Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 6:9

Έχοντας λοιπόν όλα αυτά κατά νουν ο Παύλος, και αποδεικνύοντας ότι τόσα και τέτοιου μεγέθους θαύματα κανένας λογισμός δεν θα μπορέσει να τα εξηγήσει, αλλά μόνο η πίστη μπορεί να τα διδάξει και να τα καταστήσει σαφή, έλεγε αναφορικά με την πίστη: «...για να γνωρίσω τη δύναμη της αναστάσεώς του». Διότι, εάν ο λογισμός δεν μπορεί να εξηγήσει μια απλή ανάσταση —επειδή αυτό υπερβαίνει την ανθρώπινη φύση και τη φυσική ακολουθία των πραγμάτων—, ποιος λογισμός θα μπορέσει να εξηγήσει την ανάσταση που διαφέρει τόσο πολύ από τις άλλες αναστάσεις; Δεν υπάρχει κανένας· απεναντίας, μας χρειάζεται μόνο η πίστη, εάν πρόκειται να πειστούμε ότι ένα σώμα θνητό και αναστήθηκε και εισήλθε σε ζωή αθάνατη, η οποία δεν έχει ούτε όριο ούτε τέλος. Αυτό ακριβώς υποδηλώνοντας και αλλού, έλεγε: «Ο Χριστός, αφού αναστήθηκε, δεν πεθαίνει πλέον· ο θάνατος δεν τον κυριεύει πια», ώστε το θαύμα να είναι διπλό: και το ότι αναστήθηκε, και το ότι αναστήθηκε κατ' αυτόν τον τρόπο.

Διότι το βάπτισμα είναι σταυρός· ό,τι λοιπόν είναι ο σταυρός και ο τάφος για τον Χριστό, αυτό ακριβώς έγινε για εμάς το βάπτισμα, έστω και αν δεν αφορά τα ίδια πράγματα. Διότι Εκείνος μεν πέθανε και ετάφη κατά τη σάρκα, ενώ εμείς και ως προς τα δύο πεθάναμε και ταφήκαμε ως προς την αμαρτία. Γι' αυτό δεν είπε, «έχουμε γίνει σύμφυτοι με τον θάνατο», αλλά «με το ομοίωμα του θανάτου»· διότι θάνατος είναι και το ένα και το άλλο, αλλά όχι ως προς το ίδιο υποκείμενο· αντίθετα, ο μεν θάνατος του Χριστού είναι θάνατος της σάρκας, ενώ ο δικός μας είναι της αμαρτίας. «Επειδή ο παλαιός μας άνθρωπος συσταυρώθηκε». Δεν είπε «σταυρώθηκε», αλλά «συσταυρώθηκε», συνδέοντας άμεσα το βάπτισμα με τον θάνατο. «Για να καταργηθεί το σώμα της αμαρτίας». Σώμα αμαρτίας ονομάζει κάθε πονηρία· διότι, όπως ακριβώς αποκαλεί «παλαιό άνθρωπο» την ολοκληρωμένη κακία, έτσι και ως σώμα εκείνου του ανθρώπου εννοεί την κακία που έχει συγκροτηθεί από διάφορα μέρη της πονηρίας. «Ώστε να μην είμαστε πλέον δούλοι στην αμαρτία. Διότι αυτός που πέθανε έχει δικαιωθεί από την αμαρτία». Κατά τούτο, λέει, θέλω να είναι αυτό νεκρό, όχι με την έννοια να εξαφανιστεί και να πεθάνει, αλλά με το να μην αμαρτάνει. Διότι, όπως αυτός που πέθανε έχει απαλλαγεί από το να αμαρτάνει, ευρισκόμενος νεκρός, το ίδιο συμβαίνει και σε εκείνον που έχει αναδυθεί από το βάπτισμα. Επειδή εφάπαξ πέθανε εκεί, πρέπει να παραμένει διαπαντός νεκρός ως προς την αμαρτία. «Εάν δε πεθάναμε μαζί με τον Χριστό, πιστεύουμε ότι και θα συζήσουμε μαζί του, γνωρίζοντας ότι ο Χριστός, αφού αναστήθηκε από τους νεκρούς, δεν πεθαίνει πλέον».

Επιφέρει γρήγορα τον στέφανο των αγώνων· μέγιστο δε αγαθό για εμάς, ακόμη και πριν από τον στέφανο, γίνεται το να κοινωνήσουμε με τον Δεσπότη. «Ο θάνατος δεν τον εξουσιάζει πλέον. Διότι ως προς το ότι πέθανε, πέθανε για την αμαρτία εφάπαξ.» Δηλαδή, δεν ήταν υπόχρεος ούτε σε εκείνον τον θάνατο· αλλά πέθανε για τη δική μας αμαρτία, ώστε να την εξαλείψει, και να αποκόψει τα νεύρα της και όλη της τη δύναμη. «Και ως προς το ότι ζει, ζει για τον Θεό.» Δηλαδή ακατάλυτα, ώστε να μην κρατείται πλέον από τον θάνατο· διότι, εάν και πέθανε τον προηγούμενο θάνατο χωρίς να είναι υπόχρεος σε αυτόν, αλλά για την αμαρτία των άλλων, πολύ περισσότερο τώρα δεν πρόκειται να πεθάνει, αφού την κατέλυσε. «Έτσι και εσείς να θεωρείτε τους εαυτούς σας ότι είστε νεκροί μεν ως προς την αμαρτία, ζωντανοί δε για τον Θεό εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών. Ας μη βασιλεύει, λοιπόν, η αμαρτία.» Επειδή μίλησε για τη ζωή του Χριστού, για να μην πει κανείς: «Τι σχέση έχουν, λοιπόν, με εμάς τα όσα ειπώθηκαν;», προσθέτει αυτά λέγοντας: Αν μας ανέστησε όταν ήμασταν νεκροί, πολύ περισσότερο θα μπορέσει να μας διατηρήσει τώρα που είμαστε ζωντανοί.

«Επειδή ανασταυρώνουν για τον εαυτό τους τον Υιό του Θεού και τον διαπομπεύουν.» Το βάπτισμα είναι σταυρός, και ο παλαιός μας άνθρωπος συσταυρώθηκε. Διότι έχουμε γίνει σύμμορφοι με το ομοίωμα του θανάτου του. Και πάλι: Διότι συνταφήκαμε μαζί του μέσω του βαπτίσματος στον θάνατο. Όπως λοιπόν εκεί δεν είναι δυνατόν να σταυρωθεί δεύτερη φορά ο Χριστός – διότι αυτό σημαίνει να τον διαπομπεύσει κανείς – επειδή, αν ο θάνατος δεν τον εξουσιάζει πλέον, και έπειτα σταυρώνεται πάλι, τότε όλα εκείνα είναι μύθος· επομένως, αυτός που βαπτίζεται δεύτερη φορά, τον σταυρώνει και πάλι. Διότι, όπως ακριβώς ο Χριστός πέθανε στον σταυρό, έτσι κι εμείς στο βάπτισμα· όχι ως προς τη σάρκα, αλλά ως προς την αμαρτία. «Διότι η γη που ήπιε τη βροχή που πέφτει πολλές φορές πάνω της, και η οποία παράγει βλάστηση χρήσιμη για εκείνους για τους οποίους και καλλιεργείται, μεταλαμβάνει.» Βροχή εννοεί τη διδασκαλία, όπως λέει και αλλού: «Διότι θα δώσω εντολή στα σύννεφα να μη ρίξουν βροχή πάνω του». Εδώ δηλώνει ότι δέχθηκαν και απορρόφησαν τον λόγο, και όμως δεν ωφελήθηκαν, επειδή λιγοψύχησαν στους πειρασμούς. «Ευλογία από τον Θεό». Εδώ λέει ότι ο Θεός είναι η αιτία των πάντων, πλήττοντας ελαφρά τους Έλληνες (ειδωλολάτρες), οι οποίοι αποδίδουν τη δημιουργία των καρπών στη δύναμη της γης. «Ενώ εάν βγάζει αγκάθια». Επειδή και πάλι δεν είπε, «αν γεννά αγκάθια», ούτε χρησιμοποίησε αυτήν τη λέξη που υποδηλώνει κάτι το χρήσιμο (τη γέννα). Αλλά τι; «Αν βγάζει αγκάθια»· σαν να έλεγε κανείς, «αν τα ξερνάει». «Και τριβόλους, είναι αδόκιμη.»

Διότι, αν και εθέωσε τη χοϊκή ουσία την οποία προσέλαβε, εντούτοις μέσω αυτής υπηρέτησε ως δούλος, γινόμενος μεσίτης μεταξύ Θεού και ανθρώπων. «Διότι το χέρι μου θα τον συντρέξει, και γιος ανομίας δεν θα μπορέσει πλέον να τον βλάψει». Διότι ο θάνατος έπειτα από αυτά «δεν θα τον κυριεύσει πλέον». «Και θα συντρίψω από μπροστά του τους εχθρούς του, και θα κατατροπώσω εκείνους που τον μισούν».

74. Εκείνος που αναστήθηκε από τα νεκρά έργα, συναναστήθηκε με τον Χριστό. Εάν όμως συναναστήθηκε με τον Χριστό διά της γνώσεως, και εφόσον ο Χριστός δεν πεθαίνει πλέον, ούτε αυτόν θα τον κυριεύσει ποτέ ο θάνατος της αγνωσίας. Διότι κατά το ότι πέθανε άλλοτε ως προς την αμαρτία, έχοντας εκτραπεί από την κατά φύσιν κίνηση, πέθανε μία για πάντα. Κατά το ότι όμως τώρα ζει, ζει για τον Θεό διά της ελευθερίας του Αγίου Πνεύματος, το οποίο τον ανέστησε από τα νεκρά έργα της αμαρτίας. Επομένως, δεν ζει πλέον αυτός για τη σάρκα και για τον κόσμο, έχοντας νεκρωθεί ως προς τα μέλη του σώματός του και ως προς τα πράγματα του βίου, αλλά ζει μέσα του ο Χριστός, εφόσον έχει πλέον περιέλθει υπό τη χάρη του Αγίου Πνεύματος και δεν βρίσκεται υπό τον νόμο της σάρκας, προσφέροντας δηλαδή τα μέλη του ως όπλα δικαιοσύνης στον Θεό και Πατέρα.

Ερμηνεία. Ένα Βάπτισμα έχει παραδοθεί σε εμάς τους Ορθόδοξους Χριστιανούς, τόσο από τον Κύριό μας όσο και από τους θείους Αποστόλους και τους αγίους Πατέρες, επειδή ένας υπήρξε ο σταυρός και ο θάνατος του Κυρίου, στον τύπο των οποίων τελείται το βάπτισμα. Γι' αυτό, ο παρών Αποστολικός Κανόνας ορίζει ότι όποιος Επίσκοπος ή Πρεσβύτερος βαπτίσει δεύτερη φορά και από την αρχή, σαν να ήταν εντελώς αβάπτιστος, εκείνον που βαπτίστηκε αληθινά σύμφωνα με την εντολή του Κυρίου, των Αποστόλων και των θείων Πατέρων, απαράλλακτα δηλαδή όπως βαπτίζονται οι ορθόδοξοι Χριστιανοί, αυτός ας καθαιρείται. Διότι με αυτόν τον δεύτερο αναβαπτισμό, ανασταυρώνει και διαπομπεύει τον Υιό του Θεού, πράγμα το οποίο είναι αδύνατον, όπως λέει ο Παύλος, και επαναλαμβάνει τον θάνατο του Κυρίου, επί του οποίου ο θάνατος δεν έχει πλέον κυριότητα, κατά τον ίδιο τον Παύλο.

Έπειτα, πώς ο Χριστός πέθανε μία φορά και, αφού αναστήθηκε, «δεν πεθαίνει πλέον», και «έπαθε μία φορά κατά τη συντέλεια του αιώνος», και «λέγεται ότι προσφέρθηκε μία φορά για να σηκώσει τις αμαρτίες πολλών»; Διότι, εάν θυσιάζεται ο ίδιος σε κάθε τελετή, τότε πεθαίνει κάθε φορά.

Και ο καθένας καταλήγει σε τέλος ανάλογο με την αρχή εκείνου που τον παρήγαγε· «Διότι όπως είναι», λέει, «ο χοϊκός, τέτοιοι είναι και οι χοϊκοί, και όπως είναι ο επουράνιος, τέτοιοι είναι και οι επουράνιοι». Και αυτό όχι μόνο ως προς την ψυχή, αλλά και ως προς το ίδιο του το σώμα. Διότι και αυτό είναι επουράνιο, όπως ακριβώς εκεί και τα δύο μαζί είναι χοϊκά· διότι η μεν ψυχή κατοικεί στα χέρια του επουρανίου, το δε σώμα είναι μέλος δικό του· και μπορεί να μη μετέχει ψυχής, είναι όμως γεμάτο από το ζωντανό Πνεύμα· και ζει μετά τον θάνατο, μια ζωή ασύγκριτα ωραιότερη από την προηγούμενη, επειδή εξ αρχής δεν πέθανε αληθινά· «Διότι φάνηκε», λέει ο Σολομών, «ότι πέθαναν», και αυτό όχι σε όσους έχουν ορθή κρίση, αλλά «στα μάτια των αφρόνων». Διότι, όπως ακριβώς «ο Χριστός, αφού αναστήθηκε από τους νεκρούς, δεν πεθαίνει πλέον, ο θάνατος δεν τον κυριεύει πια», έτσι και τα μέλη του Χριστού «δεν πρόκειται να δουν θάνατο στον αιώνα»· διότι πώς θα μπορούσαν να γευθούν τον θάνατο, αφού είναι συνδεδεμένα με την πάντοτε ζωντανή καρδιά;

Ρωμ. 6,8-9 «Εάν δε πεθάναμε». Οφείλουμε, λέγει, να πιστεύουμε «ότι και θα συζήσουμε μαζί του»· επομένως το «πιστεύουμε» αποτελεί προτροπή και συμβουλή. Εάν δε «περιπατήσουμε εν καινότητι ζωής», είναι προφανές ότι και θα αναστηθούμε —διότι όπως «ο Χριστός αναστήθηκε εκ νεκρών»· επειδή αυτό είναι το ακόλουθο των όσων ελέχθησαν—, αυτός δε προσθέτοντας στα λεγόμενα τον τρόπο ζωής που προηγείται της αναστάσεως, άφησε να εννοηθεί αυτό που εξ ανάγκης ακολουθεί.

Τι σημαίνει το «πρωτότοκος πάσης κτίσεως»; Επειδή, όταν ο θείος Παύλος είπε «πρωτότοκος πάσης κτίσεως», οι αιρετικοί, λέει, μη κατανοώντας για ποια κτίση μιλάει, υποβιβάζουν οι ανόητοι τον Υιό σε κτίσμα. Όμως η κτίση είναι διπλή: διότι η μία είναι αυτή που έχει δημιουργηθεί, και η άλλη είναι αυτή που ανακαινίζεται. Διότι ο ίδιος ο Παύλος πάλι αναφωνεί: «εάν κάποιος είναι εν Χριστώ, είναι καινή κτίση». Για να αποδείξει δε περίτρανα ότι ονομάζει τον Χριστό πρωτότοκο της ανακαινισμένης κτίσης, προσθέτει: «πρωτότοκος εκ των νεκρών, ώστε να γίνει πρωτεύων σε όλα»· πρωτεύων δηλαδή όσων ανακαινίζονται, όσων καλούνται σε αφθαρσία, όσων εγείρονται εκ των νεκρών. Πρωτεύει όχι κατά τη θεότητα, μη γένοιτο (διότι είναι ύβρις για τον Θεό να ονομάζεται πρώτος των κτισμάτων Αυτός που με άρρητο λόγο και ακατάληπτη υπεροχή υπερίσταται και υπερβαίνει κάθε φύση), αλλά πρωτεύει ως προς την ανθρωπότητα, αφού έγινε για εμάς ο αρχηγός της αναστάσεως και της μεταστοιχειώσεως από τη φθορά στην αφθαρσία. Διότι, αν και ο Ηλίας ανέστησε τον γιο της χήρας και ο Ελισσαίος τον γιο της Σωμανίτιδας και ο ίδιος ο Σωτήρας ανέστησε τον Λάζαρο την τέταρτη ημέρα, κανείς από αυτούς όμως δεν αναστήθηκε σε αφθαρσία και αθανασία, διότι ο θάνατος τους κυρίευσε ξανά. Όμως «ο Χριστός, αφού αναστήθηκε εκ των νεκρών, δεν πεθαίνει πλέον, ο θάνατος δεν τον κυριεύει πια», αλλά ούτε και εκείνους τους οποίους θα αναστήσει κατά τη Δευτέρα Παρουσία Του.

Όταν ο θείος Παύλος είπε «πρωτότοκος πάσης κτίσεως», λέει, οι ανόητοι αιρετικοί, μην κατανοώντας για ποια κτίση μιλάει, υποβιβάζουν τον Υιό σε κτίσμα. Η κτίση όμως είναι διπλή: διότι η μία είναι η δημιουργημένη, και η άλλη η ανακαινιζόμενη. Διότι ο ίδιος ο Παύλος πάλι αναφωνεί: «Όποιος είναι εν Χριστώ, είναι καινή κτίση». Και για να αποδείξει περίτρανα ότι ονομάζει τον Χριστό πρωτότοκο της ανακαινισμένης κτίσης, προσθέτει: «Πρωτότοκος εκ των νεκρών», ώστε να γίνει πρώτος σε όλα, πρώτος ανάμεσα σε αυτούς που ανακαινίζονται, σε αυτούς που καλούνται στην αφθαρσία, σε αυτούς που εγείρονται από τους νεκρούς, πρώτος όχι κατά τη θεότητα (μη γένοιτο! διότι αποτελεί ύβρι για τον Θεό να ονομάζεται πρώτος των κτισμάτων Εκείνος που, με άρρητο λόγο και ασύλληπτη υπεροχή, ίσταται ψηλότερα και υπερβαίνει κάθε φύση), αλλά είναι πρώτος κατά την ανθρωπότητα, έχοντας γίνει για εμάς ο αρχηγός της αναστάσεως και της μεταστοιχειώσεως από τη φθορά στην αφθαρσία. Διότι, αν και ο Ηλίας ανέστησε τον γιο της χήρας και ο Ελισσαίος τον γιο της Σωμανίτιδας, και ο ίδιος ο Σωτήρας ανέστησε τον Λάζαρο την τέταρτη ημέρα, ωστόσο κανείς από αυτούς δεν αναστήθηκε στην αφθαρσία και την αθανασία, διότι πάλι τους κυρίευσε ο θάνατος. Ο Χριστός όμως, αφού αναστήθηκε από τους νεκρούς, δεν πεθαίνει πλέον· ο θάνατος δεν τον κυριεύει πια. Αλλά ούτε και εκείνους, τους οποίους θα αναστήσει κατά τη δεύτερη παρουσία Του. Ω της κακής και άφρονος γνώμης μας!

Διότι όσοι έγιναν σύμφυτοι με την ομοιότητα του θανάτου του Χριστού, γίνονται όμοιοι και με την ανάσταση του Χριστού. Εκείνος, αφού αναστήθηκε, δεν πεθαίνει πλέον, ο θάνατος δεν τον κυριεύει πλέον, και αυτός που έχει ανελκυστεί από τη θεογένεση, δηλαδή από τη ζωοποιό —ή μάλλον θεοποιό— κολυμβήθρα, δεν πεθαίνει πλέον, η αμαρτία δεν τον κυριεύει πλέον. Διότι εκείνος που γέμισε με Άγιο Πνεύμα ήδη από την κοιλιά της μητέρας του, δηλαδή της ιερής κολυμβήθρας, είναι μεν αθάνατος, επειδή η ψυχή του μετείχε στην αληθινή ζωή, στο Πνεύμα του Θεού, δεν μπορεί δε να αμαρτάνει, επειδή έχει γεννηθεί από τον Θεό. Λέει άλλωστε ο απόστολος: Στον οποίο και περιτμηθήκατε με περιτομή αχειροποίητη, με την αποβολή του σώματος των αμαρτιών της σάρκας, με την περιτομή του Χριστού, συνθαπτόμενοι με αυτόν στο βάπτισμα· γνωρίζοντας τούτο, ότι ο παλαιός μας άνθρωπος, δηλαδή η κακία, συσταυρώθηκε, για να καταργηθεί το σώμα της αμαρτίας, ώστε να μην είμαστε πλέον δούλοι της αμαρτίας· διότι και ο Χριστός, τον θάνατο που πέθανε για την αμαρτία, τον πέθανε μία φορά για πάντα, ενώ τη ζωή που ζει, τη ζει για τον Θεό· έτσι κι εσείς να θεωρείτε τους εαυτούς σας νεκρούς μεν ως προς την αμαρτία, ζωντανούς δε για τον Θεό, εν Χριστώ Ιησού στον Κύριό μας. Διότι όσοι βαπτιστήκαμε στον Χριστό, βαπτιστήκαμε στον θάνατό του.

Ας μη δειλιάσουμε· ο διάβολος έχει ριχτεί κάτω· κερδίσαμε τη νίκη εναντίον του· ο Χριστός έχει αναστηθεί. Ο θάνατος δεν κυριαρχεί πλέον· η εξουσία του Βελίαρ έχει συντριβεί. Εσείς, τίμιοι υιοί, οι τρυφεροί με την ομαλότητα της αρετής, πολυτιμότατοι, καθαρότεροι από τον χρυσό, λαμπρότεροι από τους διαφανείς λίθους, νυμφωφανείς, θεοπόθητοι, ουρανογέννητοι, αξιοθαύμαστοι. Διότι το μόνο απόκτημα για εσάς και η μόνη πατρίδα, και η μόνη ζωή, και η μόνη συγγένεια Θεού είναι ο Κύριος των πάντων και δημιουργός της κτίσης.