον δικό Του, ενταφιάζοντας τις αμαρτίες στο βάπτισμα, και για να επιδειχθεί σε όλους πιο εμφανώς το κέρδος του σωτηριώδους θανάτου Του, εφόσον εισφέρουμε και εμείς προς την ολοκλήρωση της σωτηρίας τη γνώμη, την προαίρεση και την πίστη δια του βαπτίσματος. «Ούτω και ημείς εν καινότητι ζωής περιπατήσωμεν». Νέα πρέπει να είναι η ζωή των πιστών, χωρίς να συμπαρασύρει μαζί της κανένα εφόδιο της παλαιάς αμαρτίας.

Ρωμ. 6,8-9 «Εάν δε πεθάναμε». Οφείλουμε, λέγει, να πιστεύουμε «ότι και θα συζήσουμε μαζί του»· επομένως το «πιστεύουμε» αποτελεί προτροπή και συμβουλή. Εάν δε «περιπατήσουμε εν καινότητι ζωής», είναι προφανές ότι και θα αναστηθούμε —διότι όπως «ο Χριστός αναστήθηκε εκ νεκρών»· επειδή αυτό είναι το ακόλουθο των όσων ελέχθησαν—, αυτός δε προσθέτοντας στα λεγόμενα τον τρόπο ζωής που προηγείται της αναστάσεως, άφησε να εννοηθεί αυτό που εξ ανάγκης ακολουθεί.

Διότι ο μεν θεοειδής ιεράρχης κάνει την αρχή της ιερής επάλειψης, ενώ οι ιερείς υπό την καθοδήγησή του τελούν την ιερουργία του χρίσματος, προσκαλώντας συμβολικά τον τελούμενο σε ιερούς αγώνες. Κατά τους αγώνες αυτούς, τασσόμενος υπό τον αθλοθέτη Χριστό —επειδή, ως Θεός, είναι ο δημιουργός της αθλοθεσίας, ως σοφός έθεσε τους κανόνες της, ως καλός ετοίμασε τα πρέποντα έπαθλα για τους νικητές, και, το ακόμη πιο θεϊκό, επειδή ως αγαθός βρέθηκε ανάμεσα στους αθλητές αγωνιζόμενος ιερώς μαζί τους για την ελευθερία και τη νίκη τους απέναντι στο κράτος του θανάτου και της φθοράς— ο τελούμενος θα εισέλθει με χαρά σε αυτούς τους αγώνες ως θείους. Θα παραμείνει πιστός στις νομοθεσίες του Σοφού και θα αγωνιστεί απαρέγκλιτα σύμφωνα με αυτές, έχοντας βέβαιη την ελπίδα των καλών επάθλων, τασσόμενος υπό τον αγαθό Κύριο και ηγεμόνα της αθλοθεσίας. Βαδίζοντας δε στα θεία ίχνη Εκείνου που από αγαθότητα υπήρξε ο πρώτος των αθλητών, και αφού καταπαλέψει με θεομίμητους αγώνες τις ενέργειες και τις υπάρξεις που αντιστρατεύονται τη θέωση, συναποθνήσκει κατά το βάπτισμα με τον Χριστό ως προς την αμαρτία, μυστικώς ειπείν. 〈7〉 Και κατανόησε, σε παρακαλώ, με σύνεση με πόση οικειότητα συνδέονται τα ιερά με τα σύμβολα.

Ποιος λοιπόν συνετός, που κατανοεί ορθά τα μυστήρια του Χριστού, δεν θα ευφρανθεί για τις τόσες πολλές δωρεές Του, έχοντας γίνει πλήρης από τη λαμπρότητα του Χριστού; Ας σκιρτήσουμε από χαρά λοιπόν και εμείς, αγαπητότατοι, αφού λάβαμε το βάπτισμα εξ ύδατος και πνεύματος, και μιμούμενοι τα όρη και απεικονίζοντας τους βουνούς και αποδεικνύοντας τη δοσμένη σε εμάς αγαλλίαση με τέτοιους χορούς της ψυχής, και έχοντας γίνει άπαξ νέο φύραμα και έχοντας αποβάλει την παλαιά γέννηση, η οποία είχε πλέον ρυπανθεί και μολυνθεί άσχημα από τα αμαρτήματα, ας περιπατήσουμε σε νέα ζωή και ας σταματήσουμε τους παλαιούς μολυσμούς. Ας μην την κηλιδώσουμε και αυτήν με επιτηδεύματα, εκτελώντας έργα ανάξια της ίδιας λαμπρότητας. Ας μην παραδινόμαστε σε γλέντια και μέθες. Ας μη μολύνουμε τους εαυτούς μας με ακολασίες και ασέλγειες. Ας μην ωθούμε τους εαυτούς μας σε αρπαγές. Ας μην εξοπλιζόμαστε για αντεκδικήσεις μεταξύ μας. Ας μην χαιρόμαστε για τις πτώσεις των άλλων. Ας μην ανταποδίδουμε κακό αντί κακού, ούτε να πράττουμε παρόμοια με αυτά, τα οποία αποτελούσαν ίδιον της παλαιάς γεννήσεως, τα οποία ήταν γεννήματα του γήινου φρονήματος, τα οποία ο Χριστός, με την εμφάνισή Του, κατάργησε και μας έδωσε την άνωθεν αναγέννηση, η οποία δεν προέρχεται από την φθορά του αίματος, αλλά από καθαγιασμένο ύδωρ και λαμπρό πνεύμα, το οποίο αγιάζει θεϊκά εκείνα που έχουν ανάγκη θεϊκού αγιασμού και επιθυμούν μυστική κάθαρση.

Όπως λοιπόν ο σταυρός και ο τάφος για τον Χριστό, έτσι είναι και για εμάς το βάπτισμα. Και όπως ακριβώς Αυτός πέθανε κατά σάρκα και αναστήθηκε, έτσι και εμείς, πεθαίνοντας ως προς την αμαρτία, ανασταινόμαστε στην αρετή δια της δυνάμεως του Θεού, ώστε, όπως λέει, όπως ακριβώς ο Χριστός αναστήθηκε από τους νεκρούς δια της δόξης του Πατρός, έτσι και εμείς να περπατήσουμε σε μια νέα ζωή. Εάν λοιπόν είναι δυνατόν να αμαρτήσει ο Θεός, τότε μπορεί να αμαρτήσει και ο πιστός. Εάν όμως είναι αδύνατον να πει ψέματα ο Θεός, είναι αδύνατον και αυτός να πράξει ψέμα, διότι η αμαρτία είναι εμπαιγμός και ψέμα. Εάν όμως αμαρτήσει ποτέ, αποβάλλεται και από την κοινωνία και από τη σύναξη και παραδίδεται σε τιμωρίες, δηλαδή στην εξομολόγηση, στην ντροπή, στην ατιμία, στα δάκρυα, στους στεναγμούς, όχι απλώς επειδή αμάρτησε, αλλά επειδή, αφού αμάρτησε, η θεία φύση που είχε ενωθεί μαζί του αποχωρίστηκε από αυτόν, και δεν επιστρέφει πλέον σε αυτόν εύκολα, όπως κατά το βάπτισμα. Διότι εκεί υπήρχε η χάρη του Θεού και η ευεργεσία, δωρεάν και χωρίς αντάλλαγμα. Διότι δεν έχει ως αντίτιμο ούτε καν ολόκληρο τον κόσμο, αφού Θεός είναι Αυτός που δημιούργησε τον κόσμο.

Αλλά τι; «Για να πορευθούμε σε καινότητα ζωής», κάνοντας βίο καθαρό και ανεπίληπτο, βίο ενάρετο και ουράνιο. Θέλω δε, φθάνοντας σε αυτό το σημείο, να σας υποδείξω και κάποια πιο κρυφή δύναμη του λόγου· και ο λόγος είναι ο εξής. Η ψυχή μας αποτελείται από τρία μέρη: από το λογιστικό, το θυμικό και το επιθυμητικό.

Θα επιθυμήσουμε τη δουλεία; Θα επιλέξουμε την ατιμία και τη φθορά και την καταδίκη; «Μη γένοιτο, λέει ο Απόστολος, εμείς που πεθάναμε ως προς την αμαρτία, πώς θα ζήσουμε ακόμα μέσα σε αυτήν; Ή αγνοείτε ότι όσοι βαπτιστήκαμε στον Ιησού Χριστό, στον θάνατό του βαπτιστήκαμε; Συνταφήκαμε λοιπόν μαζί του διά του βαπτίσματος στον θάνατο, ώστε, όπως ακριβώς αναστήθηκε ο Χριστός από τους νεκρούς διά της δόξας του Πατρός, έτσι κι εμείς να περπατήσουμε σε μια νέα ζωή.» Ας περπατήσουμε λοιπόν, αδελφοί, σε μια νέα ζωή, όπως άλλωστε υποσχεθήκαμε και διά του σχήματος. Ας πολιτευτούμε με δικαιοσύνη και οσιότητα, «όπως αρμόζει σε αγίους», με ειρήνη και ομόνοια, με σεμνότητα και ευλάβεια, με αγιασμό και απάθεια, χωρίς να παρασυρόμαστε από τις απάτες που είχαμε «προηγουμένως κατά την άγνοιά μας», αλλά αποφεύγοντας τις προλήψεις σαν φωτιά και μένοντας στηριγμένοι στην πέτρα της πίστης μας, διότι αυτή είναι η καινότητα. Και ποια είναι η παλαιότητα; Η ηδονή, από την οποία αφού αιχμαλωτίστηκε ο προπάτοράς μας Αδάμ εξορίστηκε από τον παράδεισο, και υπέστη μια ζωή γεμάτη στεναγμούς· ο φθόνος, από τον οποίο φλεγόμενος ο Κάιν σκότωσε τον αδελφό του Άβελ εξαιτίας της προτίμησης των δώρων, και λόγω του οποίου κατέληξε να τρέμει και να στενάζει σε όλη του τη ζωή.